2022 წლის 13 თებერვალს, შვეიცარიელმა ამომრჩევლებმა 54.6 პროცენტით უარყვეს მედიის შესახებ ახალი
კანონპროექტი, სახელწოდებით "მედიის მხარდამჭერი ზომების პაკეტი".
კერძო მედია კომპანიები ყოველწლიურად სახელმწიფოსგან — სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, გადასახადის გადამხდელებისგან
— დამატებით 178 მილიონ შვეიცარიულ ფრანკს მიიღებდნენ.
ასოციაცია "არა სახელმწიფო დაფინანსების მქონე მედიას", რომელიც მედიის კანონის წინააღმდეგ კამპანიას
ხელმძღვანელობდა, მაშინ ასეთ არგუმენტს იყენებდა:
მედიის შესახებ კანონი სახელმწიფო ხაზინის გაძარცვაა, მედიას სახელმწიფოზე დამოკიდებულს
ხდის და დისკრიმინაციას უწევს თავისუფალ მედიას.
გარდა ამისა, ეს გამოიწვევდა კიდევ უფრო მეტ "მედიის ერთფეროვნებას" და გაამყარებდა არსებულ მედია მონოპოლიებს.
ახლა მედიის დამატებითი სუბსიდირების კიდევ ერთი მცდელობა ახალი სახით ჩნდება:
2025 წლის 21 მარტს შვეიცარიის პარლამენტმა დაამტკიცა ცვლილება საფოსტო მომსახურების შესახებ კანონში.
ამ ცვლილებით გათვალისწინებულია სახელმწიფო დაფინანსების გაზრდა გამოწერითი გაზეთების დროული მიწოდებისთვის,
ამჟამინდელი 50 მილიონი შვეიცარიული ფრანკიდან 85 მილიონამდე.
დამატებით 35 მილიონი იგეგმება.
კერძო რადიო და სატელევიზიო სადგურებისთვის, ჟურნალისტების მომზადებისა და უწყვეტი განათლებისთვის, და
კერძო პრესსაბჭოსა და საინფორმაციო სააგენტოებისთვის.
ეს ნიშნავს, რომ მედიასაშუალებები მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში სუბსიდიების სახით ჯამში
არანაკლებ 1.47 მილიარდ შვეიცარიულ ფრანკს მიიღებენ.
2025 წლის 29 აპრილს, ასოციაცია "გუნდი თავისუფლების" ეგიდით, საფოსტო მომსახურების შესახებ
კანონში ცვლილების წინააღმდეგ რეფერენდუმი დაიწყო.
სხვა სამოქალაქო უფლებების ორგანიზაციები ახლა რეფერენდუმს მხარს უჭერენ.
მათ შორისაა "კონსტიტუციის მეგობრები" და "შვეიცარიის მასწავლებელთა ქსელი".
პროგრამის ქვემოთ, ლურჯ საინფორმაციო ველში, თქვენ იპოვით ხელმოწერების ფურცელსა და
რეფერენდუმის შესახებ დამატებით ინფორმაციას.
ხელმოწერების ფურცლები შეიძლება წარადგინოთ არაუგვიანეს 2025 წლის 3 ივლისისა. 2025 წლის 16 მაისის "შვაიცერცაიტის" ნომერში
გამოქვეყნებულ სტატიაში ETH-ის სტუდენტი მიჰაილო მრაკიჩი განმარტავს, თუ რატომ უნდა შევეწინააღმდეგოთ
საფოსტო მომსახურების შესახებ კანონში შეტანილ ცვლილებებს.
ახლა მოისმინეთ სტატიის შეკრჩობილი ვერსია:
2022 წელს ხალხმა ნათლად უარყო მედიის კანონი.
დღეს ჩვენ ისევ ძველ პრობლემას ვაწყდებით, ოღონდ ახალ შეფუთვაში – რადგან პარლამენტს აშკარად არ სურს რეფერენდუმების მიღება.
ძველი პრობლემა, ახალი შეფუთვა
იმ დროს დიდი სიხარული იყო. ხალხი ირწმუნებოდა, რომ გადაწყვეტილება მიღებული იყო და გზავნილი ნათელი იყო:
აღარ იქნება სუბსიდიები მდიდარი გამომცემლებისთვის, აღარ იქნება უსისტემო დაფინანსება, რომელიც საბოლოოდ "მედიის
მრავალფეროვნების" ფარსით მხოლოდ დიდ მოთამაშეებს აძლიერებს!
