1
00:00:00,000 --> 00:00:00,160


2
00:00:00,160 --> 00:00:07,062
E-Hungary, zininzi iingxaki zempilo phakathi kweentsana,
abantwana, abakwishumi elivisayo, kwanabantu abadala.

3
00:00:07,062 --> 00:00:13,492
Umgangatho olinganiselweyo wokuqhagamshelana kwezi zenzakalo
nokugonywa kwangaphambili kuxoxwa ngako kudliwano-ndlebe

4
00:00:13,492 --> 00:00:18,912
olulandelayo nogqirha kunye negqwetha elisuka eHungary,
kunye nomama ochaphazelekileyo ngulo mba onabantwana

5
00:00:18,912 --> 00:00:22,631
abathathu abazalwa bempilile kodwa ngoku banokukhubazeka.

6
00:00:22,631 --> 00:00:30,713
Ngokophononongo lwabo, inani labantwana abafunyaniswe
bene-autism emva kokugonywa lonyuke kakhulu eHungary.

7
00:00:30,713 --> 00:00:38,498
Iinzame ezininzi zaseHungary ziyakhathalela la bantwana,
zibaxhasa – okanye zilwa kunye nabazali babo ukuqinisekisa ukuba

8
00:00:38,498 --> 00:00:43,100
ukugonya abantwana okunyanzelekileyo akusanyanzelwanga eHungary.

9
00:00:43,100 --> 00:00:47,690
Ukugonywa okunyanzelekileyo? Ngaba
ukugonywa kunyanzelekile ngokwenene eHungary?

10
00:00:47,690 --> 00:00:55,803
Enyanisweni, ugonyo lokuqala olunyanzelekileyo
lwaziswa eHungary kwangoko ngowe-1876, laza

11
00:00:55,803 --> 00:01:00,928
amanye alulandela ngowe-1954 nangeeminyaka yoo-1960.

12
00:01:00,928 --> 00:01:08,029
Namhlanje, zonke iintsana ezisandul' ukuzalwa eHungary zifakhelwa
isifo sephepha ngaphandle kokuba abazali bazo babuzwe kuqala.

13
00:01:08,029 --> 00:01:16,763
Ngo-1997 nango-1998, iSebe lezeMpilo laseHungary
lasungula imithetho yezempilo eyazisa unyango

14
00:01:16,763 --> 00:01:21,748
lokugonya olongezelelweyo nxamnye nezifo ezininzi.

15
00:01:21,748 --> 00:01:31,034
Okwangoku, abantwana baseHungary bagonywa ngokugonywa okuninzi
okunobungozi nxamnye nediphtheria, umkhuhlane

16
00:01:31,034 --> 00:01:41,131
wokukrakra, itetanasi, ipoliyo kunye neHaemophilus
influenzae type b kwiinyanga zobudala eziyi-2, 3, 4 ne-18.

17
00:01:41,131 --> 00:01:48,135
Ukongeza, izitofu zokugonya ze-pneumococcal
zinikwa kwiinyanga ezi-2, ezi-4 nezi-12 zobudala.

18
00:01:48,135 --> 00:01:54,731
Umthamo wokugonya odibanisayo wemichuno, i-mumps kunye ne-rubella
unikezelwa xa umntwana eneenwaka ezili-15 ubudala,

19
00:01:54,731 --> 00:02:00,735
kwaye umthamo wokugonya i-chickenpox unikezelwa
kwiintsana ezinenyanga ezili-13 nezili-16 ubudala.

20
00:02:00,735 --> 00:02:08,739
Abazali baseHungary kunzima kakhulu ukuba bakhulule abantwana
babo kwizitofu zokugonya ezinyanzelekileyo, nokuba sele kukho

21
00:02:08,739 --> 00:02:13,240
umntwana kusapho owonakele kakhulu empilweni emva kokugonywa.

22
00:02:13,240 --> 00:02:19,090
Xa abantwana beqala ukuya kwi-daycare nakwizikolo zabantwana
abancinci, abongikazi bezonyango lwabantwana kunye

23
00:02:19,090 --> 00:02:24,640
nabalekisi ababakhathalele ukusukela ekuzalweni
banyanzelekile ukuba bajonge imeko yabo yokugonywa.

24
00:02:24,640 --> 00:02:28,881
Esikolweni, kukho ukugonywa ngobuninzi kweeklasi zizonke.

25
00:02:28,881 --> 00:02:35,159
Ukuba abazali bayala ukuba umntwana wabo abhiyozwe,
ugqirha wesikolo kufuneka axele oku kubaphathi bezempilo.

26
00:02:35,159 --> 00:02:40,480
Xa kukho amathandabuzo, oku kunokubangela
izohlwayo ezinkulu nokugxothwa esikolweni.

27
00:02:40,480 --> 00:02:47,765
Isigwebo sika-2019 sade savumela ukuba
abantwana abangagonywanga bakhutshwe kubazali babo.

28
00:02:47,765 --> 00:02:54,671
Kudliwano-ndlebe, ugqirha waseHungary ugxininisa ukuba ezinye
izinto nazo zinokuba negalelo ekunyukeni kwezinga

29
00:02:54,671 --> 00:03:02,187
lokosuleleka kwezifo kubantwana, njengengxaki yehlabathi
jikelele yokutya okuguqulwe kakhulu nokungeyokwemvelo.

30
00:03:02,187 --> 00:03:11,141
Nangona kunjalo, kucacisiwe ngokucacileyo ukuba izifo
ze-autoimmune, ukudumba, ukulibaziseka kuphuhliso, i-autism kunye

31
00:03:11,141 --> 00:03:16,240
nosulelo oluninzi olutsha zihlala zenzeka emva kokugonywa.

32
00:03:16,240 --> 00:03:23,207
Abatshantliziyo abathathu abathethe nathi ke ngoko baphikisana
ukuqinisekisa ukuba abavelisi begonyo bayaphenduliseka ngomonakalo

33
00:03:23,207 --> 00:03:30,580
ogonyo, kwaye oogqirha abagonyayo bayayifezekisa imisebenzi yabo
yokwazisa izigulana ngeziphumo ebezingalindelekanga zokugonya.

34
00:03:30,580 --> 00:03:35,705
Ukongeza, ukuvavanywa kwezinga lama-antibody kufuneka kwenziwe
ngokukhawuleza phambi kokugonywa okongezelelweyo

35
00:03:35,705 --> 00:03:40,461
okucwangcisiweyo, ukuze kuthintelwe ukusebenza
ngokugqithisileyo kwenkqubo yokuzikhusela komzimba kunye

36
00:03:40,461 --> 00:03:43,840
nomngcipheko osisiphumo sesifo sokuhlasela izicubu zomzimba.

37
00:03:43,840 --> 00:03:50,642
Ukongeza, oogqirha akufanelanga basohlwaywe ngenxa
yokukhupha izatifikethi zokukhululwa kugonyo, umzekelo

38
00:03:50,642 --> 00:03:54,867
ngokuqalisa amatyala asemthethweni ngokuchasene nabo.

39
00:03:54,867 --> 00:04:01,443
Ngokubanzi, ukugonya kufuneka kwenziwe kuphela ngokuzithandela –
oku kukwafunwa ngabazali baseJamani abafuna

40
00:04:01,443 --> 00:04:07,850
ukukhusela abantwana babo kwiziphumo
ebezingalindelekanga zokugonya i-measles okufunekayo apha.

41
00:04:07,850 --> 00:04:13,571
Le dliwano-ndlebe echukumisayo ibonisa ukuba
naseHungary – ekuye yaba yindawo ethandwayo

42
00:04:13,571 --> 00:04:17,581
ngabaphambukeli – ayizizo zonke izinto ezihamba kakuhle.

43
00:04:17,581 --> 00:04:24,329
Ngenxa yeziphumo ebezingalindelekanga zokugonya eziya zibonakala
ngakumbi – jonga kwakhona iimeko ezininzi zomonakalo obangelwe

44
00:04:24,329 --> 00:04:30,811
ziivaksini ze-coronavirus – kunye notshintsho oluqhubekayo
olusingisa kwiivaksini eziyingozi ze-mRNA kuzo zonke iivaksini,

45
00:04:30,811 --> 00:04:36,602
isimo sokuba ukugonya kunganyanzeliswa kodwa kusenziwe
ngokuzithandela, esifunwa ngabantu abaninzi, sisahleli

46
00:04:36,602 --> 00:04:40,582
siyindaba ebaluleke kakhulu kwabanye abachaphazelekayo.

47
00:04:40,582 --> 00:04:43,604
Udliwano-ndlebe: UKWAZISA AMAQABANE ZODLIWANO-NDLEBE

48
00:04:43,604 --> 00:04:47,718
Umququzeleli (Dániel István): Malunga emva kwemini,
ndamkela nonke ngothando nentlonipho enkulu.

49
00:04:47,718 --> 00:04:51,801
Iindwendwe zethu namhlanje ngu-András, u-Angelika no-Niki.

