Tamin'ny 13 Febroary 2022, nolavin'ny mpifidy Soisa tamin'ny 54,6 isan-jato ny lalàna vaovao momba ny
fampahalalam-baovao mitondra ny lohateny hoe "Fitambaran'ny fepetra ho fanohanana ny fampahalalam-baovao".
Ny orinasa fampahalalam-baovao tsy miankina dia ho nahazo fanampiny 178 tapitrisa francs Soisa isan-taona avy amin'ny
fanjakana – amin'ny teny hafa, avy amin'ny mpandoa hetra.
Ny fikambanana "TSIA amin'ny fampahalalam-baovao vatsian'ny fanjakana", izay nitarika ny fanentanana
nanohitra ny lalànan'ny fampahalalam-baovao, dia niaro ny hevitra toy izao tamin'izany fotoana izany:
Ny lalànan'ny fampitam-baovao dia fandrobana ny volam-panjakana, mahatonga ny fampitam-baovao hiankina amin'ny
fanjakana ary manavakavaka ny fampitam-baovao malalaka.
Ankoatra izany, hitarika amin'ny fitovian'ny fampitam-baovao bebe kokoa izany ary hanamafy
ny fanjakazakan'ny fampitam-baovao efa misy.
Ankehitriny, misy ezaka iray hafa hanomezana fanampiana ara-bola fanampiny ho an'ny
haino aman-jery miseho amin'ny endrika vaovao:
Tamin'ny 21 Martsa 2025, nandany fanitsiana ny Lalànan'ny Sampan-draharahan'ny Paositra ny Parlemanta Soisa.
Ity fanovana ity dia natao hampitomboana ny famatsiam-bolam-panjakana ho an'ny fanaterana
mialoha ny gazety misy famandrihana, avy amin'ny 50 tapitrisa franka Soisa ankehitriny ho 85 tapitrisa.
Kasaina hanampy 35 tapitrisa fanampiny.
ho an'ny onjam-peo sy fahitalavitra tsy miankina, ho an'ny fanofanana sy ny fampiofanana mitohy ho an'ny
mpanao gazety, ary ho an'ny filankevitry ny asa fanaovan-gazety tsy miankina sy ny masoivohon'ny vaovao.
Midika izany fa hahazo fanampiana ara-bola mitentina tsy latsaky ny 1,47 lavitrisa francs Soisa ny
fampahalalam-baovao lehibe mandritra ny fito taona ho avy.
Tamin'ny 29 Aprily 2025, natsangana teo ambany fiahian'ny fikambanana "Ekipa Fahafahana" ny fitsapan-kevi-bahoaka nanohitra
ny fanitsiana ny Lalànan'ny Sampan-draharahan'ny Paositra.
Misy fikambanana hafa miaro ny zon'olombelona izay manohana ankehitriny ny referanduma.
Anisan'izany ny "Namana ny Lalàmpanorenana" sy ny "Tambajotran'ny Mpampianatra Soisa".
Ao amin'ny boaty fampahalalana manga eo ambanin'ny fandaharana, hahitanao ny taratasy sonia
sy fampahalalana fanampiny momba ny referanduma.
Ny taratasy sonia dia azo alefa farafahatarany amin'ny 3 Jolay 2025. Ao amin'ny lahatsoratra iray tao amin'ny fanontana tamin'ny
16 Mey 2025 an'ny Schweizerzeit, dia hazavain'ny mpianatra ao amin'ny ETH Mihajlo Mrakic ny antony tokony
hanohitra ny fanovana ny Lalànan'ny Serivisy Paositra.
Ankehitriny, henoy ny lahatsoratra amin'ny endriny fohifohy:
Tamin'ny taona 2022, nandà mazava tsara ny vahoaka ny lalànan'ny fampahalalam-baovao.
Anio dia miatrika ilay olana efa taloha isika, saingy amin'ny fonosana vaovao fotsiny – satria
mazava fa tsy te hanaiky referanduma ny Parlemanta.
Olana efa ela, fonosana vaovao
Nisy fifaliana lehibe tamin'izany fotoana izany. Nino ny olona fa efa noraisina ny fanapahan-kevitra ary mazava ny hafatra:
Aza intsony ny fanampiana ara-bola ho an'ireo mpamoaka manan-karena, ary aza intsony koa ny famatsiam-bola tsy
voafantina izay manamafy ny mpisehatra lehibe amin'ny farany, amin'ny fitafiana hoe "fahasamihafan'ny fampahalalam-baovao"!
