Na kobanga mpo na makama na yango oyo ekoki kopanzana bipai nyonso, MWGFD esengi ete bábwaka mbala
moko ndingisa ya boyokani ya OMS mpo na pandemi.
Na mokanda ya polele ya mokolo ya 5 sanza ya motoba 2025, Lisanga ya Bato ya Monganga mpe Bato ya Siansi mpo na Bokolongono, Liboso
mpe Demokrasi (MWGFD e.V.) etindaki mokanda ya polele na mokolo ya 5 sanza ya motoba 2025 epai ya bandimi nyonso ya Bundestag ya
Allemagne mpe ya ba parlements ya ba états mpo na kobenda likebi na mitungisi ya minene ya politiki mpe ya mibeko oyo
etali Boyokani ya Pandemi ya OMS (PA) mpe Mibeko ya Mokili Mobimba ya Bokolongono oyo ebongisami (IHR).
Critique na bango etali mingi kozanga polele na ndenge ya kokoma ba traités, vote oyo ezali na mibeko te, kozanga bokengi ya
parlement mpe likama ya kokota na makambo ya souveraineté ya ekolo, na bibongiseli ya federal
mpe na ndenge ya kozwa bikateli na demokrasi.
Baminganga mpe bato ya siansi ya MWGFD bazali kosenga bikateli ya solosolo lokola kobongola boyokani na lokota ya Allemand na
ndenge oyo mobeko ekoki kondima, masolo ya mozindo na parlema na bakomite nyonso oyo etali likambo yango, mpe, na
suka, kolongola ndingisa ya guvɛnɛmá ya Allemagne – to, soki yango esalemi te, ete Allemagne ebima na OMS.
Yoka mokanda mobimba oyo etindamaki na bandeko nyonso ya Parlement Fédéral mpe ya ba parlements ya ba états.
Okoki kozwa mokanda mobimba na lien oyo ezali na nse: https://www.mwgfd.org/2025/06/widerruf-der-zustimmung-zum-who-pand
emievertrag/] Mokanda ya polele mpo na bandimi ya Parlement Fédéral ya Allemagne mpe ya ba parlements ya ba états 5 Yuni 2025
Kozonga na mayele ya malamu na politiki ya bokolongono:
Kolongola ndingisa na Boyokani ya Pandemi ya OMS.
Lisanga ya Bato ya Monganga mpe Bato ya Siansi mpo na Bokolongono, Bonsomi mpe Demokrasi (MWGFD e.V.) esengi na bato ya
politiki bázongela mayele ya malamu na politiki ya bokolongono.
Guvɛrnɛmá fɛdɛrɛlɛ asengeli kolongola mbala moko ndingisa oyo delegasiyo ya Allemagne epesaki na boyokani ya pandemi ya OMS –
ata kino bapartí ya politiki na nivo ya fɛdɛrɛlɛ mpe ya ba états batalela boyokani yango
na mozindo mpe na polele, mpe bandima yango.
Makama oyo ebombami na kati ya boyokani mpe oyo ezali likama mpo na bokonzi ya Allemagne, esengeli te kosilisama
kaka na nivo ya boyangeli ya bakonzi (ministères), kasi esengeli mpe kotalelama na nivo ya politiki.
Na mawa na biso, ata moko te ya boyokani mibale oyo ya OMS ezalaki na esika na masolo ya boyokani ya
coalition to na kati ya mokanda ya boyokani yango.
Bundestag mpe ba parlements ya ba états bazalaki kaka libanda. Version ya Allemand ezali te.
Masolo esalemaki kaka na Commission européenne, oyo sikoyo ezali kosenga ete mbuma ya masolo
yango esalema na Etats membres kaka ndenge moko.
Banda na mokolo ya 1 Yuni 2024, na likita ya 77 ya Lisanga ya Mokili Mobimba ya Bokolongono (WHA), boyangeli ya Allemagne
emonisaki ete emonanaki lokola etungisami te na likambo ete Mibeko ya Mokili Mobimba ya Bokolongono (IHR), oyo ezali na
nkasa 60, ebongisamaki na lolenge oyo mbala mosusu ezali na kowangana na mibeko ya mokili mobimba mpe ebombamaki mingi.
