אַזוי, נאָך אַמאָל, איך בין ביאַטע פֿײַל, איך בין מיטגליד פֿון MWGFD, איך בין מיט די אַדוואָקאַטן פֿאַר קלאָרערונג, איך בין אויף
דער ראַטגעבער־באָרד פֿון KRiStA, דאָס הייסט די נעץ פֿון קריטישע ריכטער און פּראָקוראָרן, און מיט די פֿרײַע אַדוואָקאַטן און,
כמובן, אויך מיט דער היפּפּאָקראַטישער שווער, אַזוי איבעראַל.
איך בין זייער צופרידן אַז איר אַלע זענט הײַנט דאָ, און איך וויל ווידער באַטאָנען וואָס סאָניאַ האָט אַזוי עלעגאַנט פֿון אַ
מעדיצינישן פּערספּעקטיוו אין דעם קאָנטעקסט באַשריבן, און אײַך דערמאָנען די אָריגינעלע שיינקייט – איר קענט זיך
איבערראַשן דאָס צו הערן – פֿון אונדזער לעגאַלער סיסטעם.
און ווען איך האָב אין 1987 אָנגעהויבן לערנען געזעץ, האָב איך קיינמאָל נישט געקענט זיך פאָרשטעלן אַז מענטשן
וואָס דעמאָנסטרירן אין שטעט מיט דער קאָנסיטוציע וואָלטן אין צרות מיט דער פּאָליציי קומען.
פֿאַר מיר, גלײַך פֿון אָנהייב, אפילו בשעת מײַנע שטודיעס, איז די ערשטע זאַץ אין דעם יסוד־געזעץ געווען די וויכטיקסטע, נעמלעך:
די מענטשלעכע כּבֿוד איז אומברעכנדיק; צו רעספּעקטירן און באַשיצן זי איז די פליכט פֿון אַלע שטאַטלעכע אויטאריטעטן.
און דאָס איז דער יסודדיקער רעכט, פֿון וועלכן אַלע אַנדערע יסודדיקע און מענטשלעכע רעכטן שטאַמען, גלייך
נאָכגעפֿאָלגט דורך דעם רעכט צו פֿרײַער אַנטוויקלונג פֿון דער פּערזענלעכקייט, דעם יסודדיקן רעכט צו פֿרײַהייט.
יאָ, און דער גרונד־געדאַנק הינטער אַלעס איז: מיר האָבן אַ שטאַט און אַ לעגאַלער סיסטעם – אָבער פֿאַרוואָס?
דער ערשטער דראַפֿט פֿון דער יסוד־געזעץ האָט קלאָר אויסגעדריקט אַז דער שטאַט עקזיסטירט פֿאַר
די מענטשן און נישט די מענטשן פֿאַר דעם שטאַט.
דאָס הייסט, פֿאַר וואָס דאַרפֿן מיר בכלל אַ מדינה און אַ לעגאַלער סיסטעם, אָדער צי דאַרפֿן מיר זיי בכלל?
דער געדאַנק דערפון איז צו אונטערשיידן מײַן פֿרײַהייט פֿון דײַן פֿרײַהייט און דורכצופירן באַשטימטע מיטלען לטובֿת אַלעמען.
אַזוי איז עס שטענדיק אַ זאַך צו געפֿינען אַ באַלאַנצירטן מיטל־וועג און צו פֿאַרמיטלען אינטערעסן.
דאָס מיינט אַז דער שטאַט באַקומט מאַכט אויף דעם אופֿן — און מיר אַלע האָבן געזען די ריזיקע
מיסברוך פֿון דער מאַכט אין די לעצטע פינף יאָר.
דאָ ווערט דער שטאַט געגעבן אַ מאַכט וואָס טאַקע דאַרף ווערן באַגרענעצט.
