WEBVTT 00:00.500 --> 00:08.954 2022 елның 13 февралендә Швейцария сайлаучылары «Медиа өчен чаралар пакеты» дип аталган яңа медиа 00:08.954 --> 00:14.191 законын 54,6 процент тавыш белән кире кактылар. 00:14.191 --> 00:19.411 Шәхси медиа компанияләре дәүләттән – башка сүз белән әйткәндә, салым түләүчеләрдән – һәр ел 00:19.411 --> 00:23.571 саен өстәмә 178 миллион Швейцария франкы алыр иде. 00:23.571 --> 00:29.275 Дәүләт акчасы белән тәэмин ителгән матбугат чараларына «Юк» ассоциациясе, матбугат законына каршы 00:29.275 --> 00:33.983 кампанияне алып барган вакытта, түбәндәгеләрне дәлилләде: 00:33.983 --> 00:39.362 Массакүләм мәгълүмат чаралары турындагы закон дәүләт казнасын талау, массакүләм мәгълүмат чараларын дәүләткә 00:39.362 --> 00:42.903 бәйле итү һәм ирекле матбугатны дискриминацияләү булып тора. 00:42.903 --> 00:46.964 Моннан тыш, бу тагын да зуррак «массакүләм мәгълүмат чараларының бертөрлелегенә» 00:46.964 --> 00:51.096 китерер һәм хәзерге медиа монополияләрне ныгытыр. 00:51.096 --> 00:58.579 Хәзер өстәмә медиа субсидияләре өчен тагын бер омтылыш яңа кыяфәттә пәйда була: 00:58.579 --> 01:06.345 2025 елның 21 мартында Швейцария парламенты Почта хезмәтләре турындагы законга үзгәреш кертте. 01:06.345 --> 01:13.512 Бу үзгәреш язылулы газеталарны иртә тапшыру өчен дәүләт финанславын хәзерге 50 миллион Швейцария 01:13.512 --> 01:18.492 франкынан 85 миллионга кадәр арттыруны күздә тота. 01:18.492 --> 01:22.552 Өстәмә 35 миллион планлаштырыла. 01:22.552 --> 01:28.656 шәхси радио һәм телевидение станцияләре өчен, журналистларны әзерләү һәм аларның һөнәри белемнәрен үстерү өчен, 01:28.656 --> 01:33.433 шулай ук шәхси матбугат шурасы һәм хәбәр агентлыклары өчен. 01:33.433 --> 01:40.199 Бу төп массакүләм мәгълүмат чаралары киләсе җиде ел эчендә субсидияләр рәвешендә барлыгы 1,47 01:40.199 --> 01:45.516 миллиард Швейцария франкы күләмендә акча алуын аңлата. 01:45.516 --> 01:52.659 2025 елның 29 апрелендә «Команда Ирек» ассоциациясенең патронажы астында Почта турындагы законга 01:52.659 --> 01:57.015 үзгәреш кертүгә каршы референдум игълан ителде. 01:57.015 --> 02:01.523 Башка граждан хокуклары оешмалары хәзер референдумны яклыйлар. 02:01.523 --> 02:07.380 Аларга «Конституция дуслары» һәм «Швейцария укытучылары челтәре» керә. 02:07.380 --> 02:16.800 Программа астындагы зәңгәр мәгълүмат кырында сез имзалар битен һәм референдум турында өстәмә мәгълүмат таба аласыз. 02:16.800 --> 02:28.115 Имза кәгазьләрен иң соң 2025 елның 3 июленә кадәр тапшырырга мөмкин. 2025 елның 16 майда чыккан Schweizerzeit санында 02:28.115 --> 02:39.872 ETH студенты Михаило Мракич Почта законына кертелергә тиешле үзгәрешләргә каршы нигә көрәшергә кирәклеген аңлата. 02:39.872 --> 02:43.820 Хәзер кыскартылган формадагы мәкаләне тыңлагыз: 02:43.820 --> 02:48.617 2022 елда халык матбугат законын ачык рәвештә кире какты. 02:48.617 --> 02:52.929 Бүген без яңа төрдәге төреп куелган шул ук иске проблема белән очрашабыз – чөнки Парламент 02:52.929 --> 02:56.716 ачыктан-ачык референдумнарны кабул итәргә теләми. 02:56.716 --> 03:00.607 Иске проблема, яңа төрү 03:00.607 --> 03:05.376 Ул вакытта зур шатлык булды. Кешеләр карар кабул ителгән дип ышандылар, һәм хәбәр ачык иде: 03:05.376 --> 03:11.080 Бай нәшриятчыларга субсидияләр булмасын, акчаларны аерусыз тарату да булмасын, чөнки ахыр чиктә ул «массакүләм мәгълүмат 03:11.080 --> 03:14.520 чаралары төрлелеге» маскасы астында төп уенчыларны ныгыта! 