2022 թվականի փետրվարի 13-ին Շվեյցարիայի ընտրողները 54,6 տոկոսով մերժեցին «Մեդիայի օգտին
միջոցառումների փաթեթ» վերնագրով նոր մեդիա օրենքը։
Անհատական մեդիա ընկերությունները պետությունից՝ այսինքն՝ հարկատուների հաշվին, ամեն տարի
հավելյալ 178 միլիոն շվեյցարական ֆրանկ կստանային։
«Պետական միջոցներով ֆինանսավորվող լրատվամիջոցներին՝ ոչ» ասոցիացիան, որը գլխավորեց
լրատվամիջոցների օրենքի դեմ արշավը, այն ժամանակ պնդեց հետևյալը՝
Մեդիա օրենքը պետական գանձարանի թալան է, լրատվամիջոցները դարձնում է պետության կախյալ և խտրական
վերաբերմունք է ցուցաբերում ազատ լրատվամիջոցների նկատմամբ։
Բացի այդ, դա կհանգեցնի ավելի մեծ «մեդիա միատարրության» և կհաստատի առկա մեդիա մոնոպոլիաները։
Հիմա լրացուցիչ մեդիա սուբսիդիաների մեկ այլ փորձ է հայտնվում նոր կերպարանքով:
2025 թվականի մարտի 21-ին Շվեյցարիայի խորհրդարանը ընդունեց փոստային ծառայությունների մասին օրենքի փոփոխություն։
Այս փոփոխությունը նախատեսված է բարձրացնել պետական ֆինանսավորումը բաժանորդագրային թերթերի վաղաժամկետ առաքման
համար՝ ներկայիս 50 միլիոն շվեյցարական ֆրանկից մինչև 85 միլիոն։
Նախատեսվում է ևս 35 միլիոն։
մասնավոր ռադիո- և հեռուստակայանների համար, լրագրողների վերապատրաստման և հետագա կրթության համար, ինչպես նաև
մասնավոր մամուլի խորհրդի և լրատվական գործակալությունների համար։
Սա կնշանակեր, որ հիմնական լրատվամիջոցները հաջորդ յոթ տարիների ընթացքում կստանան ոչ պակաս
քան 1,47 միլիարդ շվեյցարական ֆրանկ սուբսիդիաներ։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին «Թիմ Ֆրիդոմ» ասոցիացիայի հովանու ներքո մեկնարկեց հանրաքվե Փոստային
ծառայությունների մասին օրենքում փոփոխության դեմ։
Այլ քաղաքացիական իրավունքների կազմակերպություններն այժմ աջակցում են հանրաքվեին։
Դրանց թվում են «Սահմանադրության ընկերները» և «Շվեյցարիայի ուսուցիչների ցանցը»։
Ծրագրի տակ գտնվող կապույտ տեղեկատվական տուփում կգտնեք ստորագրության թերթիկը և
հանրաքվեի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկություններ։
Ստորագրված թերթիկները կարելի է ներկայացնել մինչև 2025 թ. հուլիսի 3-ը։ 2025 թ. մայիսի 16-ի «Շվեյցերցայթ» թողարկման հոդվածում
ETH-ի ուսանող Միհայլո Մրակիչը բացատրում է, թե ինչու պետք է դեմ լինել Փոստային ծառայությունների մասին օրենքի փոփոխություններին։
Հիմա լսեք հոդվածը կրճատված տարբերակով:
2022 թվականին մարդիկ հստակ մերժեցին մեդիա օրենքը։
Այսօր մենք բախվում ենք նույն հին խնդրին, միայն նոր փաթեթավորմամբ՝ որովհետև Պառլամենտը
ակնհայտորեն չի ցանկանում ընդունել հանրաքվեներ։
Հին խնդիր, նոր փաթեթավորում
Այդ ժամանակ մեծ ուրախություն էր։ Մարդիկ հավատում էին, որ որոշումը կայացվել է և հաղորդագրությունը հստակ էր։
Չի լինի այլևս սուբսիդիաներ հարուստ հրատարակիչների համար, չի լինի նաև միջոցների անխտիր բաշխում, որը ի վերջո «մեդիա
