WEBVTT

00:00.520 --> 00:07.766
2025 елның 29 мартында «Кюльтурхаус Дорнбирн»да «Ирек һәм
үз-үзеңне билгеләү – җаваплы граждан» исемле

00:07.766 --> 00:14.560
чара узды, анда хокук дәүләте, суверенитет
һәм акча темаларына кызыклы чыгышлар яңгырады.

00:14.560 --> 00:18.359
Чараны Дорнбирндагы Шәхси үсеш академиясе оештырды.

00:18.359 --> 00:24.920
HOCH2.TV сезнең өчен, кадерле тамашачылар,
барлык репортажларны яздырып, мөхәррирләде.

00:24.920 --> 00:31.780
Бүген Kla.TV акчаны кулланудан читләштерү
турында Хансйорг Штуцле белән әңгәмә тәкъдим итә.

00:45.840 --> 00:53.679
Хәзер без Хансйорг Штуцле әфәндегә һәм
акчаны саклау һәм акчаны бетерү темасына күчәбез.

00:53.679 --> 00:58.140
Тематик яктан шулай ук бәйле, ләкин бераз борылыш белән.

01:04.599 --> 01:07.640
Хөрмәтле Стутцле әфәнде, бәлки башта сезгә бер тиз сорау.

01:07.640 --> 01:13.719
Сез акчаны бетерү яки саклап калу
мәсьәләсенә ничек шулкадәр тирән катнашып киттегез?

01:13.719 --> 01:19.159
Әйе, минем өчен бу шактый күптән
булды, әлбәттә, якынча 25 ел элек.

01:19.159 --> 01:27.799
Һәм иң беренче чиратта, логик яктан караганда,
чөнки ирекле түләү системасына каршы торучылар бар.

01:27.799 --> 01:30.519
Һәм бу нигездә финанс тармагы.

01:30.519 --> 01:36.920
Якынча 25 ел элек миңа бу теманың бервакыт күтәреләчәге ачык иде.

01:36.920 --> 01:45.480
Чөнки акча мөмкин булган «банк йөгерешләре»
рәвешендә аларның бизнес-моделен куркыныч астына куя.

01:45.480 --> 01:51.394
Бу финанс тармагының асылда һәрвакыт акча
системасына карата җәмәгать ышанычын билгеле бер

01:51.394 --> 01:54.680
дәрәҗәдә саклау өчен басым астында булуын аңлата.

01:54.680 --> 02:01.840
Әгәр бу билгеле бер чиктән түбән төшсә,
гражданнар борчыла башлыйлар һәм банкка баралар.

02:01.840 --> 02:06.640
Ул акчаны тели, аны үз йогынты даирәсенә кертергә тели.

02:06.640 --> 02:10.680
Аннары чиратлар барлыкка килә, аннары банкларда
акча алу өчен йөгерү бар, һәм шундый хәлләр дәвам итә.

02:10.680 --> 02:15.520
Һәм аннары, әлбәттә, зур кризис килеп чыга.

02:15.520 --> 02:21.840
Ул вакытта миңа гади генә ачык иде: наличные
акчаны бетерүнең бернинди чагылышы да юк иде.

02:21.840 --> 02:28.520
Ләкин 2007–2009 еллар финанс кризисы
вакытында моның шактый көчле чагылышы булды.

02:28.520 --> 02:33.479
Чын акча тыюлары булганда моны бик аз кеше генә игътибарга алды.

02:33.479 --> 02:42.599
Һәм ул күп игътибар җәлеп итмәде, чөнки аны матур
эвфемизм – «акча чикләре» – белән тасвирладылар.

02:42.599 --> 02:47.319
Акча чикләүе – билгеле бер чиктән арткан очракта акча тыюы.

02:47.319 --> 02:54.879
Европада – шунда ул башланды – билгеле бер
чик артына акча кабул итүне тыючы 18 ил бар.

02:54.879 --> 03:01.159
Греция, мәсәлән, бары тик 500 евро
булган иң түбән акча чикләүсе булган ил.

03:01.159 --> 03:10.047
Бу димәк, әгәр сез хәзер Грециягә барып, 501
евролык кунакханә хисабын акча белән түләргә

03:10.047 --> 03:15.479
теләсәгез, бу законсыз һәм җәзага тартылуга китерә.

03:15.479 --> 03:25.759
Греция инде акча чикләвен 200 еврога
кадәр киметү өчен ике тапкыр омтылыш ясады.

03:25.759 --> 03:32.360
Ләкин бу мөмкин түгел иде, чөнки 500 евролык
банкнот әле дә законлы түләү чарасы булып тора.

03:32.360 --> 03:36.599
Һәм шул гына сәбәп бездә түбәнрәк акча чикләве юк.

03:36.599 --> 03:41.520
Әйе, һәм бу үсешләр, әлбәттә, күпчелек
гражданнарның көндәлек тормышында билгеле түгел.

03:41.520 --> 03:42.719
Шулай итеп, кайбер кешеләр моны гади кабул итәләр.

03:42.719 --> 03:45.479
Минемчә, Германиядә ул якынча 10 000 евро.

03:45.479 --> 03:46.719
Яки бу минем мәгълүматыммы?

03:46.719 --> 03:52.000
Юк, хәзерге вакытта Германиядә сату
ноктасында (POS) классик акча чикләве юк.

03:52.000 --> 03:55.879
Һәтта депозитлар өчен дә түгел, димәк, салым акчаларын
юу һәм шундый эшләр өчен дәлилләү йөкләнеше шундамы?

03:55.879 --> 04:00.669
Дөрес, шулай итеп сәүдәгәрләр исәп-хисап язуларын алып
барырга тиеш, ләкин 2027 елдан башлап бөтен Европа

04:00.669 --> 04:03.599
буйлап 10 000 евро күләмендә акча чикләве гамәлгә керәчәк.

04:03.599 --> 04:04.360
Бу тема.

04:04.360 --> 04:07.360
Әлеге дәрәҗәдән түбәнрәк булган илләр аны саклап кала ала.

04:07.360 --> 04:10.520
Сез теләсә кайсы вакытта акча чикләвен
10 000 фунттан түбәнрәк итеп куя аласыз.

04:10.520 --> 04:15.039
Һәм сез бу өлкәдә әле дә проблема турында
чагыштырмача аз хәбәрдар булуын ничек аңлатасыз?

04:15.039 --> 04:18.839
Бәлки, гражданнар әле үзләренең
акчаларына янаган куркынычның зурлыгын белмиләрме?

04:18.839 --> 04:20.920
Һич тә юк.

04:20.920 --> 04:25.240
Мин менә озак-озак лекция тур­ыннан кайттым.

04:25.240 --> 04:28.000
Гыйнвардан бирле мин бары тик лекцияләр укырга гына сәяхәт итәм.

04:28.000 --> 04:34.519
Мин акчаны бетерүнең механизмнары турында
ике сәгать сөйләгәндә, күп кешеләр болай ди:

04:34.519 --> 04:39.279
Мин моның проблема икәнен белә идем, ләкин
ул шулкадәр бәхәсле булыр дип уйламаган идем.

04:39.279 --> 04:43.120
Әмма сез Дойче Бундесбанкны тыңлаганда,
барысы да камил тәртиптә кебек тоела.

04:43.120 --> 04:46.839
Алар безгә акча җитәрлек булуын һәм
аның киләчәктә дә саклануын ышандыралар.

04:46.839 --> 04:51.439
Гомумән алганда, гади халыкның,
диләр, нәрсә теләвен генә исәпкә алалар.

04:51.439 --> 04:53.560
Без сезнең өчен кечкенә язма әзерләдек.