03:14.520 --> 03:19.897 Ләкин бүген, нибары ике ел үткәч, без яңадан башлангыч ноктага кайттык. Шул ук мәсьәлә, 03:19.897 --> 03:23.693 яңадан төргән, нечкәрткән, ләкин төп этәреше шул ук: 03:23.693 --> 03:29.708 Шәхси медиа компанияләре өчен дәүләт акчасы. Беренче карашка яңа закон гади генә кебек тоела. 03:29.708 --> 03:34.737 Бу «максатчан реклама»га һәм «төбәкләрдә медиа төрлелеген ныгыту»га карый. 03:34.737 --> 03:40.862 Ләкин структуралар шул ук кала. Тагын бер кат зур нәшрият йортлары иң зур файда күрәчәк. 03:40.862 --> 03:46.823 Кечкенә, бәйсез матбугат чаралары символик күләмдә генә акча ала. Ләкин төп өлеш инде 03:46.823 --> 03:50.496 җәмәгать фикеренә йогынты ясый торганнарга эләгә. 03:50.496 --> 03:56.445 Бу күптөрлелекне алга этәрми, ә киресенчә берьяклы медиа мохитен тагын да ныгыта. 03:56.445 --> 04:01.279 Әмма бүгенге медиа тәкъдимнәре элеккегә караганда күпкә зуррак. Медиа субсидияләре 04:01.279 --> 04:04.920 демокрацияне саклау өчен кирәк дигән аргумент нигезсез. 04:04.920 --> 04:10.638 Без үз фикерләребезне формалаштыру өчен санап бетергесез мөмкинлекләр булган заманда яшибез. 04:10.638 --> 04:15.808 Шул ук вакытта матбугат чараларының объектив һәм бәйсез хәбәр итүенә ышанучылар саны көннән-көн кими бара. 04:15.808 --> 04:21.973 Яңа субсидияләр таләп итү урынына, тармак үзеннән-үзе ышанычның ни өчен какшавын җитди рәвештә сорарга тиеш. 04:21.973 --> 04:28.896 һәм аны эчтәлекнең киңрәк күләме, тәнкыйди үз-үзеңне чагылдыру һәм чын күптөрлелек белән ничек кире кайтарып була. 04:28.896 --> 04:34.041 Дәүләт субсидияләре монда чишелеш түгел, ә проблеманың бер өлеше генә. 04:34.041 --> 04:37.728 Демократиянең зәгыйфьләнүе 04:37.728 --> 04:44.335 Шулай ук Парламентның 2022 елда халыкның ачык кире кагуын гади генә игътибарга алмавы аеруча проблемалы. 04:44.335 --> 04:49.616 Хәбәрне җитди кабул итү урынына, канунны кисәк-кисәк кире кертәләр, һәм ахыр чиктә без каршы 04:49.616 --> 04:53.115 көрәшкән әйберләрнең диярлек барысы да кире кайта. 04:53.115 --> 04:57.996 Бу демократик карарларны ниятләп кимсетү – һәм бу аерым очрак кына түгел. 04:57.996 --> 05:04.316 Без моны Европа Берлеге белән төзелгән рамка килешүендә күрәбез, анда Федераль Шура мәҗбүри референдум үткәрүне теләми. Шул ук 05:04.316 --> 05:07.870 рәвешчә инициативалар һәм референдумнар да тормышка ашырылмый. 05:07.870 --> 05:14.182 Референдумнар игътибарга алынмый һәм аларны гамәлгә ашыру бары тик зур тырышлык һәм имзалар җыю аша 05:14.182 --> 05:19.033 гына мөмкин булса, Парламент демокрацияне таптап йөри. 05:19.033 --> 05:22.267 Сугыш дәвам итә 05:22.267 --> 05:25.504 Бүген без янә көрәшергә тиешбез. Без фәкать бер канунга каршы гына түгел, 05:25.504 --> 05:28.559 референдумнарның исәпкә алынуы принцибы өчен дә көрәшәбез. 05:28.559 --> 05:34.004 – «Юк» тавышы «юк» тавыш булып кала һәм гади генә парламентның «яңадан тырышуына» әверелеп бетми. 05:34.004 --> 05:40.601 Шуңа күрә мин бу юлы да «юк» диям, чөнки мин төрле, бәйсез матбугат мохитенә ышанам һәм чын 05:40.601 --> 05:43.804 бәйсезлек дәүләт кассасыннан килми дип ышанам.