Í ljósi víðtækra afleiðinga krefst MWGFD tafarlausrar afturköllunar samþykkisins fyrir faraldursamningi WHO.
Í opnu bréfi dagsettu 5. júní 2025 beindi Félag lækna og vísindamanna fyrir heilsu, Frelsi og lýðræði (MWGFD e.V.) beindi
opnu bréfi til allra þingmanna þýska Bundestag og þingmanna ríkisþinga þann 5. júní 2025 til að vekja athygli á alvarlegum
pólitískum og lagalegum áhyggjum sem tengjast Samningi WHO um faraldra (PA) og
endurskoðuðum Alþjóðlegum heilbrigðisreglugerðum (IHR).
Gagnrýni þeirra beinist að skorti á gagnsæi við samningagerðina, ólögmætu atkvæðagreiðslunni, skorti á þinglegu
eftirliti og mögulegri íhlutun í þjóðarfullveldi, sambandsskipulagi og lýðræðislegum ákvarðanatökuferlum.
Læknar og vísindamenn MWGFD krefjast skýrra aðgerða, svo sem lagalega bindandi þýðingar samninganna á þýsku, víðtækrar
þinglegra samráða í öllum viðeigandi nefndum og að lokum afturköllunar samþykkis þýsku ríkisstjórnarinnar – eða,
ef því er ekki til að dreifa, úrsagnar Þýskalands úr WHO.
Hlustaðu á bréfið í heild sem var sent öllum þingmönnum sambandsþingsins og þingmönnum ríkisþinganna.
Opin bréf til þingmanna þýska sambandsþingsins og þingmanna ríkisþinga 5. júní 2025
Aftur til skynsemi í heilbrigðisstefnu:
Afturköllun samþykkis við heimsfaraldursáttmála WHO.
Félag lækna og vísindamanna fyrir heilsu, frelsi og lýðræði (MWGFD e.V.) hvetur stjórnmálamenn
til að snúa aftur til skynsemi í heilbrigðisstefnu.
Samþykki þýsku sendinefndarinnar á faraldursamningi WHO verður að afturkalla tafarlaust af sambandsstjórninni – að minnsta
kosti þar til stjórnmálaflokkarnir á sambands- og ríkisstigi hafa skoðað samninginn ítarlega og gagnsæ og samþykkt hann.
Ógnirnar við fullveldi Þýskalands sem felast í samningnum mega ekki eingöngu vera meðhöndlaðar á stjórnsýslustigi ráðuneytanna,
heldur þarf einnig að takast á við þær á pólitísku stigi.
Því miður léku hvorug þessara tveggja samninga WHO hlutverk í samsteypustjórnarsamningaviðræðunum
né í samsteypustjórnarsamningnum.
Bæði Bundestag og þingin í ríkjunum voru áfram útilokuð. Engin þýsk útgáfa er til.
Samningaviðræðurnar voru háðar eingöngu af Evrópu­kom­m­issi­unni, sem krefst nú þess að niðurstaða
samningaviðræðnanna verði innleidd 1:1 í aðildarríkjunum.
Allt frá 1. júní 2024, á 77. heimsþingi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHA), hafði þýska
ríkisstjórnin sýnt að hún virtist ekki hafa neitt á móti því að 60 blaðsíðna Alþjóðlegu heilbrigðisreglugerðinni (IHR)
hefði verið samsett á þann hátt að líklega stæðist hún ekki alþjóðalög og hefði að mestu leyti verið haldin leynd.
Að samkomulagið um heimsfaraldra (PA), sem einnig var til umfjöllunar, náði ekki fram að ganga var að mestu leyti vegna
afrísku hlutabréfarríkjanna; þýska WHA-umboðið, undir forystu heilbrigðisráðherrans Karls Lauterbachs, hefði sennilega samþykkt
drögin að PA-samkomulaginu án hika í hvaða útgáfu sem er.
Þetta sést einnig af því að það samþykkti aðferðina við samþykkt Alþjóðlegu heilbrigðisreglugerðarinnar (IHR) án
athugasemda – þrátt fyrir að það bryti í bága við gildandi lög:
- Frestir til að skila inn breytingartillögum voru ekki virtir (samkvæmt 55. grein IHR hefðu þær átt að berast fjórum
mánuðum fyrir fundinn; í raun var síðasta breytingin ekki lögð fram fyrr en síðasta dag fundarins klukkan 21:07).
- Atkvæðisreglurnar voru heldur ekki fylgt rétt:
Það er vafasamt hvort meirihluti atkvæðisbærra meðlima hafi í raun verið viðstaddur, og engin
formleg atkvæðagreiðsla með handarhækkun fór fram.
