WEBVTT

00:00.500 --> 00:08.897
Ngomhla ka-13 Februwari 2022, abavoti baseSwitzerland
banqabe umthetho omusha wezindaba othi "Iphakethe

00:08.897 --> 00:14.191
lezinyathelo ezisekela imidiya" ngo-54.6 ekhulwini.

00:14.191 --> 00:19.585
Izinkampani ezizimele zemidiya bezizothola imali
eyengeziwe engu-178 million Swiss francs ngonyaka

00:19.585 --> 00:23.571
kuhulumeni – ngamanye amazwi, kubakhokhi bentela.

00:23.571 --> 00:29.405
Inhlangano ethi "CHA eziteshini zezindaba
ezixhaswa nguhulumeni", eyahola umkhankaso wokuphikisa

00:29.405 --> 00:33.983
umthetho wezindaba, yaphikisa kanje ngaleso sikhathi:

00:33.983 --> 00:39.168
Umthetho wezindaba uyisihlambelo emalini
kahulumeni, wenza izindaba zixhomeke

00:39.168 --> 00:42.903
kuhulumeni futhi uhlukumeza izindaba ezizimele.

00:42.903 --> 00:46.983
Ngaphezu kwalokho, lokhu kuzoholela ekubeni
nokufana okwengeziwe kwezindaba futhi

00:46.983 --> 00:51.096
kuqinise izinkampani ezibusa ezindabeni ezikhona.

00:51.096 --> 00:58.579
Manje sekulandelwa omunye umzamo
wokwengeza izibonelelo zemidiya ngendlela entsha:

00:58.579 --> 01:06.345
Ngo-21 Mashi 2025, iPhalamende laseSwitzerland
ladlulisela isichibiyelo soMthetho Wezinsizakalo Zezincwadi.

01:06.345 --> 01:13.662
Lolu shintsho luhloselwe ukunyusa uxhaso lukahulumeni
lokulethwa kusenesikhathi kwamaphephandaba abhalisiwe kusuka

01:13.662 --> 01:18.492
ku-50 million Swiss francs okwamanje kuya ku-85 million.

01:18.492 --> 01:22.552
Kuhlelwe okwengeziwe izigidi ezingama-35.

01:22.552 --> 01:28.682
iziteshi zomsakazo nezethelevishini ezizimele,
ukuqeqeshwa nokufundiswa okwengeziwe kwabezindaba, kanye

01:28.682 --> 01:33.433
nekhomishana yezindaba ezizimele nezikhungo zezindaba.

01:33.433 --> 01:40.230
Lokhu kusho ukuthi imithombo yezindaba eyinhloko
izothola isamba esingaphansi kuka-1.47 billion Swiss

01:40.230 --> 01:45.516
francs ngokusiza kwezimali eminyakeni eyisikhombisa ezayo.

01:45.516 --> 01:52.222
Ngo-29 Ephreli 2025, kwethulwa i-referendamu
yokuphikisa ukulungiswa koMthetho Wezeposi

01:52.222 --> 01:57.015
ngaphansi kobuholi benhlangano ethi "Team Freedom".

01:57.015 --> 02:01.523
Ezinye izinhlangano zamalungelo
abantu manje zisekela i-referendamu.

02:01.523 --> 02:07.380
Lezi zihlanganisa "Abangane boMthethosisekelo"
kanye "Nethiwekhi Yothisha baseSwitzerland".

02:07.380 --> 02:12.142
Ebhokisini lolwazi oluhlaza okwesibhakabhaka
elingezansi kohlelo, uzothola ishidi

02:12.142 --> 02:16.800
lokusayina nolunye ulwazi mayelana ne-referendamu.

02:16.800 --> 02:27.446
Amakhasi osayini angangeniswa kuze kube mhla ziyi-3 kuJulayi 2025
okungenani. Endatshana ekhishwe mhla ziyi-16 kuMeyi 2025

02:27.446 --> 02:34.515
ku-Schweizerzeit, umfundi we-ETH uMihajlo
Mrakic uchaza ukuthi kungani izinguquko

02:34.515 --> 02:39.872
kuMthetho Wezinsizakalo Zezincwadi kumele ziphikwe.

02:39.872 --> 02:43.820
Manje lalela indatshana ngendlela efingqiwe:

02:43.820 --> 02:48.617
Ngo-2022, abantu baphika ngokusobala umthetho wezindaba.

02:48.617 --> 02:52.975
Namuhla sibhekene nenkinga endala efanayo,
kodwa ngokupakishwa okusha – ngoba iPhalamende

02:52.975 --> 02:56.716
ngokusobala ayifuni ukwamukela ama-referendamu.

02:56.716 --> 03:00.607
Inkinga endala, ukupakishwa okusha

03:00.607 --> 03:05.376
Kwakukhona injabulo enkulu ngaleso sikhathi. Abantu
bakholelwa ukuthi isinqumo sesenziwe futhi umyalezo wawucacile:

03:05.376 --> 03:09.630
Akusekho izibonelelo kubashicileli abacebile, akusekho
ukusatshalaliswa kwemali okungahleliwe,

03:09.630 --> 03:14.520
okugcina kuqinisa abadlali abakhulu ngaphansi
kwegama elithi "ukwehlukahlukana kwabezindaba"!

