Андан кийин сен алардын баарынын бирдей күн тартиби бар экенин көрө аласың.
Бирок бул согуштун чыгышына себеп боло албайт дегенди билдирбейт.
Тилекке каршы, согуш бийлик классы үчүн эң кирешелүү бизнес.
Бизге коомчулукка көрсөтүлгөн нерсе адатта сабын операсына окшош болот.
Эгерде мен медиада демократия моделинин илгерилетүүсүн улантып, аны тарыхтагы эң мыкты демократия деп айткым келсе, анда мен азыр
бизде дүйнөлүк өкмөт бар деп айтууга кыйын болом, ал негизинен арткы бөлмөдө чогулуп, бүт дүйнө
үчүн чечимдерди кабыл алган сегиз кары кишиден турат.
Албетте, бул мүмкүн эмес.
Ошондуктан активдүү болуңуз, диванга жатып отурбаңыз жана кризисти көркөм тасмадай кабыл албаңыз.
Бул биздин баарыбыздын жашообуз, жана биз аны калыптандыра алабыз, анткени келечек алдын ала
белгиленген эмес; биз аны азыр да өзгөртө алабыз.
Бүгүн мен Швейцарияга атайын адам менен сүйлөшүү үчүн бардым.
Ал деталдарын да, жалпы көрүнүштү да билет жана ар кандай аспектилерди бирдиктүү жипке байлай алат.
Ал 1978-жылы туулган жана музыкант, ар кандай китептердин автору, операциялар боюнча менеджер, радио
алып баруучу, ишкер жана башкаруу боюнча консультант.
Ал 20 ар башка өлкөдө жашап, иштеп, беш тилде сүйлөйт жана ушул жолдо дүйнөнү терең түшүндү.
Ал башкалардын пикирин жөн эле кайталап же баяндарды улантып жүргөн адам эмес, тескерисинче, өзү
эле нерселердин түпкү себептерин иликтөөнү жактырат.
Бүгүн «Студио Чур»го кош келиңиз, Том-Оливер Регенауэр.
Чакырууңуз үчүн чоң рахмат. Ооба, сураныч.
Бүгүн биз «билик түзүмдөрү» же «ким дүйнөнү башкарат?» деген теманы талкуулап жатабыз.
Менин биринчи суроом – глобалдык абалдан баштайлы – дүйнөдө кайрадан согуш болуп жатат: Украинада, Газа
тилкесинде, Йеменде, жана баардык жактар кураланүүдө.
Евробиримдик куралдарды жана логистиканы өндүрүү кубаттуулуктарын түзүү үчүн дагы бир жолу 150 миллиард инвестиция салууну чечти.
Ошол эле учурда АКШ, Орусия жана Кытай сыяктуу ири державалардын ортосундагы чыңалуу өтө ылдам өсүүдө.
Бирок Европа, Жакынкы Чыгыш, Индия, Пакистан, Иран – баары толкунданууда.
Ошол эле учурда биз машина доорунун кульминациясына карай чуркап бара жатабыз.
Санариптештирүүгө боло турган баары санариптештирилет – валютадан, борбордук санариптик валюталардан баштап, акыры
баарына жана ар бир адамга сиңип кетчү жасалма интеллектке чейин.
Биз адамдарды бир түрдөгү киборгго айландырган мээ импланттары жөнүндө укканбыз – адам-машина же
машина-адамга, ал эми ал дагы деле адамбы же жокпу да белгисиз.
Менин сизге биринчи суроом: бул окуялар кокустан жана бири-биринен көз карандысызбы, же алардын
артында кандайдыр бир күн тартиби же планы барбы?
Бул ар дайым сенин көз карашыңа жараша болот.
Мен аны дайыма ошондой деп атайм — же адамдар аны ошондой деп атаганды жакшы көрүшөт — поликризис .
Ошентип, бир жагынан алганда, технологиялык аспект бар, ал трансгуманизмге карай жылып жатат же
принципиалдуу түрдө технократия кыймылынан келип чыгат.
Бул 1917-жылы АКШнын чыгыш жээгинде техникакратия кыймылы менен башталган , андан кийин – эгер аны кененирээк карасак –
санариптештирүү индустриясына, платформа экономикасына айланган же байкоо экономикасы – аны кантип сүрөттөп жатканыма жараша.
Албетте, бул технологиялык аспект.
Экинчи жагынан, албетте, аскердик аспект бар, башкача айтканда, аскердик-өнөр жай комплекси – дешет.
Согуш эч качан жоголгон эмес. Ошондуктан эми кайра согуш чыкты деп айтуу туура эмес. Ар дайым согуш болуп келген.
Менимче – эгер туура эсимде болсо – АКШ негизделгенден бери 17 же 14 жыл согушсуз өткөн.
Жакшы, бул көп нерсени айтып турат.
Ошентип, бизде чындыгында 5G согушу, башкача айтканда бешинчи муундагы согуш абалы бар.
Ал эми бул жалгыз эле кинетикалык согуш эмес , ошондой эле когнитивдик согуш да , ал да көп талкууланат.
НАТОнун NATO Innovation Hub деген өзүнүн веб-сайты бар.
Мына ушул жерде когнитивдик согуш башталөт.
Бул бизди абдан тез эле технология маселесине кайра алып келет, анткени биз баарыбыз мен дайыма «смомбилер»
деп атайм – смартфон менен зомбини айкалыштырган – көчөдө басып жүргөн адамдарга таанышпыз.
Көпчүлүк адамдар смартфондоруна берилип калышат, ал тургай итти сейилдеткенде же баласын сейилдетүүгө алып чыкканда да.
Ал эми бул болгону кирип бараткан технология гана.
Ал, албетте, биздин мээбизге, физикалык абалыбызга жана адамдардын психикалык абалына да таасир этет.
Ошондуктан бизде изоляция эпидемиясы деп аталган көрүнүш бар.
Ошентип, адамдар улам жалгыз болуп баратат, бул түстүү санариптик дүйнөгө көңүл бурууда, мен аны
«Труман Шоу» деп атайм, китептегидей эле – ал акыркысы.
Жакшы, чындап эле бул суроого кыскача жооп берүү кыйын.
Анткени бул 5G согушунун күн тартиби өтө кеңири: бир жагынан алганда ал ачык эле кинетикалык согушка карай жылып
баратат жана ошондуктан глобалдык экономика менен глобалдык акча-каражат системасында да бузулууларга алып келет.
Экинчи жагынан, когнитивдик согуштун өтө күчтүү компоненти бар, анда бардык фронттордо иш жүрүп жатат.
НАТО тарабынан, ири технологиялык компаниялар тарабынан, ошондой эле, мисалы, кеңири маанидеги трансгуманисттик күн
тартибинде, биз тез эле Neuralink же окшош түзүмдөргө жетебиз.
Элон Масктын компаниясы мээ импланттарын түзүп, аларды жасалма интеллектке жана булутка туташтыргысы келет.
Бул био-санариптик биригүү, башкача айтканда, адам менен машинанын биригүүсү, кеңири мааниде.
Андан кийин, албетте, бир маалда суроо жаралат: сен канчалык деңгээлде адам бойдон каласың?
Жакшы, бул абдан татаал суроо, мен ага эки сааттык лекцияны оңой эле бере алам.
