Ondorio urrunekoek kezkaturik, MWGFDk WHOren pandemiari buruzko hitzarmenaren onespena berehala indargabetzea eskatzen du.
2025eko ekainaren 5eko data duen gutun irekian, Osasunaren aldeko Medikuntza Profesionalen eta Zientzialarien Elkarteak, Askatasuna
eta Demokrazia (MWGFD e.V.) izeneko Osasunaren Aldeko Medikuen eta Zientzialarien Elkarteak 2025eko ekainaren 5ean alemaniar
Bundestageko eta estatu parlamentuetako kide guztiei gutun irekia bidali zien, WHO Pandemia Hitzarmenari (PA) eta
berrikusitako Nazioarteko Osasun Arauei (IHR) lotutako kezka politiko eta juridiko larriak azpimarratzeko.
Haien kritika akordioen zirriborroan gardentasun faltaren, bozka legez kanpokoaren, parlamentuko kontrol faltaren eta
nazio-soberanian, egitura federaletan eta erabaki demokratikoen prozesuetan izan daitekeen
esku-hartze potentzialaren inguruan zentratzen da.
MWGFDko mediku eta zientzialariek neurri zehatzak eskatzen dituzte, hala nola akordioak alemanez legez lotesle itzultzea,
dagokion batzorde parlamentario guztietan kontsulta zabala egitea, eta, azkenik, Alemaniako gobernuaren
baimena baliogabetzea – edo, hori ezinezkoa bada, Alemaniaren Osasunaren Mundu Erakundetik ateratzea.
Entzun bidalitako gutun osoa Parlamentu Federaleko eta estatu parlamentuetako kide guztiei.
Alemaniako Parlamentu Federaleko eta estatu parlamentuetako kideei zuzendutako gutun irekia 2025eko ekainaren 5a
Osasun politikara zentzuzko pentsamendura itzultzea:
Munduko Osasun Erakundearen Pandemia Itunari emandako baimenaren erretiratzea.
Mediku Profesionalen eta Zientzialarien Elkartea Osasunaren, Askatasunaren eta Demokraziaaren alde (MWGFD
e.V.) politikariei dei egiten die osasun politikaren arloan zentzuzko pentsamoldera itzultzeko.
Alemaniako ordezkaritzaren Osasunaren Mundu Erakundearen pandemiari buruzko hitzarmena onartzea berehala indargabetu behar
du gobernu federalak – gutxienez, alderdi politikoek, bai maila federalean bai estatukoan, hitzarmena
xehetasunez eta gardentasunez aztertu eta onartu arte.
Hitzarmenaren baitan ezkutaturik dauden Alemaniaren burujabetzarako mehatxuak ez dira soilik maila
administratiboan (ministerio-mailan) kudeatu behar, baizik eta maila politikoan ere landu behar dira.
Penaz, bi WHO akordio hauek ez zuten eginkizunik izan koalizio negoziazioetan edo koalizio akordioan.
Bundestag-a eta estatu parlamentuak bazterturik geratu ziren. Alemaniar bertsiorik ez dago.
Negoziazioak Europako Batzordeak bakarrik egin zituen, eta orain eskatzen du negoziazioen emaitza estatu kideetan 1:1 aplikatzea.
2024ko ekainaren 1ean, 77. Osasunaren Mundu Biltzarrean (WHA), Alemaniako gobernuak erakutsi zuen ez zitzaiola axola 60
orrialdeko Nazioarteko Osasun Araudiak (IHR) nazioarteko legearen aurkakoak izan zitezkeen
moduan prestatu eta nagusiki sekretuan gorde izana.
Pandemiaren akordioa (PA), erabakitzeko zegoena ere, ez zela gauzatu, neurri handi batean Afrikako (ekitateko) estatuen
eraginez izan zen; Osasun ministro Karl Lauterbachek gidatutako Alemaniako Osasun Asanblea Mundialean (WHA)
ordezkaritzak, ziurrenik, zalantzarik gabe onartuko zuen PA akordioaren zirriborroa edozein bertsioetan.
Hau ere argi dago, Osasun Araudi Internazionala (IHR) onartzeko prozedura inolako salbuespenik gabe onartu
zelako – nahiz eta horrek indarreko legea urratu zuen:
- Aldaketak aurkezteko epeak ez ziren bete (IHRren 55. artikuluaren arabera, lau hilabete lehenago
aurkeztu beharko ziren; egiaz, azken aldaketa bileraren azken egunean, 21:07etan soilik gehitu zen).
- Bozketa-arauak ere ez ziren behar bezala jarraitu:
Bozkatzeko kideen gehiengoa benetan bertan egon zen ala ez zalantzazkoa da, eta ez zen
ofizialki eskuen altxatze bidezko bozketa egin.
Gaur egun arte, hain deitutako "kontsentsu botoaren" emaitza legez baliogarria den ala ez oraindik ere argitu gabe dago.