03:14.520 --> 03:19.782
Kodwa namuhla, cishe eminyakeni emibili kamuva
nje, sesibuyele ekuqaleni. Inkinga efanayo,

03:19.782 --> 03:23.693
ephakishwe kabusha, incishisiwe, kodwa inamandla afanayo:

03:23.693 --> 03:29.708
Imali yomphakathi yezinkampani zezindaba ezizimele.
Ngokubuka kokuqala, umthetho omusha ubonakala umncane kakhulu.

03:29.708 --> 03:34.737
Kubhekisela ekukhushulweni okuqondisiwe
nasekuqiniseni ukuhlukahlukana kwabezindaba ezifundeni.

03:34.737 --> 03:40.862
Kodwa izakhiwo zisahlala zifana. Futhi,
yizinkampani ezinkulu zokushicilela ezizozuzisa kakhulu.

03:40.862 --> 03:47.154
Iziteshi zezindaba ezincane nezizimele zithola
izimali ezingamaphawula. Nokho, ingxenye enkulu iya kulabo

03:47.154 --> 03:50.496
asebephatha amandla ekuthonyeni imibono yomphakathi.

03:50.496 --> 03:56.445
Lokhu akukhuthazi ukuhlukahluka, kodwa kunalokho
kuqinisa kakhulu indawo yezindaba enohlangothi olulodwa.

03:56.445 --> 04:02.135
Kodwa okunikezwayo ngabezindaba namuhla kunanini ngaphambili.
Impikiswano yokuthi izibonelelo zikahulumeni kwezabezindaba

04:02.135 --> 04:04.920
ziyadingeka ukuze kusindiswe idemokhrasi ayimelani.

04:04.920 --> 04:10.638
Siphila esikhathini lapho kunezithuba
ezingenakubalwa zokwakha imibono yethu siqu.

04:10.638 --> 04:15.808
Ngasikhathi sinye, abantu abambalwa kakhulu bakholelwa ukuthi
imithombo yezindaba ibika ngokungakhethi futhi ngokuzimela.

04:15.808 --> 04:21.973
Esikhundleni sokucela izibonelelo ezintsha, imboni kufanele
izibuze ngokungathi sína ukuthi kungani ukwethenjwa kuyancipha.

04:21.973 --> 04:25.786
nokuthi kungabuyiselwa kanjani ngobubanzi
obukhulu bokuhlukahluka kokuqukethwe,

04:25.786 --> 04:28.896
ukuzihlola okujulile kanye nokuhlukahluka okuyiqiniso.

04:28.896 --> 04:34.041
Uxhaso lukahulumeni aluyona
isixazululo lapha, kodwa luyingxenye yenkinga.

04:34.041 --> 04:37.728
Ukubuthakathaka kwedemokhrasi

04:37.728 --> 04:44.335
Kuyinkinga enkulu futhi ukuthi iPhalamende liyaziphatha
ngokunganaki ukwenqatshwa okucacile kwabantu ngo-2022.

04:44.335 --> 04:49.624
Esikhundleni sokuthatha lo myalezo ngokungathi
sína, umthetho uyaphinde wethulwa kancane kancane

04:49.624 --> 04:53.115
kuze ekugcineni cishe konke esasilwa nakho kubuyile.

04:53.115 --> 04:57.996
Lokhu kuwukudicilela phansi ngenhloso izinqumo
zedemokhrasi – futhi akuyona icala elilodwa.

04:57.996 --> 05:04.298
Sikubona lokhu esivumelwaneni sesakhiwo ne-EU, lapho
iKhonsili Yombuso ingafuni ireferendamu eyimpoqo. Ngokufanayo,

05:04.298 --> 05:07.870
izinyathelo zokuzimela kanye nama-referendamu azisebenzi.

05:07.870 --> 05:14.335
Uma ama-referendamu engahlonishwa futhi engase afezeke
kuphela ngomzamo omkhulu nangokuqoqwa kwezinsayino,

05:14.335 --> 05:19.033
khona-ke iPhalamende liyicindezela idemokhrasi phansi.

05:19.033 --> 05:22.267
Impi iyaqhubeka

05:22.267 --> 05:28.559
Namuhla kumele silwe futhi. Hhayi kuphela ngokumelene nomthetho,
kodwa ngenxa yesimiso sokuthi ama-referendamu abalulekile.

05:28.559 --> 05:34.004
– Ukuthi ivoti elithi 'cha' lihlala livoti elithi
'cha' futhi aliguquki libe ukuzama kabusha kwePhalamende.

05:34.004 --> 05:40.891
Ngakho-ke ngithi "cha" futhi kulokhu, ngoba ngikholelwa ekutheni
kube nezindaba ezihlukahlukene nezizimele, futhi ngiqinisekile

05:40.891 --> 05:43.804
ukuthi ukuzimela kwangempela akuveli emalini kahulumeni.