Ошондуктан кыска жооп берүү кыйын.
Бирок аны бөлүп карасак, чындык мындай: биз поликризистин ортосунда турабыз жана мурда болуп
көрбөгөн масштабдагы бузулууларга туш болобуз.
Суроо: бул өзгөрүүлөр канчалык ылдам болуп жатат жана кайсы жагынан бузуучу ?
Ошентип, бул санариптештирүү – же технократиялык трансгуманизм – сөзсүз түрдө акырындык менен жүрүүчү процесс,
муундар бою улана турган акырындык менен өзгөрүү болот.
Экинчиси кыйла ылдамыраак болушу мүмкүн – кинетикалык согуш – принципиалдуу жактан чечүүчү огонь туура жерде болбой калып,
андан соң ал ири жаңжалды жаратышы ыктымал – ал Жакынкы Чыгыштабы же Тайвань, Кытай, АКШдабы, же Россия, НАТО,
Украинадабы. Ошондуктан биз сөзсүз түрдө бузулуучу доорго туш болуп жатабыз жана, өкүнүчтүүсү, балким согуш доорлоруна да.
Улуттук деңгээлге кайталы.
Бул бири-бирине каршы турган мамлекеттер бар: АКШ, Россия, Кытай.
Баары ар башка максатты көздөйбү же негизинен бир эле нерсеби?
Жогорку көз караштан караганда, мен муну дайыма саясаттын же геосаясаттын 2D, 3D же 4D деңгээли деп атайм.
2D деңгээлде биз чыныгы кагылышууларды көрөбүз – азыр, албетте, Украина менен Россиянын ортосунда – адамдар өлүп
жатат, өтө көп адамдар, чындап жүрүп жаткан кинетикалык согушта.
Жогорку деңгээлде, айткандай, 3D деңгээлде, Бириккен Улуттар Уюму же Базелдеги Эл аралык эсеп-кысап банкы сыяктуу мекемелер бар.
Мисалы, Биринчи же Экинчи дүйнөлүк согуштун тарыхын карасаң, сүйлөшүүлөр ушул мекемелерде жана уюмдарда өтөт.
Ошондуктан согуш болбогон жерде тиешелүү чечим кабыл алуучулар чогулуп, андан кийин эмне кыла аларын көрүшөт.
Ошентип, кадимки иштеген, согушууга катышкан калктын мүчөсүнүн көз карашынан албетте ушундай көрүнөт, жана кинетикалык
кагылышуу бар экени да чын, демек согуш коркунучу бар.
Кытай, Америка, Украинада согуш абалы бар.
Бирок экинчи жагынан, бул 193 Бириккен Улуттар Уюмунун мүчө мамлекеттеринин баары 2030-жылга чейинки күн
тартибине милдеттенип, аны колдоп жана ишке ашырып жатышат.
Бул Америка азыр Palantir деген «имиграциялык ОС», башкача айтканда миграциялык операциялык системаны киргизип жатканы менен
абдан ачык көрүнөт; ал система мурда болбогон көлөмдөгү маалыматтарды чогултуп, чоң маалыматтарды бириктирет
жана ошентип ачык жаранды дээрлик жагымдуу кылып көрсөтөт.
Бул андан да жаман.
Ошентип, фитнес-трекерлерден смартфондорго чейин бардык маалымат булактары бириктирилип, андан соң,
принципиалдуу жактан, миграция темасы аркылуу ушундайча ишке киргизилип, миграция көйгөйү чечилет.
Албетте, Германияда да азыр ошол эле нерсе болуп жатат, алар биз эми Германияда санариптик ID жана санариптик капчыктарды
(смартфондордогу электрондук капчыктарды) алып жатабыз дешүүдө.
Андан кийин мигранттар үчүн тиешелүү төлөм карталары керек болот.
Андан кийин булардын баары үзгүлтүксүз көзөмөлдөнөт, жана Россия да так ошол эле нерсени жасап жатат.
Эки күн мурун кабар түштү, миграция эми Россияда да талкуунун ысык темасына айланып, ал жакта санариптик ID
киргизилип жатканы жана санариптик рубль түрүндө санариптик акча да киргизиле турганы тууралуу.
Ошентип, принципиалдуу жактан алганда, күн тартиби жакшы жүрүүдө – эгерде сиз 17 туруктуулук максаттарына
жана аларга тиешелүү подмаксаттарга көз чаптырсаңыз.
16-пункт өзгөчө кызыктуу, анткени ал мекемелер жана башка ушул сыяктуу нерселер менен байланыштуу.
Андан кийин сен алардын баарынын бирдей күн тартиби бар экенин көрөсүң.
Бирок бул согуштун чыгышына себеп боло албайт дегенди билдирбейт.
Тилекке каршы, согуш бийликтеги класстар үчүн эң кирешелүү бизнес.
Бир жагынан, курал-жарак жаатында корпорациялар фармакологиялык-цифролук-каржылык комплекс сыяктуу эле
курал-жаракты илгерилетүү аркылуу өз байлыгын көбөйтө алышат: фон дер Ляйен менен биргеликте ReArm Europe ж.б.
Бул миллиарддар, жүздөгөн миллиарддар, андан соң бул корпорацияларга жана шиширилген фондулук рыноктун
инфраструктурасына, акциялардын баасынын өсүшүнө агып кирет.
Экинчи жагынан, согуш өзү, албетте, жогорудагы үчүнчү деңгээлдеги адамдар үчүн жакшы бизнес.
Бир жагынан, алар кадимки тынчтык мезгилинде эч качан мүмкүн болбой турган нерселерди киргизе алышат.
Согушта да, сүйүүдө да баары мүмкүн, жана өкүнүчтүүсү, абал дал ушундай.
Согуш учурунда алар болбосо эч качан ишке ашпай турган нерселерди жүзөгө ашыра алышат, мисалы, Экинчи дүйнөлүк
согуштан кийинки Бреттон-Вудстук каржы системасын караңыз.
Же тактап айтканда, бул расмий Экинчи дүйнөлүк согуштун аягына эки күн калганда болгон, ошол учурда жаңы
глобалдык каржы системасы боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жаткан эле.
– Бул дагы ачык эле приоритет экенин көрсөтүп турат.
Согуш бүтүп, өлүм токтойт дегенди айтпай, тескерисинче бул система ишке киргизилет; Бреттон-Вудс (1944-жылы түзүлгөн эл
аралык акча-каражат жана каржы системасы) жана ага байланыштуу учурдагы глобалдык каржы системасы, ошондой эле жогорку
деңгээлде каралганда Эл аралык эсеп-кысап банкы (BIS) да.
Согуш кызарып турганда, бул өлкөлөрдүн элчилери жана өкүлдөрү өтө гармониялуу чөйрөдө чогулуп, директорлор
кеңешинин жыйналыштарын өткөрүшөт, анда алар таптакыр башка маселелерди чечип, пландашат:
Согуш учурунда жана согуштан кийин эмне кыласың жана ким эң көп акча табат?
Мен сизди «BRICS блефу» деген аталыштагы макаламга кайрыла алам.
Бул каржылык деңгээлдеги конгломератка, башкача айтканда Азия банктарына, Эл аралык эсептешүү банкы, Эл аралык валюталык фонд,
Дүйнөлүк банк жана алардын ортосундагы байланыштарга тиешелүү.
