Şeýlelikde, ýene bir gezek, men Beate Pfeil, men MWGFD-niň agzasy, Men "Ylalaşyk üçin Advokatlar" guramasynyň agzasy, Men
KRiStA-nyň, ýagny "Kritiki sudýalar we prokurorlar torunyň" maslahat geňeşiniň agzasy, Men "Erkin Advokatlar"
bilen, we elbetde, "Hippokrat Andy" bilen, şeýle hem her ýerde.
Men şu gün hemmäňiziň şu ýerde bolmagyňyza begenýärin we bu kontekstde Sonjanyň lukmançylyk nukdaýnazaryndan gaty owadan beýan
eden sözlerini gaýtalamak isleýärin, size biziň hukuk ulgamyňyzyň asyl gözelligini ýatlatmak üçin – muny eşidip geň galarsyňyz.
1987-nji ýylda hukuk öwrenmäge başlanda, men bu konstitusiýa bilen şäherlerde demonstrasiýa geçirýän adamlaryň polisiýa bilen
kynçylyga düşjekdigini hiç haçan göz öňüne getirip bilmezdim.
Meniň üçin, başyndan başlap, hatda okaýan döwrümde-de, bu Esasy Kanunyň ilkinji jümlesi iň möhüm boldy, ýagny:
Adam mertebesi bozulyp bolmajakdyr; oňa hormat goýmak we goramak ähli döwlet häkimiýetleriniň borjudyr.
Bu bolsa beýleki ähli esasy we adam hukuklarynyň çykýan esasy hukugydyr, ondan soň derrew şahsyýetiň
erkin ösüşine, ýagny azatlyk hukugyna degişlidir.
Hawa, we munuň ähliniň esasy pikiri şundan ybarat: biziň döwletimiz we hukuk ulgamymyz bar – ýöne näme üçin?
Esasy Kanunyň ilkinji taslamasy döwletiň halk üçin bardygyny, halkyň döwlet üçin däldigini aýdyň görkezdi.
Başgaça aýdylanda, biz näme üçin döwlete we hukuk ulgamyna mätäç, ýa-da olar bize hakykatdanam gerekmi?
Munuň maksady meniň azatlygymy siziň azatlygyňyzdan aýyrmak we hemmäniň bähbidine belli bir çäreleri durmuşa geçirmekdir.
Şonuň üçin hemişe deňagramly orta ýoly tapmak we bähbitleri utgaşdyrmak meselesi bolýar.
Bu, döwletiň şuňa meňzeş usulda güýç gazanýandygyny aňladýar — we biz hemmämiz soňky bäş ýylyň dowamynda bu
güýjiň uly derejede ýaramaz ulanylşyna şaýat bolduk.
Bu ýerde döwlete hakykatdanam çäklendirilmeli bir güýç berilýär.
Şonuň üçin bizde hukuk döwletiniň ýörelgesi bar, şonuň üçin bizde häkimýetleriň bölünmegi bar, we şonuň üçin bizde deňagramlylyk
ýörelgesi bar; bu ýörelge boýunça döwlet tarapyndan düşündiriş talap edilýän hukuklarymyza islendik girmek
subut edilmeli, kanuny maksada hyzmat etmeli we laýyk, zerur hem-de degişli bolmalydyr.
Şu atlandyrylýan koronawirus çäreleriniň çäginde munuň hiç biri hiç haçan barlanmady – we bu meni çuňňur geň galdyrdy.
Bu nazariýa, ýöne ol meniň üçin henizem dogry galýar, has-da oňa eýerilmedigi üçin.
Elbetde, men özümden soradym: 2020-nji ýyldan soňra ol ýerde näme boldy?
Elmydama ylmy taýdan subut edilmedik, şonuň üçin-de "pandemiýa" diýlip atlandyrylýan hadysanyň adyndan peýdalanyp, konstitusion
borçnamalar nazara alynmazdan, çaklamaga-da kyn ululykdaky azatlyga girizilen çäklendirmeler
girizilen mahaly azatlyk we adam mertebesi nirede boldy?
Etikasyna eýerip, "koronawirus çäreleri" diýlip atlandyrylýan çäreleriň delilsizdigini nygtap, hünärmenler we raýatlar böhtan
atylan, senzura edilen, işden kowulan ýa-da hatda sud edilip jezalanan mahaly azatlyk we
adam mertebesi nirede boldy we häzir nirede?
Olaryň köpüsi şu gün biziň arasynda. Parahatçylykly demonstrantlar birden-göden ynanmak kyn polisiýa zorlugyna
sezewar bolanda azatlyk we adam mertebesi nirede boldy?
Aýratyn-da çagalar günä duýgusy döredilip boýun egmäge öwredilip, garry adamlar zalymlyk bilen izolýasiýa edilip we ýalňyz
ölmäge mejbur edilende azatlyk we adam mertebesi nirede boldy?
Adamlar doly nädogry görkezilen jebislik ady bilen genetiki synaga sezewar edilmegi göz öňünde tutulýan mahaly, we bu
genetiki sanjymyň berilmeginden ýüz öwürýänleriň hakly sebäpleri görkezilip, "sanjym edilmedikleriň pandemiýasy" diýlip
atlandyrylýan şygaryň maşgalalary bölüp salýan mahaly azatlyk, fiziki bitewilik we adam mertebesi
nirede boldy, dostluklar we jemgyýetçilik umumy?