50
00:04:51,801 --> 00:04:56,801
Gqr András Guseo: NdingunguGqr András Guseo, ugqirha
wemithambo-luvo, ugqirha wengqondo, umphandi wamalungu

51
00:04:56,801 --> 00:05:05,027
emithambo-luvo, ingcali yezifundo zengqondo-mithambo-luvo-nkqubo
yokhuselo lomzimba, umhlohli woxinzelelo kunye nogqirha wophando.

52
00:05:05,027 --> 00:05:12,900
Njengelungu le-Akademi yeeNzululwazi yaseHungary,
bendithatha inxaxheba kuphando iminyaka engama-65.

53
00:05:12,900 --> 00:05:22,128
Imiba yam ephambili yophando yizifo zokuzikhusela komzimba, kwaye
kutshanje, i-autism njengomcimbi wezifo zokuzikhusela komzimba.

54
00:05:28,457 --> 00:05:32,138
Gqirha Angelika Mihalik: Ndingo Angelika Mihalik, ndingummeli.

55
00:05:32,138 --> 00:05:37,854
Ndibuyele kumsebenzi wezomthetho kwiinyanga
ezili-18 ezidlulileyo – ndandikhe ndawushiya ngaphambili

56
00:05:37,854 --> 00:05:41,952
kuba ndandingafuni kuba ngusolicitor okanye igqwetha.

57
00:05:41,952 --> 00:05:48,098
Yiloo nto ndafumana isidanga sokuguqulela kwezobuchwepheshe.
Ndandisazi isiNgesi kwaye ndafunda ukuguqulela

58
00:05:48,098 --> 00:05:52,290
kwezobuchwepheshe xa ndayeka umsebenzi wam wezomthetho.

59
00:05:52,290 --> 00:05:58,102
Ukusukela ngo-2019, bendiguqulela amanqaku
ezonyango anxulumene ne-Covid, izitofu zokugonya

60
00:05:58,102 --> 00:06:02,942
ze-Covid, kunye nezifundo eziphambili zeezonyango.

61
00:06:02,942 --> 00:06:12,507
Kwaye njengoko ndandiyiphanda, ndafumana amanqaku obuchwepheshe
neengxaki ezinxulumene nokugonya kwesiqhelo, kwaye kulapho ke

62
00:06:12,507 --> 00:06:18,904
ndabona khona into eyenzekayo ngokwenene ngokugonya kwesiqhelo.

63
00:06:21,341 --> 00:06:29,062
Kwafika kwinqanaba apho umntu endandimguqulela wabhalela
umyalezo kuMessenger esithi sidinga uKennedy waseHungary , ngoko

64
00:06:29,062 --> 00:06:33,516
ke ndagqiba kwelokuba ndibuyele ekusebenzeni njengegqwetha.

65
00:06:33,516 --> 00:06:38,036
Andithethi oku ngenxa yokuzidla, kodwa
kungenxa yokuba yiyo leyo nto kanye ebangele oku.

66
00:06:38,036 --> 00:06:42,878
Kwaye uNiki naye waba negalelo ekundenza ndaqonda
ukuba bekukho ingxaki kuba bekukho iziphumo ebezingalindelekanga

67
00:06:42,878 --> 00:06:45,300
ezivela kwizitofu zokugonya ezinyanzelekileyo.

68
00:06:45,300 --> 00:06:50,484
UNiki wandibonisa ubunzulu bale ngxaki
inkulu ngokundimema kwisidlo somndeni

69
00:06:50,484 --> 00:06:54,207
endlwini yakhe, apho bekukho iindwendwe ezininzi.

70
00:06:54,207 --> 00:07:00,820
Baza nabantwana abane okanye abahlanu
abane-autism, ndaza ndabona ubunzima bengxaki.

71
00:07:00,820 --> 00:07:05,900
Ezi zizathu zimbini zandikhokelela
ekubuyeleni kwam kumsebenzi wezomthetho.

72
00:07:05,900 --> 00:07:10,774
Umlawuli: Ngoko ke sidinga uKennedy
waseHungary, masithi. Ewe, Niki? Qhubeka.

73
00:07:10,774 --> 00:07:14,860
Nikoletta Kertész: NdinguNikoletta
Kertész, endaziwa kakhulu njengoNiki Kertész.

74
00:07:14,860 --> 00:07:18,820
Ndinabantwana abathathu, bonke
abathathu baye bonzakaliswa kukugonywa.

75
00:07:18,820 --> 00:07:23,750
Lo mfo oneminyaka engama-24 ubudala waba
nakhubazeko olukhulu lwengqondo, une-epilepsi

76
00:07:23,750 --> 00:07:27,227
kwaye watshayelwa utyando lwengqondo ngenxa yoko.

77
00:07:27,227 --> 00:07:34,754
Omnye wamawele am asemtshatweni wam wesibini waba ngumntu
ongenakuthetha, onakwengqondo kwaye one-autism emva

78
00:07:34,754 --> 00:07:39,705
kokufumana isitofu sokugonya i-MMR eneminyaka eyi-15 yeenyanga.

79
00:07:39,705 --> 00:07:45,486
Umntakwabo wemilingane unezifo ezimandla
zokungahambelani nokutya kunye nokudumba kwemijelo

80
00:07:45,486 --> 00:07:49,556
yokwetyisa, kodwa yena wasinda engonakaliswanga engqondweni.

81
00:07:49,556 --> 00:07:55,603
Ndakhangela ndaza ndaphanda izizathu, kuba umntu
angacinga ukuba awunakunyathela kumlambo ophindwe kabini, kodwa

82
00:07:55,603 --> 00:07:59,219
unokunyathela kumlambo we-autoimmunity kangangoko uthanda.

83
00:07:59,219 --> 00:08:05,471
Ngoko ke, xa kuziwa emcimbini, ndaqaphela ukuba kukho
into engalunganga ngamawele, ndaza ndaqalisa

84
00:08:05,471 --> 00:08:10,760
ukuphanda, kwaye ndiza kunixelela apha into endiyifumanisileyo.

85
00:08:10,760 --> 00:08:18,291
Kwiminyaka elishumi eyadlulayo, ndaseka iqela
likaFacebook elithi "Autism Never Again" kunye nenkqubo yonyango

86
00:08:18,291 --> 00:08:22,706
endayiphuhlisayo esekelwe kwisondlo kunye nolunye unyango.

87
00:08:22,706 --> 00:08:34,978
Sincede amawaka abantu eqeleni ukuba banciphise iimpawu
zabo ze-autistic ne-ADHD – kwanaphaya kwemida yeqela.

88
00:08:34,978 --> 00:08:42,415
Abanye abantwana baye
baxhadathiswa nokuxilongwa kwabo kwe-autism.

89
00:08:42,415 --> 00:08:46,461
UKUGONWA OKUNYANZELWEYO KWIHlabathi jikelele

90
00:08:46,461 --> 00:08:51,455
Umlawuli: Ingaba abantwana baseHungary bafumana
izitofu zokugonya ezifana nezo, umzekelo, zaseAfrika?

91
00:08:51,455 --> 00:08:57,594
Ingaba imikhwa yokugonya iyafana
kwihlabathi lonke, okanye kukho umahluko?

92
00:08:57,594 --> 00:09:01,178
Gqr. András Guseo: Iindlela zokugonya
ziyahluka ukusuka kwelinye ilizwe ukuya kwelinye.

93
00:09:01,178 --> 00:09:07,852
Kumazwe ali-18 kwangama-30 aseYurophu, ukugonywa
akunyanzelekanga, okanye ukuba kunyanzelekile, kuba kukugonywa

94
00:09:07,852 --> 00:09:12,482
okukodwa okanye okubini kuphela –
ngokukodwa nxamnye nezo ntlungelo zithathwa

95
00:09:12,482 --> 00:09:16,126
njengoyena nobangela mkhulu wengozi kwelo lizwe.

96
00:09:16,126 --> 00:09:18,875
Zonke ezinye izitofu zokugonya zikhethekile.

97
00:09:18,875 --> 00:09:23,148
NGXABANO YOMTHETHO: UKUNGENAKHO KOLWAZI NGOKUGONWA KWABAZALI

98
00:09:23,148 --> 00:09:27,006
Umlawuli: Kulungile, Angelika, ndinombuzo kuwe:

99
00:09:27,006 --> 00:09:34,817
Xa abazali bezisa umntwana wabo kwidinga lokugonywa
– apha sithetha ngokugonywa okunyanzelekileyo –

100
00:09:34,817 --> 00:09:39,298
yeyiphi inkcazelo abayifumanayo abazali ngolu gonyo?

101
00:09:39,298 --> 00:09:42,259
Ngaba lo ngumbuzo obuthathaka?

102
00:09:48,914 --> 00:09:53,403
Gqirha Angelika Mihalik: Okwangoku
sinamatyala enkundla angangathi i-150.

103
00:09:53,403 --> 00:09:58,056
Abathengi bethu ubukhulu becala ngabantwana
abonzakeleyo; ngabo abangundoqo, kwaye

104
00:09:58,056 --> 00:10:02,008
sithatha amanyathelo asemthethweni egameni labo.

105
00:10:02,008 --> 00:10:08,632
Kwaye uninzi lwabo ngokwalo lwenzakele
kakhulu okanye kancinci sisitofu sokugonya.

