1
00:00:00,720 --> 00:00:06,120
Umbutho "Umbutho waseSwitzerland wokuHlala
ngaphandle kweMandla oMoya – Association suisse paysage"

2
00:00:06,120 --> 00:00:13,600
I-sans éoliennes yasekwa ngomhla we-15 kuJanuwari 2004 yaza
yathiywa ngokutsha igama elithi Paysage Libre Suisse –

3
00:00:13,600 --> 00:00:18,121
Freie Landschaft Schweiz (Free Landscape Switzerland) ngo-2011.

4
00:00:18,121 --> 00:00:24,959
Phakathi kwezinye izinto, lo mbutho uzibekele usukelo lokumela
abantu ngabanye nemibutho kwinqanaba lesizwe

5
00:00:24,959 --> 00:00:32,502
abazinikele ekukhuseleni indalo nasekuchaseni
ukonakaliswa kobuhle bendalo ngamavili omoya oshishino.

6
00:00:32,502 --> 00:00:39,532
Okwangoku, imibutho engamalungu engama-47 (ukususela ku-2025)
evela kulo lonke elaseSwitzerland sele ijoyine lo mbutho.

7
00:00:39,532 --> 00:00:46,615
Amandla omoya ahlala enziwa njengohlobo lwamandla
olulungele kakhulu indalo esingqongileyo kunye nemozulu.

8
00:00:46,615 --> 00:00:54,361
Kwiphepha leenkcukacha malunga nomkhondo wekhabhoni weeturbine
zomoya, i-Freie Landschaft Schweiz ibhala isithi: "Ukuthathela

9
00:00:54,361 --> 00:01:00,805
ingqalelo iimeko ezingaphantsi kokukhuselwa
kwendalo ekwenziweni kwazo, ekwakhiweni nasekurisayikilweni,

10
00:01:00,805 --> 00:01:05,402
ukufakwa kweeturbine zomoya kuyingozi kwimozulu."

11
00:01:05,402 --> 00:01:11,371
Ingxolo engaphantsi komthamo wezandi kunye nokudanyaza
kwezithunzi okubangelwa ziiturbine zomoya nako kunokukhokelela

12
00:01:11,371 --> 00:01:18,986
kwiingxaki ezahlukeneyo zempilo ezifana neengxaki zokugxila,
ukuxhalaba, iintloko ezibuhlungu kunye neengxaki zokulala.

13
00:01:18,986 --> 00:01:25,618
Ngomhla we-11 Matshi 2025, i-Freie Landschaft Schweiz ipapashe
ingxelo yabezindaba enesihloko esiqhushumbisayo esithi

14
00:01:25,618 --> 00:01:33,575
"Izivumelwano eziyimfihlo ezihlab' umxholo phakathi
komkhuthazi wamandla omoya kunye nemibutho yamasipala aseBern".

15
00:01:33,575 --> 00:01:38,866
Umkhuthazi ukhuthaza okanye wenza intengiso ngento
ngenxa yenzuzo yakhe, njengokuba iinkampani

16
00:01:38,866 --> 00:01:42,917
zokubonelela ngombane zikhuthaza iindlela ezintsha zamandla.

17
00:01:42,917 --> 00:01:49,048
Ezi zivumelwano zifihlakeleyo zineembango ezimbi ezichasene
nenkampani yombane esekwe eFribourg i-"Groupe

18
00:01:49,048 --> 00:01:55,743
E" kunye nomasipala waseBern iPlateau de
Diesse, ngokunxulumene nefama yomoya kwiBernese Jura.

19
00:01:55,743 --> 00:02:02,763
Lo ngumzekelo ogqibeleleyo wendlela abakhuthazi bamandla omoya
eSwitzerland abazama ngayo ukuphembelela uluvo loluntu ukuze

20
00:02:02,763 --> 00:02:07,225
luxhase amandla omoya, besebenzisa iindlela ezingafanelekanga.

21
00:02:07,225 --> 00:02:10,035
"Freie Landschaft Schweiz" ibhala:

22
00:02:10,035 --> 00:02:16,521
Umbutho 'Mont Sujet Libre' ulilungu lombutho
wesithili 'Freie Landschaft Bern-Jura-Neuenburg (PL BEJUNE)'.

23
00:02:16,521 --> 00:02:21,968
Uyigxeka ifama yomoya eseMont Sujet (ngesiNgesi,
iPointed Mountain), olona luhlu lokuqala lweJura

24
00:02:21,968 --> 00:02:24,988
oluvulekileyo phakathi kweChasseral neLake Biel.

25
00:02:24,988 --> 00:02:29,120
Ixesha elide, ikhantoni yaseBern
ibingafuni ifama yomoya eMont Sujet.

26
00:02:29,120 --> 00:02:35,262
Okumangalisayo, kwaye emva kokuba iSebe leMicimbi yezeNgaphakathi
noBulungisa leCantonal (DIJ) lingahlolisanga ngokufanelekileyo

27
00:02:35,262 --> 00:02:41,620
iimfuno ezahlukeneyo, icanton ilifake ifama yomoya kwisicwangciso
sayo sesakhiwo – ngomyalelo kaCeba weLizwe u-Evi Allemann.

