Vengriyada chaqaloqlar, bolalar, o'smirlar va hatto kattalar orasida ko'plab sog'liq muammolari mavjud.
Ushbu jarohatlarning oldingi emlashlar bilan qanchalik bog'liqligi masalasi Vengriyadan bo'lgan shifokor va advokat
bilan, shuningdek, dastlab sog'lom tug'ilgan, ammo hozir nogiron bo'lgan uch nafar farzandga ega va bu muammodan aziyat chekayotgan
ona bilan o'tkazilgan quyidagi suhbatda muhokama qilinadi.
Ularning so'rovlari shuni ko'rsatadiki, Vengriyada emlashdan so'ng autizm tashxisi qo'yilgan bolalar soni keskin oshdi.
Ko'plab vengriyalik tashabbuslar bu bolalarga g'amxo'rlik qilmoqda, ularni qo'llab-quvvatlamoqda yoki
ota-onalari bilan birga kurashib, Vengriyada bolalar uchun majburiy emlashni bekor qilishga harakat qilmoqda.
Majburiy emlash? Vaksinatsiya haqiqatan ham Vengriyada majburiymi?
Aslida, birinchi majburiy emlash 1876 yilda Vengriyada joriy etilgan, keyingilari esa 1954 va 1960-yillarda amalga oshirilgan.
Bugun Vengriyada barcha yangi tug'ilgan chaqaloqlar ota-onalaridan oldindan ruxsat so'ramasdan sil kasalligiga qarshi emlanadi.
1997 va 1998 yillarda Vengriya Sog'liqni Saqlash vazirligi bir nechta kasalliklarga qarshi qo'shimcha emlashlarni
joriy etuvchi sog'liqni saqlash qonunlarini qabul qildi.
Hozirda Vengriya bolalari difteriya, koklyush, tetanus, bolalar sholisi va Haemophilus influenzae b turi ga
qarshi xavfli bir nechta emlashlar bilan 2 oylik, 3 oylik, 4 oylik va 18 oylik yoshda emlanadi.
Bundan tashqari, pnevmokokka qarshi emlashlar 2, 4 va 12 oylikda beriladi.
Qizamiq, epidemyatit va rubella kombinatsiyalangan vaksina 15 oylikda beriladi, suvchechak
vaksinasiyasi esa 13 va 16 oylik chaqaloqlarga beriladi.
Vengriyalik ota-onalar o'z farzandlarini majburiy emlashlardan deyarli ozod qila olmaydilar, hatto oilada allaqachon
emlashdan so'ng jiddiy sog'liq zarari yetgan bola bo'lsa ham.
Bolalar bog'chaga va maktabgacha ta'lim muassasasiga qatnay boshlaganda, ularni tug'ilganidan beri parvarishlab
kelayotgan pediatriya hamshiralari va akusherlar ularning emlash holatini tekshirishlari talab etiladi.
Maktabda butun sinflar bo'yicha ommaviy emlashlar o'tkaziladi.
Agar ota-onalar farzandini emlatishdan bosh tortsa, maktab shifokori bu haqda
sog'liqni saqlash organlariga xabar berishi kerak.
Shubha paydo bo'lsa, bu katta jarimalar va maktabdan haydalishga olib kelishi mumkin.
2019-yildagi qaror hatto emlanmagan bolalarni ota-onalaridan olib qo'yishga imkon berdi.
Suhbatda vengriyalik shifokor bolalar orasida kasalliklarning ko'payishida boshqa omillar ham rol o'ynashi
mumkinligini, masalan, jiddiy o'zgartirilgan, sun'iy oziq-ovqatlarning global muammosini ta'kidlaydi.
Biroq, autoimmun kasalliklar, yallig'lanish, rivojlanish kechikishlari, autizm va ko'plab yangi infeksiyalar
ko'pincha emlashdan keyin yuzaga kelishi ham aniq qayd etilgan.
Shu sababli suhbatga olingan uch nafar faol emlov ishlab chiqaruvchilarini emlash zarariga javobgar deb topish va emlashni
amalga oshirayotgan shifokorlarni bemorlarni emlashning nojo'ya ta'sirlari haqida
xabardor qilish burchini bajarishga chaqirmoqda.
Bundan tashqari, giperimmunitet va avtoimmun kasallik xavfini oldini olish maqsadida rejalashtirilgan
qo'shimcha emlashlarga qadar antitanachalar titrini aniqlashni zudlik bilan o'tkazish zarur.
Bundan tashqari, shifokorlar emlashdan ozod qilish to'g'risidagi guvohnomalarni bergani uchun, masalan, ularga
qarshi sud ishi qo'zg'ash orqali jazolanmasligi kerak.
Umuman olganda, emlashlar faqat ixtiyoriy asosda o'tkazilishi kerak – Germaniyadagi ota-onalar ham bu yerda
talab qilinadigan qizamiq emlashlarining yon ta'sirlaridan farzandlarini himoya qilishni xohlashadi.
Bu ta'sirli intervyu hatto immigratsiya uchun mashhur manzilga aylangan Vengriyada ham
hammasi ham gullab-yashnamasligini ko'rsatadi.
Vaksinalarning tobora ko'proq namoyon bo'layotgan yon ta'sirlari – shuningdek koronavirus vaksinalari tufayli yuzaga kelgan
ko'plab zarar holatlariga ham e'tibor bering – va barcha vaksinalar uchun xavfli mRNA vaksinalariga doimiy o'tish tufayli,
keng talab qilinayotgan vaksinalarning ixtiyoriy tabiati ba'zi ta'sirlanganlar uchun muhim masala bo'lib qolmoqda.
Suhbat: Suhbat sheriklarini tanishtirish
Moderator (Dániel István): Xayrli kun, hammangizni samimiy kutib olaman, mehmonlarimiz esa András, Angelika va Niki.
