1 00:00:00,500 --> 00:00:14,191 Nan dat 13 Fevriye 2022, elektè Swis yo te rejte yon nouvo lwa sou medya ki te rele "Pake mezi an favè medya yo" pa 54.6 pousan. 2 00:00:14,191 --> 00:00:23,571 Konpayi medya prive yo t ap resevwa 178 milyon frank Swis anplis chak ane nan men leta – an lòt mo, nan men kontribyab yo. 3 00:00:23,571 --> 00:00:33,983 Asosyasyon "NON pou medya finanse pa leta", ki te dirije kanpay kont lwa medya a, te plede konsa nan epòk la: 4 00:00:33,983 --> 00:00:42,903 Lwa sou medya a se yon rafl nan kès leta a, li fè medya yo depann de leta epi li fè diskriminasyon kont medya lib. 5 00:00:42,903 --> 00:00:51,096 Anplis de sa, sa ta mennen nan plis "inifòmite medya" e ta simante monopòl medya ki egziste deja yo. 6 00:00:51,096 --> 00:00:58,579 Kounye a, yon lòt tantativ pou sibvansyon adisyonèl pou medya ap parèt sou yon nouvo fòm: 7 00:00:58,579 --> 00:01:06,345 Nan dat 21 Mas 2025, Palman Swis la te adopte yon amannman nan Lwa sou Sèvis Postal yo. 8 00:01:06,345 --> 00:01:13,475 Chanjman sa a vize ogmante finansman leta pou livrezon bonè jounal abònman yo soti nan 50 9 00:01:13,475 --> 00:01:18,492 milyon frank Swis aktyèl la pou rive 85 milyon. 10 00:01:18,492 --> 00:01:22,552 Yo planifye 35 milyon anplis. 11 00:01:22,552 --> 00:01:28,775 pou estasyon radyo ak televizyon prive, pou fòmasyon ak edikasyon kontini jounalis yo, epi 12 00:01:28,775 --> 00:01:33,433 pou konsèy laprès prive a ak ajans nouvèl yo. 13 00:01:33,433 --> 00:01:45,516 Sa ta vle di ke medya yo ta resevwa yon total pa mwens pase 1.47 milya frank Swis an sibvansyon pandan sèt ane k ap vini yo. 14 00:01:45,516 --> 00:01:57,015 Nan dat 29 Avril 2025, yon referandòm kont amannman Lwa sou Sèvis Postal la te lanse sou sipèvizyon asosyasyon "Ekip Libète". 15 00:01:57,015 --> 00:02:01,523 Lòt òganizasyon dwa sivil kounye a ap sipòte referandòm nan. 16 00:02:01,523 --> 00:02:07,380 Sa yo enkli "Zanmi Konstitisyon an" ak "Rezo Pwofesè Swis yo". 17 00:02:07,380 --> 00:02:16,800 Nan bwat enfòmasyon ble ki anba pwogram nan, w ap jwenn fèy siyati a ak plis enfòmasyon sou referandòm nan. 18 00:02:16,800 --> 00:02:28,540 Fèy siyati yo ka soumèt jiska 3 Jiyè 2025 pi ta. Nan yon atik nan edisyon 16 Me 2025 nan Schweizerzeit, 19 00:02:28,540 --> 00:02:39,872 etidyan ETH Mihajlo Mrakic eksplike poukisa chanjman nan Lwa sou Sèvis Postal yo dwe konbat. 20 00:02:39,872 --> 00:02:43,820 Kounye a, koute atik la nan yon vèsyon pi kout: 21 00:02:43,820 --> 00:02:48,617 Nan lane 2022, pèp la te klèman rejte lwa medya a. 22 00:02:48,617 --> 00:02:56,716 Jodi a nou ap fè fas ak menm pwoblèm ansyen an, sèlman nan yon nouvo anbalaj – paske Palman an klèman pa vle aksepte referandòm. 23 00:02:56,716 --> 00:03:00,607 Ansyen pwoblèm, nouvo anbalaj 24 00:03:00,607 --> 00:03:05,376 Te gen gwo kè kontan nan moman an. Moun te kwè ke desizyon an te pran e mesaj la te klè: 25 00:03:05,376 --> 00:03:10,860 Pa gen sibvansyon ankò pou gwo mezon edisyon ki rich yo, pa gen distribisyon lajan san distenksyon ankò, ki 26 00:03:10,860 --> 00:03:14,520 finalman ranfòse gwo aktè yo sou pretèks "divèsite medya"! 