106
00:10:08,632 --> 00:10:15,608
Okanye beze kuthi kuba umntu wabo wenzakele
kakhulu ngenxa yokugonywa okanye wasweleka.

107
00:10:18,203 --> 00:10:23,997
Kwaye ngelishwa, oogqirha abafundiswa
ngokwaneleyo okanye ngokweenkcukacha ezaneleyo eyunivesithi.

108
00:10:23,997 --> 00:10:29,238
Amakhosi okuqeqesha akafundisi ngemijovo yokugonya okanye indlela
esebenza ngayo, kodwa afundisa kuphela

109
00:10:29,238 --> 00:10:36,383
iinkcukacha-manani malunga nokuba kutheni imijovo
yokugonya ilungile, yeyiphi ekhoyo, njalo njalo.

110
00:10:36,383 --> 00:10:41,145
Ngoko ke oogqirha banolwazi oluncinci
kakhulu oluyinyani malunga neentsholongwane.

111
00:10:41,145 --> 00:10:45,135
Ngelishwa. Kwaye kananjalo malunga
nendlela ezisebenza ngayo izitofu zokugonya.

112
00:10:45,135 --> 00:10:48,640
Yiyo loo nto ke nabazali ngokucacileyo abazisiwayo.

113
00:10:48,640 --> 00:10:53,881
ABAZALI BAYAZISWA NJANI? – UMTHETHO WANGO-1997 –
ZINGKANANI IZITOFO EZIKHAYO? – UKUPHELELA KWESITOFO

114
00:10:53,881 --> 00:10:57,060
Umlawuli: Ngaba abazali bafumana iphepha
lolwazi xa abantwana babo kufuneka bagonywe?

115
00:10:57,060 --> 00:11:00,913
Ngoko ke, ileta enolwazi malunga
nokuba kuza kwenzeka ntoni ngomntwana?

116
00:11:00,913 --> 00:11:04,469
Gqirha Angelika Mihalik: Uza kufumana iphepha
le-A4 elichaza ukuba le ntlawulo yeyentoni.

117
00:11:04,469 --> 00:11:06,040
Mlawuli: Uyakufumana oko emva kokugonywa?

118
00:11:06,040 --> 00:11:10,157
Gqirha Angelika Mihalik: Hayi, phambi
kokugonywa. Yiloo nto umntwana agoduka nayo.

119
00:11:10,157 --> 00:11:13,810
Kodwa ndiza kukhankanya umzekelo omnye
obaluleke kakhulu, isitofu sokugonya i-MMR .

120
00:11:13,810 --> 00:11:16,677
I-MMR inayo irubella, kwaye iyosulela.

121
00:11:16,677 --> 00:11:20,032
Imiyalelo ithi kuyingozi kubafazi abakhulelweyo.

122
00:11:20,032 --> 00:11:24,618
Lo ngumzekelo ochanekileyo
kakhulu. Awufakwanga kwiphepha lolwazi.

123
00:11:24,618 --> 00:11:29,278
Ugqirha wesikolo ubeka abantwana
emgceni, kodwa akathethi nto kubo.

124
00:11:29,278 --> 00:11:33,872
Konke kulungile ngoku ekubeni eli
phepha lenkcazelo linikwe abazali.

125
00:11:33,872 --> 00:11:39,961
Abantwana bemi ngomgca, akababuzi namnye kubo:
Ingaba umama wakho ukhulelwe? Ingaba udadewenu ukhulelwe?

126
00:11:39,961 --> 00:11:42,196
Lo ngumzekelo ochanekileyo kakhulu.

127
00:11:42,196 --> 00:11:48,379
Kukho imeko ethile yokosulelwa ngumntwana okwasemathunjini
kulandela ukugonywa kwesizalwana somntwana ongazalwanga.

128
00:11:48,379 --> 00:11:51,147
Ngoko ke yileyo icala elimnyama, njengoko ubeke.

129
00:11:51,147 --> 00:11:53,296
Abantu abayifumani inkcazelo eyaneleyo.

130
00:11:53,296 --> 00:11:59,653
Umlawuli: Ingaba umthetho
waseHungary uthi abazali kufuneka baziswe?

131
00:11:59,653 --> 00:12:03,449
Gqirha Angelika Mihalik: Kunjalo.
Umququzeleli: Leliphi elo mthetho, kwaye wapasiswa nini?

132
00:12:03,449 --> 00:12:06,290
Gqirha Angelika Mihalik: Leyo yiMthetho wezeMpilo ka-1997.

133
00:12:06,290 --> 00:12:09,336
Umlawuli: Ngoku sibhala u-2025? Gqr. Angelika Mihalik: Kunjalo.

134
00:12:09,336 --> 00:12:12,728
Umlawuli: Sele kuliminyaka eliqela
eyadlulayo ngoku! Kwaye akukho mntu ukhe wayijonga

135
00:12:12,728 --> 00:12:15,203
ukusukela ngoko? Gqr. Angelika Mihalik: Hayi.

136
00:12:15,203 --> 00:12:19,297
Umlawuli: Kwaye zingaphi iinjongo
ezongezelelweyo eziye zanikezelwa ukusukela ngo-1997?

137
00:12:19,297 --> 00:12:26,294
Nikoletta Kertész: ukusukela ngo-97, ndicinga ukuba kusenokubakho
ezinye ezilishumi. Ngokuqinisekileyo zikho ezinye ezilishumi.

138
00:12:26,294 --> 00:12:29,270
Umlawuli: Ngoko ke kukho malunga ne-10
ezinye iintlawulo ezinyanzelekileyo.

139
00:12:29,270 --> 00:12:35,413
Kodwa umthetho weminyaka yoo-1990 awuzange
uphononongwe. Nikoletta Kertész: Kunjalo.

140
00:12:35,413 --> 00:12:39,844
AMAPHULOMPHANDA OKUGONWA = UKUGONWA OKUNYANZELWEYO EZIKOLWENI

141
00:12:39,844 --> 00:12:47,889
Nikoletta Kertész: Ugonyo lwangaphambi kwesikolo lwabantwana
abaneminyaka ephakathi kwe-0 ne-6 lwenziwa ngendlela yokuba

142
00:12:47,889 --> 00:12:55,129
abazali bathathe nje abantwana babo baya kugqirha
wabantwana izihlandlo ezili-12, oko kukuthi, kugqirha wabo

143
00:12:55,129 --> 00:13:00,208
wosapho wabantwana, obazisa ngokufutshane aze abagonyele apho.

144
00:13:00,208 --> 00:13:03,872
Inyathelo elilandelayo kukugonyelwa esikolweni.

145
00:13:03,872 --> 00:13:08,040
Zibizwa ngokuba ngamaphulo okugonya.

146
00:13:08,040 --> 00:13:10,886
Umlawuli: Yintoni iphulo lokugonya?

147
00:13:10,886 --> 00:13:15,025
Nikoletta Kertész: Isizathu sokuba le
ngcamango ibizwe ngaloo ndlela ngumbuzo olungileyo.

148
00:13:15,025 --> 00:13:22,449
Ngokwesiseko, kuthetha ukuba esikolweni, abantwana bebanga
elithile bakhokelwa njengeegusha baye kugqirha wesikolo,

149
00:13:22,449 --> 00:13:26,706
kuqalwa ngabo bonke abantwana bebanga lesithandathu, umzekelo.

150
00:13:26,706 --> 00:13:36,587
Iklasi 6a kwisigaba sokuqala, iklasi 6b kwisigaba
sesibini, iklasi 6c kwisigaba sesithathu. Emva koko 7a, 7b, 7c.

151
00:13:36,587 --> 00:13:44,179
Kwaye konke oku ngosuku olunye, njengephulo lokuthengisa
okanye iphulo lezopolitiko okanye iphulo leentengiso,

152
00:13:44,179 --> 00:13:48,764
ukuze bonke abafundi bafumane esi siqholo ngaxeshanye.

153
00:13:48,764 --> 00:13:52,323
Yiyo loo nto ikwabizwa ngokuba yiphulo lokugonya eHungary.

154
00:13:52,323 --> 00:13:55,712
Umlawuli: Ngoko ke loo nto inyanzelekile.

155
00:13:55,712 --> 00:14:02,695
Nikoletta Kertész: Kuyanyanzeleka, ewe. Ngoko ke kukho izitofu
zokugonya ezinikwa ngoogqirha bezingane kunye nezitofu zesikolo

156
00:14:02,695 --> 00:14:06,595
ezicwangciswa esikolweni ukuze onke abantwana babe kwindawo enye.

157
00:14:06,595 --> 00:14:11,068
Oko kwenza kube lula ukugonya wonke
umntu ngaloo mini, kwaye ke ube ugqibile.

158
00:14:11,068 --> 00:14:14,964
Abazali akufuneki bazise abantwana babo kugqirha ngokwabo, kwaye
akukho mfuneko yokuba abasemagunyeni

159
00:14:14,964 --> 00:14:20,338
bajonge emva koko ukuba ngubani owenziwe isitofu
sokugonya nongubani ongakhange asifumane.