բազմազանության» քողի տակ ուժեղացնում է խոշոր խաղացողներին։
Բայց այսօր, ընդամենը երկու տարի անց, մենք կրկին մեկնարկային կետում ենք։ Նույն խնդիրը, նոր
փաթեթավորմամբ, նոսրացված, բայց նույն ուղղությամբ։
Հանրային գումարներ մասնավոր մեդիա ընկերությունների համար։ Առաջին հայացքից նոր օրենքը թվում է ավելի համեստ։
Այն վերաբերում է «ուղղված խթանմանը» և «մարզերում մեդիայի բազմազանության ամրապնդմանը»։
Բայց կառուցվածքները մնում են նույնը։ Մեկ անգամ ևս հենց մեծ հրատարակչական ընկերություններն են, որոնք առավել շատ կշահեն։
Փոքր, անկախ լրատվամիջոցները ստանում են խորհրդանշական գումարներ։ Սակայն առյուծի բաժինը հասնում է
նրանց, ովքեր արդեն իշխում են հանրային կարծիքի վրա։
Սա չի նպաստում բազմազանությանը, այլ ավելի է ամրապնդում միակողմանի լրատվական դաշտը։
Այնուամենայնիվ, այսօր մեդիայի առաջարկը երբևէ եղածից ավելի մեծ է։ Մեդիային սուբսիդիաներ տրամադրելու անհրաժեշտության
այն փաստարկը, թե դրանք անհրաժեշտ են ժողովրդավարությունը փրկելու համար, չի հենվում որևէ հիմքի վրա։
Մենք ապրում ենք այն դարաշրջանում, երբ առկա են անթիվ հնարավորություններ մեր սեփական կարծիքները ձևավորելու համար։
Միևնույն ժամանակ ավելի ու ավելի քիչ մարդիկ են հավատում, որ լրատվամիջոցները օբյեկտիվ և անկախ են հաղորդում։
Նոր սուբսիդիաներ պահանջելու փոխարեն արդյունաբերությունը պետք է լուրջ հարցնի ինքն իրեն՝ ինչու է վստահությունը քայքայվում։
և թե ինչպես կարելի է այն վերականգնել բովանդակության ավելի լայն շրջանակով, քննադատական ինքնազննությամբ և իսկական բազմազանությամբ։
Կառավարական սուբսիդիաները այստեղ լուծում չեն, այլ խնդրի մի մասն են։
Դեմոկրատիայի թուլացում
Բացի այդ, հատկապես խնդիր է, որ Խորհրդարանը պարզապես անտեսում է 2022 թվականին ժողովրդի կողմից հստակ մերժումը։
Հաղորդագրությունը լուրջ ընդունելու փոխարեն օրենքը քայլ առ քայլ կրկին ներդրվում է, և վերջում գրեթե
ամենը, ինչի դեմ մենք պայքարել ենք, վերադարձել է։
Սա դեմոկրատական որոշումների դիտավորյալ թուլացումն է, և դա ոչ միանձնյա դեպք չէ։
Մենք սա տեսնում ենք ԵՄ-ի հետ կնքված շրջանակային համաձայնագրում, որտեղ Ֆեդերալ խորհուրդը չի ցանկանում պարտադիր հանրաքվե։
Նույն կերպ նախաձեռնություններն ու հանրաքվեները չեն իրականացվում։
Երբ հանրաքվեները անտեսվում են և կարող են կիրառվել միայն մեծ ջանքերով ու ստորագրություններ հավաքելու
միջոցով, ապա խորհրդարանը ոտնահարում է ժողովրդավարությունը։
Մարտը շարունակվում է
Այսօր մենք կրկին պետք է պայքարենք։ Ոչ միայն օրենքի դեմ, այլև այն սկզբունքի համար, որ հանրաքվեները հաշվի են առնվում։
– որ «ոչ» ձայնը մնում է «ոչ» ձայն և չի վերածվում պարզապես այն բանի, որ խորհրդարանը «փորձի նորից»։
Դրա համար այս անգամ էլ ասում եմ «ոչ», որովհետև հավատում եմ բազմազան, անկախ մեդիա միջավայրին և համոզված եմ,
որ իսկական անկախությունը չի գալիս պետական գանձարանից։