Doktor András Guseo: Men doktor András Guseo, nevrolog, psixiatr, asab to'qimasi tadqiqotchisi, psixo-nevro-immunolog,
stress bo'yicha o'qituvchi va tadqiqot shifokoriman.
Men Vengriya Fanlar Akademiyasi a'zosi sifatida 65 yildan beri tadqiqotlar bilan shug'ullanib kelaman.
Mening asosiy tadqiqot qiziqishlarim autoimmun kasalliklar va so'nggi paytlarda avtizmni
autoimmun muammo sohasi sifatida o'rganishdir.
Doktor Angelika Mihalik: Men Angelika Mihalikman, men advokatman.
Men huquqiy kasbga atigi 18 oy oldin qaytdim – ilgari men advokat yoki yurist bo'lishni istamaganim uchun ketgandim.
Shuning uchun men texnik tarjima bo'yicha diplom oldim. Men ingliz tilini bilardim va huquqiy
kareramni tark etganimda texnik tarjimani o'rgandim.
2019 yildan beri men shifokorlar uchun Covid, Covid emlashlari va keng tarqalgan tadqiqotlarga
oid tibbiy maqolalarni tarjima qilib kelmoqdaman.
Va men bu masalani o'rganar ekanman, an'anaviy, klassik emlashlarga oid mutaxassislik maqolalari va
muammolarga duch keldim, va aynan o'shanda men an'anaviy emlashlar bilan nima sodir bo'lishini ko'rdim.
Ahvol shunchalik yetdiki, tarjima qilib berayotgan odam menga Messenger'da xabar yuborib, bizga Vengriyalik
Kennediga ehtiyojimiz borligini aytdi , shuning uchun men yana advokat sifatida ishlashga qaror qildim.
Men buni mag'rurlikdan emas, balki aynan shu turtki bo'lgani uchun aytayapman.
Va Niki ham majburiy emlashlarning yon ta'sirlari tufayli muammo borligini anglashimda rol o'ynadi.
Niki menga bu jiddiy muammoning ahamiyatini oilaviy bayramga uyida taklif qilib ko'rsatdi, u yerda bir nechta mehmonlar bor edi.
Va ular bilan birga to'rt yoki besh nafar autizmli bolani olib kelishdi, va shunda men muammoning jiddiyligini ko'rdim.
Ushbu ikki sabab meni yuridik kasbga qaytishga undadi.
Moderator: Demak, aytish mumkinki, bizga Vengriyalik Kennedi kerak. Ha, Niki? Davom eting.
Nikoletta Kertész: Men Nikoletta Kertészman, Niki Kertész nomi bilan yaxshiroq tanilganman.
Menda uch nafar farzand bor, ularning barchasi emlashlar tufayli zarar ko'rgan.
24 yoshli kishi og'ir ruhiy nogiron bo'lib qoldi, u epilepsiyaga chalingan va buning natijasida miya operatsiyasidan o'tdi.
Ikkinchi nikohimdan bo'lgan egizaklarimdan biri 15 oylik bo'lganida MMR emlashini olgach
nutqsiz, aqliy nogiron va autistik bo'lib qoldi.
Uning egizak akasida og'ir oziq-ovqat allergiyalari va oshqozon-ichak yo'llarining yallig'lanishi bor,
lekin u sog'-salomat va aql-zakovati saqlanib qoldi.
Men sabablarni izlab, tadqiq qildim, chunki kimdir o'ylashi mumkin: bir daryoga ikki marta qadam qo'yib bo'lmaydi, lekin
avtoimmunitet daryosiga xohlagancha qadam qo'yishingiz mumkin.
Shunday qilib, amalda men egizaklarda nimadir noto'g'ri ekanini payqadim va tergovni boshladim,
va bu yerda nimani aniqlaganimni aytib beraman.
O'n yil oldin men oziqlanish va boshqa terapiyalarga asoslangan terapiya tizimini ishlab chiqib, "Autizm
hech qachon yana" nomli Facebook guruhini tashkil qildim.
Biz guruhdagi minglab odamlarga autizm va ADHD belgilarini kamaytirishda yordam berdik
– hatto guruh chegaralaridan tashqarida ham.
Ba'zi bolalardan hatto autizm tashxisi olib tashlandi.
BUTUN DUNYO BO'YICHA MAJBURIY VAKTSINALAR
Moderator: Vengriyadagi bolalar, masalan, Afrikadagi bolalar bilan bir xil emlashlar oladimi?
Emlash odatlari butun dunyo bo'ylab bir xilmi yoki farqlar bormi?
Doktor András Guseo: Emlash amaliyotlari mamlakatdan mamlakatga farq qiladi.
30 ta Yevropa davlatidan 18 tasida emlash majburiy emas yoki agar majburiy bo'lsa ham, faqat 1 yoki 2 ta
emlash – aynan o'sha mamlakatda eng katta tahdid deb hisoblangan infektsiyalarga qarshi.
Boshqa barcha emlashlar ixtiyoriydir.
HUQUQIY MOJARO: OTA-ONALAR UCHUN VAKTSINATSIYA HAQIDA MA'LUMOTNING YO'QLIGI
Moderator: Xo'sh, Angelika, sizga bir savolim bor:
Ota-onalar farzandlarini majburiy emlash uchrashuviga olib kelganda – bu yerda biz majburiy emlashlar haqida
gapiryapmiz – ular bu emlashlar haqida qanday ma'lumot oladilar?
Bu nozik savolmi?
Doktor Angelika Mihalik: Hozirda bizda kamida 150 ta sud ishi bor.
Mijozlarimiz asosan zarar ko'rgan bolalardir; ular asosiy sub'ektlardir va biz bolalar nomidan sudga murojaat qilamiz.
Va ularning aksariyati o'zlari ham jiddiy yoki o'rtacha darajada emlashdan zarar ko'rgan.
Yoki ular bizga murojaat qilishdi, chunki ularning aka-ukalaridan biri emlash tufayli jiddiy jarohat olgan yoki vafot etgan edi.