28
00:02:41,620 --> 00:02:50,507
Ngenxa yoMthetho wokuPhatheka, umbutho (iMont Sujet
Libre) ukwazile ukufikelela kula maxwebhu abucayi kakhulu.

29
00:02:50,507 --> 00:02:55,156
Ngoku kuye kwavela ukuba yonke into
ibingamanga, yenziwe ngumkhuthazi wamandla omoya.

30
00:02:55,156 --> 00:02:59,891
Kwiminyaka elishumi elinesithathu eyadlulayo,
oomasipala ababekade bekhona baseLamboing naseDiesse

31
00:02:59,891 --> 00:03:03,115
batyikitye isivumelwano esiyimfihlo engqongqo neGroupe E.

32
00:03:03,115 --> 00:03:09,901
Emva kokudityaniswa koomasipala basePlateau de Diesse, umasipala
omtsha wathatha izivumelwano ezazisayinwe ngabasemagunyeni

33
00:03:09,901 --> 00:03:12,994
bangaphambili malunga neprojekthi yefama yomoya.

34
00:03:12,994 --> 00:03:18,779
La mazivumelwano, achongwe njengeyimfihlo
engqongqo, asabophelela umasipala nanamhlanje.

35
00:03:18,779 --> 00:03:25,020
Uthembise ukuba akayi kutyhila umxholo
kwabanye abantu, kuquka indlu yomasipala.

36
00:03:25,020 --> 00:03:33,760
Nangona kunjalo, ezi zivumelwano zinegalelo elikhulu, ingakumbi
ngokumalunga nokusebenza elubala kunye nolwazi loluntu.

37
00:03:33,760 --> 00:03:37,845
Uluntu oluphantsi kwempembelelo

38
00:03:37,845 --> 00:03:44,665
Ngokwamkela la mazivumelwano, uluntu lwasePlateau de Diesse
lwazibophelela 'ekusebenziseni impembelelo yalo kwezopolitiko

39
00:03:44,665 --> 00:03:51,756
kunye negunya lasekuhlaleni, lommandla, nelesithili ukukhuthaza
uphuhliso olumanyeneyo lweeprojekthi zabalingane balo'.

40
00:03:51,756 --> 00:03:59,617
Ngokuthetha okucacileyo, oku kuthetha ukuba umasipala
uzibophelele ekutyhaleleni ifama yomoya ngasese ngqongqo,

41
00:03:59,617 --> 00:04:04,680
engazisanga okanye engabandakanyanga indlu yomasipala.

42
00:04:04,680 --> 00:04:11,220
Olu qinisekiso lukwabandakanya isibophelelo sokuthi
'kukhuthazwe inkxaso kuluntu oluchaphazelekileyo'.

43
00:04:11,220 --> 00:04:16,034
Ngoko ke, kuyaqondakala ukuba kutheni umasipala
ebekhuthaza le projekthi ngenkuthalo iminyaka.

44
00:04:16,034 --> 00:04:26,957
Ivoti yokubonisana kaJuni 2015, apho abemi balo masipala
bayamkele le projekthi, ngoko ke iphosakele ngokucacileyo.

45
00:04:26,957 --> 00:04:30,336
Ingxabano enzulu yomdla

46
00:04:30,336 --> 00:04:35,756
Okukhathaza nangakumbi kukuba ibhunga
lidlala indima ephindwe kabini kulo mcimbi:

47
00:04:35,756 --> 00:04:42,180
Yiyo zombini umtyikityi wesivumelwano esiyibophelela ekuxhaseni
le projekthi, kwaye ikwangugunyaziweyo ojongene

48
00:04:42,180 --> 00:04:49,668
nokuphonononga amaxwebhu nokwenza isigqibo sokuqala malunga
nesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba nephepha-mvume lokwakha.

49
00:04:49,668 --> 00:04:55,677
Le ngxabano yomdla ibeka esichengeni ukungathathi cala nokuzimela
okufunekayo ukuze kwenziwe uvavanyo olungakhethi

50
00:04:55,677 --> 00:05:02,862
cala lweprojekthi, kwaye yenza izigqibo zexesha
elizayo zikwazi ukuphikiswa ngokwasemthethweni.

51
00:05:02,862 --> 00:05:07,200
Umcimbi wezemali

52
00:05:07,200 --> 00:05:13,352
Ngokuxhaswa kweGroupe E Greenwatt,
umasipala ufumana imbuyekezo yemali.

53
00:05:13,352 --> 00:05:21,225
Nangona kunjalo, amaxwebhu afunyenwe kumbutho iMont Sujet
Libre aphucwe kulo mba, ngoko ke izixa ezichanekileyo azaziwa.

