אין אונגאַרן זענען פֿאַראַן אַ סך געזונט־פּראָבלעמען בײַ תינוקות, קינדער, יוגנטלעכע און דערוואַקסענע.
דער גראַד, אין וועלכן די פאַרווונדונגען זענען פֿאַרבונדן מיט פריערדיקע וואַקסינאַציעס, ווערט דיסקוטירט אין דעם פאלגנדיקן
אינטערוויו מיט אַ דאָקטער און אַ אַדוואָקאַט פֿון הונגאַריע, ווי אויך מיט אַ מאַמע, וואָס איז באַטראָפֿן פֿון
דעם ענין און האָט דרײַ קינדער, וואָס זענען אָנהייב געבוירן געזונט, אָבער זענען איצט אומגעשטעלט.
לויט זייערע אומפֿרעגן, האָט זיך די צאָל קינדער וואָס זענען דיאַגנאָזירט געוואָרן מיט אויטיזם נאָך
וואַקסינאַציע דראַמאַטיש פֿאַרגרעסערט אין אונגאַרן.
צאָלרײַכע אונגערישע איניציאַטיוון זאָרגן פֿאַר די קינדער, שטיצן זיי – אָדער קעמפֿן צוזאַמען מיט זייערע עלטערן, כּדי צו
פֿאַרזיכערן, אַז די פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע פֿאַר קינדער זאָל מער נישט זײַן פֿאַרפֿליכטעט אין אונגערן.
פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע? איז די וואַקסינאַציע טאַקע פֿאַרפֿליכטעט אין אונגאַרן?
טאַקע, די ערשטע פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע איז אַרײַנגעפֿירט געוואָרן אין אונגאַרן שוין אין 1876, און
אַנדערע זענען נאָכגעקומען אין 1954 און אין די 1960ער יאָרן.
הײַנט ווערן אַלע נײַגעבוירענע אין אונגאַרן געװאַקצירט קעגן טובערקולאָזע, אָן דעם װאָס מען פֿרעגט פֿריִער די עלטערן.
אין 1997 און 1998 האָט דער אונגערישער געזונטהייט־מיניסטעריום געזעצט געזונטהייט־געזעצן, וואָס האָבן
אַרײַנגעפֿירט נאָך וואַקסינאַציעס קעגן עטלעכע קראַנקייטן.
דערווייַל ווערן הונגערישע קינדער געשפּריצט מיט געפערלעכע מערערע וואַקסינען קעגן דיפטעריע, הויפּט־הוסט, טעטאַנוס,
פּאָליאָ און הימאָפילוס אינפלוענזע טיפּ ב אין עלטער פֿון צוויי חדשים, דריי חדשים, פיר חדשים און אַכצן חדשים.
דערצו ווערן פּנעומאָקאָקאַלע וואַקסינען געגעבן בײַ 2, 4 און 12 חדשים עלטער.
די קאָמבינאַציע־וואַקצין קעגן מעסלען, מאַמפּס און רובעאָלאַ ווערט געגעבן בײַ 15 חדשים עלטער, און די וואַקצין קעגן
הינדפּאָקס ווערט געגעבן צו תינוקות בײַ 13 און 16 חדשים עלטער.
אונגערישע עלטערן קענען כּמעט נישט אויסנעמען זייערע קינדער פֿון די פארלאנגטע וואַקסינאַציעס, אפילו אויב שוין איז
אין דער משפּחה אַ קינד וואָס האָט געליטן אַ באַטײַטנדיקן געזונטשאַדן נאָך אַ וואַקסינאַציע.
ווען קינדער הייבן אָן צו גיין אין נאַרישערי און קינדערגאָרטן, זענען די פּעדיאַטרישע נערזן און מיילפֿרויען,
וואָס האָבן זיי זינט זייער געבורט געזאָרגט, מחויב צו קאָנטראָלירן זייער וואַקסינאַציע־סטאַטוס.
אין שול ווערן דורכגעפֿירט מאַסן־וואַקסינאַציעס פֿון גאַנצע קלאַסן.
אויב עלטערן זיך אָפּזאָגן צו לאָזן זייער קינד וועקסאַנירט ווערן, מוז דער שול־דאָקטער דאָס מעלדן צו דער געזונטהייט־אויטאריטעט.
אין פֿאַל פֿון צווייפֿל, קען דאָס פֿירן צו שווערע געלטשטראָפֿן און אַרויסוואָרפֿן פֿון דער שול.
אַ באַשלוס פֿון 2019 האָט אפילו געמאַכט מעגלעך צו נעמען אַוועק אומגעװאַקסענע קינדער פֿון זייערע עלטערן.
אין דער אינטערוויו באַטאָנט דער אונגערישער דאָקטער, אַז אַנדערע פאַקטאָרן קענען אויך שפּילן אַ ראָלע אין דער וואַקסנדיקער
צאָל פֿון קראַנקייטן בײַ קינדער, ווי למשל דער גלאבאַלער פּראָבלעם פֿון שטאַרק מאָדיפיצירטע, אומנאַטירלעכע עסנוואַרג.
אָבער עס איז אויך קלאָר אויסגעדריקט אַז אויטאָימיון־קראַנקייטן, אַנטצינדונג, אַנטוויקלונג־פֿאַרהאַלטונגען, אויטיזם
און פילע נײַע אינפֿעקציעס אָפֿט פּאַסירן נאָך וואַקסינאַציע.
די דרײַ אינטערוויויִרטע אַקטיוויסטן פֿירן דעריבער אַ קאַמפּאַניע, אַז די וואַקצין־פּראָדוצירער זאָלן זײַן פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר
וואַקצין־שאַדן, און אַז די דאָקטוירים וואָס אַדמיניסטרירן וואַקצינען זאָלן אויספֿירן זייער פֿליכט צו אינפֿאָרמירן די
פּאַציענטן וועגן די זייַטיקע ווירקונגען פֿון וואַקצינירונג.
דערצו מוזן די באַשטימונגען פֿון אַנטיקערפּער־טיטער דרינגלעך דורכגעפֿירט ווערן פֿאַר די געפּלאַנטע
באָסטער־אימוניזאַציעס, כּדי צו פֿאַרמײַדן היפּער־אימוניטעט און דעם דערפֿאָלגנדיקן ריזיק פֿון אַוטאָאימונע קראַנקייטן.
דערצו זאָלן דאָקטוירים ניט מער באַשטראָפֿט ווערן פֿאַרן אַרויסגעבן באַפֿרײַונגס־צערטיפֿיקאַטן פֿון
וואַקסינאַציע, למשל דורך אָנהייבן לעגאַלע פּראָצעדורן קעגן זיי.
אין אַלגעמיין זאָלן וואַקסינאַציעס נאָר אויף פֿרײַוויליקער באַזע דורכגעפֿירט ווערן – דאָס פֿאָדערן אויך עלטערן אין דײַטשלאַנד,
וואָס ווילן באַשיצן זייערע קינדער פֿון די זייַט־ווירקונגען פֿון די דאָ אָנגעפֿאָדערטע מעזעלן־וואַקסינאַציעס.
דער רירנדיקער אינטערוויו ווייזט אַז אפילו אין אונגערן – וואָס איז געוואָרן אַ פּאָפּולערער
ציל פֿאַר אימיגראַנטן – איז נישט אַלץ ראָזע.
צוליב די אַלץ מער קענטיקע זייטיקע ווירקונגען פֿון וואַקסינאַציע – זעט אויך די צאָלרײַכע פֿאַלן פֿון שאָדן פֿאַראורזאַכט דורך די
קאָראָנאַווירוס־וואַקסין – און דעם אָנגייענדיקן איבערגאַנג צו געפֿערלעכע mRNA־וואַקסין פֿאַר אַלע וואַקסינאַציעס, בלײַבט
די ברייט־געפֿאָדערטע פֿרײַוויליקע נאַטור פֿון וואַקסינאַציע אַ לעבנסוויכטיקע פֿראַגע פֿאַר טייל פֿון די באַטראָפֿענע.
אינטערוויו: פֿאָרשטעלונג פֿון די אינטערוויו־פּאַרטנערס
מאָדעראַטאָר (דאַניעל איסטוואַן): גוט נאָכמיטאָג, איך באַגריסן אַלעמען האַרציק, און
אונדזערע געסט זענען אַנדרעאַס, אַנדזשעליקאַ און ניקי.