Likambo ete boyokani ya pandemi (PA), oyo mpe ezalaki mpo na kozwa ekateli, elongaki te, ezalaki mingi mpo na ntina ya bikolo
ya Afrika (ya bokokani); delegasiyo ya Allemagne na WHA, na bokambi ya Ministre ya Santé Karl Lauterbach,
mbala mosusu balingaki kondima brouillon ya boyokani ya PA kozanga kokita nzoto na lolenge nyonso.
Yango emonani mpe polele na ndenge endimaki lolenge ya kondima Mibeko ya Mokili Mobimba mpo na Bokolongono
(IHR) kozanga kotɛmɛla – atako likambo yango ezalaki kobuka mobeko oyo esengelaki kolandama:
- Mikolo ya suka mpo na kotinda mabongisi ekokisamaki te (kolanda Article 55 ya IHR, esengelaki etindama sanza minei
liboso; kasi, na bosolo, libongisi ya suka ebakisamaki kaka na mokolo ya suka ya likita na ngonga ya 9:07 ya butu).
- Mibeko ya voti mpe elandamaki malamu te:
Eza na ntembe soki ebele ya bato oyo basengelaki kovoter bazalaki mpenza wana, mpe vote
ofisiele na kotombola maboko esalemaki te.
Kino lelo, eyebani malamu te soki resultat ya oyo babengi "vote ya boyokani" ezali na nguya ya mobeko to te.
Kasi, atako masɛki oyo ya kozanga demokrasi, oyo ezali kobuka mibeko ya mokili mobimba na oyo etali IGT, mpe atako momekano ya
polele ya kozwa boyokani mpo na pandemi elongaki te, OMS etikaki te mpe emekaki ete boyokani yango endimama na
masolo oyo elandaki ya Lisanga ya Boyokani kati na ba Guvɛnɛmá (INB), oyo mpe ebombamaki na sekɛlɛ.
Emonani ete na elonga: na liyebisi mpo na bapanzi sango oyo ebimisamaki na OMS na mokolo ya 15 Aprili 2025, emonisamaki
lokola ete matata etali mibeko ya ba brevets esilaki, ete boyokani yango esalaki na suka "ndenge ya bolingo mpe ya boyokani
mpo na kopesa mayele ya tekiniki" mpe ete sikoyo ezalaki kozela ekateli na likita ya 78
ya Lisanga ya Mokili Mobimba ya Bokolongono.
Kasi, maloba ya boyokani ebimaki na nsima mingi koleka.
Likambo ete motema ya boyokani yango mpenza, système PABS (Pathogen Access and Benefit Sharing), etindamaki na
"annexe" ya boyokani, oyo esengeli kozongela kosolola mpe kozwa ekateli na yango sima, ebombamaki mpe na nkuku.
Lisusu, balobelaki te kolongwa ya Etats-Unis mpe Argentine na OMS (27 Mai 2025) mpo na "bokeseni ya minene" mpe mpo na
kobatela bonsomi ya ekolo na makambo ya bokolongono na oyo etali ndenge ya koyangela bokono ya pandemi.
Mpe lisusu, balobelaki te likambo ya kokabwana oyo Slovakie asakolaki – mboka yango eboyi kondima brouillon ya
boyokani kino guvɛnɛmá ná parlemá bákóma kotánga maloba nyonso ya boyokani mpe bándima yango na kotalela yango.
Ministre ya liboso ya Slovaquie Fico atɛlɛmaki ngwi.
Asengaki polele na esika ya boyokani ya nkuku mpe alobaki na mawa ete boponi, oyo ezali ebongiseli
ya demokrasi koleka nyonso, esengeli kopekisama.
Kasi oyo nde ezali solo esalemaki na butu ya mokolo ya 20 Mai 2025, tango na nkuku, na likita ya 78 WHA endimaki na kimya mpe
na nkuku eteni ya liboso ya boyokani ya pandemi oyo ezali kobimisa ntembe – kozanga liyebisi na bato nyonso, kozanga
bomibongisi ya polele, kozanga debat, kozanga kobimisa brouillon ya boyokani, kozanga bosangani ya ba acteurs ya
société civile, kozanga ndingisa nyonso ya démocratie mpe kozanga nzela ya solo ya mibeko mpo na kokota.