Fa ankehitriny, saika roa taona monja taty aoriana, dia miverina amin'ny teboka voalohany isika. Ilay olana
mitovy ihany, nohavaozina endrika, nofintinina, saingy mitovy tanteraka ny tanjony:
Vola ho an'ny fampitam-baovao tsy miankina. Amin'ny fijery voalohany, toa tsotra kokoa ilay lalàna vaovao.
Miresaka momba ny "fampiroboroboana kendrena" sy ny "fanamafisana ny fahasamihafan'ny
fampahalalam-baovao any amin'ny faritra" izany.
Saingy mitoetra ho mitovy ireo rafitra. Indray mandeha indray, ireo trano famoahana boky
lehibe no hahazo tombony betsaka indrindra.
Mahazo vola kely fanehoana fotsiny ny fampahalalam-baovao madinika sy mahaleo tena. Na izany aza, ny
ampahany lehibe indrindra dia mankany amin'ireo efa manana fahefana amin'ny hevitry ny besinimaro.
Tsy mampiroborobo ny fahasamihafana izany, fa vao mainka manamafy ny tontolon'ny fampitam-baovao mitongilana.
Kanefa ankehitriny dia betsaka kokoa noho ny hatramin'izay ny atolotry ny fampitam-baovao. Tsy mitombina ny
hevitra fa ilaina ny fanampiana ara-bola ho an'ny fampitam-baovao mba hamonjena ny demokrasia.
Miaina amin'ny vanim-potoana isika izay ahitana fahafahana tsy tambo isaina hananganana ny hevitray manokana.
Amin'izany fotoana izany, mihavitsy hatrany ny olona mino fa mitatitra amin'ny fomba tsy
mitanila sy mahaleo tena ny fampitam-baovao.
Fa tsy mitaky fanampiana ara-bola vaovao, tokony hanontany tena am-pahamatorana ny indostria hoe nahoana no mihena ny fitokisana.
ary ny fomba ahafahana mamerina izany amin'ny alalan'ny votoaty mivelatra kokoa, ny
fandinihan-tena lalina, ary ny fahasamihafana tena izy.
Ny fanampiana ara-bola avy amin'ny fanjakana dia tsy vahaolana eto, fa ampahany amin'ny olana.
Fahalemen'ny demokrasia
Olana manokana ihany koa ny hoe tsy miraharaha fotsiny ny fandavana mazava nataon'ny
vahoaka tamin'ny taona 2022 ny Parlemanta.
Fa tsy noraisina ho zava-dehibe ilay hafatra, dia averina tsikelikely ilay lalàna ka amin'ny farany
dia saika miverina daholo izay rehetra niadianay.
Ity dia fanimbana niniana natao ny fanapahan-kevitra demokratika – ary tsy tranga iray monja izany.
Hita izany ao amin'ny fifanarahana rafitra miaraka amin'ny Vondrona Eoropeana, izay tsy tian'ny Filankevitra
Federaly hisy referanduma tsy maintsy atao. Toy izany koa, tsy tanterahina ny fandraisana andraikitra sy ny referanduma.
Rehefa tsy raisina ho zava-dehibe ny referanduma ary tsy azo ampiharina raha tsy amin'ny ezaka lehibe sy fanangonana
sonia, dia manitsakitsaka ny demokrasia ny Parlemanta.
Mitohy ny ady
Anio dia tsy maintsy miady indray isika. Tsy amin'ny lalàna iray ihany, fa ho an'ny fitsipika fa manan-danja ny referanduma.
– Fa ny vato 'tsia' dia mijanona ho vato 'tsia' ary tsy miova ho fotsiny hoe miezaka indray ny Parlemanta.
Izany no antony itenenako indray hoe "tsia" amin'ity indray mitoraka ity, satria mino ny fisian'ny sehatry ny
fampahalalam-baovao isan-karazany sy mahaleo tena aho, ary satria resy lahatra aho fa ny
fahaleovan-tena marina dia tsy avy amin'ny volam-panjakana.