160
00:14:20,338 --> 00:14:24,839
ICWECHE LOLWAZI NGOKUGONWA

161
00:14:24,839 --> 00:14:30,358
: Nikoletta Kertész: Yonke imithi
nesitofu sokugonya iza nencwadana yezikhokelo.

162
00:14:30,358 --> 00:14:38,152
Olu xwebhu lweenkcukacha, olufakwe
kwipakethe, alufani ncam nolo lukhutshwe ngumenzi.

163
00:14:38,152 --> 00:14:47,153
Ngoko ke, kukho incwadana yeziyobisi ekhutshwe
ngumenzi, kwaye kukho enye efunyanwa ngugqirha.

164
00:14:47,153 --> 00:14:54,708
Kukho isindululo, oko kukuthi, ulwazi olufutshane olufanele
lwanele abazali, kwaye ke kukho isicatshulwa esifutshane kakhulu

165
00:14:54,708 --> 00:15:02,356
abazali abacelwa ukuba basityikitye, esichaza nje, umzekelo,
ukuba ugonyo lunokubangela umkhuhlane nokubabomvu kolusu.

166
00:15:02,356 --> 00:15:08,238
Maxa wambi, ndiye ndabona bebhala ukuba inokubangela
isiyezi okanye ukugabha. Kodwa oko kunqabile kakhulu.

167
00:15:08,238 --> 00:15:11,791
Ezi ziimpawu ze-anaphylaxis .

168
00:15:11,791 --> 00:15:15,165
Kodwa ndibone nje le ncinci yolwazi.

169
00:15:15,165 --> 00:15:20,313
Ngoko ke lolo ulwazi esilufumanayo thina
bazali; abazali abaliqela balungqinile oku kum.

170
00:15:20,313 --> 00:15:25,373
ZININZI IINTSULU EZINTSHA NGENXA YOKUCHITHA
KWEENTSHULU EMVA KOKUGONYWA, UMZEKELO I-UKRAINE

171
00:15:25,373 --> 00:15:29,882
Umlawuli: Ngoko ke... ukuba baqala eli phulo lokugonya apha,
ukuba bagonya abantwana abaninzi kangaka, ingaba kuza kubakho

172
00:15:29,882 --> 00:15:33,540
into efana nokusasazeka kwegciwane elivela
kwisitofu – ngamanye amazwi, ingaba kuza kubakho usulelo

173
00:15:33,540 --> 00:15:36,465
oluninzi olutsha kamsinya nje emva kokugonya oku?

174
00:15:36,465 --> 00:15:38,670
Gqr. András Guseo: Ngokomgaqo, oko kunokwenzeka.

175
00:15:38,670 --> 00:15:44,914
Ubomi bunike umzekelo obubalaseleyo woku,
njengoko kwafunyaniswa e-Ukraine ukuba izinga

176
00:15:44,914 --> 00:15:49,876
lokugonywa ngomthubi-gonyamelo lalingaphantsi kwe-35%.

177
00:15:49,876 --> 00:15:59,418
I-WHO ne-UNICEF zayibona le nto, yaye, ukuze "bancede" i-Ukraine
ekoyiseni le "meeko yentlekele" yokuba abantu, ingakumbi

178
00:15:59,418 --> 00:16:05,963
abantwana, bangagonywanga ngokupheleleyo,
bayinike i-Ukraine izitofu zokugonya baza

179
00:16:05,963 --> 00:16:11,012
baqhuba iphulo lokugonya ngendlela efanayo.

180
00:16:12,801 --> 00:16:22,019
Isiphumo: Ngezinga lokugonya langaphambili eliyi-35%, bekubakho
izifo zomkhuhlane wengane eziphakathi kwama-60 nama-70 ngonyaka.

181
00:16:22,019 --> 00:16:24,518
Kodwa hayi kwiminyaka emininzi ngoku.

182
00:16:24,518 --> 00:16:31,276
Emva kokuba kuphehlelelwe iphulo lokugonya, kwabakho izifo
zomkhuhlane wamakhwenkwezi ezili-12,000 kwiinyanga

183
00:16:31,276 --> 00:16:39,513
ezimbini, apho izi-9,000 zazo zafuna ukulaliswa esibhedlele
kwaye i-1,600 yazibangela umkhuhlane wamakhwenkwezi omandundu.

184
00:16:39,513 --> 00:16:47,480
Ngoko ke oku kubonisa le nto besithetha ngayo
ngaphambili, yokuba abantu abagonyiweyo banokosulela abanye.

185
00:16:47,480 --> 00:16:51,849
UVIDO LWEEMVAVANYYO ZOMTHAMO WAMACHA
KUNYE NOKWANDISWA OKUGQITHISILEYO KWAMACHA

186
00:16:51,849 --> 00:16:59,661
Gqr. András Guseo: Ngoko ke, khange kubekho zosulelo lwe-measles
e-Ukraine, kodwa xa baqala ukugonya ngesitofu esiphilayo, abantu

187
00:16:59,661 --> 00:17:03,825
abagonyiweyo basasaza isifo kwaye kwabakho ubhubhane omandundu.

188
00:17:03,825 --> 00:17:06,616
Ngoko ke yingxaki enkulu leyo.

189
00:17:06,616 --> 00:17:12,755
Enye into yeyokuba olu phulo lokugonya aluthatheli ngqalelo
kuphela ukuba kukho umntu okhulelweyo usapho,

190
00:17:12,755 --> 00:17:18,867
kodwa kananjalo nokuba umntu oza kugonywa sele
eneesisithinteli-mzimba ezichasene nesitofu u-X.

191
00:17:18,867 --> 00:17:25,713
Ngamanye amazwi, inani le-antibodies
elinokulinganiswa, i-antibody titre.

192
00:17:25,713 --> 00:17:30,080
Gqirha András Guseo: Kuba ukuba unamanqanaba ezokontra
aphezulu ngokwaneleyo, awuyidingi isitofu sokugonya.

193
00:17:30,080 --> 00:17:34,716
Yiloo nto ebhaliweyo kumaphepha esiphakethi.
Ewe. Kodwa loo nto ayikaze iphantsi kwephando.

194
00:17:34,716 --> 00:17:44,004
Kwaye kwiimeko ezininzi ezifune ungeno lwezomthetho,
amanqanaba e-antibody alinganiswa, kwaye ayephakamele kakhulu.

195
00:17:44,004 --> 00:17:50,992
Ukuba usebenzisa isitofu sokugonya umkhuhlane kwinqanaba
eliphezulu kangaka, udala ukhuseleko olugqithisileyo,

196
00:17:50,992 --> 00:17:58,783
kwaye ingozi yokhuseleko olugqithisileyo kukuba ludala
imeko efanelekileyo yokukhula kwezifo zokuhlasela umzimba.

197
00:17:58,783 --> 00:18:03,063
Kwaye xa inkqubo yokhuselo lomzimba
ityhalelwe ngokugqithisileyo, oko kukuthi xa ivuswe

198
00:18:03,063 --> 00:18:06,264
ngokugqithisileyo, ikhokiswa lula kakhulu.

199
00:18:06,264 --> 00:18:13,363
Zombini, usulelo lwe-measles kunye nesitofu sokugonya, zivuselela
umzimba ukuba uvelise izilwa-mzimba ezichasene

200
00:18:13,363 --> 00:18:20,007
neprotheyini yesiseko se-myelin engqondweni, kwaye
ukusukela ngoko, umzimba ukwimeko yokuzihlasela.

201
00:18:20,007 --> 00:18:24,788
Oko akuthethi ukuba uza kugula kwangoko –
kunokwenzeka kwakhona emva konyaka omnye, emibini,

202
00:18:24,788 --> 00:18:27,525
emihlanu, elishumi okanye elishumi elinesihlanu.

203
00:18:27,525 --> 00:18:35,545
Kuba ke, xa inkqubo yokhuselo lomzimba ifumana enye yezi
zikhulisi, nokuba kungenxa yesitofu sokugonya, olunye usulelo

204
00:18:35,545 --> 00:18:42,001
lwe-virus, ezinye izinto zangaphandle,
uxinzelelo, njl.njl., inkqubo yokhuselo lomzimba iqalisa

205
00:18:42,001 --> 00:18:46,775
uhlaselo lwe-autoimmune kwinkqubo yemithambo-luvo.

206
00:18:46,775 --> 00:18:52,181
UXANDUVO LOMVELISI, I-ANTENNA YE-ALUMINIYAM

207
00:18:52,181 --> 00:18:56,872
Gqirha András Guseo: Ukusukela ekuphasisweni
koMthetho ka-1986, akukho nyanzeliso

208
00:18:56,872 --> 00:19:00,880
kumvelisi yokuvavanya ngokwaneleyo isitofu sokugonya.

209
00:19:00,880 --> 00:19:06,627
Uphononongo olungakhethi, olungabonisi macala omabini, nolawulwa
nge-placebo, uphando olwenziwa kwiiziko ezininzi, oluthatha

210
00:19:06,627 --> 00:19:11,586
iminyaka emibini, njengoko kufuneka ngokwenene kuzo
zonke iyeza kweli shishini, aluzange lwenziwe kwizitofu

211
00:19:11,586 --> 00:19:14,870
zokugonya. Akukaze kwenziwe nakwisitofu esinye sokugonya.