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: איך בין ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ, נעווראָלאָג, פּסיכיאַטער, נערװע־געוועב־פֿאָרשער,
פּסיכאָ־נעווראָ־אימונאָלאָג, סטרעס־לערער און פאָרשונג־דאָקטער.
אלס מיטגליד פֿון דער אונגערישער אַקאַדעמיע פֿון וויסנשאַפֿט בין איך שוין 65 יאָר באַטייליקט אין פאָרשונג.
מײַנע הויפּט־פֿאָרש־אינטערעסן זענען אויטאָימיון־קרענק און, לעצטנס, אויטיזם ווי אַן אויטאָימיון־פּראָבלעם־געביט.
ד״ר אַנגעליקאַ מיהאַליק: איך בין אַנגעליקאַ מיהאַליק, איך בין אַ סאָליסיטאָר.
איך בין נאָר 18 חדשים צוריק צוריקגעקומען צו דער לעגאַלער פאַך – איך האָב פריער אָפּגעלאָזט, ווײַל איך האָב
נישט געוואָלט זײַן אַ סאָליסיטאָר אָדער אַ אַדוואָקאַט.
דערפֿאַר האָב איך באַקומען אַ דיפּלאָם אין טעכנישער איבערזעצונג. איך האָב ענגליש געקענט און האָב שטודירט טעכנישע
איבערזעצונג, ווען איך האָב אויפגעגעבן מײַן לעגאַלע קאַריערע.
זינט 2019, איבערזעץ איך מעדיצינישע אַרטיקלען פֿאַר דאָקטוירים, וואָס האָבן צו טאָן מיט קאָוויד,
קאָוויד-וואַקסינאַציעס, און הויפּטשטראָם-שטודיעס.
און ווען איך האָב עס דורכגעקוקט, בין איך אָנגעקומען אויף ספּעציאַליסטישע אַרטיקלען און פּראָבלעמען וועגן טראַדיציאָנעלע,
קלאַסישע וואַקסינאַציעס, און דאָרט האָב איך טאַקע געזען וואָס פּאַסירט מיט טראַדיציאָנעלע וואַקסינאַציעס.
עס איז געקומען צו דעם פּונקט, אַז דער מענטש פֿאַר וועמען איך האָב איבערגעזעצט, האָט מיר געשריבן אַ אָנזאָג אויף מעסענדזשער,
זאָגנדיק אַז מיר דאַרפֿן אַ הונגערישן קענעדי , און דערפֿאַר האָב איך באַשלאָסן צוריקצוקערן צו אַרבעטן ווי אַ אַדוואָקאַט.
איך זאָג דאָס נישט פֿון אַראָגאַנץ, נאָר ווײַל דאָס איז געווען דער ספּעציפֿישער טריגער.
און ניקי האָט אויך געהאָלפֿן מיר פֿאַרשטיין אַז עס איז געווען אַ פּראָבלעם, ווײַל עס זענען געווען
זייַטיקע ווירקונגען פֿון די פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינען.
ניקי האָט מיר געוויזן די ערנסטקייט פֿון דעם גרויסן פּראָבלעם דורך מיר צו פֿאַרבעטן צו אַ
משפּחה־פֿײַער אין איר הויז, וווּ אַ צאָל געסט זענען געווען.
און זיי האָבן מיט זיך געבראַכט פֿיר אָדער פֿינף אָטיסטישע קינדער, און דאַן האָב איך געזען די ערנסטקייט פֿון דער פּראָבלעם.
די צוויי סיבות האָבן מיך געפֿירט צוריק צו דער יורידישער פאַך.
מאָדעראַטאָר: אַזוי דאַרפֿן מיר אַ הונגערישן קענעדי, אַזוי צו זאָגן. יאָ, ניקי? גיי ווײַטער.
ניקאָלעטטאַ קערטעז: איך בין ניקאָלעטטאַ קערטעז, בעסער באַקאַנט ווי ניקי קערטעז.
איך האָב דרײַ קינדער, און אַלע דרײַ זענען געשעדיקט געוואָרן דורך וואַקסינאַציעס.
דער 24-יאָריקער איז ערנסט גײַסטיק אומגעשטעלט געוואָרן, ער האָט עפּילעפּסיע און האָט דערפֿאַר דורכגעמאַכט אַ מוח-אָפּעראַציע.
איינער פֿון מײַנע צווילינגן פֿון מײַן צווייטער חתונה איז געוואָרן ניט־רעדנדיק, גײַסטיק אומגעזונט און אָטיסטיש נאָך דעם וואָס
ער האָט באַקומען די MMR־וואַקסינאַציע אין עלטער פֿון 15 חדשים.
זיין צווילינג־ברודער האָט ערנסטע עסן־אַלערגיעס און אַנטצינדונג אין דעם דיגעסטירונג־טראַקט, אָבער
ער איז דערפון אַרויסגעקומען מיט זײַן געזונטן שׂכל.
איך האָב געזוכט און געפֿאָרשט די סיבות, ווײַל מען קען נישט צוויי מאָל טרעטן אין דעם זעלבן טייך, קען מען מיינען, אָבער מען קען
טרעטן אין דעם טייך פֿון אויטאָימיוניטעט אַזוי אָפֿט ווי מען וויל.
אַזוי, אין פּראַקטישע טערמינען, האָב איך באַמערקט אַז עפּעס איז נישט אין אָרדענונג מיט די צווילינגען, און איך
האָב אָנגעהויבן אויספֿאָרשן, און איך וועל אײַך דאָ דערציילן וואָס איך האָב אויסגעפֿונען.
צען יאָר צוריק האָב איך געגרינדעט די פֿייסבוק־גרופּע "אָטיזם קיינמאָל ווידער" מיט אַ טעראַפּיע־סיסטעם וואָס איך האָב
אַנטוויקלט באַזירט אויף דערנערונג און אַנדערע טעראַפּיעס.
מיר האָבן געהאָלפֿן טויזנטער מענטשן אין דער גרופּע צו רעדוצירן זייערע אויטיסטישע און ADHD־סימפּטאָמען
– אפילו ווײַטער פֿון די גרעניצן פֿון דער גרופּע.
עטלעכע קינדער האָבן אפילו זייער אָטיזם־דיאַגנאָז צוריקגענומען.
וועלטווייט פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציעס
מאָדעראַטאָר: צי קריגן קינדער אין אונגאַרן די זעלבע וואַקסינאַציעס ווי, למשל, אין אַפֿריקע?
צי זענען די געוווינהייטן פֿון וואַקסינירונג איבער דער גאַנצער וועלט די זעלבע, אָדער זענען דאָ חילוקים?
ד״ר אַנדרָאַש גוסעאָ: די וואַקסינאַציע־פּראַקטיקן פֿאַרשיידן זיך פֿון לאַנד צו לאַנד.
אין 18 פֿון די 30 אייראָפּעיִשע לענדער איז וואַקסינאַציע נישט פֿאַרפּליכטעט, אָדער אויב זי איז, דאַן נאָר איין אָדער
צוויי וואַקסינאַציעס – ספּעציפֿיש קעגן יענע אינפֿעקציעס וואָס ווערן באַטראַכט ווי די גרעסטע סכנה אין יענעם לאַנד.
אַלע אַנדערע וואַקסינאַציעס זענען פֿרײַוויליק.
לעגאַלער קאָנפליקט: מאַנגל פֿון אינפֿאָרמאַציע וועגן וואַקסינאַציע פֿאַר עלטערן
מאָדעראַטאָר: נו, אַנגעליקאַ, איך האָב אַ פֿראַגע פֿאַר דיר:
ווען עלטערן ברענגען זייער קינד צו אַ וואַקסינאַציע־אַפּוינטמענט – מיר רעדן דאָ וועגן פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציעס – וואָס
פֿאַר אינפֿאָרמאַציע באַקומען עלטערן וועגן די וואַקסינאַציעס?
איז דאָס אַ סענסיטיווע פֿראַגע?
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: מיר האָבן איצט לפּחות 150 געריכט־פֿאַלן.