Hala ere, IGTari dagokionez nazioarteko legea urratzen zuen farse antidemokratiko honen eta pandemiaren akordio batera iristeko
ahalegin argi eta garbi huts egin zuen saiakeraren ondoren ere, WHOk ez zuen amore eman eta, azken finean, Ituna onararazteko
saiatu zen Gobernuarteko Negoziazio Batzordearen (INB) ondorengo negoziazioetan, hauek ere sekretuan gorde zirenak.
Dirudienez arrakastaz: 2025eko apirilaren 15ean WHOk argitaratutako prentsa-ohar batean eman zen inpresioa
patente-lege gatazkak konponduta zeudela, itunak azkenean "teknologia-transferentziarako borondatezko eta
adostutako baldintzak" sortu zituela eta orain 78. Osasun Mundu Biltzarraren erabaki bat zain zegoela.
Hala ere, akordioaren testua oso berandu argitaratu zen.
Akordioaren benetako muina den PABS sistema (Pathogen Access and Benefit Sharing) akordioaren "anexu" bati
kanporatu izana, eta hori geroxeago berrikusi eta erabakiko zela, ere diskretuki ezkutatu zuten.
Era berean, ez zen aipamenik egin Estatu Batuak eta Argentinak Osasunaren Mundu Erakundetik (2025eko maiatzaren 27an)
ateratzeari, "oinarrizko desberdintasunak" eta pandemiaren kudeaketari dagokionez osasun
gaietan nazio-soberikotasuna babesteko arrazoiengatik.
Ez zen aipamenik egin Eslovakiaren iragarritako atzera-egiteari – herrialdeak uko egiten dio hitzarmen-zirriborroa
onartzeari, gobernuak eta parlamentuak hitzarmenaren testu osoa ikusi eta oin horretan beren baimena eman arte.
Eslovakiar Lehendakari Fico amore eman gabe jarraitu zuen.
Atzeko gelako akordioen ordez gardentasuna eskatu zuen, eta kexu egin zen erakunde guztien artean
demokratikoena den bozketa oztopatu nahi zutela.
Baina hau da zehazki 2025eko maiatzaren 20ko gaueko azken orduetan gertatu zena, ate itxien atzean, 78. WHAk isilean eta
sekretuan onartu zuen pandemiaren tratatu eztabaidagarria denaren lehen zatia – iragarpen publikorik gabe, prestaketa gardentasunik
gabe, eztabaidarik gabe, tratatu-zirriborroaren argitalpenik gabe, gizarte zibileko eragileen parte-hartzerik
gabe, legitimitate demokratikorik gabe eta esku hartzeko bitarteko juridiko eraginkorrik gabe.
Hala ere, itxurazko batasuna eta onarpen formalak ezkutatzen dute jarraitzen duen desadostasuna:
Hiru urte baino gehiagoz eztabaida bizien gaia izan dena – PABS sistema, hain zuzen – "eranskina" gisa
berdefinitu eta negoziazio luzeetarako atzean utzi dute.
PABSek patogenoen lagin eta informazio genetikoaren (pribatuei barne) banaketa globala
eta haien merkaturatzea arautzea du helburu.
Negoziazioak 2026ra arte jarraituko dute.
Pandemiari buruzko akordioa ezin da indarrean sartu ordurarte.
Hala ere, funtzioaren irabaziaren ikerketaren arazoari aurre egiteko planik ez dago, eta are gutxiago debekatzeko.
Ez da nahikoa Nina Warken, Osasun Federaleko ministro berriaren aldetik, "munduak Osasunaren Mundu Erakunde sendoa behar du"
nabarmen adieraztea – eta, ondoren, AEBen erretiratzeak eta USAIDeko diru-laguntzen izozteak eragindako finantzaketa-hutsunea
konpentsatzeko, epe laburrean 10 milioi euro gehiago ematea.
Bereziki ez, egun batzuk lehenago – 2025eko apirilaren 2an – Osasun idazkari ohi Karl Lauterbach-ek Pandemia eta Epidemia
Adimenerako WHO Hub-era (Charité/RKI) egindako bisita azkar batean Berlingo WHOren Pandemia eta Epidemia Adimeneko Zentroan
(Charité/RKI), WHOko Zuzendari Nagusi Tedros Ghebreyesusekin batera, Alemaniaren konpromisoa beste bi milioi
euroz handitu zuten, guztira 317 milioi eurora iritsiz – ondorio orokor gisa: "WHO ezinbestekoa da!"
Hori esatea zehatzago litzateke: "Munduko Osasun Erakundea erreformaz harago dago!"
Txinak orain gainerako kopurua estaltzea onartu du.
Honek, halaber, oinarrizko galderak pizten ditu, hala nola Munduko Osasun Erakundeko zuzendari nagusiaren aurrekariak,
Estatu Batuak erakundetik ateratzean izan zituen arrazoiak eta Ipar Koreako Osasun ministro Jong Min Pak Munduko Osasun
Erakundeko Batzorde Exekutiboan izendatzearekin lotutakoak.
Ez da soilik alderdi finantzarioei buruz.