04:53.560 --> 04:57.137
Узган җәй, минемчә, сез ARDка караган
Германиянең җәмәгать радио-телевизион тапшыру

04:57.137 --> 04:59.720
оешмасы Südwestrundfunk кунагы булган идегез.

04:59.720 --> 05:01.160
Шул нәкъ менә тема иде.

05:01.160 --> 05:03.939
Бәлки без тагын бер кат тиз генә карап чыгарбыз.

05:06.720 --> 05:09.439
Ярар, шул сорауга җавап бирү өчен
студиядә нәкъ менә кирәкле кунак бар.

05:09.439 --> 05:10.439
Stefan Hardt безнең белән.

05:10.439 --> 05:13.560
Ул Бундесбанкның Үзәк акча бүлеген җитәкли.

05:13.560 --> 05:14.000
Хәйерле кич.

05:14.000 --> 05:14.680
Хәйерле кич.

05:14.680 --> 05:19.319
Син күпме вакыт, Бундесбанк күпме
вакыт безгә яңа акча биреп торачак?

05:19.319 --> 05:23.120
Гражданнар акча кулланырга теләгәнче.

05:23.120 --> 05:27.360
Бу барлык кәгазь акчаларга да, барлык вак акчаларга да кагыламы?

05:27.360 --> 05:28.480
Әйе, әлбәттә.

05:28.480 --> 05:35.439
Гомумән алганда, гражданнарның күпчелеге акча
белән түләү мөмкинлеге булуын теләвен әйтә.

05:35.439 --> 05:39.120
Бу халыкның якынча 93 проценты шуны тели.

05:39.120 --> 05:40.800
Һәм аларның барысы да моны эшләми.

05:40.800 --> 05:44.759
Ләкин алар ким дигәндә акчалата
түләү мөмкинлегенә ия булырга телиләр.

05:44.759 --> 05:51.279
Һәм кешеләр акча белән түләргә
теләгәнче, без моны дәвам итәчәкбез.

05:51.279 --> 05:54.279
Акча сөючеләр хәзер тыныч сулыш ала ала.

05:54.279 --> 05:56.879
Сезнең иңнәрегездән авырлык төшкәнен ишетәмме, Стүтцле әфәнде?

05:56.879 --> 06:06.000
Һич тә юк, чөнки бу бик ачык әйтелде: сорау
булганчы, Дойче Бундесбанк моңа тугры калачак.

06:06.000 --> 06:07.399
Һәм менә шунда бөтен проблема.

06:07.399 --> 06:11.240
Сез шулай ук «таләп» нәрсә икәнен билгеләргә теләрсез.

06:11.240 --> 06:13.240
Акчалата түләү коэффициенты нинди дәрәҗәдә булырга тиеш?

06:13.240 --> 06:19.319
Шулай итеп, ахыр чиктә бу безнең, гражданнар буларак, карар
кабул итүебезгә кала – карта белән түлибезме, әллә акча беләнме?

06:19.319 --> 06:21.720
Карта түләүләре ягыннан без монда нигездә шуны әйтәбез.

06:21.720 --> 06:25.680
Мин акчаны бетерү ягындамын, яки
мин акчаны саклап калу ягындамын.

06:25.680 --> 06:29.680
Шулай итеп, монда без исәпкә
алырга тиеш булган бик мөһим нокта бар.

06:29.680 --> 06:40.160
Һәм кызганычка каршы, гражданнарның кулында акча
калмады, чөнки икътисад акчадан баш тартуга күчте.

06:40.160 --> 06:44.040
Димәк, хәзер Германиядә кайбер
сәүдәгәрләр акча кабул итүдән баш тарта.

06:44.040 --> 06:49.800
Һәм без беләбез ки, шушы нигездә
акчаның озак вакытлы яшәп калу мөмкинлеге юк.

06:49.800 --> 06:57.459
Чөнки икътисад безнең, гражданнар буларак,
акча белән түләү мөмкинлегебез булуын билгели.

07:02.720 --> 07:08.399
Ярар, минемчә, син соңгы өлешне әйткәндә
банкир бик тә шат күренмәде, шулай бит?

07:08.399 --> 07:10.160
Әйе, ул аның күз алдында тотканы түгел иде.

07:10.160 --> 07:14.560
Кайчак миңа шундый хис килә: Дойче Бундесбанк һәрвакыт
кешеләрне тынычландырып тору өчен җаваплы, аларны ышандырып:

07:14.560 --> 07:16.360
Акча имин.

07:16.360 --> 07:21.040
Ләкин ахыр чиктә алар моны ихтыяҗга бәйли.

07:21.040 --> 07:28.680
Мин сорадым: «Дойче Банк бундесбанк
ихтыяҗ дип нәрсәне аңлый?» – ул җавап бирмәде.

07:28.680 --> 07:34.399
Наличные акчаны бетерүдә гади генә билгеле бер
механизм бар, аны мин бераз аңлатып бирергә телим.

07:34.399 --> 07:36.000
Без моның өчен дә диаграмма әзерләдек.

07:36.000 --> 07:37.720
Бу бик мөһим нокта.

07:37.720 --> 07:43.000
Әлбәттә, бу структуралар наличные акчаны бетерәләр.

07:43.000 --> 07:48.160
Һәм мин гадәттә ике сәгать ала торган нәрсәне аңлатырга тырышам.

07:48.160 --> 07:50.879
Мин моны биш минуттан соң сынап карыйм.

07:51.680 --> 07:53.279
Вакыт бетә бара, ярыймы.

07:53.279 --> 07:59.160
Шулай итеп, сул якта без наличсыз түләүләр
өчен инфраструктура булдыру кирәклеген күрәбез.

07:59.160 --> 08:03.560
Бу зур проектны тәмамлау өчен дистәләрчә ел кирәк булды.

08:03.560 --> 08:07.079
Германиядә, ким дигәндә, аны тулы дип әйтеп була.

08:07.079 --> 08:09.519
Һәм монда, Австриядә, бәлки әле тау өйләрендә юк.

08:09.519 --> 08:12.079
Ләкин башкача алганда, инфраструктура урнаштырылган.

08:12.079 --> 08:14.879
Бу нигездә хәл ителгән.

08:14.879 --> 08:21.040
Уң якта без күрә алабыз, маркетинг һәм
тавышны көчәйтү табигый рәвештә маркетинг аша бара.

08:21.040 --> 08:28.160
Цифрлы түләүләрне популярлаштыруга
миллиардлаган инвестицияләндерелде.

08:28.160 --> 08:34.399
Һәм күп кешеләр ахыр чиктә бу
системага аны җитди уйламыйча керәләр.

08:34.399 --> 08:40.840
Бераз кызганыч та шул: акчага
каршы реклам кампаниясе дә үткәрелде.

08:40.840 --> 08:46.279
Кызганычка каршы, без моны коронавирус пандемиясе
вакытында кибетләрдә язылган язуларны күргәч сиздек:

08:46.279 --> 08:50.519
Гигиена сәбәпле, зинһар, акчалата түләмәгез һ.б.

08:50.519 --> 08:57.960
Һәм күп кеше моңа ышанды, аннары чынлап та санлы системага керде.

08:57.960 --> 09:01.919
Аннары бездә тема бар: икътисад тарафыннан акчадан баш тарту.

09:01.919 --> 09:04.080
Бу бик бәхәсле тема.

09:04.080 --> 09:09.159
Наличные акча чынлыкта өч бик көчле законнарда канунлаштырылган:

09:09.159 --> 09:17.362
Чынлыкта, бу Германия Федератив Банкы законында да, Европа Үзәк
Банкы уставында да, Европа Берлеге килешүендә дә

09:17.362 --> 09:24.960
шундый итеп урын алган ки, ул законлы түләү
чарасы булып тора һәм сәүдәдә кабул ителергә тиеш.