Jogapkärler başyndan bäri munuň aç-açan ýalan bolandygyny bilse-de!
Şeýle atlandyrylýan saklaýyş syýasatynyň peýdalary häzire çenli subut edilmedi, we
zyýanlary takmynan düşünip bolmajak derejä ýetdi.
Bu ýerde biz esasan manysyz çäreleriň adam jan-bedenine, akyl saglygyna we ykdysady
ýaşaýyş çeşmelerine ýetirýän zyýanyny görýäris.
Näme üçin bu zatlaryň ählisi boldy? Ine, meniň tarapymdan gysgaça düşündiriş synanyşygym:
2020-den ozal kognitiw uruş döwründe bolduk, ýöne ol şondan bäri has-da güýçlendi.
Biz standartlaşdyrylan metbugata eýe, gorky döredilýär, gorky duýgulary döredilýär, biz propaganda dilini öwrenýäris.
Hawa, koronawirus inkärçisi, çäreleriň garşydaşy, konspirasiýa nazaryýetçisi...
Biz hakykat boýunça çaklamaly monopoliyalara eýe, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň Sanly Hyzmatlar Kanuny arkaly, bu
bolsa hakykatdanam islendik senzurany amala aşyrmaga mümkinçilik berýär. Täze duşman stereotipleriniň döredilmegi bar.
Konstitusiýany goramak edarasy häzir özüni netijeli ýagdaýda konstitusiýa garşy gorag edarasyna öwürdi –
döwletiň legitimligini ýok etmek arkaly, bu bolsa konstitusiýany goramak bilen baglanyşyklydyr.
Başga söz bilen aýdanyňda, bu ýerde propagandanyň, manipýasiýanyň we beýni ýuwmagyň üçin iň amatly şertler bar.
Bu propagandanyň hakyky maksady näme? Men muny diňe şeýle düşündirip bilýärin:
Ilkibaşda jogapkär bolup biljek raýat täzeden subýekt hökmünde gaýtadan düzülmeli.
Bizi boýun eýe etjek raýatlara öwürýärler we näme üçin bolandygyna garamazdan diňe
tötänleýin ýagdaý hakyndaky gürrüňi yzarlaýarys.
Bu ideologiýanyň azat we demokratik konstitusion döwletiň binýatlary bilen indi hiç hili baglanyşygy ýok.
Bu ýerde biziň awtoritar we totalitar meyllerimiz bar.
Meniň üçin bu, islendik hukuk ulgamynyň diňe ony durmuşa geçirýän adamlaryň ahlak ruhy derejesinde gowy bolýandygyny aňladýar.
Bu Esasy Kanunyň esasy ruhu, onuň ilkinji ruhu, adamzada, azat we adamlyk mertebesine eýe bolan,
doglanyndan azat bolan adamlara Hristian garaýyşydy.
We Ylmy-Aň-Açylyş döwrüniň adamzada we adamyň özüne goýan kemkärliginden çykmagyna bolan garaýşy.
Jemgyýetimiziň uly bölegi häzir munuňdan uzaklaşdy.
Meniň üçin bu ýerde hemmesiniň çökmeginiň iň möhüm sebäbi şol.
Elbetde, munuň hemmesi başlangyç maksatlaryndan sowan guramalar tarapyndan goldanylýar; meselem BMG we Dünýä Saglyk Guramasy,
olary ýüze çykarmak üçin men gyssagly zähmet çekýärin, hatda Ýewropa Bileleşigi hem başlangyç maksatlaryndan gaty uzaklaşdy.
Emma maňa bir zat düşnükli: biziň mümkinçiliklerimiz şol intellektual binýatlarda,
olar hem şu konstitusiýanyň binýadyny düzdi.
Bu ýatlamak barada: biz azat!
Biz mertebeli! Biz öz-özüni kesgitleýäris! Bu gün eýýäm aýdylan ýaly: biz döwlet häkimiýetimiz!
Şonuň üçin meniň üçin – men adam hukuklary ugrunda işläp gelýän adam we sabyr näderejede zerurdygyny
bilýärin – berk, parahat we sabyrly bolmagymyz möhümdir.
Bu esasy pikirleriň üstünde durmak peýdalydyr.
Bizden öňki nesiller bu pikirleri aýdyp bolmajak bir bahasy bilen gazandylar.
Geliň, azatlyk we adam hukuklarynyň arkasynda ýatýan şöhle barada ýene bir gezek habarly bolalyň!
Gelin, jogapkärçilikli manyda öz güýjümizi hem täzeden duýalyň!
Gelin, bir-birimiz bilen hormat goýup gatnaşmagy dowam edeliň!
Olaryň delillerine açyk bolalyň! Uly hereketimiziň içinde we daşynda bolan
bölünişmeleri ýeňip geçmäge synanyşmagy dowam edeliň!
Geliň, aladalarymyzy syýasatçylara, metbugata we kazyýet häkimligine ýetirmäge dowam
edeliň, hatda munuň manysyz ýaly görünse-de!
Geliň, parahatçylyk, azatlyk we adam mertebesi ýene-de öz hukukly orunlaryny eýelejek has
gowy dünýäniň garaýşyna bilelikde berk eýereliň!