მაგრამ დღეს, სულ რაღაც ორი წლის შემდეგ, ისევ საწყის წერტილს დავუბრუნდით. იგივე საკითხი,
ახალ შეფუთვაში, გამხდარი, მაგრამ იგივე შინაარსით:
საჯარო ფული კერძო მედია კომპანიებისთვის. ერთი შეხედვით, ახალი კანონი უფრო მოკრძალებულად გამოიყურება.
ეს ეხება "მიზნობრივ პოპულარიზაციასა" და "რეგიონებში მედიის მრავალფეროვნების გაძლიერებას".
მაგრამ სტრუქტურები უცვლელი რჩება. კვლავაც, ყველაზე მეტად მსხვილი გამომცემლობები ისარგებლებენ.
მცირე, დამოუკიდებელი მედიასაშუალებები ნამდვილად იღებენ სიმბოლურ თანხებს. თუმცა, ლომის წილი მიდის
მათზე, ვინც უკვე ფლობს ძალაუფლებას საზოგადოებრივ აზრზე.
ეს არ ხელს უწყობს მრავალფეროვნებას, არამედ კიდევ უფრო ამყარებს ცალმხრივ მედია ლანდშაფტს.
თუმცა დღევანდელი მედია შეთავაზება უფრო დიდია, ვიდრე ოდესმე. არგუმენტი, რომ მედიის სუბსიდიები დემოკრატიის
გადასარჩენად არის აუცილებელი, არ არის დამაჯერებელი.
ჩვენ ვცხოვრობთ ეპოქაში, როდესაც უამრავი შესაძლებლობა გვაქვს, ჩამოვაყალიბოთ საკუთარი მოსაზრებები.
ამავდროულად, სულ უფრო და უფრო ნაკლები ადამიანი სჯერა, რომ მედია ობიექტურად და დამოუკიდებლად იუწყება.
ახალი სუბსიდიების მოთხოვნის ნაცვლად, ინდუსტრიამ სერიოზულად უნდა ჰკითხოს საკუთარ თავს, თუ რატომ მცირდება ნდობა.
და როგორ შეიძლება მისი დაბრუნება შინაარსის უფრო დიდი მრავალფეროვნებით, კრიტიკული
თვითრეფლექსიითა და ნამდვილი მრავალფეროვნებით.
სახელმწიფო სუბსიდიები აქ პრობლემის გადაწყვეტა კი არა, თავად პრობლემის ნაწილია.
დემოკრატიის დასუსტება
ასევე განსაკუთრებით პრობლემურია, რომ პარლამენტი უბრალოდ უგულებელყოფს 2022 წელს ხალხის მიერ გამოთქმულ მკაფიო უარს.
იმის ნაცვლად, რომ გზავნილს სერიოზულად მოეკიდონ, კანონს ნაწილ-ნაწილ უბრუნებენ, სანამ საბოლოოდ თითქმის
ყველაფერი, რის წინააღმდეგაც ვიბრძოდით, უკან არ ბრუნდება.
ეს არის დემოკრატიული გადაწყვეტილებების მიზანმიმართული ძირის გამოთხრა – და ეს არ არის ერთადერთი შემთხვევა.
ჩვენ ამას ვხედავთ ევროკავშირთან ჩარჩო შეთანხმებაში, სადაც ფედერალური საბჭო არ სურს სავალდებულო რეფერენდუმს.
ანალოგიურად, ინიციატივები და რეფერენდუმები არ სრულდება.
როდესაც რეფერენდუმებს არ ითვალისწინებენ და მათი აღსრულება მხოლოდ დიდი ძალისხმევითა და ხელმოწერების
შეგროვებითაა შესაძლებელი, მაშინ პარლამენტი დემოკრატიას თელავს.
ბრძოლა გრძელდება
დღეს ჩვენ კვლავ უნდა ვიბრძოლოთ. არა მხოლოდ კანონის წინააღმდეგ, არამედ იმ პრინციპისთვის, რომ რეფერენდუმებს აქვს მნიშვნელობა.
– რომ "არა" ხმა კვლავ "არას" ნიშნავს და უბრალოდ არ გადაიქცევა იმად, რომ პარლამენტი "კვლავ ცდილობს".
სწორედ ამიტომ ვამბობ ამჯერადაც "არა", რადგან მჯერა მრავალფეროვანი, დამოუკიდებელი მედია სივრცის და რადგან დარწმუნებული
ვარ, რომ ნამდვილი დამოუკიდებლობა სახელმწიფო ხაზინიდან არ მოდის.