27 00:03:14,520 --> 00:03:23,693 Men jodi a, prèske de ane apre, nou tounen nan pwen depa. Menm pwoblèm nan, repake, redwi, men ak menm fòs la: 28 00:03:23,693 --> 00:03:29,708 Lajan piblik pou konpayi medya prive. A premye gade, nouvo lwa a parèt pi modès. 29 00:03:29,708 --> 00:03:34,737 Li refere a "pwomosyon vize" ak "ranfòse divèsite medya nan rejyon yo". 30 00:03:34,737 --> 00:03:40,862 Men estrikti yo rete menm jan. Yon lòt fwa ankò, se gwo kay piblikasyon yo ki ta benefisye plis. 31 00:03:40,862 --> 00:03:47,058 Ti medya endepandan yo resevwa ti kantite lajan senbolik. Sepandan, pi gwo pati a ale bay 32 00:03:47,058 --> 00:03:50,496 moun ki deja gen pouvwa sou opinyon piblik la. 33 00:03:50,496 --> 00:03:56,445 Sa pa ankouraje divèsite, men pito li plis simante yon peyizaj medya ki gen yon sèl bò. 34 00:03:56,445 --> 00:04:04,920 Men, òf medya jodi a pi gwo pase tout tan. Agiman ke sibvansyon medya yo nesesè pou sove demokrasi a pa kenbe dlo. 35 00:04:04,920 --> 00:04:10,638 Nou viv nan yon epòk kote gen opòtinite san konte pou fòme pwòp opinyon nou. 36 00:04:10,638 --> 00:04:15,808 An menm tan, gen mwens e mwens moun ki kwè ke medya yo rapòte objektivman e endepandamman. 37 00:04:15,808 --> 00:04:21,973 Olye pou mande nouvo sibvansyon, endistri a ta dwe seryezman mande tèt li poukisa konfyans lan ap diminye. 38 00:04:21,973 --> 00:04:28,896 ak kijan yo ta ka reprann li avèk yon kontni ki pi laj, yon refleksyon kritik sou tèt yo, ak yon divèsite otantik. 39 00:04:28,896 --> 00:04:34,041 Sibvansyon gouvènman an pa solisyon an, men yo se yon pati nan pwoblèm nan. 40 00:04:34,041 --> 00:04:37,728 Afeblisman demokrasi 41 00:04:37,728 --> 00:04:44,335 Li tou se yon pwoblèm patikilye ke Palman an senpleman ap inyore rejè klè pèp la te fè an 2022. 42 00:04:44,335 --> 00:04:49,620 Olye pou yo pran mesaj la oserye, yo ap reentwodwi lwa a ti kras pa ti kras, jiskaske finalman 43 00:04:49,620 --> 00:04:53,115 prèske tout sa nou te goumen kont li retounen ankò. 44 00:04:53,115 --> 00:04:57,996 Sa a se yon minajman delibere nan desizyon demokratik yo – e se pa yon ka izole. 45 00:04:57,996 --> 00:05:04,090 Nou wè sa nan akò kad ak Inyon Ewopeyen an, kote Konsèy Federal la pa vle yon referandòm obligatwa. 46 00:05:04,090 --> 00:05:07,870 Menm jan an tou, inisyativ ak referandòm yo pa aplike. 47 00:05:07,870 --> 00:05:14,366 Lè yo inyore referandòm yo e yo ka aplike sèlman ak anpil efò ak ranmase siyati, Lè sa 48 00:05:14,366 --> 00:05:19,033 a, Palman an ap pile demokrasi anba pye li. 49 00:05:19,033 --> 00:05:22,267 Batay la kontinye 50 00:05:22,267 --> 00:05:28,559 Jodi a nou dwe goumen ankò. Se pa sèlman kont yon lwa, men pou prensip ke referandòm konte. 51 00:05:28,559 --> 00:05:34,004 – Ke yon vòt 'non' rete yon vòt 'non' e li pa senpleman degenere pou Palman an 'eseye ankò'. 52 00:05:34,004 --> 00:05:40,611 Se poutèt sa m ap di "non" ankò fwa sa a, paske mwen kwè nan yon peyizaj medya divès ak endepandan, e paske 53 00:05:40,611 --> 00:05:43,804 mwen konvenki ke vrè endepandans pa soti nan kès leta.