212
00:19:14,870 --> 00:19:17,909
Akufuneki ukhangele kude ufumane imizekelo.

213
00:19:17,909 --> 00:19:21,310
Eyona mzekelo ilungileyo
yobhubhane wamva nje wehlabathi jikelele.

214
00:19:21,310 --> 00:19:27,423
Isitofu sokugonya esasisetyenzisiwe safumaneka kwiinyanga nje
ezimbalwa emva kokuqhambuka kolu bhubhane lwenkcitho, ngelixa

215
00:19:27,423 --> 00:19:31,747
kudla ngokuthatha iminyaka emihlanu ukuya
kwemibhozo ukuvavanya isitofu sokugonya ukuze

216
00:19:31,747 --> 00:19:35,464
kufunyaniswe ukuba sisebenza ngokwenene na okanye hayi.

217
00:19:35,464 --> 00:19:40,865
Leyo yinto enye. Enye into yeyokuba abazange
benze uphando lwe-placebo, ngoko ke abazange

218
00:19:40,865 --> 00:19:44,259
bathelekise isiphumo nonyango olungasebenziyo.

219
00:19:44,259 --> 00:19:50,360
Abakenzanga oko kuso nasiphi na isitofu
sokugonya, ngoko ke asazi ukuba zisebenza kangakanani na.

220
00:19:50,360 --> 00:19:54,949
Siyazi ukuba zikho iingxaki, ingakumbi xa
kugutyungelwa isitofu esidibanisiweyo .

221
00:19:54,949 --> 00:20:00,620
Zininzi iimzekelo zoku, apho umntwana
oneenyanga ezimbini, ezintathu okanye ezine

222
00:20:00,620 --> 00:20:05,620
ubudala afumana izitofu ezithandathu ngaxeshanye.

223
00:20:11,336 --> 00:20:17,542
Kwaye oko akubandakanyi zonke izitofu zokugonya ezichasene nazo
zonke iintsholongwane ezifakiwe kolu gonyo lwezitofu ezininzi,

224
00:20:17,542 --> 00:20:21,531
kuba ezi zitofu zintandathu zijolise
kwiintsholongwane ezingaphezulu kwezilishumi

225
00:20:21,531 --> 00:20:23,875
okanye ezingaphezulu kwamashumi amabini.

226
00:20:23,875 --> 00:20:28,336
Noko ke, inkqubo yokhuselo lomzimba
lomntwana onenyanga ezimbini ayikakhuli.

227
00:20:28,336 --> 00:20:33,161
Kuxhomekeke kwikhuselo lomzimba
likamama. Kwaye eli khuselo libuthathaka.

228
00:20:33,161 --> 00:20:36,700
Kwaye ngoku inkqubo yokhuselo lomzimba womntwana iqala ukukhula.

229
00:20:36,700 --> 00:20:42,320
Kwaye siyiphambilisela phambili le nto
ngamandla amakhulu kangaka. Ayikholeleki tu.

230
00:20:47,341 --> 00:20:54,422
Enye ingxaki enkulu kakhulu yeyokuba
ingqondo yalo mntwana ayikakhuli; isakhula.

231
00:20:54,422 --> 00:20:58,360
Kwaye engqondweni kukho umqobo
okhuselayo, umqobo wegazi nengqondo.

232
00:20:58,360 --> 00:21:03,216
Ngoko ke, into engena egazini ayinakungena ngqo engqondweni.

233
00:21:03,216 --> 00:21:07,400
Nangona kunjalo, esi sikhwama
sokukhusela asikakhuli ngoku ebantwaneni.

234
00:21:07,400 --> 00:21:14,520
Into enikwa umntwana kwaye ingena emzimbeni ngokuphuma
kwegazi, ngaloo ndlela ingena engakhuselekanga engqondweni.

235
00:21:21,414 --> 00:21:25,777
Ingxaki yeyokuba izitofu zokugonya zizinto
ezikhuthaza amajoni omzimba ezibuthathaka kakhulu.

236
00:21:25,777 --> 00:21:31,358
Ukuze bakhuthaze ngokwenene inkqubo yokhuselo lomzimba,
kufuneka kongezwe ii-adjuvants , ezibangela ukuba

237
00:21:31,358 --> 00:21:34,552
inkqubo yokhuselo lomzimba iqalise ukusebenza kwasekuqaleni.

238
00:21:34,552 --> 00:21:39,840
Kwaye esi sincedisi kwi-vaccine yi-aluminiyam.

239
00:21:41,909 --> 00:21:45,735
Umlawuli: Bendicinga ukuba oko
kuqulethwe kuzo zonke izitofu zokugonya?

240
00:21:45,735 --> 00:21:50,765
Gqirha András Guseo: Izitofu zokugonya zazifudula
zine-mercury, kodwa ngethamsanqa loo nto yavalwa.

241
00:21:50,765 --> 00:21:57,442
Kodwa kusekho ezinye; isitofu
sokugonya i-hepatitis B sisene-mercury.

242
00:21:57,442 --> 00:22:01,185
Isitofu sokugonya umkhuhlane sisenokuba sisene-mercury.

243
00:22:01,185 --> 00:22:05,568
Kwaye le aluminium ingena engqondweni nganye-nganye.

244
00:22:05,568 --> 00:22:13,100
Kwaye ialuminiyam ivuselelwa kwiiseli
zemithambo-luvo ngumitha we-Wi-Fi okanye weselula.

245
00:22:26,274 --> 00:22:29,095
Iza kuba ngumamkeli wabo, i-antenna yabo.

246
00:22:29,095 --> 00:22:34,067
Kwaye oko kudala isiphumo
sombane-magnethi esingaqhelekanga engqondweni.

247
00:22:34,067 --> 00:22:39,749
Iiseli zemithambo-luvo engqondweni nazo zivelisa
amaza ombane-magnethi, kwaye zonke iiseli emzimbeni

248
00:22:39,749 --> 00:22:43,143
wam ziyaqonda la mazaza, anika iiseli zam amandla.

249
00:22:43,143 --> 00:22:49,046
Ukuba ngoku ndibeka lo mzimba kwindawo yamandla ombane-magnethi
kwaye ndiwuchaphazela nge-Wi-Fi – 50 Hz – kunye nezinye

250
00:22:49,046 --> 00:22:54,434
iintlobo zomitha wefowuni ephathwayo, ke ezi zinto
ziyayiphazamisa imisebenzi yam yangaphakathi yombane-magnethi.

251
00:22:54,434 --> 00:22:59,737
Kwaye ukuba ndinee-antena engqondweni yam, oko
kuza kuba nefuthe elikhulu kakhulu kwinkqubo yayo

252
00:22:59,737 --> 00:23:03,943
engundoqo yokulawula, ukusebenza kwayo kweeseli.

253
00:23:07,026 --> 00:23:12,434
HUNGARY – AKUKHO MNTU UXANDUVELAYO NGOMONAKALO WESITOYIZO

254
00:23:12,434 --> 00:23:18,833
Gqirha Angelika Mihalik: EHungary, umthetho ubhalwe ngendlela
yokuba akukho menzi, ugqirha, okanye urhulumente onoxanduva

255
00:23:18,833 --> 00:23:24,797
lwalo naluphi na umonakalo obangelwe sisitofu sokugonya.

256
00:23:24,797 --> 00:23:32,580
Isiphumo saloku kukuba ukuba akukho
zohlwayo, akukho mntu uya kuzilandela imithetho.

257
00:23:34,644 --> 00:23:39,183
Loo nto ngumthetho wendalo!

258
00:23:39,183 --> 00:23:47,753
Ngenxa yokuba kungekho nguye ugqirha, urhulumente okanye umenzi
wemveliso onoxanduva eHungary, ugqirha akayifezekisi imisebenzi

259
00:23:47,753 --> 00:23:52,965
yakhe yokwazisa isigulana ngeziphumo zomthamo wokugonya.

260
00:23:52,965 --> 00:23:58,078
Akasebenzi kwinqanaba elifunekayo
kuba akakafundi ukuba kwenziwa njani.

261
00:23:58,078 --> 00:24:04,100
Ngoko ke siyalwela abo bachaphazelekileyo abaza
kuthi kuba kufuneka badlule kuvavanyo olunzima.

262
00:24:04,100 --> 00:24:09,276
Phezu koko, akukho mntu unokubanjwa uxanduva,
ngoko ke sihlala sisilela ngokuphindaphindiweyo.

263
00:24:09,276 --> 00:24:13,204
Kodwa siyamelana, amatyala ethu ayaqhubeka,
kwaye kufuneka siqale phantsi

264
00:24:13,204 --> 00:24:16,851
ngokuphindaphindiweyo ukuze sikhulule abantu ekugonyweni.