אונדזערע קליענטן זענען בעיקר די קינדער וואָס זענען געשעדיקט געוואָרן; זיי זענען די
הויפּט־פּאַרטייען, און מיר קלאָגן אין נאָמען פֿון די קינדער.
און די מערהייט פֿון זיי זענען אַליין ערנסט אָדער מיטלמעסיק געשעדיקט דורך וואַקסינען.
אָדער זיי זענען צו אונדז געקומען, ווײַל זייער ברודער אָדער שוועסטער איז ערנסט פֿאַרוווּנדעט
געוואָרן אָדער איז געשטאָרבן צוליב דער וואַקסינאַציע.
און ליידער ווערן דאָקטוירים אין דער אוניווערסיטעט נישט גענוג אָדער אין גענוג דעטאַל געלערנט.
די טרענירונג־קורסן לערנען נישט וועגן וואַקסינען אָדער ווי זיי אַרבעטן, נאָר צושטעלן סטאַטיסטיקן וועגן פארוואס וואַקסינען
זענען גוט, וועלכע וואַקסינען זענען בנימצא, און אַזוי ווייטער.
אַזוי האָבן דאָקטוירים זייער ווייניק אמתע אינפֿאָרמאַציע וועגן די וואַקסינען.
ליידער. און אויך וועגן דעם מעכאַניזם פֿון די וואַקסינאַציעס.
דערפֿאַר ווערן די עלטערן אויך קלאָר נישט אינפֿאָרמירט.
ווי ווערן עלטערן אינפֿאָרמירט? – 1997 אַקט – ווי פילע וואַקסינאַציעס זענען דאָ? – וואַקסין־שאַדינג
מאָדעראַטאָר: צי קריגן עלטערן אַ אינפֿאָרמאַציע־בלאַט ווען זייערע קינדער זאָלן ווערן געװאַקסינירט?
אַזוי, אַ אינפֿאָרמאַציע־בריוו וועגן וואָס וועט פּאַסירן מיטן קינד?
ד״ר אַנגעליקע מיחליק: איר וועט באַקומען אַ A4־בלאַט וואָס דערקלערט פֿאַר וואָס די וואַקסינאַציע איז.
מאָדעראַטאָר: קריגסטו דאָס נאָך דער וואַקסינאַציע?
ד״ר אַנגעליקאַ מיחאַליק: ניין, איידער די וואַקסינאַציע. דאָס איז וואָס דאָס קינד נעמט היים מיט זיך.
אָבער איך וועל דערמאָנען איין זייער וויכטיקן בײַשפּיל, די MMR-וואַקצין .
MMR אַנטהאַלט רובעאָלאַ, און דאָס איז אָנשטעקיק.
די באַניץ־אינסטרוקציעס זאָגן אַז דאָס איז געפערלעך פֿאַר שוואַנגערע פֿרויען.
דאָס איז אַ זייער ספּעציפֿישער בײַשפּיל. עס איז נישט אַרײַנגערעכנט אין דעם אינפֿאָרמאַציע־בלאַט.
דער שול־דאָקטער שטעלט די קינדער אין אַ שורה, אָבער זאָגט זיי גאָרנישט.
יעצט איז אַלץ באַזאָרגט, אַז מען האָט געגעבן דעם אינפֿאָרמאַציע־בלאַט צו די עלטערן.
די קינדער שטייען אין אַ ריי, ער פֿרעגט קיינער פֿון זיי: צי איז דיין מאַמע שוואַנגער? צי איז דיין שוועסטער שוואַנגער?
דאָס איז אַ זייער ספּעציפֿישער בײַשפּיל.
עס איז אַ ספּעציפֿישער פאַל פֿון אַ הפּלה נאָך אַזאַ וואַקסינאַציע פֿון אַ שוועסטער אָדער אַ ברודער פֿון דעם אומגעבוירענעם קינד.
אַזוי איז דאָס די פינסטערע זײַט, ווי דו האָסט עס געזאָגט.
מענטשן קריגן נישט גענוג אינפֿאָרמאַציע.
מאָדעראַטאָר: צי דער אונגערישער געזעץ זאגט אַז עלטערן מוזן ווערן אינפֿאָרמירט?
ד״ר אַנגעליקאַ מיהאַליק: דאָס איז ריכטיק. מאָדעראַטאָר: וועלכער געזעץ איז דאָס, און ווען איז עס אָנגענומען געוואָרן?
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: דאָס איז דער געזונטהייט־געזעץ פֿון 1997.
מאָדעראַטאָר: און איצט שרײַבן מיר 2025? ד״ר אַנגעליקאַ מיחאַליק: ריכטיק.
מאָדעראַטאָר: דאָס איז שוין אַ גאַנץ לאַנגע צײַט צוריק! און קיינער האָט עס זינט דעמאָלט
נישט איבערגעקוקט? ד״ר אַנגעליקאַ מיחליק: ניין.
מאָדעראַטאָר: און ווי פילע נאָך וואַקסינען זענען געגעבן געוואָרן זינט 1997?
ניקאָלעטטאַ קערטעס: זינט 97, איך מיין אַז מסתּמא זענען נאָך צען. זיכער זענען נאָך צען.
מאָדעראַטאָר: אַזוי זענען בערך נאָך 10 פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציעס.
אָבער דער געזעץ פֿון די 1990ער יאָרן איז נישט איבערגעקוקט געוואָרן. ניקאָלעטטאַ קערטעז: דאָס איז ריכטיק.
וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניעס = פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע אין שולן
ניקאָלעטטאַ קערטעס: פּרע־שול וואַקסינאַציעס פֿאַר קינדער פֿון 0 ביז 6 יאָר ווערן דורכגעפֿירט אַזוי, אַז די עלטערן פשוט נעמען
זייערע קינדער צו דעם פּעדיאַטער 12 מאָל, דאָס הייסט צו זייער משפּחה־פּעדיאַטער, וואָס
קורץ אינפֿאָרמירט זיי און וואַקסינירט זיי דאָרט.
דער קומענדיקער שריט איז וואַקסינאַציעס אין שול.
זיי ווערן גערופֿן וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניעס.
מאָדעראַטאָר: וואָס איז אַ וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע?
ניקאָלעטטאַ קערטעס: פארוואס דער באַגריף הייסט אזוי איז אַ גוטע פֿראַגע.
אין פּרינציפּ מיינט דאָס אַז אין אַ שול ווערן די קינדער אין אַ באַשטימטן קלאַס געפֿירט ווי שאָף צום שול־דאָקטער,
אָנהייבנדיק מיט אַלע קינדער פֿון זעקסטער קלאַס, למשל.
קלאַס 6a אין דער ערשטער לעקציע, קלאַס 6b אין דער צווייטער לעקציע, קלאַס 6c אין דער דריטער לעקציע. דאַן 7a, 7b, 7c.
און דאָס אַלץ אין איין טאָג, ווי אַ מאַרקעטינג־קאַמפּאַניע אָדער אַ פּאָליטישע קאַמפּאַניע אָדער אַ רעקלאַמע־קאַמפּאַניע, אַזוי
אַז אַלע תּלמידים באַקומען די וואַקסינאַציע אין דער זעלבער צײַט.
דערפֿאַר רופֿט מען עס אויך אַ וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע אין אונגאַרן.
מאָדעראַטאָר: אַזוי דאָס איז מאַנדאַטאָריש.
ניקאָלעטטאַ קערטעס: מאַנדאַטאָריש, יאָ. אַזוי ווערן וואַקסינען דורכגעפֿירט דורך פּעדיאַטרישן, און
שול־וואַקסינען ווערן אָרגאַניזירט אין דער שול, אַזוי אַז אַלע קינדער זײַנען אין דער זעלביקער אָרט.
דאָס מאַכט עס גרינג צו וואַקסינירן אַלעמען אין יענעם טאָג, און דאַן איז מען פאַרטיק.
עלטערן דאַרפֿן נישט אַליין נעמען זייערע קינדער צום דאָקטער, און עס איז נישט נייטיק אַז די אויטאריטעטן זאָלן נאָך
דערנאָך קאָנטראָלירן ווער איז געוועקסינירט און ווער נישט.
אינפֿאָרמאַציע־בלאַט וועגן וואַקסינאַציע
: ניקאָלעטטאַ קערטעס: יעדער מעדיצין און וואַקצין קומט מיט אַ פּאַקעט־אינסערט.