Ошондой эле Кытай Борбордук банкынын мурдагы башчысы мындай сонун цитата айткан:
Биз Батыштын каржы системасы менен атаандаш эмеспиз, биз аны толуктайбыз.
Адамдар «Ооба, бирок альтернативдүү система бар, кытайлардын SWIFTке альтернатива болгон системасы»
дешсе, ал абдан альтернативдүү болгондуктан жөн гана башкача аталып, SWIFT тармагында иштейт.
Техникалык жактан алганда, бул жөн гана башка ат менен аталган SWIFT тармагы.
Башка альтернатива жок.
Бул деңгээлде алар абдан гармониялуу иштешип, мурдагыдай эле эки тараптын согуштарын каржылоону камсыз кылышат.
Алар эки тарапта тең бузулууларды (радикалдуу өзгөрүүлөрдү) каржылап, аларды уюштуруп жана түзүмдөштүрүп,
натыйжада катышкан бардык тараптарга пайда алып келишет.
Ооба. Демек, сиз азыр ар кандай бузуучу окуялар жөнүндө сөз кылдыңыз – алар бири-бирине байланыштуубу же мен буга чейин
сурагандай, параллелдүү болуп, жөн гана кокустан байланышканбы?
Же булардын баарында бирдей жип бар экенин байкай аласыңбы?
Ошентип, сиз жалпы жипти ачык көрө аласыз, жана бул негизинен сиз канчалык артка барсаңыз ошого жараша болот.
Эгерде биз 19-кылымдын аягына жана 20-кылымдын башына кайтып барсак, аны аныктаган темалардын бири сөзсүз эвгеника болгон .
Эвгеника британдыктардын ойлоп тапканы эле.
Принципиалдуу жактан алганда, бул расалык доктрина, адам түрүн үржүү жана адам түрүн оптималдаштыруу эле.
Бул да Улуу Британиядан Америкага тараган.
Ал жерде да эвгеника кыймылы жана эвгеника кеңеши түзүлгөн.
Ошентип, бул түрдү оптималдаштырууга жооптуу расмий мамлекеттик мекемелер эле.
Албетте, бул эвгеника моделине олуттуу таасир берип, аны колдогон каста салыштырмалуу жалкоо, көп талап кылбаган,
буйрукка баш ийген жумушчу классты жана бул бир жолу колдонулуучу массаны пайдалана алган башкаруучу кастаны каалады.
Ошентип, бир чечүүчү фактор сөзсүз эвгеника болуп саналат, аны бүгүн биз биоэтика жана
био-санариптик биригүү катары кездештиребиз.
Жана айрыкча «трансгуманизм» термини Британ эвгеника коомунун башчысы Жулиан Хаксли тарабынан ойлоп табылган.
Ал Британиялык эвгеника коомунун директору болуп эки жолу шайланып, кийин ЮНЕСКОнун алгачкы башкы директору болду.
ЮНЕСКОнун негиздөө документинде «еугеника» термини өтө көп кездешет, жана ал, албетте, 100 жылдан ашык
тарыхында үзгүлтүксүз жалпы жип катары өтүп келген.
Адольф Гитлер менен Адольф Гитлер баштаган НСДАП (Улуттук социалисттик немис жумушчулар партиясы) режими жана нацисттик
доордон кийин эвгеника жөнүндө мындан ары сүйлөшпөөнүн туура экени түшүнүлдү — анткени ал, албетте, Адольф Гитлердин расалык
доктринасындагы негизги идея эле — ошондо, дешет, — тактап айтканда, Джулиан Хаксли
мындай деди — биз муну трансгуманизм деп атайбыз.
Бул алда канча прогрессивдүү угулат, расалык доктринага шектүү окшобойт, бирок принципиалдуу жактан алганда, бүгүнкү
күндө биз ушул күн тартиптерди жаңы көрүнүштө кездештиребиз.
Акыры, алардын баары эвгеникага негизделген.
Экинчи компонент – технократия .
Бул 1917-жылы Нью-Йоркто пайда болуп, 1930-жылдары Technocracy Inc. болуп калды.
Менимче, негизги эки үстөмдүк кылган нерсе – мен аларды пландар деп айтпайм, алар түшүнүктөр – акыры, бул түшүнүктөр
муундан-муунга кайталанып колдонулуп, ар кандайча таңгакталган.
Бирок акыры, ушул чечүүчү факторлор орун алып, кинетикалык согушта да, когнитивдик согушта да, ошондой эле
коомдук, социалдык жана психологиялык деңгээлдеги өзгөрүүлөрдө жана бузулууларда доорду аныктайт.
Эгер аны бөлүп карасаң, бул — эвгеника жана технократия.
Бул, албетте, акыры адамзатка каршы багытталган эки кыймыл.
Адамдарды мээ импланттары аркылуу жакшыртуу тууралуу сөз болуп жатат, анткени алар ушул «тумандуу массага» айланып баратат.
Көрө аласыз, адамдар атайылап аларга зыяндуу нерселерге – мисалы, смартфондорго – дуушар кылынууда, алар
«смомбилерге» айланышат, андан соң аларга кайра эле акыры аларга каршы иштеген чечим сунушталат.
Муну алдыга эмне сыяктуу адамдар жылдырып жатат?
Кыйын, ооба. Катышуучулардын ой-пикирлерин окуй албайсың, ошондуктан болжол гана кыла аласың.
Бирок жазуулардан көп нерсени үйрөнө аласыз.
Жана акыры, анда дагы деле мунун бир өзгөчөлүгү бар – ооба, азыр адамдар муну айтууну
жактырышат – неофеодализм же неоколониализм.
Мен ар дайым айтам: бул чындыгында эле мурда эле бар болгон ошол колониализм менен феодализм,
болгону ушул кастанын куралдары гана өзгөргөн.
– Ошентип, бүгүн пропаганда жана медиа манипуляция аркылуу, акыры когнитивдик согушка алып келген эмнени жасай аласыз.
Айтор, адатта маселе билдирүүнүн мазмунунда эмес, жөн гана маалыматтын көптүгүндө болот.
Чындыгында эле өтө аз адамдар гана кандай жаңылыктарды кабыл аларын артыкчылыкка коюп,
маанилүүсүн жана маанилүү эмесин сүзүп ала алышат.
Ошентип, ошол жагынан караганда, бул кастанын адабияты, эмне кылгысы келгенин ачык эле жазары менен,
негизинен феодализм деген идея бар экенин жана өздөрүн тандалгандардай сезишерин айтып келет.
Адамдар «көк кандуулар» жөнүндө, жалпы элден өзүн жогору сезген аристократия тууралуу сүйлөөнү жакшы көрүшөт, бирок мен
ар дайым эч кимдин башкаларды башкарууга укугу жок деп айтам.
Эч ким кылган эмес, эч качан болгон эмес жана эч качан болбойт.
Бардык адамдар тең, бирок бул адамдар аны андай деп көрүшпөйт.
Ооба. Андан кийин альтернативдүү медиада көп учурда жаңы дүйнөлүк тартип жөнүндө сөз болот – авторитардык, борборлоштурулган
өкмөт маанисинде – айрым клубдар/кландар жабык эшик артында маселелерди талкуулап, андан соң дүйнөнүн пайдасына иштешет.