Enn þann dag í dag er óljóst hvort niðurstaða hins svokallaða "samkomulagsatkvæðis" sé yfir höfuð lögmæt.
Hins vegar, þrátt fyrir þessa ólýðræðulegu sýndarleikrit sem braut alþjóðalög varðandi IGT og þrátt fyrir augljóslega
misheppnaða tilraun til að ná samkomulagi um heimsfaraldra, gaf WHO ekki upp og reyndi engu að síður að láta samninginn
samþykkja í eftirfylgjandi viðræðum milliríkjanefndarinnar um samningaviðræður (INB), sem einnig voru haldnar leynt.
Augljóslega með góðum árangri: í fréttatilkynningu sem WHO gaf út 15. apríl 2025 var gefið til kynna að deilur um einkaleyfalög
hefðu verið leystar, að sáttmálinn hefði loks skapað "sjálfviljugar og samþykktar skilyrði fyrir
tækniflutning" og að hann væri nú að bíða eftir ákvörðun á 78. heimsþingi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.
Hins vegar var orðalag samningsins birt alltof seint.
Sannleikurinn um að kjarni samningsins, PABS-kerfið (aðgangur að sjúkdómsvaldandi örverum og ábataskipting), var færður
út í viðauka við samninginn, sem á eftir að endursemja um og taka ákvörðun um síðar, var einnig vandlega falið.
Einnig var ekki minnst á brottför Bandaríkjanna og Argentínu úr Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni (27. maí 2025)
vegna "grundvallarmismuna" og til að tryggja þjóðarfullveldi í heilbrigðismálum varðandi faraldsstjórnun.
Né var minnst á tilkynntu afturköllun Slóvakíu – landið neitar að samþykkja drög að samningnum þar til
ríkisstjórn og þing hafa séð fullan texta samningsins og veitt samþykki sitt á þeirri grundvelli.
Slóvakíski forsætisráðherrann Fico stóð óbilgjarn.
Hann kallaði eftir gagnsæi í stað samninga bak við luktar dyr og harmaði að kosningar,
lýðræðislegasta allra stofnana, ættu að vera hindraðar.
En þetta er nákvæmlega það sem gerðist seint um kvöldið 20. maí 2025, þegar bak við luktar dyr, 78. WHA kvað hljóðlega og
leynilega upp fyrsta hluta umdeilds faraldurssamningsins – án opinberrar tilkynningar, án gagnsæis í undirbúningi, án umræðu,
án birtingar dröganna, án þátttöku borgaralegs samfélags, án nokkurrar lýðræðislegrar
réttmæti og án áhrifaríkra lagalegra inngripsúrræða.
Hins vegar fela sýndarsamstaða og formleg viðurkenning áfram undirliggjandi ósamlyndið:
Það sem hefur verið umdeilt um í meira en þrjú ár – nefnilega PABS-kerfið – hefur verið endurskilgreint sem
viðauki og sett til hliðar í langvarandi samningaviðræður.
PABS stefnir að því að stýra alþjóðlegri dreifingu sýna sjúkdómsvaldandi örvera og erfðaupplýsinga (þar
með talið til einkaaðila) og viðskiptavæðingu þeirra.
Samningaviðræður munu halda áfram til ársins 2026.
Faraldursamningurinn getur ekki tekið gildi fyrr en þá.
Hins vegar eru engin áform um að takast á við málefni virkni-aukandi rannsókna, hvað þá að banna þær.
Það dugar ekki að nýi alríkisheilsumálaráðherrann Nina Warken lýsi ákveðlega yfir að "heimurinn þurfi sterka WHO" – og leggi
svo til viðbótar 10 milljónir evra til skamms tíma til að bæta upp fjármögnunarskort sem
bandaríska brotthvarfið og frysting USAID-styrkja olli.
Sérstaklega ekki þegar, aðeins nokkrum dögum fyrr – 2. apríl 2025 – fyrrverandi heilbrigðisráðherra Karl Lauterbach, í fljótlegri
heimsókn til WHO-miðstöðvarinnar fyrir faraldra- og heimsfaraldraskurðgrunngreind (Charité/RKI) í Berlín, ásamt
framkvæmdastjóra Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO), Tedros Ghebreyesus, hafði aukið skuldbindingu Þýskalands um
tvennar tvær milljónir evra, upp í samtals 317 milljónir evra – með þeirri alhliða niðurstöðu:
"Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin er ómissandi!"
Það hefði verið nákvæmara að segja: "Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin er ómöguleg að endurbæta!"
Kína hefur nú samþykkt að greiða eftirstöðvarnar.
Þetta vekur einnig grundvallarspurningar, svo sem um bakgrunn framkvæmdastjóra Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, ástæður
þess að Bandaríkin drógu sig úr Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni og um skipun heilbrigðisráðherra Norður-Kóreu, Jong Min
Pak, í framkvæmdastjórn Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.