דערפֿאַר האָבן מיר דעם פּרינציפּ פֿון דער רעכט־שטאַט, דערפֿאַר האָבן מיר די אָפּטיילונג פֿון מאַכט, און דערפֿאַר האָבן מיר דעם
פּרינציפּ פֿון פּראָפּאָרציאָנאַליטעט, לויט וועלכן יעדער אַרײַנגריפֿ אין אונדזערע רעכטן, וואָס דאַרף זײַן
באַגרינדעט דורך דער מדינה, מוז ווערן באַוויזן, מוז דינען אַ לעגיטימן ציל, און מוז זײַן פּאַסיק, נייטיק און פּאַסענד.
גאָרנישט פֿון דעם איז קיינמאָל נישט געפּרוּווט געוואָרן ווי אַ טייל פֿון די אַזוי-גערופֿענע
קאָראָנאַווירוס-מיטלען – און דאָס האָט מיך טיף געשאָקירט.
דאָס איז די טעאָריע, אָבער פֿאַר מיר בלײַבט עס נאָך אַלץ אמת, און דווקא דערפֿאַר, ווײַל מע האָט זיך נישט געהאַלטן דערצו.
און פֿאַרשטייט זיך, האָב איך זיך געפֿרעגט: וואָס איז דאָרט פֿאָרגעקומען פֿון 2020 אָנהייב?
וווּ זענען געווען פֿרײַהייט און מענטשלעכע כּבֿוד ווען – אין נאָמען פֿון אַ אַזוי גערופֿענער פּאַנדעמיע וואָס קיינמאָל איז
וויסנשאַפֿטלעך באַווייזט געוואָרן – זענען באַגרענעצונגען אויף פֿרײַהייט אין אַ כּמעט אומפֿאַרשטענדלעכע
מאָס פּשוט אויפֿגעלייגט געוואָרן, אָן צו באַטראַכטן די קאָנסטיטוציאָנעלע פֿאַרפּלעכטונגען?
וווּ זענען געווען און וווּ זענען הײַנט פֿרײַהייט און מענטשלעכער כּבֿוד, ווען עקספּערטן און בירגער, וואָס האָבן לויט זייער עטאָס
אָנגעוויזן אויפֿן מאַנגל אין באַווײַזן פֿאַר די אַזוי-גערופֿענע קאָראָנאַווירוס-מיטלען, זענען באַשמוצט,
צענזורירט, אַרויסגעוואָרפֿן אָדער אַפֿילו פֿאַרפֿאָלגט און באַשטראָפֿט געוואָרן?
פֿיל פֿון זיי זענען הײַנט צווישן אונדז. וווּ זענען געווען פֿרײַהייט און מענטשלעכע כּבֿוד, ווען פֿרידלעכע
דעמאָנסטראַנטן פּלוצלינג האָבן זיך געפֿונען אויסגעזעצט צו כּמעט אומגלויבלעכע פּאָליציי־געוואַלד?
וווּ זענען געווען פֿרײַהייט און מענטשלעכע כּבֿוד, ווען מען האָט בפרט קינדער געלערנט צו געהאָרן דורך זיי צו מאַכן זיך
שולדיק פילן, און עלטערע מענטשן זענען ברוטאַל אָפּגעזונדערט געוואָרן און געצווונגען געוואָרן צו שטאַרבן אַליין?
וווּ זענען געווען פֿרײַהייט, פֿיזישע גאַנצקייט און מענטשלעכע כּבֿוד ווען מענטשן האָבן געדאַרפֿט דורכגיין אַ גענעטישן
עקספּערימענט אין נאָמען פֿון אַ גאָר פֿאַלש פֿאָרגעשטעלטער סאָלידאַריטעט, און ווען די וואָס האָבן אָפּגעזאָגט די דאָזיקע
גענעטישע שפּריץ צוליב גוטע סיבות זענען אָנגעוויזן געוואָרן, ווען די "פּאַנדעמיע פֿון די ניט־געענטפּערטע" איז
געוואָרן אַ לאָזונג וואָס האָט צעשפּאָלטן משפּחות, פֿרײַנדשאַפֿטן און די גאַנצע געזעלשאַפֿט?
