Пас, боз як бор, ман Биате Файл ҳастам, ман узви MWGFD ҳастам, ман бо «Ҳуқуқшиносон барои равшанӣ» ҳастам, ман дар шӯрои
машваратии KRiStA ҳастам, яъне Шабакаи додрасон ва прокурорҳои интиқодӣ, ва бо «Ҳуқуқшиносони озод» ва, албатта,
инчунин бо «Қасми Гиппократӣ», яъне дар ҳама ҷо ҳастам.
Ман хеле хурсандам, ки шумо ҳама имрӯз инҷо ҳастед, ва мехоҳам бори дигар таъкид кунам он чизеро, ки Соня дар ин замина аз нуқтаи
назари тиббӣ бо маҳорати баланд баён кард, ва шуморо ба зебоии аслии низоми ҳуқуқии мо хотиррасон созам – шояд ҳайрон шавед.
Ва вақте ки ман соли 1987 ҳуқуқро омӯхтанро шурӯъ кардам, ҳеҷ гоҳ тасаввур намекардам, ки одамоне, ки дар шаҳрҳо бо ин конститутсия
эътироз мекунанд, бо полис ба мушкил дучор хоҳанд шуд.
Барои ман, аз ибтидо, ҳатто ҳангоми таҳсилам, ҷумлаи аввал дар ин Қонуни асосӣ муҳимтарин буд, яъне:
Шаъни инсон дастнорас аст; эҳтиром ва ҳимояи он вазифаи ҳамаи мақомоти давлатӣ мебошад.
Ва ин ҳуқуқи асосиест, ки аз он ҳамаи дигар ҳуқуқҳои асосӣ ва ҳуқуқҳои башар сарчашма мегиранд, ва фавран пас аз он
ҳуқуқ ба рушди озоди шахсият, яъне ҳуқуқи асосии озодӣ меояд.
Бале, ва ғояи асосӣ дар паси ҳамаи ин чунин аст: мо давлат ва низоми ҳуқуқӣ дорем – аммо чаро?
Дар лоиҳаи аввалини Қонуни асосӣ возеҳ зикр шуда буд, ки давлат барои мардум вуҷуд дорад ва на мардум барои давлат.
Яъне, чаро мо умуман ба давлат ва низоми ҳуқуқӣ ниёз дорем, ё оё онҳо ба мо воқеан лозиманд?
Мақсади ин идея ин аст, ки озодии маро аз озодии шумо ҷудо кунад ва барои манфиати ҳама чораҳои муайянеро амалӣ созад.
Пас ҳамеша масъала дар он аст, ки роҳи миёнаи мутавозинро ёфта, манфиатҳоро мувофиқ созем.
Ин маънои онро дорад, ки давлат ба ин тариқ қудрат ба даст меорад — ва мо ҳама дар панҷ соли
охир шоҳиди сӯистифодаи васеи ин қудрат шудаем.
Дар ин ҷо ба давлат қудрате дода мешавад, ки воқеан бояд маҳдуд карда шавад.
Барои ҳамин мо принсипи ҳокимияти қонунро дорем, барои ҳамин мо ҷудоии ҳокимиятҳоро дорем ва барои ҳамин мо принсипи мутаносибиро
дорем, ки мувофиқи он ҳар гуна дахолат ба ҳуқуқҳои мо, ки аз ҷониби давлат бояд асоснок карда шавад, бояд
исбот карда шавад, бояд ба мақсади қонунӣ хизмат кунад ва бояд мувофиқ, зарур ва сазовор бошад.
Ҳеҷ кадоме аз ин ҳеҷ гоҳ дар доираи ин чораҳои ба ном зидди коронавирус санҷида нашуд – ва ин маро амиқан такон дод.
Ин назария аст, аммо барои ман он ҳанӯз ҳам дуруст аст, бештар аз он ки ба он риоя нашудааст.
Ва албатта ман аз худ пурсидам: Аз соли 2020 ба баъд дар он ҷо чӣ рӯй дод?