דער פּאַקעט־אינסערט, וואָס איז אַרײַנגעלייגט אין דעם פּאַקעט, איז נישט דער זעלבער ווי
דער וואָס דער פאַבריקאַנט האָט אַרויסגעגעבן.
אַזוי, עס איז אַ פּאַקעט־אינסערט וואָס דער פאַבריקאַנט אַרויסגעבן, און דאַן איז דאָ איינער וואָס דער דאָקטער באַקומען.
עס איז אַ רעקאָמענדאַציע, דאָס הייסט אַ קורצע אינפֿאָרמאַציע וואָס זאָל זײַן גענוג פֿאַר עלטערן, און דאַן איז דאָ אַ זייער
קורצער אויסצוג וואָס מען בעט די עלטערן צו אונטערשרײַבן, וואָס בלויז דערקלערט, למשל, אַז די
וואַקסינאַציע קען גורם זײַן פֿיבער און הויט־רויטקייט.
מאָל האָב איך געזען אַז מען שרייבט אַז דאָס קען גורם זײַן צו שווינדל אָדער ברעכן. אָבער דאָס איז זייער זעלטן.
דאָס זענען סימפּטאָמען פֿון אַנאַפֿילאַקסיס .
אָבער איך האָב נאָר געזען דעם קליינסטן שטיקל אינפֿאָרמאַציע.
אַזוי איז די אינפֿאָרמאַציע וואָס מיר עלטערן באַקומען; עטלעכע עלטערן האָבן דאָס מיר באַשטעטיקט.
פילע נייע אינפֿעקציעס צוליב וואַקצין־שפּרייטונג נאָך וואַקסינאַציע, בײַשפּיל אוקראַיִנע
מאָדעראַטאָר: אַזוי... אויב זיי הייבן דאָ די וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע און וואַקסנירן אַזוי פילע קינדער, וועט
עס זײַן עפּעס ווי וואַקסינע־שפּרייטן מענטשן וואָס זענען געװאַקסינירט קעגן מאַסערן קענען איבערטראָגן
מאַסערן צו אַנדערע – מיט אַנדערע ווערטער, צי וועלן זײַן פילע נײַע אינפֿעקציעס גלייך נאָך דער וואַקסינאַציע?
ד״ר אַנדרָאַש גוסעאָ: אין פּרינציפּ איז דאָס מעגלעך.
דאָס לעבן האָט געגעבן אַ זייער אויפֿפֿאַלענדיקן בײַשפּיל דערפֿון, ווײַל מען האָט אין אוקראַיִנע אַנטדעקט אַז די
מאַסלען־וואַקסינאַציע־ראַטע איז געווען ווייניקער ווי 35%.
די WHO און UNICEF האָבן דאָס באַמערקט און, כדי צו "העלפֿן" אוקראַיִנע איבערצוקומען די "קאַטאַסטראָפֿישע סיטואַציע", אַז
מענטשן, בפרט קינדער, זענען נישט גאָר געװאַקסינירט, האָבן זיי אוקראַיִנע צוגעשטעלט וואַקסינען און
דורכגעפֿירט אַ וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע אויף דעם זעלבן אופֿן.
רעזולטאַט: מיט דער פֿריִערדיקער וואַקסינאַציע־דעקונג פֿון 35% זענען געווען 60 ביז 70 מעזעל־אינפֿעקציעס פּער יאָר.
אָבער שוין נישט פֿאַר פֿילע יאָרן.
נאָך דעם וואָס די וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע האָט אָנגעהויבן, זענען אין צוויי חדשים געווען 12,000
מעזלינג־אַנפעקציעס, פֿון וועלכע 9,000 האָבן געפֿאָדערט האָספּיטאַליזאַציע און 1,600 האָבן געפֿירט צו שווערן מעזלינג.
אַזוי ווייזט דאָס וואָס מיר האָבן פריער גערעדט, אַז געװאַקסענירטע מענטשן קענען איבערטראָגן די אינפֿעקציע.
פעלנדיקע אַנטיבאָדי־טיטער־טעסטן און היפּערימיוניטעט
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: אַזוי זענען נישט געווען קיין מעזליז־אינפֿעקציעס אין אוקראַיִנע, אָבער ווען זיי האָבן
אָנגעהויבן וואַקסינירן מיט דער לעבעדיקער וואַקסין, האָבן די וואַקסינירטע מענטשן איבערגעגעבן די
קרענק און עס איז געווען אַ גאַנץ ערנסטע עפּידעמיע.
אַזוי איז דאָס אַ ריזיקע פּראָבלעם.
די אַנדערע זאַך איז אַז די וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניעס נעמען נישט נאָר אין חשבון צי עס איז אַ שוואַנגערע פּערזאָן אין
דער משפּחה, נאָר אויך צי די פּערזאָן וואָס זאָל ווערן געוואַקסענעט שוין האָט אַנטיבאָדיעס קעגן וואַקסין X.
אין אַנדערע ווערטער, אַ מעסטבאַרע צאָל אַנטיבאָדיעס, אַן אַנטיבאָדיע־טיטער.
ד״ר אַנדרָאַש גוסעאָ: ווײַל אויב איר האָט אַ גענוג הויך אַנטיבאָדיע־טיטער, דאַרפֿט איר נישט די וואַקצין.
דאָס שטייט אין דער פּאַקעט־אינסערט. יאָ. אָבער דאָס איז קיינמאָל נישט אונטערזוכט געוואָרן.
און אין אַ צאָל פֿאַלן וואָס האָבן געפֿאָדערט לעגאַלע אַרײַנגריפֿן, זענען די אַנטיבאָדיע־טיטערס געמאָסטן געוואָרן און
געפֿונען געוואָרן אַז זיי זענען געווען אויסערגעוויינטלעך הויך.
אויב מען ניצט אַ מעסלעס־וואַקצין אויף אַזאַ זייער הויכן מדרגה, שאַפֿט מען היפּער־אימוניטעט, און דער חסרון פֿון היפּער־אימוניטעט
איז אַז זי גיט אַ ברידינג־גראָונד פֿאַר אויטאָימיון־קראַנקייטן.
און ווען דער אימיון־סיסטעם איז איבערלאדן, דאָס הייסט איבערסטימולירט, איז ער זייער גרינג צו פֿאַרפירן.
ביידע די מעסלעס־אינפֿעקציע און די וואַקצין שטימולירן דעם גוף צו פּראָדוצירן אַנטיבאָדיעס קעגן דעם
מײַלין־בייסיק־פּראָטעין אין מוח, און פֿון דעם מאָמענט אָן איז דער גוף אין אַן אויטאָימיון־צושטאַנד.
דאָס מיינט נישט אַז ער וועט גלייך קראַנק ווערן – עס קען אויך זײַן איין, צוויי, פינף, צען אָדער פֿופצן יאָר שפּעטער.
ווײַל דעמאָלט, ווען דער אימון־סיסטעם באַקומט נאָך אַזאַ בוסטער, צי דורך אַ וואַקצין, אַן אַנדערע ויראַלע אינפֿעקציע,
אַנדערע אויסערלעכע גורמים, סטרעס און אַזוי ווייטער, לאָזט דער אימון־סיסטעם אַ אויטאָימיון־אַטאַק קעגן דעם נערװ־סיסטעם.
פֿאַבריקאַנט'ס אחריות, אַלומיניום אַנטענע
ד״ר אַנדרָאַש גוסעאָ: זינט דער דורכגאַנג פֿון דעם געזעץ פֿון 1986, איז נישט געווען קיין פֿאַרפּלעכטונג
פֿאַר דעם פּראָדוצירער צו גענוג פּרובירן די וואַקצין.
אַ יושרדיקע, טאָפּל-בלינדע, פּלאַצעבאָ-קאָנטראָלירטע, מולטיצענטער, צוויי-יאָריקער שטודיע, ווי עס טאַקע איז פארלאנגט
פֿאַר אַלע מעדיקאַמענטן אין דער אינדוסטריע, איז קיינמאָל נישט דורכגעפֿירט געוואָרן
פֿאַר וואַקצינען. נישט פֿאַר קיין איין וואַקצין.