Va afsuski, shifokorlarga universitetda yetarlicha yoki yetarlicha batafsil o'rgatilmaydi.
Trening kurslari emlashlar yoki ularning qanday ishlashi haqida ma'lumot bermaydi, balki faqat emlashlarning nima
uchun foydali ekanligi, qaysi emlashlar mavjudligi va hokazolar bo'yicha statistikani taqdim etadi.
Shunday qilib, shifokorlar emlashlar haqida deyarli hech qanday haqiqiy ma'lumotga ega emaslar.
Afsuski. Shuningdek, emlashlarning ta'sir mexanizmi haqida.
Shu sababli ota-onalar ham aniq xabardor qilinmayapti.
OTA-ONALAR QANDAY XABARDOR QILINADI? – 1997-yilgi ACT – QANCHA EMLAKLAR MAVJUD? – VAKTSINA SOCHILISHI
Moderator: Ota-onalar farzandlari emlanishi kerak bo'lganda ma'lumot varaqasini oladimi?
Xo'sh, bolaga nima bo'lishi haqida ma'lumot xati?
Doktor Angelika Mihalik: Siz emlash nima uchun ekanligini tushuntiruvchi A4 varaqasini olasiz.
Moderator: Emlashdan keyin buni olasizmi?
Doktor Angelika Mihalik: Yo'q, emlashdan oldin. Bolalar shuni uyga olib ketishadi.
Ammo men juda muhim bir misolni aytib o'tmoqchiman: MMR vaksinasini .
MMR tarkibida rubella mavjud va u yuqumli.
Ko'rsatmalarda bu homilador ayollar uchun xavfli ekani aytiladi.
Bu juda aniq misol. U ma'lumot varaqasida yo'q.
Maktab shifokori bolalarni qatorga turadi, lekin ularga hech narsa demaydi.
Endi bu ma'lumot varaqasi ota-onalarga berilganidan keyin hamma narsa hal bo'ldi.
Bolalar bir qatorda turishadi, u ulardan hech biriga: "Onangiz homiladormi?" yoki "Singlingiz homiladormi?" deb so'ramaydi.
Bu juda aniq misol.
Tug'ilmagan bolaning aka-ukasiga bunday emlash o'tkazilgandan so'ng homilaning tushib ketishining aniq bir holati mavjud.
Demak, bu sen aytganingdek, qorong'u tomoni.
Odamlarga yetarli ma'lumot berilmayapti.
Moderator: Vengriya qonuni ota-onalar xabardor qilinishi kerakligini belgilaydimi?
Dr Angelika Mihalik: To'g'ri. Moderator: Bu qonun qaysi va u qachon qabul qilingan?
Doktor Angelika Mihalik: Bu 1997-yilgi Sog'liqni saqlash to'g'risidagi qonun.
Moderator: Endi 2025-yilni yozayapmizmi? Dr Angelika Mihalik: To'g'ri.
Moderator: Bu anchadan beri bo'lib qoldi! Va o'shandan beri hech kim uni tekshirmadimi? Dr Angelika Mihalik: Yo'q.
Moderator: Va 1997 yildan beri qancha qo'shimcha emlashlar o'tkazildi?
Nikoletta Kertész: , 97-dan beri, menimcha, ehtimol yana o'n tasi bor. Albatta yana o'n tasi bor.
Moderator: Shunday qilib, yana taxminan 10 ta majburiy emlashlar bor.
Ammo 1990-yillardagi qonun qayta ko'rib chiqilmadi. Nikoletta Kertész: To'g'ri.
Vaksinatsiya kampaniyalari = maktablarda majburiy emlash
Nikoletta Kertész: 0 dan 6 yoshgacha bo'lgan bolalar uchun maktabgacha emlashlar shunday o'tkaziladiki,
ota-onalar bolalarini oilaviy pediatрга 12 marta olib borishadi, ya'ni ularni qisqacha xabardor qilib, emlaydi.
Keyingi qadam maktabda emlashdir.
Ular emlash kampaniyalari deb ataladi.
Moderator: Emlash kampaniyasi nima?
Nikoletta Kertész: Nega bu tushuncha shunday ataladi, bu yaxshi savol.
Aslida, bu maktabda ma'lum sinfdagi bolalar, masalan, oltinchi sinfdan boshlab, qo'ylar kabi
maktab shifokoriga olib borilishini anglatadi.
Birinchi darsda 6a sinfi, ikkinchi darsda 6b sinfi, uchinchi darsda 6c sinfi. Keyin 7a, 7b, 7c.
Va bularning barchasi bitta kunda, marketing kampaniyasi, siyosiy kampaniya yoki reklama kampaniyasi kabi o'tkazilib,
barcha o'quvchilar bir vaqtda ushbu emlashni olishlari uchun.
Shu sababli uni Vengriyada ham emlash kampaniyasi deb atashadi.
Moderator: Shunday qilib, bu majburiy.
Nikoletta Kertész: Majburiy, ha. Shunday qilib, bolalar shifokorlari tomonidan emlashlar o'tkaziladi
va maktab emlashlari maktabda tashkil etiladi, shunda barcha bolalar bir joyda bo'ladi.
Bu o'sha kuni hammaga emlashni osonlashtiradi va shundan keyin ish tugadi.
Ota-onalar farzandlarini shifokorga o'zlari olib borishlari shart emas va hokimiyat organlariga keyinchalik kim
emlanganini, kim emlanmaganini tekshirishga hojat yo'q.
Emlash bo'yicha ma'lumot varaqasi
: Nikoletta Kertész: Har bir dori va vaksina paket ilovasi bilan birga keladi.
Ushbu paketga kiritilgan qo'llanma ishlab chiqaruvchi tomonidan chiqarilganiga to'liq mos kelmaydi.
Shunday qilib, ishlab chiqaruvchi tomonidan chiqarilgan paket ilovasi bor, keyin esa shifokorga keladigan ilova ham mavjud.