265
00:24:16,851 --> 00:24:20,962
ISIGQIBO SOKUZIKHETHELA SOKUGONWA

266
00:24:20,962 --> 00:24:24,036
Gqirha Angelika Mihalik: Ngoko ke
kungakuhle ukuba kwenzeke izinto ezimbini:

267
00:24:24,036 --> 00:24:30,861
Okokuqala, into elwela yona i-United States of America,
nento elwela yona ulawulo lukaKennedy, oko kukuthi ulawulo

268
00:24:30,861 --> 00:24:34,895
lukaTrump, kukuphelisa le nto yokungabikho kotyala kwabenzi.

269
00:24:34,895 --> 00:24:42,664
Oku kufanele kwenziwe naseHungary
ukuze abo baphetheyo bangaphenduli mntu.

270
00:24:42,664 --> 00:24:45,594
Kwaye ugqirha naye kufuneka aphenduliswe.

271
00:24:45,594 --> 00:24:50,541
Kuba baya kukhuthazeka kuphela ukuba
bafundise abantu ngeengozi zokugonya ukuba

272
00:24:50,541 --> 00:24:54,469
banokubanjwa baphendule ngomonakalo abawubangelayo.

273
00:24:54,469 --> 00:25:01,566
Kwaye enye into yeyokuba, xa lo mthetho ususiwe – apho kungabi
ngugqirha okanye urhulumente onoxanduva lomonakalo obangelwa

274
00:25:01,566 --> 00:25:06,470
zizitofu zokugonya – ulwazi malunga
neziphumo ebezingalindelekanga zezitofu zokugonya

275
00:25:06,470 --> 00:25:09,547
nalo luya kudluliselwa kwizigulana nakubazali.

276
00:25:09,547 --> 00:25:14,109
Ngaphezu koko, ukuba ukugonywa bekukhetho,
besingazukunyanzelwa ukuba sidlule kule meko

277
00:25:14,109 --> 00:25:17,948
inzima, apho ngokwenene silwela ubomi bantwana bethu.

278
00:25:17,948 --> 00:25:24,302
Umlawuli: Ke, ugqirha kufuneka afunge ukuba
uza kukuphilisa okanye akayi kukwenzakalisa.

279
00:25:26,259 --> 00:25:29,520
Kulungile, masiyihlolisise kancinci loo nto:

280
00:25:29,520 --> 00:25:35,574
Ngoko ke, ukuba ugqirha ufunga isifungo esinje kodwa ke
engaphumeleli nje kuphela ekudluliseleni ulwazi malunga

281
00:25:35,574 --> 00:25:41,519
nokugonya, kodwa akwatyhafa nokwenza iimvavanyo
kwangaphambili ukuze kufunyaniswe ukuba lo mntwana uza kugula

282
00:25:41,519 --> 00:25:46,960
kamva na, ngoko ke ufunge isifungo sakhe ngokungenamsebenzi.

283
00:25:46,960 --> 00:25:51,270
Enyanisweni, waphula isifungo sakhe.

284
00:25:51,270 --> 00:25:54,263
Gqirha Angelika Mihalik: Asinayo nje
kuphela ityala elinye elinjalo – sinazo ezininzi!

285
00:25:54,263 --> 00:25:58,135
Asibanga ngamangalo nje. Simangalela ngokukodwa oogqirha.

286
00:25:58,135 --> 00:26:03,190
Kuba, nokuba ayenziwa ngolu hlobo, yeyona mthetho eHungary:

287
00:26:03,190 --> 00:26:07,845
Ukuba ugqirha ubhala ukuba umntwana
akanakugonywa ngenxa yezizathu zempilo, ngoko

288
00:26:07,845 --> 00:26:11,983
abasemagunyeni kufuneka bamxolele kwimfuneko yokugonywa.

289
00:26:11,983 --> 00:26:19,495
Sinezimeko apho oogqirha ababini noogqirha
abane babhale ukuba umntwana akanakugonywa.

290
00:26:19,495 --> 00:26:25,480
Abazali bayisa le nto kubaphathi, kwaye abaphathi bamisa
umcebisi wamachiza okugonya ekuthiwa nguye – eli liziko

291
00:26:25,480 --> 00:26:29,630
laseHungary – ongazange ambonane nomntwana ngaphambili.

292
00:26:29,630 --> 00:26:37,398
Ngokomzekelo, ngoogqirha ababini abanyanga, okanye ngoogqirha
abane abanyanga elo ntwazana, abanye babo iminyaka

293
00:26:37,398 --> 00:26:47,083
esibhozo, abanye iminyaka emine, baze babhale kumaphepha
aliqela ukuba loo ntwazana ingafa ngenxa yesitofu sokugonya.

294
00:26:48,958 --> 00:26:57,326
Umcebisi wokugonya akalijongisi nokulijonga ingane,
ufunda nje iziphumo – ndithetha ngeemeko ezithile –

295
00:26:57,326 --> 00:27:02,969
aze abhale ngemigca emine ukuba ingane ingagonywa.

296
00:27:05,824 --> 00:27:08,480
Umlawuli: Kwaye aba ngoogqirha?

297
00:27:08,480 --> 00:27:13,800
Gqirha Angelika Mihalik: Oogqirha,
oogqirha, oogqirha abaqeqeshwe ngokukhethekileyo.

298
00:27:13,800 --> 00:27:21,416
Ngomnye umbuzo: Kaloku, thina sikwamangalela noogqirha
abangakhange banike imivumeleko yokungagonywa kuloo

299
00:27:21,416 --> 00:27:27,204
bantwana banelungelo lokwenene lokukhululwa kolu gonyo.

300
00:27:27,204 --> 00:27:32,348
Kwaye ugqirha wabhala phantsi. Sinezikhalazo ezininzi ezinjalo.

301
00:27:32,348 --> 00:27:38,818
Kwaye oogqirha abaliqela abohlukeneyo babhala besithi xa kuziwa
kwizitofu zokugonya ezinyanzelekileyo, abayithatheli ngqalelo

302
00:27:38,818 --> 00:27:43,527
impilontle yomntwana, kodwa endaweni yoko
bathatha umdla woluntu, kwaye lo mntwana kufuneka

303
00:27:43,527 --> 00:27:48,236
agonywe ukuze kufezekiswe ukhuseleko lweqela.

304
00:27:48,236 --> 00:27:51,069
Umlawuli: Kwaye ke akukhathaliseki ukuba umntwana unantoni.

305
00:27:51,069 --> 00:27:54,131
Gqirha Angelika Mihalik: Oku kwenziwa
kwakhona xa kukho umngcipheko ophezulu kakhulu

306
00:27:54,131 --> 00:27:55,822
wokuba umntwana angafa ngenxa yesi siqhushumbisi.

307
00:27:55,822 --> 00:27:59,824
Kwaye siza kuyifaka loo nto kwingxelo
yesimangalo. Sineemeko ezininzi ezinje.

308
00:27:59,824 --> 00:28:05,391
UKUNYUKA KWINOMBOLO YABANTWANA ABANE-AUTISM

309
00:28:05,391 --> 00:28:10,386
Gqr. András Guseo: I-CDC ipapashe idatha
eyothusayo ebonisa ukuba bangaphi abantwana

310
00:28:10,386 --> 00:28:14,740
abasandul' ukuzalwa e-USA abaza kuba ne-autism.

311
00:28:18,211 --> 00:28:23,781
Ngo-2020, elo nani lalingama-158.

312
00:28:23,781 --> 00:28:29,784
Ukuba sibuyela emva iminyaka eli-15, elo
nani lalingomnye kwishumi elinamawaka.

313
00:28:29,784 --> 00:28:33,280
Umlawuli: Ingaba yi-158 kwi-10,000?

314
00:28:33,280 --> 00:28:38,662
Gqirha András Guseo: Hayi, umntwana omnye
kwabazalwa abali-158 uya kuba ne-autism.

315
00:28:38,662 --> 00:28:44,491
Kwaye kule minyaka idlulileyo, isibalo esisetyenziswayo
esapapashwayo siye sahlala sisihla, kwaye kunyaka ophelileyo

316
00:28:44,491 --> 00:28:48,755
bekukho umntwana omnye one-autism kubazali abasithoba.

317
00:28:50,410 --> 00:28:54,444
Ithrendi iyehla kakhulu – nto leyo ethetha ukuba
kuncipha ngokuya kusiba bambalwa abantwana abangengawo

318
00:28:54,444 --> 00:28:57,701
i-autistic phakathi kwezintsana ezisandul' ukuzalwa.

319
00:28:57,701 --> 00:29:02,598
Kwaye ukuba andiphazami, isiseko
siza kufikelelwa kwiminyaka emibini.

320
00:29:02,598 --> 00:29:09,527
Oku kuthetha ukuba wonke umntwana
ozalelwe eMelika angaba ne-autism.

321
00:29:09,527 --> 00:29:14,656
Gqirha András Guseo: Kubi kakhulu oko.
Ndiyibukele ndisekhaya, kwilizwe lethu.

322
00:29:14,656 --> 00:29:20,373
Kwaye ndingathanda ukukubonisa idatha yamva nje kule chati.

323
00:29:20,373 --> 00:29:27,226
Ibonisa inani labantwana abane-autism abaneminyaka
ephakathi kwe-2 ne-18, abaxeliweyo zizikolo kwilizwe lonke

324
00:29:27,226 --> 00:29:32,372
ekupheleni kukaSeptemba ukusukela ngo-2018 ukuya ku-2024.