דו דאַרפֿסט נישט ווייט זוכן פֿאַר ביישפּילן.
דער בעסטער בײַשפּיל איז די לעצטע גלאבאַלע פּאַנדעמיע.
די וואַקצין וואָס איז גענוצט געוואָרן, איז געווען בנימצא נאָר אַ פּאָר חדשים נאָך דעם אויסברוך פֿון דער ויראַלער אינפֿעקציע,
בשעת עס נאָרמאַלערווייַז נעמט פינף ביז אַכט יאָר צו פּרוּוון אַ וואַקצין צו באַשטימען צי זי איז טאַקע עפעקטיוו אָדער נישט.
דאָס איז איין זאַך. אַ צווייטע זאַך איז אַז זיי האָבן נישט דורכגעפֿירט אַ פּלאַסעבאָ־שטודיע, אַזוי האָבן
זיי נישט פֿאַרגליכן דעם עפעקט מיט אַ אומווירקזאַמע מיטל.
זיי האָבן דאָס נישט געטאָן מיט קיין איין וואַקצין, אַזוי מיר ווייסן נישט ווי עפעקטיוו די וואַקצינען זענען.
מיר ווייסן אַז עס זענען פּראָבלעמען, בפרט ווען מען אַדמיניסטרירט אַ קאָמבינאַציע־וואַקסין .
עס זענען פילע ביישפּילן דערפון, וווּ אַ צוויי־חודשיקער, דריי־חודשיקער אָדער פיר־חודשיקער קינד
באקומט זעקס וואַקסינען אין דער זעלביקער צײַט.
און דאָס אַרײַננעמט נישט אַלע וואַקסינען קעגן אַלע פּאַטאָגענען וואָס זענען אַרײַנגערעכנט אין דער מערפֿאַכיקער
וואַקסינאַציע, ווײַל די זעקס וואַקסינען צילן מער ווי צען אָדער מער ווי צוואַנציק פּאַטאָגענען.
אָבער דער אימון־סיסטעם פֿון אַ צוויי־מאָנאַטיקן בייבי איז נאָך נישט אַנטוויקלט.
עס הענגט פֿון דער מוטערלעכער אימוניטעט. און די אימוניטעט איז שוואַך.
און איצט הייבט זיך אָן די אַנטוויקלונג פֿון דעם קינדס אימון־סיסטעם.
און מיר שטויסן עס מיט אַזאַ ריזיקן שטופּ. עס איז פשוט אומגלויבלעך.
דער אַנדערער, פיל גרעסערער פּראָבלעם איז אַז דער מוח פֿון דעם קינד איז נאָך נישט אַנטוויקלט; ער אַנטוויקלט זיך נאָך.
און אין מוח איז אַ באַשיצנדיקער באַריער, דער בלוט-מוח-באַריער.
דעריבער, וואָס אַרײַנקומט אין דעם בלוטשטראם, קען נישט גלײַך אַרײַנקומען אין דעם מוח.
אָבער דער באַשיצנדיקער באַריער איז נאָך נישט אַנטוויקלט בײַ קינדער.
וואָס מען גיט דעם קינד און וואָס אַרײַנטרעט אין דעם בלוטשטראם, דורכדרינגט אַזוי אָן באַשיצן דעם מוח.
דער פּראָבלעם איז אַז וואַקסינען זענען זייער שוואַכע אימונאָסטימולאַנטן.
כדי זיי טאַקע צו סטימולירן די אימון־סיסטעם, מוז מען צוגעבן אַדזשואַוואַנטן , וואָס מאַכן
די אימון־סיסטעם אין דער ערשטער אָרט אַקטיוו.
און דער אַדזשיוואַנט אין די וואַקסינען איז אַלומיניום.
מאָדעראַטאָר: איך האָב געמיינט אַז דאָס איז אַרײַנגערעכנט אין אַלע וואַקסינאַציעס?
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: וואַקסינען האָבן אַמאָל געהאַט קוועקזילבער, אָבער גליקלעך איז דאָס פֿאַרבאָטן געוואָרן.
אָבער עס זענען נאָך עטלעכע; די העפּאַטיטיס־ב וואַקצין אַנטהאַלט נאָך קוועקזילבער.
די גריפּע־וואַקצין קען אויך נאָך אַנטהאַלטן קוועקזילבער.
און דאָס אַלומיניום גייט אַרײַן אין מוח איין צו איין.
און דער אַלומיניום ווערט געשטימולירט אין די נירווע־צעלן דורך וויי־פיי אָדער מאָביל־טעלעפֿאָן־שטראַלונג.
עס וועט זײַן זייער רעסיווער, זייער אַנטענע.
און דאָס שאַפֿט אַן אומגלויבלעכן עלעקטראָמאַגנעטישן עפעקט אין מוח.
די נערװ־צעלן אין מוח פּראָדוצירן אויך עלעקטראָמאַגנעטישע וואָלן, און אַלע צעלן אין מײַן גוף נעמען די
וואָלן אויף, וואָס צושטעלן מײַנע צעלן מיט ענערגיע.
אויב איך איצט שטעלן דעם גוף אין אַ עלעקטראָמאַגנעטישן פעלד און אויסשטעלן אים צו וויי-פיי – 50 הערץ – און צו
אַנדערע מאָביל-טעלעפֿאָן-שטראַלונגען, דאַן ווירקן זיי אויף מײַן אינערלעכן עלעקטראָמאַגנעטישן פֿונקציע.
און אויב איך האָב אַנטענעס אין מײַן מוח, וועט דאָס האָבן אַ ריזיקן השפּעה אויף זײַן
הויפּט־קאָנטראָל־סיסטעם, זײַן צעלולאַרער פֿונקציע.
אונגערן – קיינער איז נישט פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר שאָדן פֿון וואַקצין
ד״ר אַנגעליקאַ מיהאַליק: אין אונגאַרן איז דער געזעץ אַזוי פֿאָרמולירט, אַז ניט דער פּראָדוצירער, ניט דער
דאָקטער און ניט דער שטאַט זענען פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר קיין שאָדן וואָס די וואַקצין האָט גורם געווען.
די קאָנסעקווענץ דערפון איז אַז אויב עס זענען נישט קיין סאַנקציעס, וועט קיינער נישט נאָכפאָלגן די כּללים.
דאָס איז אַ געזעץ פֿון דער נאַטור!
ווײַל אין אונגאַרן איז קיינער נישט פאַראַנטוואָרטלעך – ניט דער דאָקטער, ניט דער שטאַט און ניט דער פאַבריקאַנט –
דערפֿילט דער דאָקטער נישט זײַן פֿליכט צו אינפֿאָרמירן דעם פּאַציענט וועגן די ווירקונגען פֿון דער וואַקצין.
ער פֿירט נישט אויס אויף דער פארלאנגטער מדרגה, ווײַל ער האָט נישט געלערנט ווי אַזוי דאָס צו טאָן.
אַזוי מיר קעמפן פֿאַר די באַטראָפֿענע וואָס קומען צו אונדז, ווײַל זיי מוזן דורכגיין אַ גאַנטלעט.
און דערצו קען קיינער נישט ווערן געהאלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך, אַזוי מיר פֿאַלן ווידער און ווידער.
אָבער מיר קעמפן, אונדזערע קלאָגן גייען ווײַטער, און מיר מוזן איבער און איבער אָנהייבן,
כדי צו באַפרײַען מענטשן פֿון וואַקסינאַציע.
אייגענבאַשטימטער באַשלוס וועגן וואַקסינאַציע
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: אַזוי וואָלט עס געווען גוט אויב צוויי זאַכן פּאַסירן:
ערשטנס, פֿאַר וואָס די פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע קעמפֿן, און פֿאַר וואָס די קענעדי־אַדמיניסטראַציע, דאָס הייסט
די טראַמפּ־אַדמיניסטראַציע, קעמפֿן, איז צו מאַכן אַ סוף צו דער אומפֿאַראַנטוואָרטלעכקייט פֿון די פּראָדוצירער.
דאָס זאָל מען אויך דערגרייכן אין אונגאַרן, אַזוי אַז די פֿאַראַנטוואָרטלעכע זאָלן מער נישט דאַרפֿן ענטפֿערן צו קיינעם.