Það snýst ekki bara um fjármálalega þætti.
Í staðinn ættum við að gagnrýna, greina og rækilega taka eftir ótrúverðugum aðgerðum WHO hingað til, pólitískum
afstöðum hennar, bandalögum (t.d. við WEF, ýmsum sjóðum o.s.frv.) og innihaldi og markmiðum fyrirhugaðra samninga.
Alþjóðleg andstaða hefur þegar veikjað stöðu WHO og leitt til eftirgjafa í endurskoðuðu frumvarpi að samningi – til dæmis
með því að rýra ritskoðunarkerfi, afmá framfylgnivöld og fresta áþreifanlegum íhlutunum í þjóðarheilbrigðisheimildum.
Fjölmörg lykilatriði eru enn til staðar – svo sem rétturinn til leiðsagnar og samhæfingar, One Health-nálgunin, spurningar um
fjármögnun, framleiðslu og dreifingu lyfja og bóluefna, stafrænar eftirlitsaðferðir, meðferð hugverkaréttinda, skilgreiningarvald
WHO, hlutverk aðildarríkjaþingsins og skortur á lagalegri vernd.
Allt þetta ætti að kalla á viðvörunarbjöllur hjá hverjum skynsömu manni, sérstaklega í ljósi verulegs áhrifs
lyfaiðnaðarins, sögu samningsins og alls ferlisins – þar á meðal fyrir stjórnmáaleiðtoga.
MWGFD krefst: - að WHO-samningarnir (IHR og PA) verði þýddir á þýsku fyrir opinbera og þinglega
umræðu (lögfræðileg þýðing, löglega bindandi);
- að fela vísindastofnunum þýska þingsins að kanna samningana hvað varðar afleiðingar þeirra fyrir alla aðila (áhættumat);
- Þýddir samningar WHO (IHR og PA) verða að vera ræddir ítarlega og samþykktir ekki aðeins í heilbrigðisnefnd eða
fjárlaganefnd, heldur í öllum viðeigandi nefndum þingsins.
- til að tryggja þinglega áhrifamatið – þar á meðal með þverpólitískum umræðum og rökræðum í allsherjarfundi Bundestag;
- að báðum samningunum sé sinnt á sama hátt í héraðsþingum, þar sem heilbrigðismál hafa
bein áhrif á sambandsuppbyggingu landsins;
- að samskipti við fjölmiðla og almenning greini einnig hugsanlega áhættuþætti beggja samninga.
Kostir og gallar skulu vera kynntir á skýran og nákvæman hátt.
Skortur á gagnsæi og pólitísk áhrif mega ekki lengur vera þolin.
- að ríkisstjórnin hafni faraldursamningnum: ríkisstjórnin verði að segja sig úr IHR-sáttmálanum fyrir 19. júlí 2025.
Annars ætti Þýskaland að fylgja bandarísku og argentínsku nálguninni og yfirgefa WHO.
- að samningaviðræður milli framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar
verði í framtíðinni nánar tengdar þjóðþingum.
Hver hlutbundin niðurstaða WGIHR (Verkhóps um alþjóðlegar heilbrigðisreglugerðir) eða INB
(Milliríkjanefndar um samningaviðræður) skal vera endurskoðuð af Alþingi og leiðrétt ef þörf krefur.
– að starf þýskra fulltrúa og sendinefnda WHO í WGIHR, INB eða samsvarandi ESB-nefndum sé
samræmt og samþykkt í mun víðara þinglegu samhengi.
Verkið þitt er ekki aðeins mikilvægt fyrir heilbrigðisstefnu, heldur opnar það einnig leiðina fyrir víðtækar pólitískar
ákvarðanir á fjölmörgum öðrum stefnusviðum – svo sem fjármálum, landbúnaðarhagfræði, utanríkismálum, Evrópusambands- og
stjórnarskrárrétti, menningu og fjölmiðlum, rannsóknum, innanríkismálum, vinnumálum og félagsmálum og öðrum ráðuneytum.
IHR og PA ógna fullveldi ríkisins, brjóta gegn stjórnarskrár- og lýðræðislegum grundvallarreglum okkar og leika sér með kjarnann
í grunnlögum okkar, hinni frjálsu lýðræðislegu grunnskipun.
Fyrirhugaðar reglugerðir um IHR og samkomulög um faraldra ógna fullveldi Þýskalands og annarra ríkja, ganga þvert gegn
grundvallarreglum réttarríkis og lýðræðis og geta ógnað kjarna stjórnarskrárinnar okkar – frjálsri lýðræðislegri grunnskipun.
Fyrir hönd samtakanna MWGFD e.V.