Албетте, негизги масс-медиа муну заговор теориясы катары четке кагат.
Суроо: бул боюнча сиздин пикириңиз кандай? Эмнеси туура?
Ооба, мен айткам, «заговор теориясы» термини ЦРУнун документинде колдонулган, мен аны азыркы макалада кайрадан шилтеме кылдым.
Албетте, бул чара ошол кезде Жон Ф. Кеннединин окуясына сын айткан адамдарды каралоо максатында ишке киргизилген – башкача
айтканда, расмий баяндама жана Уоррен отчетуна шек келтиргендердин баары «заговор теоретиги» деп караланган, демек, принципиалдуу
түрдө каршы чыккандардын үнүн өчүрүүгө аракеттер жасалган.
Албетте, бул да фрейминг термини, так ошол сыяктуу эле «коронавируска ишенбеген» же ага окшогон
термин коронавирус кризиси учурунда колдонулган.
Муну олуттуу кабыл алба.
Мындан тышкары, муну ушинтип карашың керек: заговор – эреже, өзгөчө учур эмес.
Эгер мен кызматкер болуп бир компанияда иштеп, жетекчим мени кандайдыр бир жол менен
тынчсыздандырса, беш кесиптешим менен эмне кылышым керек?
Мен бул тууралуу башкалар менен талкуулап, бир нерсе кыла ала турган же сен жалгыз
эместигиңди көрсөтө турган топ түзүүгө аракет кылам.
Жакшы, муну заговор деп атоого болот.
Бирок акыры бул биргелешкен иш.
Ошентип, кызматташтык бизди адам катары аныктайт.
Бул өзүнөн-өзү пайда болгон тартип.
Коомчулукта же досторубуздун арасында бир нерсени уюштурууну кааласак, жардам бере ала турган адамдарды
чакырып, анан ишти бүтүрө турган чакан топ түзөбүз.
Ошондуктан бул адамдар да ошол эле нерсени кылышат.
Албетте, сансыз көп тегеректер бар.
Алардын көбү азыр жакшы белгилүү.
Эң белгилүүсү — Дүйнөлүк экономикалык форум.
Мен үчүн бул көбүрөөк маркетинг бөлүмүнө окшош, ал дагы абдан коомчулукка ачык.
Андан кийин Билдерберг конференциялары бар.
Андан кийин Бохем Гров бар.
Ле Серкл бар.
Саны сансыз мекемелер, илимий-аналитикалык борборлор жана фонддор бар, анда адамдар кичинекей топтордо чогулуп, кеңири мааниде
эвгениканы жана трансгуманизмди колдогон күн тартибин түзүшөт.
Мына, муну мен кызматташтык деп атайм. Бул дүйнөдө эң кадимки нерсе.
Албетте, көйгөй – биз, жалпы калк катары, көңүл бурууга башка маселелер бар.
Ошентип, биз оң нерселерге көңүл бурабыз.
Биз өнөктөштүктөрдү түзгөндө, биз кооператив түзгүбүз келет, досторубуздун арасында айырма жаратууну каалайбыз,
балким коомчулукта жана жергиликтүү кеңеште бир нерсе жасайбыз.
Булар оң аспектилер.
Бул сиз кирген топтун пайдасы үчүн кызматташтык.
Бул чөйрөлөр кызматташуу максатында жабык эшик артында чогулуп, адатта жалпы калктын кызыкчылыгына каршы иштейт.
Анткени алар биздин эч бирибиз добуш бербеген күн тартипти күч менен киргизип жатышат, ал тууралуу биз
көбүнчө эч нерсе билбейбиз, эгер аны өзүбүз аракет кылып издеп, изилдеп, ага аралашпасак.
Бул мен үчүн эч кандай конспирацияга тиешеси жок экенин билдирет.
Бул негизинен уюшкан кылмыштуулук.
Эгерде мен саясатчы катары элдин эркинин өкүлдөөгө мандатка ээ болсом – эгер муну ушинтип кабыл алсак –
анда мен табигый түрдө элдин эркинин угушум керек.
Бирок 2017-жылы (же, менимче, 2015-жылы) жүргүзүлгөн, мен ар дайым айтып жүргөн белгилүү Принстон изилдөөсү бар –
ал шайлоочулардын ниети менен реалполитиктин ортосундагы байланышты изилдеп, анын нөл экенин аныктаган.
Ошондо АКШдагы бир басылмада макаланын аталышы мындай болгон: «Америка эми демократия эмес;
Европа келе жаткан нерселерден этият болсун».
Ошондуктан, кааласаң, муну заговор теориясы деп атасаң болот, бирок булар жөн гана пропагандага активдүү
катышып, бизди каралоо максатында аракет кылган адамдар.
Же болбосо бул маселе менен алектенбеген адамдар, кеңири мааниде, өздөрүн өндүрүш каражаттарынын, технологиянын жана өнөр жайдын
көпчүлүгүнө ээ же жок дегенде көзөмөлдөгөн кастанын бир бөлүгү деп эсептегенде,
кызматташуу деген эмне экенин түшүнүүгө аракет кылышат.
Ошондуктан, ооба, мен бул терминге күлүп коём.
Мен муну чындап эле олуттуу кабыл албайм.
Чындыгында, бул каста бири-бирине такыр эле «жашыл» эмес, анткени бийлик аларды өзү үчүн дагы-дагы көп
нерсени ээлөөгө түртөт – дайыма эң үстөм болууну каалашат.
Баары кантип бири-бирине байланып турат?
Бирөө кантип элестетсе болот, муундан-муунга чейин улантылып келе жаткан бир план бардай көрүнөт, бирок алар
чындыгында кызматташа алышпайт — мисалы, азыр коомдук деңгээлде адамдар айыл үчүн бир нерсе кылгысы келгенде?
Муну кантип элестетсе болот?
Бул биримдик кантип иштейт?
Башкарууда адамдар саясаттык башкаруу жөнүндө сүйлөөнү жакшы көрүшөт.
Ошентип, сен коргоочу тосмолорду орнотосуң, жана принципиалдуу жактан ал трансгуманизмге,
эвгеникага же технократияга окшош бир нерсе.
Бул белгилүү бир баяндамага, идеологияга же концепцияга таянып белгилүү бир багытта кыймылдаганды билдирет.
Албетте, жолдо айланып өтүүчү жолдор жана тоскоолдуктар болот.
Андан кийин, албетте, ички кагылыштар да бар.
Бул Америкада абдан ачык көрүнөт, ал жерде консервативдик блок бар эле, ал кезде ага Жорж Буш, Дик Чейни жана башкалар кирген.
Ал эми бул бүтүндөй топ — консервативдүү күчтөрдүн блогу жана үй-бүлөлүк клан, ал Америкада 100 жылдан ашык
убакыттан бери бийликти кармап келет — өзгөчө Буш үй-бүлөсү.
Андан кийин, албетте, демократиялык багыттагы күчтөрдүн блогу бар – мисалы, Байден (азыр жаш муунда), Жорж Сорос
жана Билл Гейтс, алар ушул солчул көбүктүн каржылоочулары.
Азыр бийликте консерваторлор турат.
Андан кийин өзүн либерал-консерватор деп эсептеген Питер Тиль сыяктуу финансисттер бар.