און דער דאָקטער זאָל אויך זיין פאַראַנטוואָרטלעך.
ווײַל זיי וועלן זײַן מאָטיווירט צו אינפֿאָרמירן מענטשן וועגן די ריזיקן פֿון וואַקסינאַציע, נאָר אויב מע קען זיי
האַלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די שאָדן וואָס זיי פֿאַרשאַפֿן.
און די אַנדערע זאַך איז אַז אין דעם מאָמענט ווען די רעגולאַציע ווערט אָפּגעשטעלט – אַז ניט דער דאָקטער און ניט דער שטאַט זענען
פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די שאָדן וואָס ווערן געפֿירט דורך וואַקסינאַציעס – וועט מען אויך איבערגעבן אינפֿאָרמאַציע וועגן די
זייַט־ווירקונגען פֿון וואַקסינאַציעס צו פּאַציענטן און עלטערן.
דערצו, אויב וואַקסינאַציעס וואָלטן געווען פֿרײַוויליק, וואָלטן מיר נישט געדאַרפֿט דורכגיין דעם גאַנטלעט,
וווּ מיר טאַקע קעמפן פֿאַר די לעבן פֿון אונדזערע קינדער.
מאָדעראַטאָר: נו, אַ דאָקטער מוז שווערן אַז ער וועט אײַך היילן אָדער אײַך נישט שאָדן.
נו, לאָמיר דאָס אַ ביסל אונטערזוכן:
אויב אַ דאָקטער שווערט אַזוי אַ שבֿועה, אָבער דערנאָך ניט נאָר פֿאַרפֿעלט איבערצוגעבן אינפֿאָרמאַציע וועגן וואַקסינאַציעס, נאָר
אויך פֿאַרפֿעלט דורכצופֿירן פֿריִערדיקע טעסטן כּדי צו באַשטימען צי דאָס קינד וועט שפּעטער קראַנק ווערן צי
נישט, דעמאָלט האָט ער זײַן שבֿועה אומזיסט געשווערן.
טאַקע, ער האָט געבראָכן זײַן שבֿועה.
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: מיר האָבן נישט נאָר איין אַזאַ פאַל – מיר האָבן עטלעכע!
נישט נאָר אַ קלאָג. מיר קלאָגן ספּעציפיש דאָקטוירים.
ווײַל, אַפֿילו אויב מען פּראַקטיצירט עס נישט אויף דעם אופֿן, איז דאָס דער געזעץ אין אונגאַרן:
אויב אַ דאָקטער שרייבט אַז אַ קינד קען נישט ווערן געװאַקסינירט צוליב געזונטהייט־גרינדער, זאָלן די
אויטאריטעטן אים פֿרײַשטעלן פֿון דער וואַקסינאַציע־פֿאָדערונג.
מיר האָבן פאַלן וווּ צוויי דאָקטוירים און פֿיר דאָקטוירים האָבן געשריבן אַז דאָס קינד קען נישט ווערן געװאַקסינירט.
די עלטערן ברענגען דאָס צו די אויטאריטעטן, און די אויטאריטעטן באַשטימען אַ אַזוי גערופענעם
וואַקסינאַציע־באַראַטער – דאָס איז אַ אינסטיטוציע אין אונגאַרן – וואָס האָט קיינמאָל נישט געזען דאָס קינד.
צוויי באַהאַנדלנדיקע דאָקטוירים, לאָמיר זאָגן, אָדער פיר דאָקטוירים וואָס טאַקע באַהאַנדלען דאָס קינד, עטלעכע פֿון זיי
שוין אַכט יאָר, עטלעכע פֿון זיי שוין פֿיר יאָר, און זיי שרײַבן איבער עטלעכע זײַטן אַז
דאָס קינד וואָלט שטאַרבן פֿון דער וואַקסינאַציע.
דער וואַקסינאַציע־ראַטגעבער קוקט אפילו נישט אויף דעם קינד, ער לייענט נאָר די געפֿונדן – איך רעד וועגן ספּעציפֿישע פאַלן –
און שרייבט אין פיר שורות אַז דער קינד קען ווערן געװאַקסינירט.
מאָדעראַטאָר: און דאָס זענען דאָקטוירים?
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: דאָקטוירים, דאָקטוירים, ספּעציעל טריינירטע דאָקטוירים.
אויף דער צווייטער פֿראַגע: נו, מיר קלאָגן אויך דאָקטוירים וואָס האָבן נישט אַרויסגעגעבן אויסנעמונגען פֿון דער
וואַקסינאַציע פֿאַר די קינדער וואָס טאַקע האָבן רעכט צו אַ אויסנעמונג פֿון דער וואַקסינאַציע.
און דער דאָקטער האָט עס אַראָפּגעשריבן. מיר האָבן עטלעכע אַזעלכע קלאָגן.
און עטלעכע פֿאַרשיידענע דאָקטוירים שרײַבן אַז ווען עס קומט צו פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציעס, באַטראַכטן זיי נישט די געזונטהייט
פֿון דעם קינד, נאָר דעם ציבורישן אינטערעס, און אַז דאָס קינד מוז ווערן געװאַקסענירט כדי צו דערגרייכן הערט־אימוניטעט.
מאָדעראַטאָר: און דאַן איז עס נישט וויכטיק וואָס דאָס קינד האָט.
ד״ר אַנגעליקע מיחליק: דאָס ווערט אויך געטאָן ווען עס איז אַ זייער הויך ריזיקאָ אַז דאָס קינד וועט שטאַרבן פֿון דער וואַקסינאַציע.
און מיר וועלן דאָס אַרײַנלייגן אין דער קלאָג־דערקלערונג. מיר האָבן עטלעכע אַזעלכע פאַלן.
וואַקסנדיקע צאָל פֿון אויטיסטישע קינדער
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: דער CDC האָט פּובליצירט שאָקירנדיקע דאַטן וואָס ווײַזן ווי פילע נײַגעבוירענע
קינדער אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן וועלן זײַן אָטיסטיש.
אין 2020, איז די צאָל געווען 158.
אויב מיר גייען צוריק 15 יאָר, איז די צאָל געווען איין אין 10,000.
מאָדעראַטאָר: איז דאָס 158 פֿון 10,000?
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: ניין, איין קינד פֿון יעדן 158 נײַגעבוירענער וועט זײַן אויטיסטיש.
און איבער די יאָרן איז די רעפֿערענץ־צאָל וואָס איז פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן געוואָרן נידעריקער און נידעריקער, און
לעצט יאָר איז געווען איין אָטיסטיש קינד צווישן נײַן געבורטן.
דער טרענד גייט שטאַרק אַראָפּ – דאָס מיינט, אַז צווישן די נײַגעבוירענע ווערן ווייניקער און ווייניקער ניט־אָטיסטישע קינדער.
און אויב איך בין נישט טעותדיק, וועט דער באַזע־ליניע אין צוויי יאָר דערגרייכט ווערן.
דאָס מיינט אַז יעדער קינד געבוירן אין אַמעריקע קען זײַן אויטיסטיש.
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: דאָס איז פשוט שרעקלעך. איך האָב עס געזען בײַ מיר אין דער היים, אין אונדזער לאַנד.
און איך וואָלט געוואָלט ווײַזן אײַך די לעצטע דאַטן אין דעם גראַף.
עס ווײַזט די צאָל קינדער מיט אויטיזם אין עלטער פֿון 2 ביז 18 יאָר, וואָס שולן איבערן גאַנצן לאַנד
האָבן געמאָלדן בײַם סוף סעפּטעמבער פֿון 2018 ביז 2024.
און עס ווייזט אַז די העכערונג איז זייער באַטײַטנדיק, וואָס באַטרעפֿט 121% אין 7 יאָר.
דאָס מיינט אַז די צאָל קינדער מיט אָטיזם אין שולן וואַקסט דורכשניטלעך בײַ 17% פּער יאָר.
ניקאָלעטטאַ קערטעס: און דאַן איז די הינדפּאָקס־וואַקסינאַציע איינגעפֿירט געוואָרן, און די פּנעומאָקאָקאַלע וואַקסינאַציע,
וואָס האָט געוויינטלעך געװאַקסינירט קעגן 13 פֿאַרשידענע פּנעומוקאָק־פּאַטאָגענען – איצט זענען שוין
20 פּאַטאָגענען. און דער טרענד איז אויפֿשטײַגנדיק.