09:24.960 --> 09:31.458
Бу 2010 елда Комиссия тәкъдиме нигезендә
эшкә кушылды – килешү иреге аргументына

09:31.458 --> 09:35.600
таянып, сәүдәгәрләр наличные акчаны кире кака ала.

09:35.600 --> 09:40.279
Шуңа күрә алар бизнес һәм сәүдәдә
килешү иреген мөһимрәк дип саныйлар.

09:40.279 --> 09:43.399
Буны шулай ук Дойче Бандесбанк та раслады.

09:43.399 --> 09:47.480
Без моны әңгәмәдә дә сөйләштек.

09:47.480 --> 09:53.079
Бу шартлау кебек, бик куркыныч, чөнки бу
аңлатма хәзер сәүдәгәрләргә акча кабул итүдән

09:53.079 --> 09:56.240
баш тартырга рөхсәт ителүен факт итеп куя.

09:56.240 --> 10:03.194
Бу безнең, гражданнар буларак, үз кулыбызда акча –
ягъни сайлау иреге – юк дигән сүз, хәзер икътисад

10:03.194 --> 10:07.039
безгә акча белән түләргә ярыймы-юкмы икәнен хәл итә.

10:07.039 --> 10:09.000
Бу факт.

10:09.000 --> 10:15.519
Аннары бездә тагын бер ягы бар, ул – электрон евроны кертү.

10:15.519 --> 10:20.720
e-евро быел октябрьдә өченче этабына керүе көтелә.

10:20.720 --> 10:25.440
e-euro өчен тәкъдим ителгән кагыйдә бар, ягъни закон проекты.

10:25.440 --> 10:33.720
Европа Берлеге парламенты моны октябрьдә хәл итәчәк дип көтелә.

10:33.720 --> 10:41.134
Һәм аннары киләсе бер, ике яки өч ел эчендә без
чынлап та сату ноктасында, ягъни сәүдәдә

10:41.134 --> 10:46.159
наличные акчага турыдан-туры көндәшкә ия булачакбыз.

10:46.159 --> 10:48.279
Һәм бу, әлбәттә, барысын да китереп чыгара.

10:48.279 --> 10:57.799
Бу өч блок гражданнарны әкренләп бу
системага этәреп, аларны санлы түләүләргә күнектерә.

10:57.799 --> 11:01.720
Һәм менә ул килә – һәм бу иң мөһим нәрсә

11:01.720 --> 11:06.559
– ягъни, «акча түләү өлеше» бик мөһим термин.

11:06.559 --> 11:15.679
Дойче Банк бундесбанкы монда бирелгән
әңгәмәдә шулай ук моны ихтыяҗга бәйләүләрен әйтте.

11:15.679 --> 11:19.360
Мин әйткәнчә, мин Дойче Бундесбанктан
«таләп» дигәндә нәрсәне аңлатуларын сорадым.

11:19.360 --> 11:22.480
Минем исәпләүләрем буенча, ул 15 процент.

11:22.480 --> 11:24.840
Кемдер 10 һәм 15 процент арасында бәхәсләшә ала.

11:24.840 --> 11:29.600
Аннары акча инфраструктурасы артык кыйммәткә әйләнә башлый.

11:29.600 --> 11:34.000
Аннары шулай аталган «пропорциональлек принцибы» кулланыла:

11:34.000 --> 11:42.919
Инфраструктура кешеләр әле дә акча белән түли торган
шартларда артык кыйммәтме — һәм аннары ул җимерелә.

11:42.919 --> 11:53.004
Хәзерге вакытта Германиядә наличные түләүләр өлеше
елга 4 процент, ягъни гомуми алганда 3,8 процент ка

11:53.004 --> 11:58.919
кими – ләкин мин аны 4 процентка түгәрәкләп куям – елга.

11:58.919 --> 12:05.960
Электрон евро кертелгәч, бу экспоненциаль рәвештә артачак һәм без
шведлар кебек башка илләр белән бер үк хәлгә шактый

12:05.960 --> 12:12.399
тиз эләгәчәкбез, анда барлык операцияләрнең бары тик
10–15 проценты гына акчалата түләүләргә туры киләчәк.

12:12.399 --> 12:17.280
Һәм аннары, монда мин кыскача тасвирлаган,
гадәттә миңа ике сәгать вакыт алучы сәбәпләр аркасында,

12:17.280 --> 12:20.519
кызганычка каршы, акча үзенең әһәмиятен югалтты.

12:20.519 --> 12:28.639
Мине кызыксындыра: криптовалюталарга гомуми
тенденция акча белән түләү гадәтләренә ничек йогынты ясый?

12:28.639 --> 12:33.574
Криптовалютаны инде куллана торган провайдерлар
саны көннән-көн арта бара – димәк, бу, ким

12:33.574 --> 12:36.480
дигәндә, онлайн сәүдәдә әле башлангыч этабында гына.

12:36.480 --> 12:40.481
Ләкин наличные исәп-хисапларда, сәүдәдә,
мәсәлән, Германиядә кайбер очракларда чынлап та

12:40.481 --> 12:42.120
нәрсәдер өчен Биткоин белән түләргә инде мөмкинме?

12:42.120 --> 12:44.879
Пиццага барганда крипто белән түлә.

12:44.879 --> 12:51.080
Бу милли банклар тарафыннан чыгарылган санлы түләү
ысуллары белән беррәттән акчага өстәмә куркыныч тудыра аламы?

12:51.080 --> 12:52.279
Гомумән азрак.

12:52.279 --> 12:55.919
Шулай итеп, түләү ысулларына килгәндә, бераз аерырга кирәк.

12:55.919 --> 12:57.799
Бу акча салу турында:

12:57.799 --> 13:03.519
Шулай итеп, югары үзгәрүчәнлек булганда,
ул түләүләр өчен чыннан да яраклы түгел.

13:03.519 --> 13:10.679
Кешеләр көчле спекуляциягә дучар булган
әйберне түләү чарасы итеп кулланырга теләмиләр.

13:10.679 --> 13:15.720
Димәк, бу акча салу турында яки түләү чарасы турында.

13:15.720 --> 13:21.320
Яхшы түләү чарасының кыйммәте тибрәнми,
ягъни кыйммәтендә үзгәрешләр булмый һ.б.

13:21.320 --> 13:27.399
Хәзерге күзлектән караганда – криптовалюталар белән хәлләр
ничек үсүен күзәтербез – мин монда бернинди куркыныч та күрмим.

13:27.399 --> 13:31.480
Э-евро чынлыкта күпкә зуррак куркыныч.

13:31.480 --> 13:36.279
Э-еврога законлы түләү чарасы статусы биреләчәк, һ.б.

13:36.279 --> 13:39.840
Мин хәзер барысын да аңлатып
бетерергә теләмим, чөнки бу бик-бик катлаулы.

13:39.840 --> 13:44.840
Бик кызыклы тема. Күп караучыларны һичшиксез кызыксындырачак:

13:44.840 --> 13:45.799
Нигә кешеләр моны эшли?

13:45.799 --> 13:49.440
Нигә чынлыкта акча киметелә?

13:49.440 --> 13:51.600
Бу бары тик уңайлылык соравы гынамы?

13:51.600 --> 13:57.875
Яки сез моны ачык итеп, ахыр чиктә гражданнарны бәйле итүгә
һәм аларның хокукларыннан мәхрүм итүгә, мәсәлән, социаль

13:57.875 --> 14:01.879
контроль аша юнәлдерелгән планның бер өлеше дип карыйсызмы?