Албетте, ички бийлик үчүн күрөш бар, анткени акыр-аягында баары үстөлдүн башында ким отуруп, жаңы дүйнөлүк
тартипте же учурдагы системада кимдин сөзү өтөөрү жөнүндө.
Ошондуктан алардын ортосунда сөзсүз түрдө кагылыштар бар.
Бирок абдан туруктуу нерсе – адам ар дайым белгилүү бир күн тартибине ылайык аракет кылат.
Ошентип, ал дайыма технократияга карай жылып турат.
Азыр Германияда да муну көрө аласыз.
Принципиалдуу жактан алганда, бийликте ким болбосун, шайлоодон кийин да мааниси жок.
Андан ары көбүрөөк көңүл жашыл экономикага, CO2 эсепке алууга жана эмиссиялар менен соода жүргүзүүгө бурулууда.
Булардын эч бири жоюлбайт же өзгөрүлбөйт.
– Тескерисинче, азыр e-ID жана смартфондордогу электрондук капчыктар сыяктуу окшош куралдар менен
толук убакыттык биометрикалык байкоо жүргүзүлүүдө.
Себептери: Азыр биз бул миграциялык кризиске туш болуп жатабыз, ички коопсуздукту
чыңдоо жана өзүбүздү жакшыраак абалда коюу керек.
Азыр биз шайлоодогу алдамчылыкты жана башка ушундай көрүнүштөрдү алдын алуу үчүн Америка сыяктуу биометриканы жана электрондук
жеке күбөлүктү (e-ID) киргизип жатабыз, ал эми мурдагы өкмөт башка тобокелдик – вирус – себептүү ошол эле системаны ишке
киргизип, ошол эле биометриканы жана массалык байкоону каалаган.
Ошентип, саламаттык жана глобалдык саламаттык үчүн эми бизге биометрикалык көзөмөл, 2G же 3G аркылуу
байкоо жана QR-код дистопиясы чукул зарыл экени айтылды.
Акыры, сиз ошол эле модельди аласыз; ал эч кандай өзгөрүүсүз калат.
Принципиалдуу жактан, өзгөргөн жалгыз нерсе – маркетинг куралы гана.
Элге кандайдыр бир жол менен аны жагымдуу кылып көрсөтүүгө аракет кылуу.
Бул ар түрдүү топтор, бири-бири менен макул болбосо да, бирдиктүү максатка ээ экенин билдирет.
Менде алар жалпы элден мүмкүн болушунча көп нерсени алып коюуну каалап жатышкандай сезим бар.
Когнитивдик болобу же материалдык болобу, аны өзүңдө сактап калуу үчүн.
Алар жеке адамдарбы, үй-бүлөлөрбү же ири корпорацияларбы?
Бул бийлик түзүмдөрү кандай көрүнөт?
Ох, бул лекция канчага созулат?
Чоң тармак бар, ошондуктан так жооп берүү мүмкүн эмес.
Бир жагынан, Буштар сыяктуу үй-бүлөлүк кландар бар, алар 100 жылдан бери америкалык саясатка аралашып, негизинен
ресурстарды топтоп, кайра-кайра бийликке келип же бийликте болуп, кылмыштуу клан катары иштеп келишет.
Кеннедилер анчалык жакшы эмес.
Алар опий, курал-жарак жана алкоголдук ичимдиктерди контрабанда кылуудан акча тапканы
менен бул тармакта ири оюнчуларга айланышты.
Бул — бүтүндөй АКШнын Чыгыш жээги, принципиалдуу түрдө Чыгыш-Индия компаниясынын (Индия менен соодада
монополияга ээ мурдагы британдык соода компаниясы) мураскорлоруна жана опий соодасына негизделген.
Сиз бул тууралуу негизги масс-медиадан да окуй аласыз: Гарвард, Принстон жана башка ушул сыяктуу университеттер
негизинен мурдагы опиум барондору тарабынан негизделген.
Ал эми Кеннедилер да өзгөчө эмес.
Ошентип, бир жагынан, албетте, ушул үй-бүлөлүк кландар бар.
Экинчи жагынан, Бильдерберг конференциясы сыяктуу тармактар бар.
Албетте, кызыктуу: бир жагынан Жорж Сорос, Питер Тиль же Эрик Шмидт сыяктуу адамдар бар, алар
принципиалдуу түрдө ачык каршы идеологияларды өкүлдөшөт.
Бирөө солчул либерал – Google компаниясынын мурдагы башкы директору Эрик Шмидт – ал эми
экинчиси оңчул либерал-консерватор, Питер Тиль.
Ошентип, алар коомчулукта жана масс-медиада бири-бирине түп-тамырынан каршы болуп көрүнүшөт, бирок андан
соң Бильдерберг конференциясында жолугушуп, экөө тең Башкаруу комитетинин мүчөлөрү болуп саналат.
Бул болсо медиада көрүп жаткан нерселерден башка бир нерсе талкууланып жатканын билдирет, анткени медиадагы маалыматтын көбү,
балким, жөн гана көрсөтүү үчүн, же тактап айтканда адамдар ачык эле добуштарды же бийликти камсыз кылууга аракет кылып жатышат.
– Фондо санариптештирүү жана трансгуманизм сыяктуу нерселер ишке ашырылып жатат жана баары бир пикирде.
Ошондуктан адамдар адатта жеке жашоосунда да достошот.
Сен буга Бундестагда дайыма күбө болосуң: «Биз ток-шоудо талкуулап жатабыз» дешкенде — кандайдыр бир жол менен
Жашылдар CDUга, Социал-демократтар менен AfDге каршы тургандай.
Андан соң, аягында, алар бир жерде панелдин айланасында туруп, чогуу күлүп, көңүл ачып жатышат.
Бул негизинен клуб.
Ал эми бизге коомчулукта көрсөтүлгөн нерсе адатта сабын операсына окшош болот.
Ооба. Сиз бул нерселерди коомчулукка жарыялоодо абдан мыктысыз.
Адамдарды сага кантип кулак салдырасың?
Биринчи кезекте, мен эч ким мени укпасын каалайм.
Мен чындап эле адамдарды өздөрүнө жана интуициясына, ички үнүнө жана өз аң-сезимине кулак салууга чакырам.
Анткени, мен мурда айткандай, башкарууга укук жок.
Ошондой эле сага же мага бирөө деле эч нерсени буйрук кыла албайт.
Жашоодо бизди жетектөөчү жалгыз нерсе – бул биздин чындыкты жеке түшүнүгүбүз.
Жана бул нерсени ар бир адам өзү абдан субъективдүү түрдө чечиши керек.
Бул дегеним, мен негизинен маалымат чогултам, андан соң аны жеткиликтүү кылам – жана эң негизгиси, жыйынтыгыма келүү үчүн
колдонгон бардык булактарды көрсөтөм – ошондо окурмандар менин ой жүгүртүүмдү өзү ээрчип, анан ошол
эле жыйынтыкка келерин же келбесин өзү чече алат.
Мен аларды адатта абдан логикалык деп эсептейм жана башкасын кантип ойлоп табаарымды билбейм.
Бирок ар бир адам өзү үчүн чечим чыгарууга эркиндикке ээ.
Мен адамдардын мага такыр ишенишин каалабайм.