Kasi, bomoko ya lokuta mpe kondima ya libanda ebombi botɛmɛli oyo ezali kokoba:
Likambo oyo ezalaki kobimisa ntembe ya makasi na boumeli ya koleka mibu misato – elingi koloba système PABS –
babongoli ndimbola na yango lokola "appendice" mpe batiki yango pembeni mpo na masolo ya milayi.
PABS elingi kotya mibeko na bokaboli na mokili mobimba ya ba échantillons ya ba micro-organismes ya bokono
mpe ya ba informations génétiques (ata mpe epai ya bato ya mosɔlɔ) mpe na botekisi na yango.
Masolo ekokoba kino na 2026.
Boyokani ya pandemi ekoki te kokota na mosala kino tango wana.
Kasi, makanisi ezali te mpo na kotalela likambo ya bolukiluki ya 'gain-of-function', mpe koleka mpo na kopekisa yango.
Ekoki te ete Ministre ya sika ya Santé ya Allemagne, Nina Warken, aloba na makasi ete "mokili ezali na mposa ya OMS ya makasi" –
mpe na sima apesa yango kaka €10 millions ya kobakisa na ntango mokuse mpo na kozipa bozangi ya misolo oyo ewutaki na kolongwa
ya Etats-Unis mpe na kokanga misolo ya lisungi ya USAID.
Kasi mingi mpenza te, nzokande kaka mikolo moke liboso – na mokolo ya 2 Aprili 2025 – Ministre ya kala ya Bokolongono Karl
Lauterbach, na ntango ya mobembo na ye ya mbalakaka na Biro ya OMS mpo na Boyebi ya ba Pandemi mpe ba Epidemie (Charité/RKI) na
Berlin, elongo na Mokambi-Monene ya OMS Tedros Ghebreyesus, amatisaki engagement ya Allemagne na bamilió mibale ya ba euros
mosusu, kino kokoma na mobimba ya bamilió 317 ya ba euros – na conclusion ya polele ete: "OMS ezali na ntina mingi mpenza!"
Ezalaki malamu koleka koloba: "OMS ebongi lisusu kobongisama te!"
Sikawa Chine andimi kofuta mbongo oyo etikali.
Yango etomboli mpe mituna ya moboko, lokola oyo etali makambo ya bomoi ya Mokambi-Monene ya OMS, bantina ya bokabwani ya Etats-Unis
na OMS, mpe boponami ya Ministre ya Bokolongono ya Corée du Nord, Jong Min Pak, na kati ya Lisanga ya Bakambi ya OMS.
Ezali kaka likambo ya mbongo te.
Kasi, esengeli nde tósala botángi ya mozindo, tósosola mpe tóyeba malamu misala ya OMS oyo endimisi bato te kino lelo, makanisi na
yango ya politiki, boyokani na yango (ndakisa na WEF, ba fondations ndenge na ndenge, b.n.b.) mpe makambo oyo
ezali na kati mpe mikano ya ba boyokani oyo balingi kosala.
Botɛmɛli na mokili mobimba esilá kokitisa makasi ya OMS mpe ememi na kopesa makoki na brouillon ya sika ya boyokani – na ndakisa,
na kokitisa makasi ya mibeko ya bokangoli, kolongola makasi ya kosalisa mibeko, mpe kotinda na sima misala ya solosolo
na kati ya makoki ya bongo ya kolongono ya mboka na mboka.
Makambo mingi ya ntina etikali – lokola lotomo ya kopesa mitindo mpe ya boyokani, lolenge ya mosala ya One Health, mituna etali
misolo, bosali mpe bokaboli ya nkisi mpe mangwele, bibongiseli ya bokengi na nzela ya numériki, ndenge ya kosalela lotomo ya
bopanzi-mayele, bokonzi ya OMS ya kopesa ndimbola, esika ya Conférence ya ba
Parties, mpe kozanga bobateli na nzela ya mibeko.
