2022-yil 13-fevralda Shveytsariya saylovchilari "Ommaviy axborot vositalarini qo'llab-quvvatlash bo'yicha chora-tadbirlar paketi"
nomli yangi media qonunini 54,6 foiz ovoz bilan rad etdilar.
Xususiy media kompaniyalari har yili davlatdan – boshqacha qilib aytganda, soliq to'lovchilardan –
qo'shimcha 178 million Shveytsariya franki olgan bo'lardi.
Davlat mablag'lari bilan moliyalashtiriladigan ommaviy axborot vositalariga "YO'Q" uyushmasi, ommaviy axborot
vositalari to'g'risidagi qonunga qarshi kampaniyani boshqargan paytda, quyidagicha dalillar keltirdi:
Ommaviy axborot vositalari to'g'risidagi qonun davlat xazinasiga hujumdir, ommaviy axborot vositalarini davlatga
bog'liq qiladi va mustaqil ommaviy axborot vositalariga nisbatan kamsitishni amalga oshiradi.
Bundan tashqari, bu yanada ko'proq "media birxilligi"ga olib keladi va mavjud media monopoliyalarini mustahkamlaydi.
Endi qo'shimcha media subsidiyalariga bo'lgan navbatdagi urinish yangi ko'rinishda paydo bo'lmoqda:
2025-yil 21-martda Shveytsariya parlamenti Pocht xizmatlari to'g'risidagi qonunga o'zgartirish kiritdi.
Ushbu o'zgartirish obuna gazetalarini erta yetkazib berish uchun davlat moliyalashtirishini hozirgi 50 million
Shveytsariya frankidan 85 millionga oshirishni nazarda tutadi.
Qo'shimcha 35 million rejalashtirilgan.
xususiy radio va telekanallar uchun, jurnalistlarni tayyorlash va malaka oshirish uchun, shuningdek
xususiy matbuot kengashi va axborot agentliklari uchun.
Bu shuni anglatadiki, ommaviy axborot vositalari keyingi yetti yil ichida subsidiya sifatida jami
kamida 1,47 milliard Shveytsariya frankini oladi.
2025-yil 29-aprelda "Team Freedom" assotsiatsiyasi homiyligida Pochtaviy xizmatlar to'g'risidagi qonunga
kiritilgan o'zgartirishga qarshi referendum boshlandi.
Boshqa fuqarolik huquqlari tashkilotlari hozirda referendumni qo'llab-quvvatlamoqda.
Ularga "Konstitutsiya do'stlari" va "Shveytsariya o'qituvchilari tarmog'i" kiradi.
Dastur ostidagi ko'k ma'lumot oynasida imzo varaqasi va referendum haqidagi qo'shimcha ma'lumotlarni topasiz.
Imzolar varaqalari eng kech 2025-yil 3-iyulgacha topshirilishi mumkin. 2025-yil 16-maydagi Schweizerzeit nashrining maqolasida
ETH talabasi Mihajlo Mrakic pochta to'g'risidagi qonunga kiritilayotgan
o'zgarishlarga qarshi chiqish kerakligini tushuntiradi.
Endi maqolaning qisqartirilgan shaklini tinglang:
2022 yilda xalq media qonunini aniq rad etdi.
Bugun biz yangi qadoqlangan, ammo mohiyatan bir xil eski muammoga duch keldik – chunki
Parlament aniq referendumlarni qabul qilmoqchi emas.
Eski muammo, yangi qadoqlash
O'sha paytda katta quvonch bo'ldi. Odamlar qaror qabul qilinganiga ishonishdi va xabar aniq edi:
Boy nashriyotchilarga endi subsidiya yo'q, mablag'larni farqlamasdan taqsimlashga ham yo'l qo'yilmaydi,
chunki bu oxir-oqibat "media xilma-xilligi" niqobi ostida yirik o'yinchilarni mustahkamlaydi!
Ammo bugun, atigi ikki yil o'tib, biz yana birinchi nuqtaga qaytdik. Xuddi o'sha muammo, qayta
qadoqlangan, ixchamroq, lekin mazmuni bir xil:
Xususiy ommaviy axborot vositalari uchun davlat mablag'lari. Bir qarashda yangi qonun kamroq ko'rinadi.
Bu "maqsadli targ'ibot" va "mintaqalarda ommaviy axborot vositalari xilma-xilligini mustahkamlash"ga taalluqlidir.
Ammo tuzilmalar o'zgarmay qoladi. Yana bir bor, eng katta foydani yirik nashriyot uylari ko'radi.
Kichik, mustaqil ommaviy axborot vositalari ramziy miqdorda mablag' oladi. Biroq asosiy ulush jamoatchilik
fikriga allaqachon ta'sir o'tkazayotganlarga tegishli.
Bu xilma-xillikni rag'batlantirmaydi, balki bir tomonlama ommaviy axborot landshaftini yanada mustahkamlaydi.
Ammo bugungi kunda ommaviy axborot vositalari taklifi ilgari hech qachon bo'lmagan darajada katta. Demokratiyani
saqlab qolish uchun ommaviy axborot vositalariga subsidiya berish zarur, degan argument asossiz.
Biz o'z fikrlarimizni shakllantirish uchun cheksiz imkoniyatlar mavjud bo'lgan davrda yashayapmiz.
Shu bilan birga, ommaviy axborot vositalari ob'ektiv va mustaqil xabar berishiga
ishonadigan odamlar soni tobora kamayib bormoqda.
Yangi subsidiyalarni talab qilish o'rniga, sanoat o'ziga jiddiy savol berishi kerak: nega ishonch zaiflashmoqda?
va uni kontentning kengroq doirasi, tanqidiy o'z-o'zini tahlil qilish hamda haqiqiy
xilma-xillik orqali qanday qayta tiklash mumkin.
Hukumat subsidiyalari bu yerda yechim emas, balki muammoning bir qismi.
Demokratiyaning zaiflashuvi
Shuningdek, Parlamentning 2022 yilda xalqning aniq rad etishini oddiygina e'tiborsiz qoldirishi ayniqsa muammoli.
Xabarni jiddiy qabul qilish o'rniga qonun asta-sekin qayta joriy etilmoqda, oxir-oqibat esa biz
qarshi kurashgan deyarli hamma narsa qaytib keldi.
Bu demokratik qarorlarni ataylab zaiflashtirishdir – va bu yagona holat emas.
Biz buni Yevropa Ittifoqi bilan tuzilgan ramka kelishuvida ko'ramiz, unda Federal Kengash majburiy
referendumni xohlamaydi. Xuddi shunday, tashabbuslar va referendumlar ham amalga oshirilmaydi.
Agar referendumlar e'tiborsiz qoldirilsa va ularni faqat katta sa'y-harakatlar va imzo yig'ish orqali amalga oshirish
mumkin bo'lsa, unda Parlament demokratiyani oyoq osti qilmoqda.
Jang davom etmoqda
Bugun biz yana kurashishimiz kerak. Faqat qonunga qarshi emas, balki referendumlar hisoblanishi tamoyili uchun.
– 'Yo'q' ovozi 'yo'q' ovoz bo'lib qoladi va shunchaki Parlamentning 'yana urinib ko'rishi'ga aylanib qolmaydi.
Shuning uchun men bu safar ham yana "yo'q" deb aytmoqdaman, chunki men xilma-xil, mustaqil ommaviy axborot
vositalari muhitiga ishonaman va chin mustaqillik davlat byudjetidan kelmasligiga qat'iy ishonaman.