Эң жаман нерсе – жөн гана башкалардын пикирлерин кабыл алып, ага ылайыктап, аларга ишенүү.
Сен болгону өзүңө гана кулак салышың керек.
Мен үчүн маанилүүсү, биз туура терминдерди да колдонушубуз.
Ошондуктан мен өзүмдү «заговор теоретиги» же ушуга окшогон нерсе деп атаганда, албетте, адамдарга жакшылык кылам.
Сиз бул терминдерди менин тексттеримде таппайсыз.
Анткени бул ар дайым заговорлор жөнүндө эмес, уюшкан кылмыштуулук жөнүндө.
Жана принципиалдуу жактан абдан жөнөкөй бир фраза бар: акчанын артынан ээрчи.
Ошентип, акчанын издерин кууп барасың, ар бир кылмыш иликтөөчү, кылмышты чечүүнү каалаган ар бир детективдей.
Мен да ошондой кылам.
Менин ар бир макалам боюнча сиз сотко кайрылып, утуп чыгууга жакшы мүмкүнчүлүгүңүз бар,
анткени негизинен баары документтештирилген.
Жана бул жөн гана XY мырзанын кимдир бирөөнөн ушундай болушу мүмкүн деп уккан YouTube видеосу эмес,
адатта ЮНЕСКОдон, ЦРУдан ж.б. түпнуска документтер менен.
Андан кийин сиз өзүңүз окуп көрө аласыз: бул адамдар чындыгында эмне кылып жатышканын жана эмне жазып жатышканын, эмнени жарыялап
жатышканын, артка көз чаптырганда эмнени моюнга алып, эмнени ырастап жатышканын — бул көп
учурда ондогон жылдар өткөндөн кийин гана болот.
Ошондуктан сиз туура терминдерди колдонушуңуз керек.
Ошондуктан мен «байкоо экономикасы» сыяктуу терминдерди колдонуп жүрөм .
Принципиалдуу жактан алганда, бул жөн гана толук убакыттык байкоо эмес, толук убакыттык байкоодон киреше табуу.
Акыры, биздин доордун алтын кенин – тактап айтканда маалыматты – казып жаткан ири технологиялык
компаниялар, албетте, андан зор киреше табышууда.
Бирок, алар бул маалыматты өкмөткө же жашыруун кызматтарга да өткөрүп беришет.
Булар, өз кезегинде, мамлекетти легитимсиз деп тааныган жеке динчилдерге жана динге
ишенбеген сынчыларга табигый түрдө жеткиликтүү.
Бул абдан ден-соолукка зыяндуу тармак экенин билдирет.
Ал эми Бенито Муссолини бул көрүнүштү ошол кезде фашизмдин идеалдуу формасы катары сүрөттөгөн: «Корпоративизм».
«Мамлекет менен корпорациялар саламатсыз бийлик түзүмүнө айланганда». Ал эми бизде дал ошол бар.
Ошондуктан бул бийлик түзүмү ушунчалык чоң, чатактуу жана аны аныктоо кыйын, анткени саясат
негизинен көптөн бери эч кандай чечим кабыл алган эмес.
Принципиалдуу жактан алганда, супранационалдык уюмдар, алардын агенттери, илимий-аналитикалык борборлору жана Бириккен Улуттар
Уюму сыяктуу органдар көптөн бери биз эч качан добуш бербеген 2030-жылга карата күн тартибин жана туруктуулук
максаттарын сунуштаган чечимдерди кабыл алып, андан соң тиешелүү улуттук өкмөттөр аркылуу ишке ашырып, күчүнө киргизип келишет.
Принципиалдуу жактан алганда, бул калктын эркине каршы келет, анткени алар муну колдобогон жана бул маселеде эч кандай үнү жок.
Мен үчүн саясат — дүйнөлүк өкмөт деп аталбаган, бирок глобалдык башкаруу деп аталган
супранационалдык түзүмдүн аткаруучу бутагы гана.
Жана бул, албетте, бир маалда дүйнөлүк башкаруу түзүмүнүн күчтөнө беришине алып келет.
Эң кечинде, акыры БУУга туруктуулук салыгын төлөшүбүз керек болгондо, бул маселе буга чейин эле талкууланган.
Бирок улуттук өкмөттөр, албетте, мындан ары да бар болуп калат.
Анткени сен ошону көрөсүң.
Ошол жерде мен демократияны имитациялап, добуш берип, шайлоочуларга катышып жаткандай сезим берип
коё алам, бирок акыры бул чындыкка дал келбейт.
Демек, айрым адамдар коркуп жүргөн бир дүйнөлүк өкмөт, ал Женевада же Нью-Йоркто жайгашары күтүлгөн, балким болбойт, анын
ордуна биз азыркыдай эле бөлүмдөрүбүз менен уланта беребизби?
Так, ал да сатылбайт.
Эгерде мен медиада демократия моделинин илгерилетүүсүн улантып, аны тарыхтагы эң мыкты демократия деп айткым келсе, анда бизде
эми дүйнөлүк өкмөт бар деп айта албайм, анткени ал негизинен арткы бөлмөдө чогулуп, бүт дүйнө үчүн
чечимдерди кабыл алган сегиз кары кишиден турат.
Албетте, бул ошондой иштебейт. Адамдар да муну билет, албетте.
Ошондуктан улуттук өкмөттөр, албетте, мындан ары да бар болуп калат, бирок ар дайым жогорку улуттар аралык суверенитетти
талап кылган жана камсыз кылган жаңы куралдар пайда болуп турат.
Мисалы, ушул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун келишими табигый түрдө саламаттык сактоо секторундагы ар бир
өлкөдө эмне болорун эми улуттук өкмөттөр эмес, эл аралык түзүм аныктай турганын камсыз кылат.
Ооба.
Эмне үчүн адамдар муну чыдайт деп ойлойсуз?
Өз өкмөттөрүнө канааттанбаган жана, балким, жаңы башталышты кубаттап, дүйнөлүк өкмөттү да
колдоого даяр адамдардын саны күндөн-күнгө көбөйүүдө.
Ооба, анын анчалык жаман эмес деп эсептеген адамдардын саны таң калыштуу көп.
Бирок адатта жакындан карабаган адамдар ошондой болот.
Өзүн демократ деп эсептеген ар бир адам – айрыкча азыр Швейцарияда, элдик деңгээлдеги демократ
катары – өз коомчулугунда таасир тийгизгиси келет.
Башкача айтканда, ал өз оюн билдиргиси келет, чечим кабыл алууга катышып, артыкчылыктары менен кемчиликтери боюнча өз ой-пикирлерин
кошуп, андан соң кандайдыр бир макулдашууга келгиси келет.
Чындыгында эле, демократия ушундай.
Бул процесс, көп учурда кагылышуу, талкуу же дискурс болуп, аны кайсы бир жерде чечүү керек.
Албетте, мындай болбойт.
Менимче, көпчүлүк адамдар муну чындап түшүнбөйт, анткени алар кадимки жумуш графигинде жөн гана убактысы жок.
Эгерде китепте жакшы баяндап бере албаса, кечинде төрт, алты же сегиз саат бир нерсени изилдөөгө кимдин убактысы бар?