Озодӣ ва қадр-қимати инсонӣ дар куҷо буданд, вақте ки – ба номи як пандемияи ба ном, ки ҳеҷ гоҳ аз ҷиҳати илмӣ исбот нашудааст
– маҳдудиятҳои озодӣ бо миқёси қариб ғайримумкин, беэътино ба ӯҳдадориҳои конститутсионӣ, бевосита ҷорӣ карда мешуданд?
Озодӣ ва шаъну шарафи инсонӣ дар куҷо буданд ва ҳоло дар куҷоянд, вақте ки коршиносон ва шаҳрвандоне, ки бо пайравӣ аз меъёрҳои
ахлоқии худ набудани далелҳоро барои чораҳои ба ном «коронавирус» нишон доданд, бадном карда мешуданд, сензура мешуданд, аз кор
ихроҷ мешуданд ё ҳатто ба ҷавобгарӣ кашида ва ҷазо мегирифтанд?
Имрӯз бисёре аз онҳо дар миёни мо ҳастанд. Озодӣ ва шаъну шарафи инсонӣ дар куҷо буданд, вақте эътирозгарони осоишта ногаҳон худро
дар рӯбарӯи хушунати қариб ғайримумкин аз ҷониби полис диданд?
Озодӣ ва қадр-қимати инсонӣ дар куҷо буданд, вақте ки махсусан кӯдакон бо эҷоди ҳисси гуноҳ ба итоат кардан маҷбур мешуданд ва
пиронсолон бо шадидӣ ҷудо шуда, маҷбур мешуданд танҳо бимиранд?
Озодӣ, саломатии ҷисмонӣ ва шаъну шарафи инсонӣ дар куҷо буданд, вақте ки мардум бояд дар номи як ҳамбастагие, ки пурра нодуруст
тасвир шуда буд, озмоиши генетикӣ мегузарониданд, ва вақте ки онҳое, ки бо сабаби қобили қабул аз гирифтани ин тазрики генетикӣ
саркашӣ карданд, ҳадаф қарор мегирифтанд, вақте ки «пандемияи новоксиншудагон» ба шиоре табдил
ёфт, ки оилаҳоро ҷудо кард, дӯстӣ ва ҷомеаи умумиро?
Ҳарчанд масъулин аз аввали кор медонистанд, ки ин дурӯғи ошкор буд!
Фоидаҳои он чизе, ки онро сиёсати маҳдудсозӣ меноманд, то ҳол исбот нашудаанд, ва зарар ба дараҷае
расидааст, ки қариб ғайримумкин аст тасаввур кардан.
Мо дар ин ҷо зарареро мебинем, ки ба ҳаёт, узвҳо, саломатии рӯҳӣ ва манбаъҳои иқтисодии
рӯзгори мардум аз чораҳои асосан беҳуда расидааст.
Чаро ҳамаи ин рӯй дод? Ин як кӯшиши кӯтоҳ барои шарҳ аз назари ман аст:
Мо аз пеш аз соли 2020 дар марҳилаи ҷанги маърифатӣ қарор дорем, аммо он аз он вақт ба ин тараф шиддат гирифтааст.
Мо расонаҳои стандартизатсияшуда дорем, тарс эҷод мешавад, ҳиссиёти тарс эҷод мешаванд, мо забони пропагандаро меомӯзем.
Бале, радкунандаи коронавирус, мухолифи чораҳо, теоретиги конспиралогӣ...
Мо монополияҳои тахминии ҳақиқатро дорем, аз ҷумла тавассути Қонуни хизматрасониҳои рақамии Иттиҳоди Аврупо,
ки дар асл цензураи худсаронаро иҷозат медиҳад. Мо эҷоди стереотипҳои нави душманонро дорем.
Офиси ҳифзи Конститутсия ҳоло дар амал худро ба як ниҳоди зидди ҳифзи Конститутсия табдил додааст – бо беэътибор кардани
легитимнокии давлат, ки ба ҳифзи Конститутсия марбут аст.