און איצט פֿרעגן מיר זיך ערנסט, ווי אַזוי עס איז מעגלעך אַז עס זענען קינדער וואָס נאָך אין דריי יאָר אַלט קענען נישט רעדן.
אַזוי ווי קען עס זײַן אַז מאַסן קינדער קומען אַרײַן אין קינדערגאָרטן בײַ דריי יאָר
אַלט אָן צו קענען רעדן אָדער ניצן די פּאָטי?
און די קינדער קומען צו אונדז אין גרויסע צאָלן איבער דער גאַנצער מדינה – נישט נאָר צו אונדז.
זיי וועלן ווערן געשטעלט אין די איצטיקע שטיצ־פּראַקטיקן.
נו, אין דער וועלט איז ניטאָ קיין לאַנד וווּ עס זענען מער פּריוואַטע שטיץ־צענטערס, אומאָפּהענגיקע טעראַפּיע־פּראַקטיקעס
און לערערס פֿאַר ספּעציעלע באַדערפֿענישן ווי אין אונגערן.
דאָס ווייזט די הויך נאָכפֿרעג, און מיר קענען מער נישט מאַכן אַפּוינטמענטן – קיין איין פֿון די אינסטיטוציעס קען מער
נישט מאַכן קיין אַפּוינטמענטן. עס זענען פשוט צו פילע בקשות.
עס איז אַ עפּידעמיע, נישט נאָר לויט דער צאָל פֿון אָטיסטישע קינדער, נאָר אויך ווײַל די התנהגות פֿון די
קינדער שטאַרק אָפּווייכט פֿון געזונטער התנהגות. דאָס קען מען שוין נישט אָפּלייקענען.
ד״ר אַנגעליקאַ מיכאַליק: דערפֿאַר האָבן מיר שטענדיק אַנאָנסירט אַז די געריכט־הערן זענען עפנטלעך,
אַזוי אַז מענטשן קענען בײַזייַן די געריכט־הערן.
מיר האָבן שטענדיק מענטשן איינגעלאָדן, אויב דער קליענט האָט מסכים געווען.
אַ לערער אין אַ מיטלשול האָט אַמאָל אָנטייל גענומען אין אַזאַ געריכט־פֿאַל, ווײַל ער האָט באַמערקט, אַז פֿון די 47 קינדער וואָס
האָבן גענומען דעם אַרײַנטריט־עקזאַמען פֿאַרן מיטלשול, האָבן 20 פֿון זיי געהאַט ספּעציעלע
בילדונג־באַדערפֿענישן – רובֿ פֿון זיי זענען געווען אויטיסטיש.
עס איז נישט געווען מיר, נאָר אַ אַנדערע אַסאָציאַציע וואָס האָט געפרעגט די מיטגליד־שטאַטן פֿון דער אייראָפּעישער
פאראייניקונג – די לענדער וווּ וואַקסינאַציעס זענען נישט פארפליכטעט – פארוואס וואַקסינאַציעס זענען נישט פארפליכטעט.
און זיי האָבן געענטפֿערט וועגן די מיניסטעריום וואָס מיר האָבן שוין געוואוסט, נעמלעך אַז זיי זענען אומקאָנסטיטוציאָנעל.
דער גרונד פארוואס פארפליכטעטע וואַקסינאַציע איז אומקאָנסטיטוציאָנעל – און זי איז אומקאָנסטיטוציאָנעל איבעראַל אין
דער וועלט – איז אַז מען קען שטאַרבן פֿון אַ וואַקסינאַציע.
דאָס איז אַ פאַקט. מען קען עס נישט אָפּלייקענען.
דו קענסט שטאַרבן פֿון אַ אַספּירין־טאַבלעט; דו קענסט באַקומען אַנאַפֿילאַקסיס פֿון אַלץ. אַזוי דו קענסט דערפֿון שטאַרבן.
עס איז אומקאָנסטיטוציאָנעל צו פֿאָרשרײַבן עפּעס וואָס קען דיך מעגלעך אומברענגען.
עס פֿאַרלעצט דאָס רעכט אויף לעבן.
אויף דער איין זײַט ווייסן מענטשן גאָרנישט דערפֿון, ווײַל מען פֿאַרקויפֿט עס ווי אַ חוב, און וואַקסינען
קענען נאָר גוט זײַן און מען קען פֿון זיי נישט שטאַרבן.
צוזאַמען מיט דער ענדערונג אין דעם געזעץ, מוז אויך זײַן אַ באַוווסטמאַכונג־קאַמפּאַניע צו מאַכן מענטשן מער באַוווסט.
פארפליכטעטע וואַקסינאַציע מוז אָפּגעשאַפֿט ווערן, און מענטשן מוזן ווערן אינפֿאָרמירט וועגן די מעלות, חסרונות, ריזיקן אאז״וו
פֿון וואַקסינאַציעס – דורך דאָקטוירים, די מעדיע און די רעגירונג.
ד״ר אַנדרָאַש גוסעאָ: און דאַן, אויב מען קוקט אויף הײַנטצײַטיקן טאָג, די CDC, וואָס מיר האָבן שוין עטלעכע מאָל דערמאָנט, דער
אמעריקאַנער צענטער פֿאַר קראַנקייט־קאָנטראָל, דאָס הייסט די אמעריקאַנער אויטאָריטעט פֿאַר
עפּידעמיאָלאָגיע, איז אויך דער פֿאַרטיילער פֿון וואַקסינען.
אַזוי האָט עס אַ דירעקטע באַציִונג מיט די וואַקצין־פּראָדוצירער, און עס איז אין זייער אינטערעס צו ברענגען אַזוי
פיל וואַקצינען ווי מעגלעך אויף דעם מאַרק. דאָס איז קלאָר.
דער הויפּט־פּראָבלעם איז אַז ווען איך האָב אָנגעהויבן מײַן קאַריערע 60 יאָר צוריק און האָב גענומען מײַן
ספּעשאַליסט־פּרוּפֿונג אין נעווראָלאָגיע און פּסיכיאַטריע, האָט דער באַגריף פֿון אויטאָ־אימיונאַטי
געשטאַנען, אָבער ער איז נישט געווען פֿאַרבונדן מיט קראַנקייטן.
איך האָב קיינמאָל נישט געהערט פֿון אויטיזם, און מיר האָבן גאָרנישט וועגן אים געלערנט.
הײַנט שטײַגן ביידע סאָרטן קראַנקייטן.
נו, דאָ קען מען זען די העכערונג, און מיר קענען שוין הײַנט רעדן וועגן אַ פּאַנדעמיע, ווײַל עס איז ניטאָ קיין
משפּחה וואָס האָט נישט אַן אויטאָימיון־קרענק אין איר קרײַז.
עס איז ניטאָ קיין משפּחה וואָס האָט נישט קיין קינד מיט אויטיזם אָדער קיין קינד מיט התנהגות־פּראָבלעמען אין איר השפּעה־קרײַז.
דער הויפּטשטראם לאָזט נישט קיין קעגנשטעל
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: איין זייער וויכטיקער פּונקט וואָס איך וויל מאַכן איז אַז עס איז ניטאָ קיין אָפיציעלע
שטודיע וועגן וואַקסינאַציעס וואָס באַהאַנדלט די לאַנג־טערמין ווירקונגען פֿון וואַקסינאַציעס.
וואָס פּאַסירט מיט געװאַקסינירטע מענטשן 10, 20, 30 יאָר שפּעטער?
אין די פארייניקטע שטאַטן איז אַ שטודיע גערופֿן VAERS , וואָס האָט אונטערזוכט 35,000 געװאַקסינירטע און ניט־געװאַקסינירטע מענטשן.
עס האָט זיך אַרויסגעשטעלט אַז די וואָס זענען געוועקסלירט געוואָרן, זענען פיל קראַנקער געווען, האָבן געהאַט מער באַשטעטיקטע
קראַנקייטן, זענען געגאַנגען צום דאָקטער אָפֿטער ווי די וואָס זענען נישט געוועקסלירט געוואָרן, און אַז די וואָס
זענען נישט געוועקסלירט געוואָרן, זענען געזונטער געווען.