Tavsiya, ya'ni ota-onalar uchun yetarli bo'lishi kerak bo'lgan qisqa ma'lumot mavjud, keyin esa ota-onalardan imzolashlari
so'raladigan juda qisqa parchada, masalan, emlash isitma va teri qizarishiga olib kelishi mumkinligi qayd etilgan.
Ba'zan ular bosh aylanishi yoki qusishga olib kelishi mumkin, deb yozishganini ko'rganman. Ammo bu juda kam uchraydi.
Bu anafilaksiya belgilaridir.
Ammo men faqat bu kichkina ma'lumotni ko'rdim.
Demak, bu ota-onalarimiz oladigan ma'lumot; bir nechta ota-onalar buni menga tasdiqladilar.
Vaksinalashdan keyin vaksina ajralishi tufayli ko'plab yangi yuqtirilishlar, misol uchun Ukraina
Moderator: Xo'sh... agar ular bu yerda ushbu emlash kampaniyasini boshlasa, agar ular shuncha bolalarni emlasa, emlashdan so'ng
virus tarqalishi kabi narsa bo'ladimi – boshqacha qilib aytganda, ushbu emlashdan so'ng
darhol ko'plab yangi yuqtirishlar bo'ladimi?
Doktor András Guseo: Nazariy jihatdan bu mumkin.
Hayot buni juda ta'sirli misol bilan ko'rsatdi: Ukrainada qizamiqqa qarshi emlash
darajasi 35 foizdan kam ekanligi aniqlangan.
JSST va UNICEF buni sezib, aholi, xususan bolalarning to'liq emlanmaganligi tufayli yuzaga kelgan "favqulodda vaziyatni"
yengishda Ukrainaga "yordam berish" maqsadida unga vaksinalar yetkazib berdi va xuddi shu tarzda emlash kampaniyasini o'tkazdi.
Natija: Oldingi emlash qamrovi 35% bo'lganida yiliga 60–70 qizamiq holati qayd etilgan.
Ammo hozirgi kunda bu ko'p yillardan beri bo'lmadi.
Vaksinalash kampaniyasi boshlanganidan so'ng ikki oy ichida 12 000 ta qizamiq holati qayd etildi, ulardan 9 000
tasi kasalxonaga yotqizilishni talab qildi va 1 600 tasi og'ir qizamiq kasalligiga olib keldi.
Demak, bu biz ilgari gaplashganimizni ko'rsatadi: emlangan odamlar infektsiyani yuqdira oladi.
Antibod titrini aniqlash testlari yo'qligi va giperimmunitet
Doktor András Guseo: Shunday qilib, Ukrainada qizamiq infeksiyalari bo'lmagan, lekin jonli vaksina bilan
emlashni boshlagach, emlangan odamlar kasallikni yuqtirib, nisbatan jiddiy epidemiya yuzaga keldi.
Demak, bu juda katta muammo.
Yana bir narsa shundaki, bu emlash kampaniyalari nafaqat oilada homilador shaxs bor-yo'qligini hisobga olmaydi,
balki emlanadigan shaxsda allaqachon X vaksinasiga qarshi antitanachalar mavjudligini ham inobatga olmaydi.
Boshqa so'z bilan aytganda, o'lchanadigan antitelolar soni, antitelolar titri.
Doktor András Guseo: Chunki agar sizda yetarlicha yuqori antitanachalar titri bo'lsa, vaksina kerak emas.
Paket ilovasida shunday deyilgan. Ha. Ammo bu hech qachon o'rganilmagan.
Va huquqiy aralashuvni talab qilgan bir qator hollarda antitanachalar titrlari
o'lchandi va ular nihoyatda yuqori bo'ldi.
Agar siz bu nihoyatda yuqori darajada qizamiq vaksinasi ishlatsangiz, giperimmunitet hosil bo'ladi, va
giperimmunitetning kamchiligi shundaki, u autoimmun kasalliklarning rivojlanishi uchun zamin yaratadi.
Va immunitet tizimi ortiqcha yuklanganda, ya'ni haddan tashqari rag'batlantirilganda, u juda oson chalg'itiladi.
Qizamiq infektsiyasi ham, vaksina ham tanani miyadagi miyelin asosiy oqsili qarshi antitanachalar ishlab chiqarishga
rag'batlantiradi va shundan so'ng tana autoimmun holatga o'tadi.
Bu uning darhol kasallanib qolishini anglatmaydi – bu bir, ikki, besh, o'n yoki o'n besh yil o'tgach ham bo'lishi mumkin.
Chunki keyin immunitet tizimi yana shunday rag'batlantiruvchilardan birini – vaksina, boshqa virusli
infektsiya, boshqa tashqi omillar, stress va hokazo – olganda, immunitet tizimi nerv tizimiga avtoimmun hujum boshlaydi.
Ishlab chiqaruvchining mas'uliyati, alyuminiy antenna
Doktor András Guseo: 1986-yilgi qonun qabul qilinganidan beri ishlab chiqaruvchi vaksina
yetarlicha sinovdan o'tkazishga majbur emas.
Adolatli, ikki tomonlama yashirin, placebo-nazoratli, ko'p markazli, ikki yillik tadqiqot, aslida bu sohada barcha
dorilar uchun talab qilinadigan bo'lsa-da, vaksinalar uchun hech qachon o'tkazilmagan. Bitta vaksina uchun ham.
Misol topish uchun uzoqqa borishingiz shart emas.
Eng yaxshi misol yaqinda bo'lib o'tgan global pandemiya.
Ishlatilgan vaksina virusli infeksiya tarqalganidan keyin atigi bir necha oy o'tgach mavjud bo'ldi, holbuki odatda vaksina
haqiqatan ham samarali yoki yo'qligini aniqlash uchun uni sinovdan o'tkazishga beshdan sakkiz yilgacha vaqt ketadi.