14:01.879 --> 14:06.759
Бер мәлдә электрон түләү чараларына керүне акчага караганда
табигый рәвештә күпкә җиңелрәк итеп көйләү мөмкин булачак?

14:06.759 --> 14:11.267
Шуңа күрә кешеләр әйтә: «Наличные – ирекнең
тәңкәләп саналган чагы», ә электрон акча,

14:11.267 --> 14:14.120
әлбәттә, читтән керүдән мәңге чикләнгән, диярсең.

14:14.120 --> 14:16.519
Шуның артында мотив шулмы?

14:16.519 --> 14:18.399
Әйе, әлбәттә, күп мотивлар бар.

14:18.399 --> 14:23.519
Сез «Cui Bono» ягыннан карарга
тиеш, ягъни кем моның белән файда күрә?

14:23.519 --> 14:26.320
Һәм аннары, әлбәттә, сез билгеле җавапларга килеп җитәсез.

14:26.320 --> 14:32.559
Мин үзем бу теманы тирәнтен өйрәнмим, чөнки ул
чынлап та төп темадан игътибарны читкә юнәлтә.

14:32.559 --> 14:39.480
Мин чынлыкта акчаны бетерүнең, бу циклның артында
торган механика һәм структуралар турында сөйлим.

14:39.480 --> 14:48.200
Бу күпкә нечкә: син акча өчен
мохит тудырасың, анда акча яши алмый.

14:48.200 --> 14:52.759
Бу акча хәзер һөҗүм астында дигәнне аңлата.

14:52.759 --> 14:56.240
Бер яктан, аны икътисад кире кагарга мөмкин.

14:56.240 --> 15:05.879
Ләкин минемчә, тагын да драматикрагы шул:
дәүләт акчаны кире кагып, көннән-көн күбрәк тыкшына.

15:05.879 --> 15:09.480
Мин Германияне мисал итеп китерәм,
чөнки аның турында мин бераз күбрәк беләм.

15:09.480 --> 15:14.240
Мәсәлән, йөзү бассейннары хәзер акча кабул итми,
һәм беренче ачык бассейннар да хәзер акча кабул итми.

15:14.240 --> 15:22.000
Машина кую урыннары һәм парковкалар хәзер акча кабул
итми, хәтта дәүләт учреждениеләре дә акча кабул итми.

15:22.000 --> 15:27.257
Мисал өчен, Дюссельдорфта барлык гражданнар
офислары наличные акча кабул итми – тик

15:27.257 --> 15:30.759
тимер юл вокзалында урнашкан бер офис кабул итә.

15:30.759 --> 15:34.039
Бу күпкә куркынычрак, чөнки син
аны бөтенләй читләтеп уза алмыйсың.

15:34.039 --> 15:44.240
Бу гражданнарның көннән-көн күбрәк бу
системага мәҗбүр ителүен аңлата, бу бик, бик куркыныч.

15:44.240 --> 15:51.320
Бу ахыр чиктә безгә дәүләтнең кабат акча кабул
итәргә мәҗбүр булуын да таләп итә дигән сүз.

15:51.320 --> 15:56.080
Мин шулай ук «Җаваплы гражданнар»
чара темасына карата бу сорауны бирәм.

15:56.080 --> 16:00.317
Чөнки бер нәрсә ачык: әгәр дә сез хәзер акчалата
түләмисез икән, электрон ысул белән ничек кенә

16:00.317 --> 16:02.639
түләсәгез дә, ул ахыр чиктә инде аноним түләү түгел.

16:02.639 --> 16:03.600
Әйе, һичшиксез.

16:03.600 --> 16:04.039
Менә шунда мәсьәлә.

16:04.039 --> 16:05.480
Наличные акча һәрвакыт аноним түләү булып тора.

16:05.480 --> 16:07.957
Мин теләсә кайда бара алам, теләсә нәрсәгә түли
алам. Миңа беркем дә кем булуымны сорамый.

16:07.957 --> 16:09.559
Алар минем акчамны алалар һәм миңа кызыксынмыйлар.

16:09.559 --> 16:15.720
Карта белән түләгәндә, әйтерсең лә, минем бөтен
портфелем һәм бөтен финанс тарихым түләү белән бергә тапшырыла.

16:15.720 --> 16:21.679
Мин хәзер кайда булуымнан башлап, аккаунтымда
нәрсәләр булуы һәм мин нәрсә белән шөгыльләнүем.

16:21.679 --> 16:28.301
Шуңа күрә мин төп максат бераз аңлашылмаучан түгелме дип сорадым:
монда тоталитаризм формасын урнаштыру, шуның

16:28.301 --> 16:34.600
аша гражданнарны дәүләт һәрвакыт һәм һәр җирдә
нәтиҗәле күзәтеп, аларны тулысынча ачык итү.

16:34.600 --> 16:37.440
Ярар, әлегә моны ачык калдырырга теләр идем.

16:37.440 --> 16:46.539
Ләкин бер нәрсәне төгәл әйтә алам: ирекле җәмгыятькә
күзәтеп булмый торган ирекле түләү системасы һичшиксез кирәк.

16:55.399 --> 17:04.160
Һәм барлык санлы мәгълүмат, әлбәттә, бик җиңел күзәтелә ала.
Чынлыкта, җәмгыять шуннан соң куркак һәм буйсынучан булып китә.

17:04.160 --> 17:14.559
Шулай итеп, әгәр бу чара бүген бары тик санлы
рәвештә түләнсә, сезнең бүген монда булуыгыз теркәлер иде.

17:14.559 --> 17:20.680
Теоретик яктан, хәзер сез дә «persona non
grata» булып калырга яки билгеләнергә мөмкин.

17:20.680 --> 17:23.539
Мин уйлыйм, без барыбыз да шулай.

17:25.079 --> 17:29.039
Юк, бәхеткә каршы, әле түгел. Мин
моны тулысынча дөрес итеп әйтергә тиеш.

17:29.039 --> 17:37.279
Ярар, мин гыйнварга кадәр бернинди һөҗүм дә кичермәдем,
чөнки мин барысын да фактларга нигезләнеп бәхәсләштем.

17:37.279 --> 17:42.726
Ләкин минем соңгы лекция турдан бирле,
кызганычка каршы, ул башланды, һәм ул фактларга

17:42.726 --> 17:46.400
нигезләнмәгән, киресенчә, вакыйгага яңа детальләр өстәлә.

17:46.400 --> 17:49.640
Һәм бу бик, бик куркыныч, һәм миңа бу бераз үкенечле тоела.

17:49.640 --> 17:50.279
Әлбәттә.

17:50.279 --> 17:53.240
Шуңа күрә сез барысын да шундый
фактларга нигезләнеп тәкъдим итүегез мөһим.

17:53.240 --> 17:56.400
Бу шулай ук сине җиңеп булмаслык итә,
һәм моны беркем дә кире кагып булмый.

17:56.400 --> 18:01.799
Бу барысы да объектив фактларга
нигезләнгән, шуңа күрә бу бәхәскә бик мөһим өлеш.

18:01.799 --> 18:03.480
Шулай итеп, миннән тагын бер кат бик зур рәхмәт.

18:03.480 --> 18:05.579
Рәхмәт.

18:08.480 --> 18:12.951
Без темаларга туры килсен өчен тәртипне
бераз үзгәрттек, шуңа күрә хәзер мин Стүтцле

18:12.951 --> 18:16.900
әфәндегә тагын бер кат миңа кушылырга сорыйм.