אָבער מענטשן ווילן נישט דערפֿון רעדן, און דערפֿאַר זענען טאַקע נישטאָ קיין דאַטן דערוועגן, און דאָס איז די גרעסטע פּראָבלעם:
וויסנשאַפֿט הײַנט האָט אַזאַ קאָנטראָל איבער וויסנשאַפֿטלעכע פּובליקאַציעס, אַז אויב עמעצער וויל שרײַבן עפּעס וואָס
שטימט נישט מיטן הויפּטשטראם, וועט עס נישט ווערן פֿאַרעפֿנטלעכט.
ד״ר אַנגעליקאַ מיחאַליק: און עפּעס אַנדערש זייער וויכטיק וואָס אַנדרעאַס האָט געזאָגט, ווײַל עס זענען דאָ
דאָקטוירים, כאָטש זייער ווייניק, וואָס טראָגן זיך צו שרײַבן אַז דאָס קינד קען נישט ווערן געװאַקסינירט.
און דער ציבורדיקער געזונטהייט־דינסט נעמט לעגאַלע שריט קעגן די דאָקטוירים, ווײַל זיי האָבן דאָס געשריבן.
פֿאַרשטייט זיך, אַזוי ווערט עס נישט געזאָגט.
עטלעכע פֿון די דאָקטוירים וואָס זענען באַטייליקט, באַקומען פשוט אַ טעלעפֿאָן־רוף וואָס זאָגט זיי קיינמאָל מער דאָס צו טאָן.
קעגן אַנדערע ווערן אָנגעהויבן אָפיציעלע פּראָצעדורן אויף פֿאַרשיידענע גרונטן.
און אַז מענטשן זאָלן וויסן די כּללים: אויב די געזונטהייט־אויטאריטעטן אַנטדעקן אַ עבירה – און דאָס געלט אויך
פֿאַר פּריוואַטע יחידים און אפילו פֿאַר עלטערן וואָס האָבן נישט געלאָזט זייערע קינדער וועקסאַנירט – קענען זיי באַקומען
אַ שטראף צווישן 30,000 און 5 מיליאָן פֿאָרינטן , און דאָס קען ווערן איבערגעחזרט עטלעכע מאָל פֿאַר יעדער עבירה.
דעריבער קענען רובֿ דאָקטוירים דערוואַרטן נקמה, אַפֿילו אויב זיי מוּנדלעך אָננעמען אָדער מעלדן אַ זייַט־ווירקונג.
מאָדעראַטאָר: וועט דאָס זיך טוישן? וועט דאָס וואָס מיר האָבן דיסקוטירט זיך טוישן? דו ביסט
שוין עטלעכע יאָר דערמיט באַטייליקט, נישט אַזוי?
ד״ר אַנדרָאַס גוסעאָ: מיר האָפֿן אַז עפּעס וועט זיך טוישן. מיר האָבן פּרובירט.
בערך זעקס חדשים צוריק האָבן מיר געבעטן די פֿירערנדיקע פֿאַרטרעטער פֿון דער פּראָפֿעסיע צו אַ זיצונג, צו דיסקוטירן דעם ענין,
צו הערן זייערע מיינונגען און צו פאָרשטעלן אונדזערע אייגענע.
אָבער עס איז געווען ווי אַ אײַזערנער פאָרהאַנג:
קיינער איז נישט געקומען, און דערנאָך בײַ דער פּרעסע־קאָנפֿערענץ, צו וועלכער מיר האָבן געלאָדן 40 מיטגלידער פֿון דער פּרעסע,
האָט זיך ווידער אַראָפּגעצויגן דער זעלבער אײַזערנער פֿאָרהאַנג.
אַזוי איז נישטאָ קיין דיאַלאָג.
אַזוי, ווי קען זײַן אַ שינוי?
ד״ר אַנגעליקאַ מיהאַליק: נו, אַנדרָאַש האָט געזאָגט אַז קיינער האָט נישט אָנגענומען די איינלאַדונגען.
זיי דורכפֿירן פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציעס און... הונגאַריע איז טאַקע דער איינציקער לאַנד אין דער וועלט, וווּ אַזאַ
וואַקסינאַציע־טעראָר עקזיסטירט. איך האָב דאָס איבערגעפּרוּווט.
נאָר איין קינד אין אַ קליינעם קאונטי האָט באַקומען הילף.
מיר קעמפן, און מיר האָבן דערגרייכט אַ פּונקט וווּ, אין בית־משפט, אין דער פּראָצעס, נאָך אַ פאַרלוסט פֿון אַ פאַל,
מיר פילן אַז מיר פאַרלירן אַלע אונדזערע פאַלן. טראָץ די בײַווייזן וואָס מיר האָבן צו שטיצן אונדזער פאַל.
און דער ריכטער, וואָס האָט שוין געהאַט באַדויערן, זאָגט אַז דאָס איז קיין פּראָבלעם, מיר קענען ווידער
אַרײַנגעבן די בקשה צו באַפֿרײַונג פֿון וואַקסינאַציע.
און אַלץ הייבט זיך ווידער אָן.
דאָס איז נישט נאָר די מיינונג פֿון איין ריכטער, נאָר פֿון עטלעכע.
אַזוי מיר הייבן די פּראָצעסן איבער און איבער, ווידער און ווידער.
עטלעכע קינדער ווערן אויף דעם אופֿן געהאַלטן לעבן.
די גאַנץ לעגאַלער סיסטעם איז אַזוי אויסגעפֿירט, אַז מיר האָבן פּראַקטיש געמוזט אַ לעגאַלן לאָופּהאָלע
אויסטרעפֿן – עס איז אַ מין מאַשין פֿון אייביקער באַוועגונג.
אויב מיר קענען נישט באַקומען אַז דער קינד זאָל ווערן אויסגענומען פֿון דער וואַקסינאַציע, ווילן מיר לפחות
האַלטן די פּראָצעדור פֿון אויסנעמען אַזוי לאַנג ווי מעגלעך.
ווייל אַזוי לאַנג ווי דאָס גייט אָן, קענען זיי אונדז נישט אויפֿלייגן קיין שטראף און
נישט נעמען דאָס קינד אַוועק צו וואַקסינירן.
דערפֿאַר ווידערהאָלן מיר עס שטענדיק.
און עס איז נאָך עפּעס וויכטיק צו זאָגן וועגן די מיטלען וואָס זענען גענומען קעגן אונדז.
מיר זענען דריי אַדוואָקאַטן וואָס באַהאַנדלען די פאַלן.
און אַלע דרײַ פֿון אונדז ווערן גערופֿן אַנטי־וואַקסינאַטיאָניסטן און מען זאָגט אַז מיר זײַנען אַ סכּנה פֿאַר דער געזעלשאַפֿט.
זיי הייבן אָן דיסציפּלינאַרישע פּראָצעדורן קעגן אונדז – און אויב מיר דערפֿאַר פאַרלירן אונדזער מיטגלידשאַפֿט
אין דער באַר־אַסאָציאַציע, וועלן מיר ניט מער דערלויבט זײַן פּראַקטיצירן ווי סאָליסיטאָרן.
איינער פֿון מײַנע קאָלעגעס איז פֿון דעם באַשולדיקונג אַקווירעט געוואָרן.
דיסציפּלינאַרישע פּראָצעדורן לויפן קעגן מיר, ווײַל איך בין אַ אַנטי־וואַקסינאַציע־אונטערשטיצער
וואָס איז געפערלעך פֿאַר דער געזעלשאַפֿט.
און דיסציפּלינאַרישע פּראָצעדורן לויפן אויך קעגן דעם אַנדערן קאָלעגע. אַזוי...
מאָדעראַטאָר: ווען איך רעד וועגן אַזעלכע טעמעס אין מיינע ווידעאָס, זאָג איך שטענדיק אַז איר דאַרפֿט מיר נישט גלייבן.
איך זאָג: קוק אַרײַן און ציע דײַנע אייגענע מסקנות.
דאָס איז אַ פֿראַגע פֿון אינפֿאָרמאַציע.
און מיט אַזוי פיל אינפֿאָרמאַציע, ווי איצט אין דעם אינטערוויו, קענען מענטשן אָנהייבן אויף דער אינטערנעץ.
מאָדעראַטאָר: אַ גרויסן דאַנק!