Bu bir narsa. Yana biri shundaki, ular plasebo-nazoratli tadqiqot o'tkazmagan, shuning uchun
ta'sirni samarasiz vosita bilan solishtirmagan.
Ular hech bir vaksina bilan buni qilmagan, shuning uchun vaksinalar qanchalik samarali ekanligini bilmaymiz.
Biz muammolar mavjudligini bilamiz, ayniqsa kombinatsion vaksina berilganda .
Buning ko'plab misollari mavjud, bu yerda ikki oylik, uch oylik yoki to'rt oylik bola bir vaqtning o'zida oltita emlash oladi.
Va bu ko'p sanali emlash tarkibidagi barcha patogenlarga qarshi barcha vaksinalarni o'z ichiga olmaydi, chunki bu olti vaksina
o'n yoki yigirmadan ortiq patogenlarga qarshi yo'naltirilgan.
Biroq, ikki oylik chaqaloqning immun tizimi hali rivojlanmagan.
Bu onaning immunitetiga bog'liq. Va bu immunitet zaif.
Va endi bolaning immunitet tizimi rivojlanishni boshlaydi.
Va biz uni shunchalik katta turtki bilan surib yuboryapmiz. Bu shunchaki ajoyib.
Boshqa, ancha kattaroq muammo shundaki, bu bolaning miyasi hali rivojlanmagan; u hanuz rivojlanmoqda.
Va miyada qon-miya to'siqligi deb ataladigan himoya to'siq mavjud.
Shuning uchun qon oqimiga kiradigan narsa bevosita miyaga kira olmaydi.
Biroq, bu himoya to'siqi bolalarda hali rivojlanmagan.
Bolaga berilgan va qon oqimiga kirgan narsa shunday qilib himoyasiz miyaga yetib boradi.
Muammo shundaki, vaksinalar juda zaif immunostimulyatorlardir.
Ular immun tizimini haqiqatan ham rag'batlantirishi uchun adjuvantlar qo'shilishi kerak, ular
immun tizimini birinchi navbatda faollashtiradi.
Va emlovlardagi bu adjuvant alyuminiydan iborat.
Moderator: Menimcha, bu barcha emlashlarga kiritilgan edi?
Doktor András Guseo: Vaksinalar ilgari simobni o'z ichiga olardi, lekin baxtimizga qarshi bu taqiqlangan.
Ammo hanuzgacha ba'zilari bor; gepatit B vaksinasi hanuzgacha rtuťni o'z ichiga oladi.
Grippga qarshi vaksina ham hali ham ruxni o'z ichiga olishi mumkin.
Va bu alyuminiy miyaga birma-bir kiradi.
Va alyuminiy nerv hujayralarida Wi-Fi yoki mobil telefon nurlanishi bilan rag'batlantiriladi.
Bu ularning qabul qiluvchisi, ularning antennasi bo'ladi.
Va bu miyada ajoyib elektromagnit ta'sirni yuzaga keltiradi.
Miya nerv hujayralari ham elektromagnit to'lqinlarini hosil qiladi va tanamdagi barcha hujayralar bu
to'lqinlarni qabul qilib, ularga energiya ta'minlaydi.
Agar men hozir bu tanani elektromagnit maydoniga qo'ysam va uni Wi-Fi – 50 Hz – hamda boshqa mobil telefon
nurlanishlariga duchor qilsam, ular mening ichki elektromagnit funksiyamga ta'sir qiladi.
Agar miyamda antennalar bo'lsa, bu uning asosiy boshqaruv tizimiga, ya'ni hujayra funksiyasiga ulkan ta'sir ko'rsatadi.
Vengriya – vaksina zarariga hech kim javobgar emas
Dr Angelika Mihalik: Vengriyada qonun shunday tuzilgan-ki, vaksina tufayli yuzaga kelgan har qanday zarar uchun na
ishlab chiqaruvchi, na shifokor, na davlat javobgar emas.
Buning oqibati shuki, agar sanksiyalar bo'lmasa, hech kim qoidalarga rioya qilmaydi.
Bu tabiat qonuni!
Vengriyada na shifokor, na davlat, na ishlab chiqaruvchi javobgar emasligi sababli, shifokor bemorni vaksina ta'sirlari
haqida xabardor qilish bo'yicha o'z burchini bajarmayapti.
U talab qilinadigan darajada ishlamaydi, chunki u buni qanday qilishni o'rganmagan.
Shuning uchun bizga murojaat qilgan, azob-uqubatlardan o'tishga majbur bo'lgan jabrlanganlar uchun kurashamiz.
Bundan tashqari, hech kim javobgarlikka tortilmaydi, shuning uchun biz takror-takror muvaffaqiyatsizlikka uchraymiz.
Ammo biz kurashyapmiz, sud ishlarimiz davom etmoqda va odamlarni emlashdan ozod qilish uchun bizga
doimiy ravishda boshidan boshlashga to'g'ri kelmoqda.
O'z-o'zini belgilagan emlash qarori
Doktor Angelika Mihalik: Shunday ekan, ikki narsa bo'lsa yaxshi bo'lardi:
Birinchidan, Amerika Qo'shma Shtatlari nimaga kurashayotgani va Kennedi ma'muriyati, ya'ni Tramp ma'muriyati
nimaga kurashayotgani — bu ishlab chiqaruvchilarning bu mas'uliyatsizligiga barham berishdir.
Bu Vengriyada ham amalga oshirilishi kerak, shunda mas'ullar hech kimga javob bermasliklari uchun.
Shifokor ham javobgarlikka tortilishi kerak.
Chunki ular faqat o'zlari keltiradigan zarar uchun javobgarlikka tortilishlari mumkin bo'lsa, odamlarni
emlash xavflari haqida xabardor qilishga rag'batlanadilar.
Va yana bir narsa shuki, bu qoida bekor qilingan zahoti – emlashlar natijasida yuzaga kelgan zarar uchun na shifokor,
na davlat javobgar bo'lmaydi – emlashlarning yon ta'sirlari haqidagi ma'lumot ham bemorlar va ota-onalarga yetkaziladi.