18:24.480 --> 18:28.799
Әйе, син элек акча турында әйткәннәрең әле дә хәтеремдә.

18:28.799 --> 18:31.599
Шул вакытта ике лекция арасындагы вакыт аралыгы иң кыска була.

18:31.599 --> 18:37.440
Шуңа күрә монда чишелеш өлешенә күчү иң
җиңел, чөнки без өзлексез дәвам итә алабыз.

18:37.440 --> 18:41.519
Шулай итеп, без алдан әйткәнчә,
проблема шунда: акчага басым көчәя бара.

18:41.519 --> 18:50.279
Һәм хәзер иң мөһим сорау: акча югалмасын яки
артта калмасын өчен без һәркайсыбыз нишли алабыз?

18:50.279 --> 18:57.079
Әйе, кыска сорау, озын җавап: бу бик авыр.

18:57.079 --> 19:07.200
Чыннан да бездә шундый хәл бар: беренчедән, икътисад
акчаны кире кага ала, икенчедән, дәүләт акчаны кире кага.

19:07.200 --> 19:13.559
Шуны әйткәндә, бары тик дәүләт
тарафыннан чыгарылган акча – ул наличные!

19:13.559 --> 19:21.839
Һәм дәүләт үз акчасын кире кага. Бу үзе үк инде абсурд.

19:21.839 --> 19:29.920
Соңгы берничә ел дәвамында мин озак вакыт буе рәнҗеп
йөрдем, чөнки акча фактик рәвештә ирекле төшү хәлендә.

19:29.920 --> 19:35.400
Deutsche Bundesbank статистикасына
караганда, акча үз кыйммәтен саклый алмый.

19:35.400 --> 19:43.078
Соңгы статистика 2023 елда басылып чыкты.
Германиядә акчалата түләү дәрәҗәсе буенча

19:43.078 --> 19:48.640
әйберләрнең 51 проценты әле дә акчалата түләнә.

19:48.640 --> 19:51.839
Ул ел саен дүрт процентка кими.

19:51.839 --> 19:56.640
Бу димәк, хәзер, 2025 елда, без нигездә 43 процентта торабыз.

19:56.640 --> 20:04.252
Әгәр моңа e-euroның туры көндәше дә өстәлсә, 2030
елга акчалата түләүләрнең 15 процентка яки

20:04.252 --> 20:09.039
аннан да түбәнрәккә төшүен бик тиз күрергә мөмкинбез.

20:09.039 --> 20:11.279
Һәм менә шунда бөтен проблема.

20:11.279 --> 20:17.480
Мин үзем дә акчаны закон белән яклау өчен сәяси
ихтыярның бөтенләй булмавына бик нык рәнҗедем.

20:17.480 --> 20:20.559
Кэшкә һичшиксез юридик яклау кирәк!

20:20.559 --> 20:27.160
Һәм бер хокукый гарантия шунда ки, без тагын бер
кат акча белән түләргә сайлау ирегенә ия булачакбыз.

20:27.160 --> 20:32.279
Ахыр чиктә ул гражданнарның кулына кире кайта.

20:32.279 --> 20:40.039
Моңа ирешү өчен безгә нигездә сәүдәдә һәм дәүләт
органнарында «мәҗбүри кабул итү» сәясәте кирәк.

20:40.039 --> 20:46.313
Бу ноктадан башлап – һәм бүген без җаваплы
гражданнар турында сөйләшәбез – гражданнар

20:46.313 --> 20:49.640
ахыр чиктә яңадан тавыш бирү мөмкинлегенә ия.

20:49.640 --> 20:53.940
Шулай итеп, безгә яңадан сайлау иреге
кирәк, һәм мин моның мөһим булуын уйлыйм.

21:00.279 --> 21:05.440
Бүген дә сәяси ихтыяр юк.

21:05.440 --> 21:13.160
Ләкин акчаны канунга кертү өчен уникаль мөмкинлек туды.

21:13.160 --> 21:21.880
Сәяси яктан теләнерлек булганы өчен түгел, ә
хакимияттәгеләр һәм сәясәтчеләр башка нәрсә теләгәннәре өчен.

21:21.880 --> 21:23.960
Алар электрон евроны телиләр.

21:23.960 --> 21:24.279
мәҗбүри.

21:24.279 --> 21:28.960
Алар моны тормышка ашыра – хәзерге вакытта шулай күренә.

21:28.960 --> 21:39.599
Шуңа күрә электрон еврога «тәкъдим ителгән регламент» чыгарылды
һәм алар электрон евроның законлы түләү чарасы булуын телиләр.

21:39.599 --> 21:47.010
Бу аларны шул ук көнне акчага кагылышлы тәкъдим
ителгән кагыйдә чыгарырга мәҗбүр итте. Чөнки

21:47.010 --> 21:51.480
хәзерге вакытта акча — бердәнбер законлы түләү чарасы.

21:51.480 --> 21:59.319
Димәк, парадоксаль рәвештә, электрон евро кертелүе,
әйтергә кирәк, башта акчаны саклап һәм гарантияләп торачакмы?

21:59.319 --> 22:00.801
Юк, һич тә юк.

22:00.801 --> 22:06.647
Гадәттә ул яхшы булыр иде. Без моны хәзер монда күрә алабыз.

22:06.647 --> 22:11.077
Регламент проектына караганда, e-euro
кибетләрдә законлы түләү чарасы буларак кабул

22:11.077 --> 22:14.920
ителәчәк – ким дигәндә килешү проектына караганда.

22:14.920 --> 22:18.440
Әйе, ләкин син аларны шул кагыйдәгә икенче
әйберне дә кертергә мәҗбүр иттеләр дип әйттең.

22:18.440 --> 22:20.799
Шулай итеп, икесе дә кагыйдада гарантияләнгән, шулай бит?

22:20.799 --> 22:22.713
Юк, ике тәкъдим ителгән кагыйдә бар.

22:22.713 --> 22:29.834
Ике тәкъдим ителгән кагыйдә бар – берсе
электрон евро өчен, икенчесе накть акча өчен.

22:29.834 --> 22:32.440
Бу бик мөһим нокта.

22:32.440 --> 22:39.440
Кызыклысы шунда ки, акчага кагылышлы тәкъдим ителгән кагыйдә
сәүдәдә акча кабул итүгә бернинди бурыч та, мәҗбүрият тә йөкләми.

22:39.440 --> 22:41.480
Ким дигәндә, шулай дип язылган.

22:41.480 --> 22:44.542
Бу үзе үк чыннан да абсурд.

22:44.542 --> 22:54.318
Бу киләчәктә бездә ике төрле законлы түләү чарасы булачак дигәнне
аңлата – электрон евро һәм азрак өстенлекле, ягъни кәгазь акча.

22:54.318 --> 22:58.444
Һәм барысы да, акчаны бетерү кебек,
һәрвакыттагыча очраклы рәвештә була.

22:58.444 --> 23:04.230
Европа Комиссиясе юристлар, икътисадчылар
һәм бизнес-администраторлар белән тулы.

23:04.230 --> 23:11.559
Һәм алар хата ясадылар, ягъни: акча –
кибетләрдә аны кабул итәргә мәҗбүр итми.

23:11.559 --> 23:14.006
Әйе, бу шактый гаҗәеп, дип уйлыйм.

23:14.006 --> 23:21.781
Ләкин хәзер бездә мөмкинлек бар, ягъни гамәлгә керешергә.

23:21.781 --> 23:25.994
Киләсе айларда ишек янә ябылачак.

23:25.994 --> 23:33.185
Бу акча шулай ук электрон евро белән тигезләшәчәк,
һәм сәүдәгәрләр өчен аны кабул итү мәҗбүри булачак.