כאָטש די פֿאַראַנטוואָרטלעכע האָבן פֿון אָנהייב אָן געוווּסט אַז דאָס איז געווען אַ גלאַטער ליגנט!
די נוץ פֿון דער אַזוי גערופענער קאָנטיינמענט־פּאָליטיק זענען ביז הײַנט נישט באַווייזט געוואָרן, און דער
שאָדן האָט דערגרייכט אַ כּמעט אומפֿאַרשטענדלעכע מאָס.
מיר זעען דאָ די שאָדן צו לעבן, צו גוף און געזונטהייט, צו גײַסטיקער געזונטהייט און צו עקאָנאָמישע פּרנסה,
וואָס איז געפֿירט געוואָרן דורך גראָסטנס אומנויטיקע מיטלען.
פארוואס איז דאס אלעס געשען? דאָ איז אַ קורצע פּרוּוו צו דערקלערן פֿון מײַן זייט:
מיר זענען אין אַ פֿאַזע פֿון קאָגניטיווער מלחמה שוין פֿון פֿאַר 2020, אָבער זי האָט זיך פֿאַרשטאַרקט זינט דעמאָלט.
מיר האָבן סטאַנדאַרדיזירטע מעדיע, שרעק ווערט געשאַפֿן, געפילן פֿון שרעק ווערן געשאַפֿן, מיר לערנען פּראָפּאַגאַנדע־שפּראַך.
יאָ, דער קאָראָנאַווירוס־לייקענער, דער קעגנער פֿון די מיטלען, דער קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער...
מיר האָבן פּרעזומפּטיווע מאָנאָפּאָלן אויף אמת, אַרײַנגערעכנט דורך דעם דיגיטאַלע סערוויסעס־געזעץ פֿון דער
אייראפעישער פאראייניקונג, וואָס טאַקע ערלויבט אַרביטראַרישע צענזור. מיר האָבן די שאַפֿונג פֿון נײַע שׂונא־סטערעאָטיפּן.
דער ביוראָ פֿאַר דער באַשיצן פֿון דער קאָנסטיטוציע האָט זיך איצט כּמעט איבערגעמאַכט אין אַ אַנטי־קאָנסטיטוציאָנעלן
באַשיצן־אַגענטור – מיט דער דעליגיטימיזאַציע פֿון דער מדינה, וואָס איז רעלעוואַנט פֿאַר דער באַשיצן פֿון דער קאָנסטיטוציע.
אין אַנדערע ווערטער, מיר האָבן דאָ צושטאַנדן וואָס זענען אידעאַל פֿאַר פּראָפּאַגאַנדע, מאַניפּולאַציע און מוח־וואַשן.
און וואָס איז דער טאַקע ציל פֿון דער פּראָפּאַגאַנדע? איך קען עס מיר נאָר אַזוי דערקלערן:
דער בירגער, וואָס מעגלעך איז ער אָריגינעל געווען פאַראַנטוואָרטלעך, זאָל
ווידער אומגעמאכט ווערן צו אַ אונטערטעניקער.
מיר זאָלן ווערן געמאכט צו געהאָרזאַמע אונטערטעניקע און פשוט נאָכגיין דעם נויטפֿאַל־דערציילונג – פֿאַר וואָס עס זאָל זײַן.
און די אידעאָלאָגיע האָט מער נישט קיין שייכות צו די יסודות פֿון אַ פֿרײַען און דעמאָקראַטישן קאָנסטיטוציאָנעלן שטאַט.
מיר האָבן דאָ קלאָר אויטאָריטאַרישע און טאָטאַליטאַרישע נטיות.
און פֿאַר מיר מיינט דאָס, אַז איך ווייס, אַז יעדער לעגאַלער סיסטעם איז נאָר אַזוי גוט ווי דער
עטאָס פֿון די מענטשן וואָס ברענגען אים צום לעבן.