Horren ordez, kritiko aztertu, azterketa sakona egin eta arretaz hartu behar ditugu Osasunaren Mundu Erakundearen orain arteko
ekintza ez-konbentzigarrien, bere jarrera politikoen, aliantzen (adibidez, Munduko Ekonomia Foroarekin, hainbat fundazioekin,
etab.) eta aurreikusitako itunen eduki eta helburuen berri.
Erresistentzia globalak jada ahuldu du Osasunaren Mundu Erakundearen posizioa eta tratatu-zirriborro berrian konzesioak
egitera eraman du – adibidez, zentsura-mekanismoak ahultuz, betearazpen-botereak desaktibatuz eta nazio
osasun-eskumenen gaineko esku-hartze zehatzak atzeratuz.
Oraindik hainbat elementu kritiko geratzen dira – hala nola zuzendaritza eta koordinaziorako eskubidea, One Health ikuspegia,
medikamentu eta txertoen finantzaketa, ekoizpen eta banaketa, zaintza digitalerako mekanismoak, jabetza intelektualaren
kudeaketa, Osasunaren Mundu Erakundearen definizio-boterea, Alderdien Konferentziaren rola eta babes juridikorik eza.
Hau guztia edozein arrazoizko pertsonarentzat alarma-seinaleak piztu beharko lituzke, batez ere farmazia-industriaren eragin
handia, kontratuaren historia eta prozesu osoa kontuan hartuta – baita ardura politikoeko karguetan daudenen kasuan ere.
MWGFD-k eskatzen du: - WHOren hitzarmenak (IHR eta PA) alemanera itzultzea, eztabaida publiko eta
parlamentarrerako (itzulpen juridikoa, legez loteslea);
- Alemaniako Parlamentuko Zerbitzu Zientifikoei agintzea akordioak alderdi guztietako ondorioak aztertzeko (arrisku-azterketa);
- WHOren itzulitako itunak (IHR eta PA) xehetasunez eztabaidatu eta onartu behar dira, ez bakarrik Osasun
Batzordean edo Finantza Batzordean, baizik eta Bundestag-eko dagokion batzorde guztietan.
- parlamentuko eragin-ebaluazio bat bermatzeko – Bundestageko osoko bilkuran alderdi
arteko eztabaida eta debatearen bidez barne;
- probintzia-parlamentuetan bi itunak modu berean tratatzen direla, osasun-gaiek zuzenean
eragiten baitiote gure herrialdearen egitura federala;
- hedabideekin eta publikoarekin izandako komunikazioek bi kontratuen arrisku-faktore potentzialak ere aipatu ditzatela.
Abantailak eta desabantailak modu gardenean eta zehatzean aurkeztu behar dira.
Gardentasun eza eta eragin politikoa gehiago ezin dira onartu.
- gobernuak pandemiako akordioa baztertzen du: gobernuak IHR hitzarmenetik 2025eko
uztailaren 19a baino lehen atzera egin behar du.
Bestela, Alemaniak AEBen eta Argentinaren ikuspegia jarraitu eta Osasunaren Mundu Erakundea utzi beharko luke.
- Europako Batzordeak eta Osasunaren Mundu Erakundeak etorkizunean izango dituzten negoziazioak nazio mailako
parlamentu-prozedurekin estuago lotuta egongo direla.
WGIHR-eko (Nazioarteko Osasun Araudien Lan Taldea) edo INB-eko (Intergobernuzkako Negoziazio Batzordea) emaitza partzial bakoitza
parlamentuak berrikusi behar du eta behar izanez gero zuzentu.
– Alemaniako Osasunaren Mundu Erakundeko ordezkarien eta ordezkaritzako kideen WGIHR, INB edo dagokion EBko
batzordeetan egiten duten lana askoz zabalago den parlamentu-testuinguru batean koordinatu eta adostu dadin.
Zure lana ez da osasun politikarako bakarrik garrantzitsua; baita beste hainbat politika-arlotako erabaki politiko urrunetarako
bidea ere zabaltzen du – hala nola finantzak, nekazaritza-ekonomia, kanpo harremanak, EB eta
konstituzio legea, kultura eta komunikabideak, ikerketa, barne gaiak, lan eta gizarte gaiak, eta beste sail batzuk.
IHR eta PA gure estatuaren burujabetza arriskuan jartzen dute, gure konstituzio- eta demokrazia-printzipioak urratzen
dituzte, eta gure Oinarrizko Legearen muinekin, hau da, ordena demokratiko oinarrizko librearekin, jolasten dute.
Nazioarteko Osasun Araudiarako eta pandemiari buruzko akordiorako aurreikusitako arauek Alemaniaren eta beste estatu batzuen
subiranotasuna arriskuan jartzen dute, legearen nagusitasunaren eta demokraziaren oinarrizko printzipioekin talka egiten
dute, eta, potentzialki, gure konstituzioaren muinean – oinarrizko ordena demokratiko librean – esku hartzen dute.
MWGFD e.V. elkartearen izenean