23:33.185 --> 23:36.960
Бу һичшиксез кирәк, һичшиксез кирәк.

23:36.960 --> 23:43.453
Хәзер безгә нигездә карар кабул итүчеләргә зур басым ясарга
кирәк, бу шулай ук халыкның теләге булуын тәэмин итү өчен.

23:43.453 --> 23:47.841
Шулай итеп, мин бу максат өчен петиция оештырдым.

23:47.841 --> 23:56.640
Бу www.bargelderhalt.eu сайтында урнаштырылган
петиция, анда бездә хәзерге вакытта 126 000 имза бар.

23:56.640 --> 23:59.039
Мәсәлә шунда ки, бу җитми.

23:59.039 --> 24:04.811
Без моның халыкны чагылдыруын тәэмин итәргә тиешбез.

24:04.811 --> 24:12.609
Шулай итеп, мин гади генә сорыйм – һәм бу шулай ук бүгенге ярдәм
соравы – петицияне имзалагыз, аны башкаларга җибәрегез һ.б.

24:12.609 --> 24:23.085
Без петицияне башлап җибәргәндә, без 350 газетага бер
мәкалә җибәрдек. Һәм без бары тик өч җавап кына алдык.

24:23.085 --> 24:27.713
Һәм җавап болай булды: киләчәктә безгә тагын язмагыз.

24:27.713 --> 24:30.440
Бу, әлбәттә, хәлләр бик начар булуын күрсәтә.

24:30.440 --> 24:35.158
Шулай да без әлегә кадәр 126 000 тавыш алдык.

24:35.158 --> 24:38.537
Ләкин безгә ким дигәндә 300 000 кирәк.

24:38.537 --> 24:45.137
Мин әйтәм, тиешле дәүләт органнарына басым ясый алуым
өчен без чынлап та миллион чиккә җитәргә тиеш булыр идек.

24:45.137 --> 24:49.602
Принципиаль яктан, бу петицияне теләсә кем
имзалый ала, алар австрияле булулары мөһим түгел –

24:49.602 --> 24:52.289
принципиаль яктан швейцариялеләр дә имзалый ала.

24:52.289 --> 24:55.443
Без бу петицияне яклап тавыш бирергә тиешбез.

24:55.443 --> 25:02.135
Һәм менә таләп: кибетләрдә, әлбәттә, дәүләт органнарында
да акчаны законлы түләү чарасы буларак кабул итәргә.

25:02.135 --> 25:04.430
Бу нигездә таләп һәм чишелеш.

25:04.430 --> 25:07.839
Мәсәлә шунда: ул быел хәл ителәчәк!

25:07.839 --> 25:11.152
Бу бездә бик, бик аз гына вакыт калганын аңлата.

25:11.152 --> 25:17.211
Бу, әлбәттә, сорау тудыра: Европа парламенты
чыннан да үз фикерләрен һәм теләкләрен үзе билгели

25:17.211 --> 25:20.780
торган җаваплы депутатлардан нинди дәрәҗәдә тора?

25:20.780 --> 25:22.800
Күпләрнең дә кирәкле техник күнекмәләре юк.

25:22.800 --> 25:26.511
Без кайбер очракларда парламент төркеме
карарлары гади генә рәвештә раслана икәнен беләбез.

25:26.511 --> 25:32.359
Һәм, әйтергә кирәк, бу хәл милли парламентлардагыдан да
күбрәк Европа парламентында ябылган ишекләр артында хәл ителә.

25:32.359 --> 25:38.079
Бу монда басым шактый зур булырга тиеш дигән сүз.
Иң мөһиме, җәмәгать басымы шактый зур булырга тиеш.

25:38.079 --> 25:48.050
Хәзер санны, зурлык дәрәҗәсен күрсәтү өчен. Чын үсешкә
ирешү, парламентта чын-чынлап критик хәрәкәт тудыру өчен кирәк

25:48.050 --> 25:54.619
булган «мөрәҗәгать итүчеләр» саны күпме булыр дип уйлыйсыз?

25:54.619 --> 25:56.347
Парламент бер.

25:56.347 --> 26:02.743
Тәкъдим ителгән кагыйдә хәзерге вакытта Европа
Парламентының Икътисад һәм финанслар буенча комитетында

26:02.743 --> 26:06.196
карала, һәм бу этапта әле үзгәрешләр кертергә мөмкин.

26:06.196 --> 26:09.562
Бу беренче адым итеп ECON комитетына басымны арттыру дигән сүз.

26:09.562 --> 26:11.599
Мин моңа ирешү өчен күп эшләр башкарам.

26:11.599 --> 26:17.557
Мөгаен, сезнең мәгълүмат өчен генә: акча җыю
петициясе өлешчә ярдәме белән без хәзерге вакытта

26:17.557 --> 26:20.720
барлыгы 65 000 әгъзадан торган җәмгыять булдырдык.

26:20.720 --> 26:27.931
Бу без акча өчен лобби булдыруга тырышабыз дигән
сүз, шуның белән без уртак гамәлләр башкара алачакбыз.

26:27.931 --> 26:30.799
Һәм без билгеле катнашучанлык чараларын үткәрәбез.

26:30.799 --> 26:37.839
Без хәзерге вакытта зур күләмле хат язу кампанияләре оештырып,
ECON комитетын халыкның ихтыяҗларына якынайтырга тырышабыз.

26:37.839 --> 26:44.158
Соңгы хат язу кампаниясендә 1 300 кеше
катнашты. Һәм, әлбәттә, тиешле хатлар җибәрелә.

26:44.158 --> 26:47.015
Бу безгә иң элек ECON комитетына
басым ясарга кирәк дигәнне аңлата.

26:47.015 --> 26:52.352
Шулай да бу мәсьәләгә карата халык арасында да,
сәясәтчеләр арасында да яңа аң булдыру зарур.

26:52.352 --> 26:54.759
Шулай итеп, бик, бик мөһим нокта.

26:54.759 --> 27:01.200
Наличные акчалар закон белән гарантияләнергә тиеш – ягъни
алар кибетләрдә һәм дәүләт органнарында кабул ителергә тиеш.

27:01.200 --> 27:05.385
Мин бары тик сорашам, чөнки, әйткәнемчә, 146
000 – әгәр син моны чынлап та бөтен Европа

27:05.385 --> 27:07.521
буйлап дип әйтсәң – чынлап та шулкадәр күп түгел.

27:07.521 --> 27:09.000
Бу димәк, алар күпкә күбрәк булырга тиеш.

27:09.000 --> 27:15.319
Димәк, сорау шунда: сез ничек әйтер идегез:
чынлап та балллар җыю өчен монда максат нәрсә?

27:15.319 --> 27:19.519
Ярар, минемчә безгә миллион билгесенә җитәргә кирәк.

27:19.519 --> 27:22.200
Мин хәзерге вакытта Германиягә бик нык ишарә итәм.

27:22.200 --> 27:25.939
Һәрхәлдә, ул хәзер бөтенләй күренми.

27:25.939 --> 27:27.559
Һәм миллионга җиткәч без басымны сизә башлыйбыз.

27:27.559 --> 27:31.524
Бу теләк кенә түгел; безгә гади генә итеп берәр эш эшләргә кирәк.

27:31.524 --> 27:40.285
Мин лекцияләр туры белән йөрдем һәм күпләп
таратучылар белән якынрак элемтә урнаштырырга тырыштым.

27:40.285 --> 27:44.592
Бу бүгеннән башлап мин лекция турны тәмамлыйм дигән сүз.