54
00:05:21,225 --> 00:05:27,028
Inyaniso yezoqoqosho esemva kwentetho
esemthethweni malunga namandla ahlaziyekayo ikrakra:

55
00:05:27,028 --> 00:05:32,239
Ukwakhiwa kweefama zomoya lishishini elinengeniso
enkulu kakhulu, kodwa kuphela kumphuhlisi weprojekthi.

56
00:05:32,239 --> 00:05:39,373
I-60% yeendleko zotyalo-mali ixhaswa ngemali
karhulumente, ngelixa umtyali-mali exhasa nge-40% kuphela

57
00:05:39,373 --> 00:05:43,423
yeprojekthi kwaye esenguye umnini-yedwa wezibonelelo.

58
00:05:43,423 --> 00:05:48,514
Oomasipala bafumana imali encinci kakhulu,
engonelanga ukubuyekeza ukulahlekelwa

59
00:05:48,514 --> 00:05:51,938
kukunomtsalane kwendawo kunye nengxaki kubahlali.

60
00:05:51,938 --> 00:05:57,712
Ekugqibeleni, kukho umngcipheko wokuba ifama
yomoya izakuba yingxaki yezemali kumasipala!

61
00:05:57,712 --> 00:06:00,515
Iqela elimela izinto eziphathelele emoyeni liyavuya kakhulu.

62
00:06:00,515 --> 00:06:07,692
Lo mzekelo ubonisa ngokucacileyo indlela iinkampani neziphathiswa
ezisebenzisa ngayo iindlela ezingekho sikweni ukuqhuba

63
00:06:07,692 --> 00:06:11,927
iiprojekthi eziphikisanayo nangona kukho inkcaso yoluntu.

64
00:06:11,927 --> 00:06:14,607
Akubonakali ngathi esi sisiganeko esikodwa.

65
00:06:14,607 --> 00:06:22,023
Abo baxhamla kubuchwepheshe obutsha, nokuba ziiturbine zomoya,
i-5G, iimoto zombane, njl.njl., kunokwenzeka ukuba bacinge ngazo

66
00:06:22,023 --> 00:06:26,558
zonke iindlela eziyimfuneko ukuze bafezekise iinjongo zabo.

67
00:06:26,558 --> 00:06:33,046
Umzekelo woluntu lwasePlateau de Diesse eChasseral ubonisa
indlela izenzo ezingekho sikweni, kuquka ukusasazwa ngabom

68
00:06:33,046 --> 00:06:40,820
kolwazi olungeyonyani, ezisetyenziswayo ukuvumela iinkampani
ezinkulu ukuba zenze inzuzo kwaye ziphumeze izicwangciso zazo.

69
00:06:40,820 --> 00:06:46,367
Oku kwenzeka ngasemva kwabantu, ekufuneka
bathwale iziphumo ezibi nezifihliweyo zeefama

70
00:06:46,367 --> 00:06:50,538
zomoya – kunye nezinye iitekhnoloji ezintsha.

71
00:06:50,538 --> 00:06:54,651
Ngolungiso olucetywayo loMthetho
wezaMandla, iBhunga leFederal laseSwitzerland

72
00:06:54,651 --> 00:06:58,420
likwajolise ekwandisweni okukhulu kwamandla omoya.

73
00:06:58,420 --> 00:07:03,479
Ngokutsho kweFreie Landschaft Schweiz, oku
kungathetha ulwakhiwo lweeturbine zomoya

74
00:07:03,479 --> 00:07:08,329
ezingaphezu kwama-400 kwilizwe lonke ngonyaka ka-2030.

75
00:07:08,329 --> 00:07:16,080
Ingaba kunokwenzeka ukuba le miprojekthi mitsha
ikwayenzelwe ngabom ukulahlekisa uluntu ngolwazi olungeyonyani?

76
00:07:16,080 --> 00:07:22,760
Yiyo loo nto – kwaye nezinye izizathu nazo – sidinga
iiNyathelo zoKhuselo loLuntu noKhuselo lwamaHlathi.

77
00:07:22,760 --> 00:07:27,864
Ngokutsho kombutho i-"Freie Landschaft Schweiz" (iLizwe
elikhululekileyo laseSwitzerland), la manyathelo mabini ngoku

78
00:07:27,864 --> 00:07:32,618
ngowona mzamo wokugqibela wokulondoloza ilungelo loluntu lokuba
nelizwi, kunye nokusindisa amahlathi, iindawo

79
00:07:32,618 --> 00:07:39,224
zezilwanyana zasendle kunye nendalo exabisekileyo ekutshisweni
kwamahlathi ngenjongo yokwakha izikhululo zamandla omoya.

80
00:07:39,224 --> 00:07:45,816
Kusafuneka iisayini ezimalunga nama-40,000 de kuphele uJuni 2025.

81
00:07:45,816 --> 00:07:51,020
Ungathatha inxaxheba kwimpumelelo
yezi phulo zithandwayo ngosayino lwakho?

82
00:07:51,020 --> 00:07:57,057
Uza kufumana amaphepha okutyikitya
aphindaphindiweyo kwibhokisi eluhlaza engaphantsi kwenkqubo.

83
00:08:20,300 --> 00:08:21,500