Makambo oyo nyonso esengeli kotinda moto nyonso ya mayele akeba, mingi mpenza soki totali bopusi monene ya industrie ya nkisi,
lisolo ya kontra yango mpe lolenge mobimba oyo likambo esalemaki – ata mpe mpo na bato oyo bazali na mikumba ya politiki.
MWGFD esengi: - ete ba traités ya OMS (IHR mpe PA) ebongolama na Allemand mpo na masolo ya bato nyonso mpe ya
parlemá (ebongolama ya mibeko, oyo ezali na nguya ya mibeko);
- kotinda ba Services Scientifiques ya Parlement ya Allemagne bátalela ba boyokani mpo na koyeba
makama na yango na ngambo nyonso (analyse ya risque);
- Ba traités ya OMS oyo ebongolami (IHR na PA) esengeli kolobelama na mozindo mpe kondimama kaka te na
Komite ya Bokolongono to na Komite ya Mbongo, kasi na ba komite nyonso oyo etali yango na Bundestag.
- mpo na kondimisa botatoli ya bopusi na parlement – na nzela ya masolo mpe debat kati na mangomba ndenge
na ndenge ya politiki na likita linene ya Bundestag;
- ete ba traités nyonso mibale etalelama na lolenge moko na ba parlements ya ba provinces, mpamba te makambo ya bokolongono etali
mbala moko ndenge mboka na biso etongami na niveau ya federal;
- ete boyokani na bapanzi sango mpe na bato ebimisaka mpe makama oyo ekoki kozala na ba contrats mibale.
Matomba na mabe esengeli kolakisama polele mpe na bosikisiki.
Kozanga polele mpe bopusi ya politiki esengeli lisusu kondimama te.
- ete guvɛnɛmá aboyi boyokani ya pandemi: guvɛnɛmá asengeli kobima na boyokani ya IHR
liboso ya mokolo ya 19 sanza ya nsambo 2025.
Soki te, Allemagne esengeli kolanda ndakisa ya Amerika na Argentine mpe kolongwa na OMS.
- ete masolo kati na Commission européenne mpe OMS ekokangama makasi koleka na mikolo
mizali koya na misala ya ba parlements ya bikolo.
Mbuma mokomoko ya eteni ya mosala ya WGIHR (Lingomba ya Mosala mpo na Mibeko ya Mokili Mobimba ya Bokolongono) to ya INB
(Komite ya Boyokani kati na Mibeko ya Leta mpo na Bokolongono) esengeli etalelama na Parlement mpe ebongisama soki esengeli.
– ete mosala ya batindami mpe bayimeli ya Allemagne na OMS na kati ya WGIHR, INB to bakomite ya EU oyo
ekokani na yango, esangisama mpe endimama na kati ya contexte parlementaire ya monene koleka.
Mosala na bino etali kaka te politiki ya bokolongono, kasi efungolaka mpe nzela mpo na bikateli ya politiki ya monene na
biteni mosusu ebele ya politiki – lokola mosolo, nkita (ya bilanga), makambo ya bapaya, Union Européenne mpe mibeko ya
moboko ya mboka, bonkoko mpe media, bolukiluki, makambo ya kati ya mboka, mosala mpe makambo
ya bomoi ya bato, mpe na ba departema mosusu.
IHR na PA bazali kotia na likama bokonzi ya ekolo na biso, kobuka mibeko na biso ya moboko mpe ya demokrasi, mpe
kosakana na motema ya Mobeko na biso ya Moboko, oyo ezali ebongiseli ya demokrasi ya bonsomi.
Mibeko oyo balingi kotia mpo na IHR mpe boyokani ya pandemi ezali kotia na likama bokonzi ya Allemagne mpe ya bikolo mosusu, ezali
kotɛmɛla mitindo ya moboko ya boyangeli na mobeko mpe ya demokrasi, mpe ekoki kokɔta na kati ya motema ya mobeko-likonzi
na biso – ebongiseli ya moboko ya demokrasi ya bonsomi.
Na nkombo ya lisanga MWGFD e.V.