און דער עטאָס, דער אָריגינעלער עטאָס הינטער דעם גרונדגעזעץ, איז געווען דער קריסטלעכער בליק אויף דער
מענטשלעכקייט, אויף מענטשן וואָס זענען פֿרײַ און באַשאָנקען מיט מענטשלעכער כּבֿוד, געבוירן פֿרײַ.
און דער אויפֿקלערונגס־בליק אויף דער מענטשהייט, אויף דעם מענטשנס אַרויסטרעטן פֿון זײַן זיך־אויפֿגעצווינגענער אומדערוואַקסנקייט.
אַ גרויסער טייל פֿון אונדזער געזעלשאַפֿט האָט זיך איצט אַוועקגעצויגן פֿון דעם.
פֿאַר מיר איז דאָס די וויכטיקסטע סיבה פֿאַר וואָס דאָ אַלעס צונױפֿפֿאַלט.
און, כמובן, אַלעס דאָס ווערט געשטיצט דורך אָרגאַניזאַציעס וואָס האָבן זיך אָפּגעװײַט פֿון זייער אָריגינעלן ציל, ווי די
פֿאַראייניקטע נאַציאָנען (UN) און די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO), וואָס איך אַרבעט
אינטענסיוו צו אַנטפּלעקן, און די אייראפעישע יוניע (EU) האָט זיך אויך ווײַט אַוועקגעריקט פֿון איר אָריגינעלע צילן.
אָבער איין זאַך איז מיר קלאָר: אונדזער געלעגנהייט ליגט אין די אינטעלעקטואַלע יסודות, וואָס
האָבן אויך געשטעלט דעם יסוד פֿון דער קאָנסטיטוציע.
עס גייט וועגן געדענקען: מיר זענען פֿרײַ!
מיר זענען באַשאָנקען מיט כּבֿוד! מיר זענען זעלבסטבאַשטימט! ווי שוין הײַנט געזאָגט איז: מיר זענען די סאָווערענע מאַכט!
דערפֿאַר, פֿאַר מיר – קומענדיק פֿון אַ הינטערגרונט אין מענטשנרעכט־אַרבעט און וויסנדיק וויפֿל געדולד מיר דאַרפֿן –
איז עס וויכטיק אַז מיר בלײַבן שטאַרק, פרידלעך און געדולדיק.
עס איז ווערט צו באַשטיין אויף די יסודותדיקע געדאַנקען.
דורן פֿאַר אונדז האָבן די דאָזיקע געדאַנקען דערגרייכט מיט אַן אומזאָגבאַרן פּרײַז.
לאָמיר ווידער אַמאָל באַמערקן דעם גלאַנץ וואָס ליגט הינטער פֿרײַהייט און מענטשנרעכטן!
לאָמיר אויך ווידער באַוווסט ווערן פֿון אונדזער אייגענער מאַכט, אויף אַ פֿאַראַנטוואָרטלעכן אופֿן!
לאָמיר ווייטער זיך באַציִען מיט רעספּעקט צו אונדזערע מיטמענטשן!
לאָמיר בלײַבן אָפֿן צו זייערע אַרגומענטן! לאָמיר ווייטער פּרוּוון איבערווינקען די אָפּטיילונגען
אינעווייניק און אַרויס פֿון אונדזער גרויסער באַוועגונג!
לאָמיר ווייטער ברענגען אונדזערע זאָרגן צו פּאָליטיקער, די מעדיע און די געריכטן, אפילו אויב עס שיינט אומניצלעך!
לאָמיר זיך צוזאַמען פֿעסט האַלטן בײַ דער וויזיע פֿון אַ בעסערער וועלט, אין וועלכער שלום, פֿרײַהייט און
מענטשלעכע כּבֿוד וועלן ווידער פֿאַרנעמען זייער ריכטיקן אָרט!