Bundan tashqari, agar emlashlar ixtiyoriy bo'lganida, biz bu qiynoqlardan o'tishga majbur bo'lmas edik, bu yerda
biz haqiqatan ham bolalarimiz hayoti uchun kurashyapmiz.
Moderator: Xo'sh, shifokor sizni davolashga yoki hech qanday zarar yetkazmaslikka qasam ichishi kerak.
Xo'sh, keling, buni biroz ko'rib chiqaylik:
Shunday qilib, agar shifokor shu mazmundagi qasamyod qilgan bo'lsa-yu, keyin nafaqat emlash haqidagi ma'lumotni yetkazmay,
balki bu bolaning keyinchalik kasallanadimi-yo'qligini aniqlash uchun oldindan tekshiruvlar ham
o'tkazmasa, demak u qasamyodini bekorga qilgan bo'ladi.
Aslida, u qasamini buzdi.
Doktor Angelika Mihalik: Bizda faqat bitta bunday holat yo'q – bizda bir nechta bor!
Faqat da'vo emas. Biz aynan shifokorlarga da'vo qo'ymoqdamiz.
Chunki, hatto bu tarzda qo'llanilmasa ham, Vengriyada bu qonun hisoblanadi:
Agar shifokor bolaning sog'liq sabablariga ko'ra emlanishi mumkin emasligini yozsa, unda hokimiyat
organlari uni emlanish talabidan ozod qilishi kerak.
Bizda ikki nafar shifokor va to'rt nafar shifokor bolani emlash mumkin emasligini yozgan holatlar mavjud.
Ota-onalar buni hokimiyat organlariga olib borishadi, hokimiyat organlari esa hech qachon bolani ko'rmagan,
Vengriyada mavjud bo'lgan "emlash bo'yicha maslahatchi" deb ataladigan mutaxassisni tayinlaydi.
Ikki davolovchi shifokor, yoki aytaylik, bolani haqiqatan ham davolab kelayotgan to'rt shifokor – ulardan ba'zilari
sakkiz yildan beri, ba'zilari to'rt yildan beri – bir necha sahifaga yozadiki, bola emlashdan vafot etadi.
Emlash bo'yicha maslahatchi bolaga hatto qarab ham qo'ymaydi, u faqat tekshiruv natijalarini o'qiydi – men
aniq holatlar haqida gapiryapman – va to'rt qatorda bolani emlash mumkinligini yozib qo'yadi.
Moderator: Va bular shifokorlarmi?
Doktor Angelika Mihalik: Shifokorlar, shifokorlar, maxsus tayyorlangan shifokorlar.
Ikkinchi savolga kelsak: Biz shuningdek, aslida ushbu emlashdan ozod bo'lish huquqiga ega bolalar uchun
emlashdan ozod qilish to'g'risidagi guvohnoma bermagan shifokorlarga ham da'vo qo'ymoqdamiz.
Va shifokor uni yozib qo'ydi. Bizda shunday bir nechta shikoyatlar bor.
Va bir nechta turli shifokorlar yozishicha, majburiy emlashlar masalasida bolaning salomatligi emas, balki
jamoat manfaatlari hisobga olinadi va qator immunitetiga erishish uchun bu bola emlanishi shart.
Moderator: Va keyin bolada nima bo'lishi muhim emas.
Doktor Angelika Mihalik: Bu emlashdan bolaning o'lib qolish xavfi nihoyatda yuqori bo'lsa ham amalga oshiriladi.
Va biz buni da'vo bayonotiga kiritamiz. Bizda bunday bir nechta ishlar bor.
Avtistik bolalarning soni ortib bormoqda
Doktor András Guseo: CDC AQShda tug'iladigan nechta yangi tug'ilgan chaqaloq autistik bo'lishini
ko'rsatadigan hayratlanarli ma'lumotlarni e'lon qildi.
2020 yilda ko'rsatkich 158 edi.
Agar 15 yilga qaytsak, bu ko'rsatkich har 10 000 kishiga bittadan edi.
Moderator: Bu 10 000 tadan 158 tami?
Doktor András Guseo: Yo'q, har 158 yangi tug'ilgan chaqaloqdan biri autistik bo'ladi.
Yillar davomida e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, bu ko'rsatkich tobora kamayib bordi va o'tgan yili
to'qqizta tug'ilishdan birida autizmli bola bo'ldi.
Trend keskin pasaymoqda – bu yangi tug'ilgan chaqaloqlar orasida autizm bo'lmagan
bolalarning soni tobora kamayib borayotganini anglatadi.
Agar xato qilmasam, asosiy chiziq ikki yil ichida erishiladi.
Bu shuni anglatadiki, Amerikada tug'ilgan har bir bola autistik bo'lishi mumkin.
Dr. András Guseo: Bu juda dahshatli. Men uni uyda, mamlakatimizda tomosha qildim.
Va men sizga ushbu diagrammada eng so'nggi ma'lumotlarni ko'rsatmoqchiman.
Bu 2018 yildan 2024 yilgacha bo'lgan davrda sentyabr oxirida butun mamlakat bo'ylab maktablar tomonidan xabar qilingan 2
yoshdan 18 yoshgacha bo'lgan autizmli bolalar sonini ko'rsatadi.
Va bu o'sish juda sezilarli ekanini ko'rsatadi, 7 yil ichida 121% ga yetadi.
Bu maktablarda autizmli bolalar soni har yili o'rtacha 17% ga o'sib borayotganini anglatadi.
Nikoletta Kertész: Keyin suvchechak vaksinatsiyasi joriy qilindi, shuningdek pnevmokokk vaksinatsiyasi, ilgari 13 xil pnevmokokk
patogeni qarshi emlash amalga oshirilardi – hozirda esa ularning soni allaqachon 20 taga yetdi. Va bu tendensiya ortib bormoqda.