325
00:29:34,006 --> 00:29:42,435
Kwaye kubonisa ukuba ukwanda kubaluleke kakhulu,
kufikelela kwi-121% kwisithuba seminyaka esi-7.

326
00:29:44,286 --> 00:29:52,474
Oku kuthetha ukuba inani labantwana
abane-autism ezikolweni liyanda ngomyinge we-17% ngonyaka.

327
00:29:54,465 --> 00:30:00,395
Nikoletta Kertész: Emva koko kwaziswa isitofu sokugonya
i-chickenpox, kunye nesitofu sokugonya i-pneumococcal, apho

328
00:30:00,395 --> 00:30:05,242
kwakusoloko kugonyelwa iintlobo ezili-13
ezahlukeneyo zeentsholongwane ze-pneumococcal – ngoku

329
00:30:05,242 --> 00:30:08,394
sele zizi-20. Kwaye elo nani liyaqhubeka linyuka.

330
00:30:08,394 --> 00:30:14,302
Kwaye ngoku sizibuza ngokungathandabuzekiyo ukuba
kunokwenzeka njani ukuba kubekho abantwana abangakwaziyo

331
00:30:14,302 --> 00:30:17,765
ukuthetha nanamhlanje beseneminyaka emithathu ubudala.

332
00:30:17,765 --> 00:30:23,611
Ngoko ke, kunokwenzeka njani ukuba intsalela yabantwana
ingene kwizikolo zabantwana abancinci ineminyaka emithathu

333
00:30:23,611 --> 00:30:27,155
ubudala, ingakwazi ukuthetha okanye ukusebenzisa ipotala?

334
00:30:27,155 --> 00:30:31,601
Kwaye la bantwana beza kuthi
ngobuninzi kwilizwe lonke – asikho sodwa.

335
00:30:31,601 --> 00:30:35,925
Baza kufakwa kwiinkqubo zokuxhasa ezikhoyo.

336
00:30:35,925 --> 00:30:42,941
Kaloku, akukho lizwe ehlabathini eline iziko
lenkxaso yabucala, iindawo zonyango ezizimeleyo, kunye

337
00:30:42,941 --> 00:30:47,033
nootitshala bezidingo ezizodwa ezininzi kuneHungary.

338
00:30:47,033 --> 00:30:52,753
Oku kubonisa imfuno ephezulu, kwaye asisakwazi
ukwenza iidipozithi – akukho nanye kwezi ziko

339
00:30:52,753 --> 00:30:56,644
enokusenza ezinye iidipozithi. Zininzi nje iicelo kakhulu.

340
00:30:56,644 --> 00:31:03,159
Sisiqhwithi, kungekuphela ngokwenani labantwana abane-autism,
kodwa kananjalo kuba ukuziphatha kwaba bantwana kwahluke

341
00:31:03,159 --> 00:31:08,158
kakhulu ekuziphatheni okusempilweni. Oku akunakusaphikiswa.

342
00:31:08,158 --> 00:31:12,889
Gqirha Angelika Mihalik: Yiyo loo nto
besisoloko besazisa ukuba iinkundla zivulelekile

343
00:31:12,889 --> 00:31:15,780
eluntwini, ukuze abantu bakwazi ukuya kuzo.

344
00:31:15,780 --> 00:31:19,936
Besisoloko simema abantu xa umxhasi evuma.

345
00:31:19,936 --> 00:31:27,326
Utitshala wesikolo samabanga aphakamileyo wakha wathatha
inxaxheba kwityala elinje enkundleni kuba wayeqaphele ukuba

346
00:31:27,326 --> 00:31:34,717
kubantwana abangama-47 ababewenzile uviwo lokungena
kwisikolo samabanga aphakamileyo, abangama-20 babo babenamadinga

347
00:31:34,717 --> 00:31:38,972
okufunda akhethekileyo – uninzi lwabo lwalune-autism.

348
00:31:38,972 --> 00:31:47,356
Asingabo thina, kodwa ngomnye umbutho owabuza amazwe angamalungu
oManyano lwaseYurophu – amazwe apho ukugonya kunganyanzeliswanga

349
00:31:47,356 --> 00:31:53,288
– ukuba kutheni ukugonya kunganyanzeliswanga.

350
00:31:53,288 --> 00:32:02,658
Kwaye baphendula malunga neenkonzo, esesele
sizazi, kungenxa yokuba azihambelani nomgaqo-siseko.

351
00:32:06,413 --> 00:32:12,738
Isizathu sokuba ukugonywa okunyanzelekileyo kungavumelani
nomgaqo-siseko – kwaye kungavumelani nomgaqo-siseko

352
00:32:12,738 --> 00:32:17,018
kwihlabathi lonke – kukuba ungafa ngenxa yokugonywa.

353
00:32:17,018 --> 00:32:20,964
Yinyani leyo. Akunakukhanyelwa.

354
00:32:20,964 --> 00:32:30,203
Ungafa ngenxa yepilisi ye-aspirin; unokufumana i-anaphylaxis
ngayo nayiphi na into. Ngoko ke unokufa ngenxa yayo.

355
00:32:30,203 --> 00:32:37,324
Akumiselwanga ngumgaqo-siseko ukumisela into enokubulala.

356
00:32:37,324 --> 00:32:40,946
Iwaphula ilungelo lobomi.

357
00:32:43,160 --> 00:32:48,116
Kwelinye icala, abantu abazi nto ngayo kuba
ithengiswa njengoxanduva kwaye izitofu zokugonya

358
00:32:48,116 --> 00:32:54,050
zisenokuba zilungile kuphela kwaye awunako ukufa ngazo.

359
00:32:54,050 --> 00:33:02,695
Ukongeza kutshintsho emthethweni, kufuneka kubekho
naphakathi iphulo lokwazisa ukuze kutyhutyhwe abantu.

360
00:33:04,764 --> 00:33:13,879
Ukugonywa okunyanzelekileyo kufuneka kupheliswe kwaye
abantu kufuneka baziswe ngeenzuzo, iingxaki, iingozi, njl.njl.

361
00:33:13,879 --> 00:33:20,476
zokugonywa – ngoogqirha, amajelo eendaba kunye norhulumente.

362
00:33:20,476 --> 00:33:27,162
Gqr. András Guseo: Emva koko, ukuba ujonga imihla yethu
yanamhlanje, i-CDC, esele siyikhankanyile izihlandlo eziliqela,

363
00:33:27,162 --> 00:33:31,937
iZiko lase-US lokuLawula iziZifo, oko
kukuthi, igunya laseMelika lezifundo zokunwenwa

364
00:33:31,937 --> 00:33:35,278
kwezifo, ikwangumthengisi wezitofu zokugonya.

365
00:33:35,278 --> 00:33:41,095
Ngoko ke inobudlelwane obuthe ngqo nabavelisi begonyo,
kwaye kuluncedo kubo ukuzisa iintlobo ezininzi

366
00:33:41,095 --> 00:33:45,196
zegalelo kangangoko kunokwenzeka kwimarike. Loo nto icacile.

367
00:33:45,196 --> 00:33:52,110
Ingxaki enkulu yeyokuba xa ndandiqala umsebenzi wam kwiminyaka
engama-60 eyadlulayo ndaza ndenza uviwo lwam

368
00:33:52,110 --> 00:34:00,144
lobuchwepheshe kwi-neurology nakwi-psychiatry, ingqikelelo
ye-autoimmunity yayikho, kodwa yayingadityaniswanga nezifo.

369
00:34:00,144 --> 00:34:04,321
Bendingazange ndive nge-autism, kwaye sasingafundanga nto ngayo.

370
00:34:04,321 --> 00:34:07,455
Namhlanje, zombini ezi ntlobo zezifo ziyanda.

371
00:34:07,455 --> 00:34:13,673
Kulungile, apha ungabona ukwanda, kwaye
singathetha ngobhubhane kule namhlanje, kuba akukho

372
00:34:13,673 --> 00:34:17,582
ndlu ingenaso isifo se-autoimmune ekufutshane nayo.

373
00:34:17,582 --> 00:34:25,789
Akukho ndlu inomntwana one-autism okanye
onengxaki yokuziphatha, ongahlala kufutshane nayo.

374
00:34:27,356 --> 00:34:32,978
I-mainstream ayivumeli naziphi na iziphikisana

375
00:34:32,978 --> 00:34:38,474
Gqr. András Guseo: Nto le nto ndingathanda
ukuyithetha yeyokuba akukho phando lusemthethweni malunga

376
00:34:38,474 --> 00:34:43,161
nokugonywa olujongene neziphumo zokugonywa zexesha elide.

377
00:34:45,800 --> 00:34:51,708
Kwenzeka ntoni kubantu abagonyiweyo
emva kweminyaka eli-10, eli-20, neli-30?

378
00:34:53,241 --> 00:34:57,869
E-United States, kukho uphando olubizwa
ngokuba yi-VAERS , oluphonononge abantu

379
00:34:57,869 --> 00:35:02,394
abangama-35,000 abagonyiweyo nabangagonywanga.