27:44.592 --> 27:51.685
Киләсе ике ай дәвамында мин бу петицияне киң җәмәгатьчелеккә
җиткерү һәм без аны чынлап та миллион имзага

27:51.685 --> 27:58.077
җиткерә алсын өчен мине интервьюга чакырган
YouTube каналларына зур игътибар бирәчәкмен.

27:58.077 --> 28:04.859
Мин чынлап та ярдәм сорап мөрәҗәгать итәм: әгәр сезнең
тапшыручылар, газеталар һ.б. белән элемтәләрегез

28:04.859 --> 28:11.349
булса, зинһар, элемтәгә керегез, шул рәвешле мин бу
петицияне тәкъдим итә алсын һәм ул күбрәк кешегә күренсен.

28:11.349 --> 28:15.556
Аннары ул җиңел генә миллион билгесенә җитә ала.

28:15.556 --> 28:17.400
Миңа моның белән һәркемнең ярдәме кирәк.

28:17.400 --> 28:21.599
Бу шулай ук мин бүген монда басып
торуымның төп сәбәпләренең берсе.

28:21.599 --> 28:23.940
Шуның өчен бик зур рәхмәт.

28:29.429 --> 28:31.720
Һәм сез моны мәсьәлә тасвирламасында кыскача телгә алган идегез.

28:31.720 --> 28:36.165
– Әлбәттә, сорау: бер яктан карта, икенче яктан наличные?

28:36.165 --> 28:38.119
Принципиаль яктан, бу сайлау карары төре кебек.

28:38.119 --> 28:43.440
Бу, принципиаль яктан, сез дә мөмкин кадәр күбрәк акчаны
наличные түләп үзегез дә эш итә аласыз дигән сүз, шулай бит?

28:43.440 --> 28:47.410
Шулай итеп, бүгенге исем «Җаваплы ватандаш».

28:47.410 --> 28:54.079
Бу шуны аңлата: гражданнарның җаваплы булулары өчен безгә иң
элек сайлау иреге һәм без нәрсә тудырганыбызны аңлау кирәк.

28:54.079 --> 29:01.421
Без беләбез, үзәк банклар акчаның киләчәген ихтыяҗга бәйлиләр.

29:01.421 --> 29:07.296
Бу караштан караганда, чыннан да хәзер бездә
акча мәсьәләсендә турыдан-туры демократия бар –

29:07.296 --> 29:11.962
чөнки акчаны саклап калу өчен тавыш бирү кәгазе бар.

29:11.962 --> 29:17.590
Мәсәлән, тавыш бирү бюллетене болай күренә.

29:17.590 --> 29:24.906
Бу без федераль сайлаулар кебек һәр
дүрт ел саен тавыш бирмибез, ә киресенчә:

29:24.906 --> 29:29.920
Без һәр көн саен ясаган һәр сатып алу белән акчаны сайлыйбыз!

29:29.920 --> 29:38.559
Бу җаваплы гражданнарның аккага ихтыяҗны мөмкин кадәр югары
дәрәҗәдә тотарга тиешбезлеген аңлавы мәсьәләсе дигән сүз.

29:38.559 --> 29:41.812
Бу иң мөһим нәрсә, ягъни бу фактны аңлау.

29:41.812 --> 29:49.700
Димәк, киләсе тапкыр кибеткә барганда без тавыш бирү
кәгазебезне тапшырачакбыз: акчаны саклап калу өчен

29:49.700 --> 29:54.880
– ләкин акчаны бетерү өчен дә тавыш бирү кәгазе бар.

29:54.880 --> 30:00.626
Һәм сездә шулай ук: «Ярар, мин карта яки мобиль
телефон аша түләрмен» дип әйтү мөмкинлеге бар.

30:00.626 --> 30:05.599
Һәм моны әйткәндә, син башка берни дә
әйтмисең, бары тик: «Мин акчаны бетерү ягында» дисең.

30:05.599 --> 30:07.440
Менә шунда аның асылы.

30:07.440 --> 30:16.312
Мин монда сезнең каршында басып торуымның сәбәбе –
кешеләргә үз гамәлләре белән нәрсә тудырганын гади генә аңлату.

30:16.312 --> 30:20.126
Әйе, һәм мин моны уйлап караучы
җаваплы гражданнарны күрергә телим:

30:20.126 --> 30:26.839
Мин бу тавыш бирү кәгазе белән нәрсә тудырам,
һәм мин бу тавыш бирү кәгазе белән нәрсә тудырам.

30:26.839 --> 30:29.532
Бу бердәнбер сәбәп – мин үз карарларын
кабул итә алырлык гражданнарны телим.

30:29.532 --> 30:33.839
Һәм җаваплы гражданнар өчен бу тема
буенча бик-бик яхшы хәбәрдар булу мөһим.

30:43.432 --> 30:45.999
Хәзерге вакытта «Петиция күпме вакыт
дәвам итәчәк?» дигән сорау бирелә.

30:45.999 --> 30:52.086
Ул Европа парламенты моңа тавыш биргәнче эшләячәк.

30:52.086 --> 30:57.516
Мин әйтер идем, ул иң соң 2025 елның октябренә кадәр эшләячәк.

30:57.516 --> 30:59.254
Безгә моның шул вакыйгадан алда булуын карарга кирәк.

30:59.254 --> 31:08.319
Ләкин, мөгаен, 2025 елда булмас, чөнки шул
вакытта e-euro үсешнең өченче этабына керәчәк.

31:08.319 --> 31:09.720
Әйе, бәяләвегез өчен бик зур рәхмәт.

31:09.720 --> 31:14.767
Шуңа күрә Эрвин Риго оештырган мондый чаралар
бик мөһим, чөнки без бу мәсьәләләр турында

31:14.767 --> 31:17.830
гомуми халык арасында хәбәрдарлыкны арттыра алабыз.

31:17.830 --> 31:20.914
Чөнки күп кеше шулай эшли, әлбәттә, бу бүлмәдәгеләр
арасында бу сан чамадан тыш күп, ләкин гомуми халык

31:20.914 --> 31:22.992
арасында күпчелек кеше моны эшләми. Әйе, кызганычка каршы.

31:22.992 --> 31:25.032
Әйе, һәм мин моңа берни өстәргә телим.

31:25.032 --> 31:29.119
Сез аны үзегез www.bargelderhalt.eu сайтында имзалый аласыз.

31:29.119 --> 31:35.279
Әгәр дә сез анда тартманы билгеләсәгез, сез
автоматик рәвештә җәмгыять әгъзасы булачаксыз.

31:35.279 --> 31:40.367
Монда петициянең алга таба барышы
турында хәбәр алырга теләвегез күрсәтелә.

31:40.367 --> 31:42.594
Һәм аннары син җәмгыятьнең бер өлеше буласың.

31:42.594 --> 31:44.568
Җәмгыять бик мөһим.

31:44.568 --> 31:51.013
Чөнки хәтта без петиция белән уңышка ирешсәк тә,
ул бары тик акчаның ирекле төшүен генә туктатачак.

31:51.013 --> 31:55.466
Ләкин финанс тармагының маркетинг чаралары тагын да алга китә.

31:55.466 --> 32:02.121
Бу безгә әзерләнергә кирәк дигән сүз; без
акча өчен, ирек өчен лобби булдырырга тиешбез.

32:02.121 --> 32:04.688
Ябылу чыгышы һәм йомгаклау бик яхшы.

32:04.688 --> 32:08.160
Шуның белән уңышлар телим, һәм бу мәсьәләдә яхшы эшне дәвам ит.

32:08.160 --> 32:10.099
Рәхмәт.