Va endi biz jiddiy ravishda o'zimizdan so'raymiz: uch yoshga to'lgan bolalar hanuz gapira olmasligi qanday mumkin?
Xo'sh, qanday qilib uch yoshga to'lgan minglab bolalar gapira olmaydigan yoki hojatxonadan
foydalana olmaydigan holda bog'chaga kirishlari mumkin?
Va bu bolalar butun mamlakat bo'ylab ommaviy ravishda bizga kelishyapti – faqat bizga emas.
Ular mavjud qo'llab-quvvatlash amaliyotlariga joylashtiriladi.
Xo'sh, dunyoda Vengriyadan ko'ra ko'proq xususiy qo'llab-quvvatlash markazlari, mustaqil terapiya
amaliyotlari va maxsus ehtiyojli o'quvchilar uchun o'qituvchilar mavjud bo'lgan hech bir mamlakat yo'q.
Bu yuqori talabni ko'rsatadi va biz endi uchrashuvlar belgilay olmaymiz – bu muassasalarning hech biri
qo'shimcha uchrashuvlar belgilay olmaydi. So'rovlar juda ko'p.
Bu epidemiya, nafaqat autistik bolalarning soni bo'yicha, balki bu bolalarning xatti-harakatlari sog'lom xulq-atvordan ancha
chetga chiqishi tufayli ham. Buni endi inkor etib bo'lmaydi.
Doktor Angelika Mihalik: Shuning uchun biz har doim sud eshituvlari jamoatchilik uchun ochiq
ekanligini e'lon qilib kelganmiz, shunda odamlar sud eshituvlarida qatnashishlari mumkin.
Agar mijoz rozilik bildirsa, biz har doim odamlarni taklif qilardik.
O'rta maktab o'qituvchisi bir marta bunday sud ishida ishtirok etgan, chunki u o'rta maktabga kirish imtihonida
qatnashgan 47 nafar boladan 20 nafari maxsus ta'lim ehtiyojiga ega ekanini payqagan – ularning aksariyati autistik edi.
Bu biz emas, balki boshqa bir tashkilot Yevropa Ittifoqi a'zo davlatlariga – emlash majburiy bo'lmagan
mamlakatlarga – nima uchun emlash majburiy emasligini so'radi.
Va ular biz allaqachon bilgan vazirliklar haqida javob berishdi, ya'ni ular konstitutsiyaga zid ekan.
Majburiy emlashning konstitutsiyaga zid bo'lish sababi – va u dunyoning har qayerida konstitutsiyaga
zid – shundaki, emlashdan o'lib qolishingiz mumkin.
Bu haqiqat. Buni inkor etib bo'lmaydi.
Siz aspirin tabletkasidan o'lib qolishingiz mumkin; har qanday narsadan anafilaksiya bo'lishi mumkin.
Shunday ekan, undan ham o'lib qolishingiz mumkin.
Sizni o'ldirishi mumkin bo'lgan narsani buyurish konstitutsiyaga zid.
Bu hayot huquqini buzadi.
Bir tomondan, odamlar bu haqda hech narsa bilishmaydi, chunki u majburiyat sifatida sotilmoqda va emlashlar faqat
foydali bo'lishi mumkin, ulardan hech qachon o'lib bo'lmaydi.
Qonunda o'zgartirish kiritishdan tashqari, odamlarni xabardor qilish uchun ham ma'rifat kampaniyasi o'tkazilishi kerak.
Majburiy emlash bekor qilinishi kerak va odamlar emlashlarning afzalliklari, kamchiliklari, xavflari va
hokazolar haqida shifokorlar, ommaviy axborot vositalari va hukumat tomonidan xabardor qilinishi kerak.
Doktor András Guseo: Va keyin, agar bugungi kunga nazar solsangiz, biz bir necha marta tilga olgan CDC, ya'ni AQSh
Kasalliklarni nazorat qilish markazi, epidemiologiya bo'yicha Amerika vakolatli organi,
shuningdek, vaksinalarni tarqatuvchi hamdir.
Shunday qilib, u vaksina ishlab chiqaruvchilari bilan bevosita aloqada bo'lib, ularning manfaatlariga imkon qadar
ko'proq vaksinalarni bozorga chiqarish kiradi. Bu aniq.
Asosiy muammo shundaki, men 60 yil oldin kasbimni boshlaganimda va nevrologiya hamda psixiatriya bo'yicha mutaxassislik
imtihonini topshirganimda, autoimmunlik tushunchasi mavjud edi, lekin u kasalliklar bilan bog'liq emas edi.
Men autizm haqida hech qachon eshitmagan edim va biz uning haqida hech narsa o'rganmagan edik.
Bugun kasallikning ikkala turi ham ortib bormoqda.
Xo'sh, bu yerda o'sishni ko'rishingiz mumkin, va bugun allaqachon pandemiya haqida gaplashishimiz mumkin, chunki hech bir oila
autoimmun kasallikka chalinmagan yaqin qarindoshga ega emas.
Atrofida autizmli yoki xulq-atvor muammolari bo'lgan bolasi yashamaydigan hech bir oila yo'q.
Asosiy oqim hech qanday qarama-qarshilikka yo'l qo'ymaydi
Doktor András Guseo: Men aytmoqchi bo'lgan juda muhim nuqta shuki, emlashlarning uzoq muddatli
ta'sirlari bo'yicha rasmiy tadqiqot mavjud emas.
Vaksinalangan odamlarga 10, 20, 30 yil o'tgach nima bo'ladi?
Qo'shma Shtatlarda VAERS nomli tadqiqot o'tkazilgan bo'lib, unda 35 000 emlangan va emlanmagan odamlar o'rganilgan.
Ma'lum bo'ldiki, emlanganlar emlanmaganlarga qaraganda ancha og'irroq kasallangan, ularga ko'proq tasdiqlangan
kasalliklar qayd etilgan, shifokorga ko'proq murojaat qilgan, emlanmaganlar esa sog'lomroq bo'lgan.