Ба ибораи дигар, дар ин ҷо шароитҳое ҳастанд, ки барои пропаганда, манипулясия ва шустани мағз комилан мувофиқанд.
Ва ҳадафи воқеии ин таблиғот чист? Ман онро танҳо ба ҳамин тариқ шарҳ дода метавонам:
Шаҳрванд, ки шояд аслан масъул будааст, бояд дубора ба мақоми табаа табдил дода шавад.
Мо бояд ба шаҳрвандони итоаткор табдил ёбем ва бе ягон сабаб танҳо ривояти ҳолати фавқулоддаро пайравӣ кунем.
Ва ин идеология дигар ҳеҷ иртиботе бо асосҳои давлати озод ва демократии конститутсионӣ надорад.
Мо дар ин ҷо равшан тамоюлҳои авторитарӣ ва тоталитарӣ дорем.
Ва барои ман ин маъно дорад, ки ман медонам, ки ҳар низоми ҳуқуқӣ ҳамон қадар хуб аст,
ки ахлоқи одамоне, ки онро ба ҳаёт меоранд.
Ва эҳсоси аслӣ, ки дар паси ин Қонуни асосӣ қарор дошт, назари масеҳӣ ба инсоният буд: инсонҳо озоданд, бо шаъну
шарафи инсонӣ муҷаҳҳазанд ва дар озодӣ ба дунё омадаанд.
Ва назари давраи Просвещение ба башарият, ба баромадани инсон аз ноболигие, ки худаш бар худ бор карда буд.
Қисми зиёди ҷомеаи мо ҳоло аз ин дур шудааст.
Барои ман, ин муҳимтарин сабаб аст, ки чаро ҳама чиз дар ин ҷо фурӯ меравад.
Ва, албатта, ҳамаи ин аз ҷониби созмонҳое, ки аз ҳадафҳои аслии худ дур шудаанд, мисли СММ ва Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, ки ман
бо тамоми қувва кӯшиш мекунам онҳоро фош кунам, маблағгузорӣ мешавад, ва Иттиҳоди Аврупо
низ аз ҳадафҳои аслии худ хеле дур шудааст.
Аммо як чиз барои ман равшан аст: имконияти мо дар ҳамин асосҳои зеҳнӣ аст, ки онҳо низ заминаи Қонуни асосиро ташкил медоданд.
Ин дар бораи ёдоварӣ аст: мо озодем!
Мо бо шаъну шараф муҷаҳҳаз ҳастем! Мо худамонро муайян мекунем! Тавре ки аллакай имрӯз гуфта шуд: мо қудрати ҳоким ҳастем!
Аз ин рӯ, барои ман – ки аз заминаи ҳуқуқи башар меоям ва медонам, ки мо ба чӣ қадар сабр ниёз дорем –
муҳим аст, ки мо устувор, осоишта ва сабрнок бимонем.
Арзанда аст, ки ба ин ақидаҳои асосӣ таъкид кунем.
Наслҳои пеш аз мо ин ғояҳоро бо қурбонии беандоза ба даст оварданд.
Биёед боз як бор ба шукуҳие, ки дар паси озодӣ ва ҳуқуқи башар қарор дорад, ҳушёр шавем!
Биёед боз дар маънои масъулиятнок ба қудрати худ огоҳ шавем!
Биёед бо ҳамдигар бо эҳтиром муносибат карданро идома диҳем!
Биёед нисбати далелҳои онҳо боз бимонем! Биёед кӯшиш кунем, то тақсимотҳоро дар дохил ва
берун аз ҳаракати бузурги мо бартараф созем!
Биёед боз ҳам нигарониҳои худро ба сиёсатмадорон, ВАО ва мақомоти судӣ расонем, ҳатто агар ин бефоида ба назар расад!
Биёед якҷоя ба дидгоҳи як ҷаҳони беҳтар пойфишорӣ кунем, ки дар он сулҳ, озодӣ ва шаъну шарафи
инсон бори дигар ҷойи сазовори худро мегиранд!