32:23.173 --> 32:27.060
Интервьюда җавапсыз калган сорауларга
җавап бирү өчен: Нигә син моны эшлисең?

32:27.060 --> 32:29.580
Нигә чынлыкта акча киметелә?

32:29.580 --> 32:41.019
Җавап әле бирелмәгән, без Стүтзле әфәнденең кызыклы
чыгышын Kla.TV программасын күрсәтеп тәмамларбыз.

32:42.839 --> 32:47.288
Властькә уйланмаган омтылыш аша акчаны юк итү

32:47.288 --> 32:57.271
АКШ хөкүмәте дөнья күләмендә акчаны көннән-көн
тизрәк бетерү өчен җаваплы иң көчле көчләрнең берсе.

33:06.361 --> 33:12.309
Шуннан бирле бу акчаны бөтендөнья күләмендә
бетерүне киң күләмдә пропагандалау өчен кулланыла.

33:12.309 --> 33:21.399
АКШның бу йөкләмәгә бирелүенең сәбәбе шунда: бөтендөнья буенча
наличные акчасыз түләү операцияләре АКШ компанияләре контролендә.

33:21.399 --> 33:28.762
Бу АКШ хөкүмәтенә турыдан-туры булмаса да аерым илләрнең,
банкларның, компанияләрнең һәм хәтта шәхесләрнең финанс

33:28.762 --> 33:34.170
операцияләрен күзәтергә, әгәр алар аның
теләгенә туры килмәсә, аларны акчасыз түләү

33:34.170 --> 33:38.058
операцияләреннән читләштерергә мөмкинлек бирә.

33:37.703 --> 33:38.058
АКШ Халыкара үсеш агентлыгы (USAID) ярдәме белән
2012 елда «Нактан да яхшырак альянс» оештырылды.

33:38.058 --> 33:45.977
Бу куркыныч көч факторы, хәзер ул АКШның
хәрби өстенлегенә диярлек тиң булырга мөмкин.

33:45.977 --> 33:52.715
Наличные акчаларны куллануны киметү
белән АКШның көче автоматик рәвештә арта.

33:52.715 --> 34:00.571
Хәзер без бу финанс стратегларының зур түләү хезмәт күрсәтүчеләр
яки халыкара банк системалары аша үз көчләрен

34:00.571 --> 34:09.477
киңәйтүгә юнәлгән алымнарын дөньяның төрле
почмакларыннан алынган берничә мисал ярдәмендә карыйбыз:

34:09.477 --> 34:18.401
Халыкара түләү хезмәте күрсәтүче VISA акчалата
түләүләрне алыштыру өчен интенсив чаралар кертте.

34:18.401 --> 34:24.916
500 000 АКШ долларына кадәр бюджет белән
АКШтагы барлар, кафелар һәм рестораннар акча

34:24.916 --> 34:30.001
кабул итүне туктатсалар, финанслау алачаклар.

34:30.001 --> 34:40.487
Моннан тыш, VISA Болгария хөкүмәтен акча алу чикләрен ике
этапта якынча 500 еврога кадәр киметергә йогынты ясарга тырышты.

34:40.487 --> 34:46.377
АКШтан алынган саннар монда конкрет
икътисади мәнфәгатьләрнең уенда торуын дәлилли.

34:46.377 --> 34:53.990
2018 елда анда кредит карталары белән генә
түләүләр 90 миллиард АКШ доллары чыгымнары тудырды.

34:53.990 --> 35:01.935
Клиентлар күбесенчә түләгән һәм наличсыз түләү
хезмәте күрсәтүчеләрнең кесәләренә агып киткән акча.

35:01.935 --> 35:07.006
Ләкин бу акчаның күбрәк күчерелеп
барылуының бердәнбер нәтиҗәләре түгел.

35:07.006 --> 35:13.737
Грециядәге кискен вакыйгалар наличные
акчаны бетерү нәтиҗәләре турында күзаллау бирә.

35:13.737 --> 35:20.429
Анда гражданнар җитәрлек күләмдә наличсыз түләүләр
ясамасалар, салым җәзаларына дучар ителәләр, ә бизнеслар нигездә

35:20.429 --> 35:24.829
VISA кебек компанияләр белән килешү төзүгә мәҗбүр ителәләр.

35:24.829 --> 35:33.211
Өйдә сакланган акча да хакимият органнарына хәбәр ителергә
тиеш, һәм аның чыганагы исбатланмаса, ул конфискацияләнәчәк.

35:33.211 --> 35:42.441
Һәм менә шушында ике өлкә – түләү хезмәтләре күрсәтүчеләр
һәм халыкара банк системалары – мәнфәгатьләре бергә бара:

35:42.441 --> 35:49.557
Түбәндәге бүлек бу өлкәләрнең сәгать механизмының тешчәләре
кебек бер-берсенә килеп тоташып, финанс ресурсларын, хәтта

35:49.557 --> 35:54.295
шәхси милекне дә контрольгә алу өчен эшләвен ачык күрсәтә.

35:54.295 --> 35:59.786
Икътисадны стимуллаштыру өчен Европа Үзәк Банкы күп еллар
дәвамында төп процент ставкаларын киметү юнәлешендә эшли.

35:59.786 --> 36:05.845
Саклау счетларындагы тискәре процент ставкалары
акрынлап милкен тартып алуга тиң булганлыктан, инвесторлар

36:05.845 --> 36:10.025
акчаларын алып чыгарып, кыйммәт югалтудан саклана алалар.

36:10.025 --> 36:17.900
Ләкин үз активларыңны үзең билгеләү Европа
Үзәк Банкының йогынты ясау мөмкинлекләрен чикли.

36:17.900 --> 36:24.819
Хәзер Халыкара валюта фондының тискәре процент ставкалары
системасын гамәлгә ашыру турында эш кәгазендә акчага

36:24.819 --> 36:33.197
инвестицияләнгән активларга кагыла торган шул ук процент
ставкасына туры килгән алмашу комиссиясе салу тәкъдим ителә.

36:33.197 --> 36:45.260
Мәсәлән, әгәр процент ставкасы -5% тискәре булса,
банкоматтан 100 евро алуга сезгә 95 евро гына кайтартылачак.

36:45.260 --> 36:59.437
Нәтиҗәдә акчаның саклык чарасы һәм түләү ысулы буларак җәлеп
итүчәнлеге кискен кими, бу акчаны ахыр чиктә бетерүгә юл ача.

36:59.437 --> 37:06.601
Проф. Ханс-Вернер Зинн, ifo институтының
элекке президенты һәм икътисад белгече, болай ди:

37:06.601 --> 37:12.777
Әгәр Европа Үзәк Банкы евроның наличные акчасын
бетерергә теләсә, Германия де-маркны кире кайтарырга тиеш.

37:12.777 --> 37:17.303
Акча ирекнең мөһим өлеше.

37:17.303 --> 37:21.596
Акча – сайлау иреге дигән сүз.

37:21.596 --> 37:28.164
Шуңа күрә аны бөтенләй югалткан
кеше өчен ул ун тапкыр кыйммәтлерәк.

37:28.164 --> 37:32.641
Фёдор М. Достоевский, рус язучысы.

37:39.783 --> 37:46.720
Хөрмәтле тамашачылар, Дорнбирнда булган бу вакыйга турында
алдагы репортажларны инде HOCH2.TV сайтында карый аласыз.

37:46.720 --> 37:49.179
Сез бу программа астында сылтамаларны таба аласыз.

37:49.179 --> 37:53.613
Без бу мөмкинлектән файдаланып, HOCH2.TV-га
аларның искиткеч хезмәттәшлеге өчен рәхмәт белдерәбез.