Көчөдө адамдар менен сүйлөшкөндө, баары эле жагдайга макул болуп, ичтен нааразы болуп турушканы
менен, чындап эч нерсе кылбай жатышкандай сезилет.
Медиа бизге айтышат, сендей жана мендей фрилансер журналисттер калктын эң көп дегенде 20 пайызын түзөт.
Чындап эле ошондойбу?
Жок, мен аны ошондой көрбөйм.
Мен дайыма Швейцариядагы референдумдардын мисалын келтирүүнү жактырам – ошол учурда алар
коронавирус жана Ковид мыйзамы боюнча өткөрүлгөн.
Биринчи референдум болгон, ал башында мыйзамды да четке каккан.
Мен бул болжолдорду – же прогноздорду – карадым, жана бир маалда, менимче, натыйжада 47 пайыз бул мыйзамды
четке какты, бул болсо акыры ал кабыл алынганын билдирди.
Бирок калктын 47 пайызы биринчи референдумда ушул режимди – байкоо жана көзөмөлдөө системасын – киргизүүгө каршы чыккан.
Мен бул критикалык көбүк тууралуу маалымат каражаттарындагы көпчүлүк маалыматтар толугу менен ашыкча деп эсептейм.
Анткени, албетте, адамдарды кандайдыр бир жол менен калктын өзгөчө, акылдан адашкан, сынчыл бөлүгү экенин жана
алар абсолюттук азчылык экенин сездиришиң керек, ооба.
Андан кийин өзүңдү ошого жараша күчсүз сезесиң.
Бул, албетте, күчсүздүк жана жардамсыздык сезимин жаратат, адамдарды үйдө диванда бейпил отуруп, эч нерсе
кыла албай жатканына ачууланып калууга мажбур кылат.
Бирок мен муну таптакыр башкача көрөм, анткени айткандай, шаарда жүрүп, адамдар менен сүйлөшүп жатканда, баары сонун деп чындап
ойлогон, Германия өкмөтүнө, Америка өкмөтүнө — Трамп болобу же анын мурункулары болобу — же Швейцария өкмөтүнө чындап
кубанып, шыктанып турган адамды кездештирүү өтө сейрек болот.
Коомдук жайларда, пабдарда, поезддерде чындап эле ага шыктанып турган адамды дээрлик кездештире албайсың.
Мен байкаганымча, ал жакта аны абдан оң баалап сүйлөгөн адамдар азчылыкты түзөт.
Бул 20, 18, 25, 15 пайыз, кайсы жакка бара жатканыңызга жараша, балким 30 пайызга чейин.
Бирок, менимче, бул азчылык.
Мен калктын 60–70 пайызы алданып жатканын, баары жасалма экенин жана чоң нааразычылык бар экенин түшүнүшкөнүнө ишенем.
Менимче, булардын ичинен – айталы, 60 пайыз же 70 пайыз – алардын көпчүлүгү муну коомчулукта айтууга дагы деле батынбайт.
Анткени, албетте, жумуш берүүчүңүз билип калат деп коркушат, жумушта сизге кемчиликтерди жаратышат, теннис же атуу клубуна
кошулууга уруксат беришпей калышы мүмкүн, досторуңуз сизди таңгажаар теорияларды жактаган
четтетилген адам катары кабыл алышы ыктымал.
Бирок, менин тажрыйбама караганда, эгер бул тууралуу ачык сүйлөсөң – көптөгөн адамдардын өтө сынчыл экенин тез байкайсың.
Маанилүү нерсе – бийлик классы сунуштаган жана пропаганда машинасы колдонгон терминдерди колдонбоо.
Ошондуктан климаттын өзгөрүүсү жөнүндө сүйлөшпө; эгер кимдир бирөө сизге климаттын өзгөрүүсү
жөнүндө сүйлөсө, айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө сүйлөңүз.
Бирөө капиталдын топтолушу жана Элон Маск сыяктуу жаман миллиардерлер жөнүндө сөз кылганда, андан соң Сорос менен Гейтс
сыяктуу жаман миллиардерлер жөнүндө да сөз кылгыла, алар акыры кылмыштуу уюм түзүп, биз эч кимибиз
добуш бербеген нерселерди киргизүү үчүн кызматташат.
Жана нерселерди такыраак терминдерди колдонуп сүрөттөөгө аракет кыл.
Бул саясий заговор теориялары эмес; бул уюшкан кылмыштуулук жана иликтөө журналистикасы; бул криминалистика.
Көзөмөл мамлекетинин өзү эмес, көзөмөлдүн экономикасы маанилүү, анткени корпорациялар, мамлекеттик
аппарат жана чалгын кызматтары тыгыз кызматташат.
Ошондуктан, эгер сиз адамдарга туура лексика менен жакындасаңыз, сиз – кавычкадагы – «башка
тарап» менен да абдан конструктивдүү сүйлөшө аласыз.
Мен муну кайра-кайра баштан кечирем: расизмге жана социалдык адилетсиздикке болгон аң-сезими жогору «воке» деп аталган же
«тосмонун такыр башка тарабынан» келген адамдар менен сүйлөшкөндө. Алар бул темада мен менен абдан жакшы сүйлөшө
алышат, анткени мен да айлана-чөйрөнү коргоону колдойм жана эч ким тамагына микропластиктердин аралашын каалабайт.
Мен ошондой эле Маск, Сорос же Гейтс сыяктуу супермиллиардерлерди жактырбайм, анткени алар акчасын колдонуп, зыяндуу гана
кампаниялар аркылуу Америкада жана Африкада адамдарды дары-дармек менен өлтүрө тургандай деңгээлде таасир сатып алышат.
Стерилизациядан өлүмгө чейин, өткөндө болгон бардык нерселер.
Ошондуктан адамдарды жөн гана жогору көтөрүүгө аракет кылганда — жана менимче, бул жерде ар бир адам өзүнө бир аз көз чаптырып
алганы керек — анткени, албетте, көптөгөн адамдар дагы деле коронавирус кризисинен,
коңшуларынан, жумуш берүүчүлөрүнөн абдан капа.
Бирок эгерде сен бир аз көбүрөөк маалымдалып, башкаларга караганда бир аз тереңирээк түшүнүгүң бар жана бул
нерселерди түшүнүп алган болсоң, анда сен да бир аз чегинип, акылдуу болуп, адамдарга кайрылууга жооптуусуң.
Биз бир түр болгондуктан, бул жашоо мейкиндигин кандайдыр бир жол менен биргеликте бөлүшүшүбүз керек.
Эгерде биз Германиядагы корonaны колдогондор менен ага каршы чыккандар, миграцияны колдогондор менен ага каршы чыккандар,
Трампты колдогондор менен ага каршы чыккандар, Мерц менен BlackRock сыяктуу бөлүнүүлөрдү улантсак, андай бөлгөн
баяндар калкка канчалык көп киргизилсе, биз өзүбүз менен жана горизонталдуу кагылыштар менен ошончолук көп алек болобуз.
2008-жылы Occupy Wall Street кыймылында көргөндөй, көйгөй жогору жакта жатат.
Адамдар акыркы жолу биргелешип караганы — Occupy Wall Street учурунда болгон.
Ар кыл чөйрөдө чоң дем-күч пайда болуп, адамдар түшүндү: биздин акчабыз, салык акчабыздын миллиарддары менен куткарышыбыз
керек болгон борбордук банктар жана ири банктар экенин.