380
00:35:02,394 --> 00:35:07,838
Kwavela ukuba abo babehlatywe isitofu babegula kakhulu,
baneentlobo ezininzi zezifo ezingqinisisiweyo,

381
00:35:07,838 --> 00:35:14,622
baya kugqirha rhoqo kunabo babengahlatywanga,
kwaye abo babengahlatywanga babesempilweni ngakumbi.

382
00:35:20,036 --> 00:35:29,596
Kodwa abantu abafuni ukuthetha ngayo, yiyo loo nto
eneneni kungekho datha ngayo, kwaye yeyona ngxaki inkulu:

383
00:35:29,596 --> 00:35:36,468
INzululwazi namhlanje inelawulo elikhulu phezu kweempapasho
zenzululwazi kangangokuba, ukuba umntu ufuna ukubhala

384
00:35:36,468 --> 00:35:41,739
into engahambelaniyo nengcinga eqhelekileyo, ayizukupapashwa.

385
00:35:47,382 --> 00:35:53,910
Gqirha Angelika Mihalik: Kwaye enye into ebaluleke kakhulu
ethethwe ngu-András, kuba kukho oogqirha, nangona bebambalwa

386
00:35:53,910 --> 00:35:59,260
kakhulu, abanobuganga bokubhala ukuba umntwana akanakugonywa.

387
00:35:59,260 --> 00:36:07,664
Kwaye inkonzo yezempilo yoluntu iqalisa amanyathelo
ngokuchasene nooGqirha aba ngenxa yokuba babhale lonto.

388
00:36:07,664 --> 00:36:10,384
Kakade ke, ayibekwa ngolo hlobo.

389
00:36:10,384 --> 00:36:16,678
Ezinye iingcali zonyango ezibandakanyekileyo zifumana nje
umnxeba ozibxelela ukuba mazingaphindi zikwenze kwakhona.

390
00:36:16,678 --> 00:36:24,504
Ngokuchasene nabanye, iinkqubo
ezisemthethweni ziqaliswa ngezizathu ezahlukeneyo.

391
00:36:24,504 --> 00:36:32,416
Kwaye ukuze abantu bazi imithetho: ukuba abasemagunyeni
kwezempilo bafumana ukwaphulwa komthetho – kwaye oku kusebenza

392
00:36:32,416 --> 00:36:39,725
nakubantu abazimeleyo nkqu nakubazali abangabavaxi abantwana babo
– banokuhlawuliswa phakathi kwe-30,000 ne-5

393
00:36:39,725 --> 00:36:48,132
lezigidi zeforinti , kwaye oku kunokuphindwa-phindwa
kwizihlandlo ezininzi kwakho kwaphulwa ngakunye.

394
00:36:49,833 --> 00:36:58,952
Uninzi lweegqirha ngoko ke lunokulindela ukuphindiselwa, nokuba
bayavuma okanye bayixela impembelelo engathandekiyo ngomlomo.

395
00:37:00,838 --> 00:37:05,106
Mlawuli: Ingaba oko kuza kutshintsha?
Ingaba le nto besiyixoxa iza kutshintsha? Sele

396
00:37:05,106 --> 00:37:08,889
uneminyaka eliqela ubandakanyekile, akunjalo?

397
00:37:08,889 --> 00:37:12,701
Gqr. András Guseo: Siyathemba
ukuba kuza kubakho utshintsho. Sizame.

398
00:37:12,701 --> 00:37:20,319
Kwathuba elimalunga neenyanga ezintandathu ezidlulileyo,
samema abameli abaphambili beli candelo kwintlanganiso ukuze

399
00:37:20,319 --> 00:37:25,065
sixoxe ngalo mba, sive izimvo zabo size sinikezele ngezemathu.

400
00:37:25,065 --> 00:37:27,180
Kodwa yayifana nesigqubuthelo sentsimbi:

401
00:37:27,180 --> 00:37:33,435
Akubangakho mntu weza, kwaye emva koko, kwinkomfa
noonondaba ebesimenyele kuyo abameli abangama-40

402
00:37:33,435 --> 00:37:37,457
babezindaba, kwalandela isigqubuthelo esifanayo sentsimbi.

403
00:37:37,457 --> 00:37:40,943
Ngoko ke akukho ncoko.

404
00:37:40,943 --> 00:37:45,099
Ngoko ke, utshintsho lungenzeka njani?

405
00:37:45,099 --> 00:37:50,398
Gqirha Angelika Mihalik: Ke,
uAndrás uthe akukho mntu wamkela izimemo.

406
00:37:52,816 --> 00:37:59,620
Banyanzelisa ukugonywa okunyanzelekileyo kwaye...
IHungary ngokwenene kuphela ilizwe ehlabathini apho

407
00:37:59,620 --> 00:38:06,353
kukho olu hlobo lwekhoboka lokugonywa. Ndikujongile oku.

408
00:38:06,353 --> 00:38:11,642
Kuphela umntwana omnye kwisithili esincinci oyifumeneyo inxaso.

409
00:38:11,642 --> 00:38:18,643
Siyalwa, kwaye sifikelele kwinqanaba lokuba, enkundleni,
kwityala, emva kokuphulukana netyala, sivakalelwa

410
00:38:18,643 --> 00:38:25,627
kukuba siphulukana nazo zonke iityala zethu.
Ngaphandle kobungqina esinabo bokuxhasa ityala lethu.

411
00:38:25,627 --> 00:38:33,543
Kwaye umgwebi, esele ezisola, uthi akukho ngxaki,
singaphinda singenise isicelo sokukhululwa kugonyo.

412
00:38:33,543 --> 00:38:35,683
Kwaye yonke into iqala kwakhona.

413
00:38:35,683 --> 00:38:38,316
Eli asilolona uluvo lwejaji enye
kuphela, kodwa lolwejaji ezininzi.

414
00:38:38,316 --> 00:38:41,826
Ngoko ke siqala iinkqubo
ngokuphindaphindiweyo, siphinde siphinde.

415
00:38:41,826 --> 00:38:46,740
Abanye abantwana bagcinwa bephila ngale ndlela.

416
00:38:46,740 --> 00:38:51,862
Lonke uhlelo lwezomthetho luyilwe ngendlela yokuba
kuye kwanyanzeleka ukuba sizenzele isikhewu somthetho –

417
00:38:51,862 --> 00:38:55,284
luhlobo lomatshini oqhubeka usebenza ngokungapheliyo.

418
00:38:55,284 --> 00:39:00,375
Ukuba asikwazi ukwenza umntwana akhululwe kwisitofu
sokugonya, sifuna ubuncinci ukuba inkqubo

419
00:39:00,375 --> 00:39:03,824
yokukhululwa iqhubeke ixesha elide kangangoko kunokwenzeka.

420
00:39:03,824 --> 00:39:10,608
Kuba logama oku kusenzeka, abanakusibeka
isohlwayo okanye bathathe umntwana baye kumgonyela.

421
00:39:10,608 --> 00:39:13,839
Yiloo nto esisoloko siyiphinda.

422
00:39:16,919 --> 00:39:22,666
Kwaye kukho enye into ebalulekileyo ekufuneka
ithethwe ngamanyathelo athathwe ngokuchasene nathi.

423
00:39:22,666 --> 00:39:26,064
Singamagqwetha amathathu asebenza kwezi zityholo.

424
00:39:26,064 --> 00:39:33,248
Kwaye sonke thathu sibizwa ngokuba ngabachasi
bokugonya kwaye kuthiwa singingozi eluntwini.

425
00:39:33,248 --> 00:39:39,155
Baqalisa iinkqubo zentswela-bulumko ngakuthi – kwaye ukuba
ngenxa yoko siphulukana nobulungu bethu kwi-Bar Association,

426
00:39:39,155 --> 00:39:42,968
asisayi kuphinda sivunyelwe ukuba sisebenze njengamagqwetha.

427
00:39:42,968 --> 00:39:45,761
Omnye wogxa bam ukhululwe kule nto.

428
00:39:45,761 --> 00:39:52,448
Kukho inkqubo yentshilelo em ndijongileyo ngenxa yokuba ndingumntu
ochasene neentlobo ezibambiweyo, onobungozi eluntwini.

429
00:39:52,448 --> 00:39:58,471
Kwaye iinkqubo zentsimeko nazo
ziyaqhubeka ngakwelinye iqabane. Ngoko ke...

430
00:39:58,471 --> 00:40:03,742
Umlawuli: Xa ndithetha ngezihloko ezinjalo kwiividiyo
zam, ndisoloko ndisithi akunyanzelekanga ukuba undikholelwe.

431
00:40:03,742 --> 00:40:07,546
Ndithi: khangela uze wenze eyakho ingqikelelo.

432
00:40:07,546 --> 00:40:09,652
Lo ngumbuzo wolwazi.

433
00:40:09,652 --> 00:40:16,550
Kwaye ngolwazi oluninzi kangaka, njengoku kule
dliwano-ndlebe, abantu bangaqalisa kwi-intanethi.

434
00:40:18,524 --> 00:40:19,668
Umlawuli: Enkosi kakhulu!