Ammo odamlar bu haqda gapirishni xohlamaydi, shuning uchun aslida bu borada hech qanday ma'lumot yo'q, va bu eng katta muammo:
Bugungi kunda fan ilmiy nashrlar ustidan shunchalik nazoratni o'rnatdiki, agar kimdir asosiy oqimga mos
kelmaydigan narsa yozmoqchi bo'lsa, u chop etilmaydi.
Doktor Angelika Mihalik: Va András aytgan yana bir juda muhim narsa shuki, garchi ular juda kam bo'lsa-da, bolani emlash
mumkin emas, deb yozishga jur'at etadigan shifokorlar bor.
Va jamoat sog'liqni saqlash xizmati shu shifokorlarga qarshi sudga murojaat qilmoqda, chunki ular shuni yozishgan.
Albatta, bu shunday aytilmaydi.
Ishtirok etgan ba'zi shifokorlarga shunchaki yana hech qachon buni qilmasliklarini aytadigan telefon qo'ng'irog'i keladi.
Boshqalarga qarshi rasmiy ish yuritish turli asoslarga ko'ra boshlanadi.
Shuningdek, odamlar qoidalardan xabardor bo'lishi uchun: agar sog'liqni saqlash organlari qoidabuzarlik aniqlasa – bu shaxsiy
shaxslarga va hatto bolalarini emlatmagan ota-onalarga ham tegishli – ularga 30 000 dan 5 000 000 forintgacha
jarima solinishi mumkin, va har bir qoidabuzarlik uchun bu jarima bir necha marta takrorlanishi mumkin.
Shu sababli ko'pchilik shifokorlar yon ta'sirni og'zaki ravishda tan olishsa yoki xabar qilishsa
ham qarshi choralar ko'rilishini kutishlari mumkin.
Moderator: Bu o'zgaradimi? Biz muhokama qilib kelayotgan narsalar o'zgaradimi? Siz bir necha
yildan beri shu bilan shug'ullanyapsiz, to'g'rimi?
Doktor András Guseo: Biz nimadir o'zgarishiga umid qilamiz. Biz urinib ko'rdik.
Taxminan olti oy oldin biz bu masalani muhokama qilish, ularning fikrlarini eshitish va o'z pozitsiyamizni taqdim etish uchun
kasbning yetakchi vakillarini yig'ilishga taklif qilgan edik.
Ammo u temir parda kabi edi:
Hech kim kelmadi, va keyin, biz 40 nafar matbuot vakilini taklif qilgan matbuot
anjumanida ham xuddi shu temir parda hukmron bo'ldi.
Shunday qilib, hech qanday dialog yo'q.
Shunday qilib, o'zgarish qanday sodir bo'lishi mumkin?
Doktor Angelika Mihalik: Xo'sh, András aytdiki, hech kim takliflarni qabul qilmadi.
Ular majburiy emlashni joriy qiladilar va... Vengriya dunyoda bunday emlash terrorining mavjud
bo'lgan yagona mamlakatdir. Men buni tekshirdim.
Kichik bir tumanda faqat bitta bolaga yordam berilgan.
Biz kurashyapmiz va sudda, sud jarayonida ishni yutqazgach, barcha ishlarimizni yutqazayotgandek his
qiladigan nuqtaga yetdik. Ishimizni qo'llab-quvvatlash uchun mavjud bo'lgan dalillarga qaramay.
Va sudya, allaqachon pushaymonlik his qilgan holda, muammo yo'qligini aytadi, biz emlashdan ozod
qilish uchun arizani qayta topshirishimiz mumkin.
Va hammasi yana boshidan boshlanadi.
Bu faqat bitta hakamning emas, balki bir nechta hakamning fikri.
Shunday qilib, biz jarayonlarni qayta-qayta, takror-takror boshlaymiz.
Ba'zi bolalar shu tarzda tirik ushlab turiladi.
Butun huquqiy tizim shunday tuzilganki, biz amalda huquqiy bo'shliqni o'ylab topishga majbur
bo'ldik – bu bir turdagi abadiy harakatlanish mashinasi.
Agar bolani emlashdan ozod qila olmasak, hech bo'lmaganda ozod qilish tartibini iloji boricha uzoq davom ettirishni xohlaymiz.
Chunki bu jarayon davom etar ekan, ular bizga jarima sololmaydi yoki bolani emlash uchun olib ketolmaydi.
Shuning uchun biz uni takrorlashni davom ettiramiz.
Va bizga qarshi ko'rilgan choralarga oid yana bir muhim narsa bor.
Biz bu ishlar bilan shug'ullanayotgan uch nafar advokatmiz.
Va biz uchovimiz ham emlashga qarshi bo'lganlar deb atalib, jamiyat uchun xavf ekanligimiz aytilmoqda.
Ular bizga nisbatan intizomiy ish ochishmoqda – va agar buning natijasida Advokatlar uyushmasi a'zoligimizni yo'qotsak,
bizga advokat sifatida faoliyat yuritishga ruxsat berilmaydi.
Mening hamkasblarimdan biri bu ayblovdan oqlandi.
Menga nisbatan intizomiy ish qo'zg'atilgan, chunki men jamiyat uchun xavfli bo'lgan emlashga qarshi chiquvchiman.
Va intizomiy ishlar boshqa hamkasbga qarshi ham olib borilmoqda. Shunday qilib...
Moderator: Videolarimda bunday mavzularni muhokama qilganimda, men har doim siz menga ishonishingiz shart emasligini aytaman.
Men aytaman: qarab chiqing va o'zingiz xulosalar chiqaring.
Bu ma'lumot savolidir.
Va shu intervyudagi kabi ko'p ma'lumot bilan odamlar internetda ish boshlashlari mumkin.
Moderator: Juda katta rahmat!