Жана аларда бул горизонталдуу кагылыш болгон эмес.
Андан кийин, айрыкча Америкада, «Tea Party» кыймылы пайда болуп, расизмге жана социалдык адилетсиздикке карата
прогрессивдүү «воке» кыймылы деп аталган агым пайда болду.
Кайрадан эле адамдар горизонталдуу кагылышка кирип, бири-биринин башын уршууда, ал эми чыныгы көйгөйдү –
адатта жогору караган маселени – чечүүгө аракет кылышпайт.
Ооба.
Азыр биз бул процессстин толук көз карандысындабызбы же ага каршы өзүбүздү коргоп, куралдансак болобу?
Биз муну макул көрүп, ошондуктан ага бийлик беребиз.
Экинчи жагынан, биз бийликти өзүбүзгө алганда, ошол мүмкүнчүлүктөрдү, айтор, алардан тартып алабыз.
Канчалык көп адамдар муну жасаса, бул процесс ошончолук чоң жана толук кандуу болот.
Сиз адамдарга кандай кеңеш бересиз? Алар эмне кылышы керек?
Биринчи кезекте, пропаганда канчалык көп болсо, ошончолук күмөндүү, шизофреникалык
баяндар аралашып, ачууну башкаруу күчөйт.
Ошентип, бүгүнкү тема A, жана биз ага катуу нааразы болушубуз керек.
Эртеси күнү күн тартибинде B темасы турат, жана ага катуу нааразы болуу керек.
Бул канчалык көп болсо, ошончолук марфири мунарасында белгилүү бир деңгээлде паника бар экенин көрсөтөт,
анткени, албетте, саясатка жана мамлекетке болгон ишеним ондогон жылдар бою төмөндөп келатат.
Коомдук телекөрсөтүүгө болгон ишеним төмөндөп жатат.
Шайлоочулардын катышуусу азайып, төмөндөп жатат.
Бул көптөгөн адамдар өздөрүндө кандай өкмөт бар экенин ачык түшүнүп, ал чындап эле демократияга анча тиешеси жок экенин байкап
жатышканын билдирет. Алар капа болуп, бурулуп кетип жатышат.
Албетте, көпчүлүк адамдар муну белгилүү бир азап-кайгы (берүүнү кабыл алуу) — башкача айтканда, өкүнүч — менен жасашат, анткени
алар андан ары ага мамиле кылгысы келбейт, тескерисинче жеке жашоолоруна, таасир эте ала турган нерселерге көңүл бурушат.
Жана бул чындыгында туура.
Эгер мен азыр бул тууралуу жазбасам, көп учурда бул нерселерге деле көңүл бурмак эмесмин, анткени сизге
сунушталган нерсе көбүнчө жөн гана сиздин акыл-эсиңизди кемсинтүү болуп саналат, анын гротеск баяндамасы менен.
Бирок адамдарга чындап кеңеш бергиң келсе, аларга биз дагы деле көп экенибизди түшүнүүсү керек экенин айтыңыз!
Эгерде сиз полиция күчтөрү же мамлекеттик кызматкерлери бар өкмөттүн абалын алып, аны ошол өлкөдө жашаган адамдардын саны,
башкача айтканда калктын саны менен салыштырсаңыз, анда мамлекеттик аппарат – система же каалагандай атап
алсаңыз болот – менен чындап бийликти кармап турган калктын ортосунда чоң ажырым бар экенин көрөсүз.
Чындыгында, демократиянын негизиндеги идея — суверений чечим кабыл алат.
Бул сезим Швейцарияда өзгөчө күчтүү.
Андан кийин эгер сени Бернде сурабаса, федералдык Бернден сага кандайдыр бир түрдө буйрук берилип жаткандай сезилет.
Азыр бизде бул ЕСтин алкактык келишимдери бар, анда мындай деп айтылат: «Биз референдумду кандайдыр бир жол
менен айланып өтүүгө аракет кылып жатабыз, жана ал Мамлекеттер палатасына барууга милдеттүү эмес.»
Сен кандайдыр бир жол менен андан кутулууга аракет кыласың.
Жана адамдар жөн гана активдүү катышышы керек.
Демократия – бул процесс. Эгерде сиз аны «эң мыкты модель» деп эсептесеңиз – ал, балким, биз билген жана колдонгон эң мыкты
моделдердин бири, жана бизде ага байланыштуу практикалык тажрыйба да бар – эгер сиз ага катышып, активдүү түрдө оң
натыйжаларга жетишүүнү кааласаңыз, анда сиз катышып, жергиликтүү деңгээлде аракет кылышыңыз керек.
Анткени Чургадан Берндеги Федералдык Кеңешке таасир эте албайсың.
Бирок сиз жергиликтүү кеңешти сергек болуп, көңүл бурууга, сунуш киргизүүгө жана артыкчылыктарды аныктоого мажбурлай аласыз.
Эгер жетиштүү муниципалитеттер муну жасап, жетиштүү муниципалдык жетекчилер кантонда чара көрсө, андан соң кантон Бернде
чара көрсө, анда сизде сөзсүз өзгөрүү жарата турган күч болот.
Эгерде көптөгөн акысыз медиа булактар жана ошончолук оппозиция болбосо, Корона сөзсүз түрдө таптакыр башкача болмок.
Ошондуктан активдүү болуңуз, диваннан туруп, кризисти көркөм тасмадай кабыл албаңыз.
Бул – биздин баарыбыздын өмүрүбүз, жана биз аны каалагандай калыптандыра алабыз, анткени келечек алдын
ала белгиленген эмес; биз аны азыр да өзгөртө алабыз.
Ооба, бааңыз үчүн жана биз менен билимиңизди бөлүшкөнүңүз үчүн чоң рахмат.
Жыйынтыктап айтуу үчүн көрүүчүлөргө дагы бир нерсе айткыңыз келеби?
Ооба, бул дээрлик жыйынтыктоочу сөз эле, бирок сен өзүң күч, өзгөрүү, оң келечек экениңди
жана жашоонун сулуу экенин түшүнүшүң керек.
Өмүр кооз, ал эми адамдар бизди башка нерселерге – коркууга, согуштардан коркутууга, санариптештирүүдөн коркутууга ж.б. –
ишендирүүгө аракет кылса, булардын баары көзөмөлдөө ыкмасы гана.
Өмүр кооз.
Сиз үй-бүлөңүз жана жергиликтүү коомчулугуңуз менен бирге демдүү, бактылуу жана толук кандуу жашоо кечиришиңиз керек, жана эч
кандай шартта медиа – пропаганда машинасы бизди коркуу же азап-кайгы абалына түрткү берүүгө аракет кылса, ага жол
бербеңиз, анткени ошондо алар акыры максаттарына жетишет.
Ошондуктан келечек болжолдоого эмес, аны калыптандырууга арналган – Антуан де Сент-Экзюпери бир жолу айткан.
Мен бул ишти активдүү болуп, бактылуу жашоо менен жүргүзүү керек деп эсептейм, анткени бактылуу жашоо — чыныгы революция.
Бул маек үчүн чоң рахмат. Ийгилик каалайм, мырза Регенауэр.
Чакырууңуз үчүн рахмат.