1
00:00:00,000 --> 00:00:00,626


2
00:00:00,626 --> 00:00:09,710
Eqaphele imiphumela ebanzi, i-MWGFD ibiza ukukhanselwa
ngokushesha kwemvume yesivumelwano se-pandemic se-WHO.

3
00:00:09,710 --> 00:00:16,343
Encwadini evulekile ebhalwe ngomhla ka-5 Juni 2025, Inhlangano
Yochwepheshe Bezokwelapha Nabasosayensi Bezempilo, Inkululeko

4
00:00:16,343 --> 00:00:23,082
Nokudemokhrasi (MWGFD e.V.) yathumela incwadi evulekile kubo
bonke amalungu eBundestag yaseJalimane namaphalamende ezifundazwe

5
00:00:23,082 --> 00:00:28,271
ngomhlaka 5 Juni 2025 ukuze ikhombise ukukhathazeka okukhulu
kwezombusazwe nezomthetho okuhlobene

6
00:00:28,271 --> 00:00:34,085
neSivumelwano Se-Pandemic se-WHO (PA) kanye neMithetho
Yamazwe Ngamazwe Yezempilo ebuyekeziwe (IHR).

7
00:00:34,085 --> 00:00:41,431
Ukugxekwa kwabo kugxile ekungabikhoneni kokusobala ekubhalweni
kwezivumelwano, ekhethweni okungekho emthethweni, ekungabikhoneni

8
00:00:41,431 --> 00:00:47,292
kokulawulwa kwephalamende kanye nokungenelela okungenzeka
ekuzimeleni kwesizwe, ezakhiweni zikahulumeni kazwelonke

9
00:00:47,292 --> 00:00:50,920
kanye nezinqubo zokuthatha izinqumo ngokwe-demokhrasi.

10
00:00:50,920 --> 00:00:57,997
Odokotela nososayensi be-MWGFD bafuna izinyathelo eziqinile
ezifana nokuhunyushwa ngokusemthethweni kwezivumelwano

11
00:00:57,997 --> 00:01:04,019
zisiJalimane, ukubonisana okubanzi nePhalamende kuzo zonke
izikomidi ezifanele, futhi ekugcineni,

12
00:01:04,019 --> 00:01:11,382
ukukhanselwa kwemvume kahulumeni waseJalimane – noma,
uma lokho kwehluleka, ukuphuma kweJalimane ku-WHO.

13
00:01:11,382 --> 00:01:18,465
Lalela incwadi ephelele eyathunyelwa kuwo wonke amalungu
ePhalamende Likasapho kanye namaphalamende ezifundazwe.

14
00:01:18,465 --> 00:01:22,161
Ungathola incwadi ephelele kusixhumanisi esingezansi:
https://www.mwgfd.org/2025/06/widerruf-der-zustimmung-zum-who-pand

15
00:01:22,161 --> 00:01:26,679
emievertrag/] Incwadi evulekile kumalungu ePhalamende
Likasapho LwaseJalimane namaphalamende ezifundazwe 5 Juni 2025

16
00:01:26,679 --> 00:01:29,569
Buyela ekuqondeni okuvamile kwinqubomgomo yezempilo:

17
00:01:29,569 --> 00:01:33,389
Ukukurhoxa kwemvume eNtwaneni Yezivumelwano Zobhubhane Ye-WHO

18
00:01:33,389 --> 00:01:39,283
Inhlangano Yochwepheshe Bezokwelapha Nabasosayensi Bezempilo,
Inkululeko Nokudemokhrasi (MWGFD e.V.) ibiza abezepolitiki

19
00:01:39,283 --> 00:01:42,880
ukuba babuyele ekuqondeni okuvamile kwezinqubomgomo zezempilo.

20
00:01:42,880 --> 00:01:49,203
Ukwamukelwa kwesivumelwano se-WHO sokubhekana nobhubhane
okwenziwe yiqembu lezithunywa zaseJalimane kumele kususwe

21
00:01:49,203 --> 00:01:56,523
ngokushesha nguhulumeni kazwelonke – okungenani kuze kube amaqembu
ezombusazwe kazwelonke nawasezifundazweni ehlolisise isivumelwano

22
00:01:56,523 --> 00:02:00,539
ngokuningiliziwe nangokungafihli lutho futhi bawamukele.

23
00:02:00,539 --> 00:02:07,754
Izinsongo zobu-mbuso baseJalimane ezifihlwe
esivumelwaneni akufanele ziphathwe ezingeni lokuphatha

24
00:02:07,754 --> 00:02:12,849
(leministri), kodwa futhi kumele zibhekwe ezingeni lezepolitiki.

25
00:02:12,849 --> 00:02:18,862
Ngokudabukisayo, akukho kwalezi zivumelwano
ezimbili ze-WHO okudlale indima ezingxoxweni

26
00:02:18,862 --> 00:02:23,113
zokubumbana noma esivumelwaneni sokubumbana.

27
00:02:23,113 --> 00:02:30,109
Zombili iBundestag namaphalamende ezifundazwe
zashiywa ngaphandle. Ayikho inguqulo yesiJalimane.

28
00:02:30,109 --> 00:02:35,427
Izingxoxo zenziwa ngokukhethekile yiKhomishini
YaseYurophu, manje esifuna ukuthi umphumela wezingxoxo

29
00:02:35,427 --> 00:02:38,914
usetshenziswe ngokulingana okungu-1:1 emazweni amalungu.

30
00:02:38,914 --> 00:02:44,413
Kusukela mhla ziyi-1 kuJuni 2024, eNgqungqutheleni yesi-77
yoMhlangano Wezempilo Yomhlaba Wonke (WHA), uhulumeni

31
00:02:44,413 --> 00:02:50,157
waseJalimane wabonisa ukuthi akubonakali ukukhathazeka ngokuthi
imithetho yamazwe ngamazwe yezempilo (IHR) enamakhasi

32
00:02:50,157 --> 00:02:56,765
angama-60 yadalwa ngendlela engase ingahambisani nomthetho
wamazwe ngamazwe futhi igcinwe imfihlo cishe ngokuphelele.

33
00:02:56,765 --> 00:03:03,699
Iqiniso lokuthi isivumelwano se-pandemic (PA), esasiphinde
sasibekelwe isinqumo, asizange siphumelele, kwakungenxa enkulu

34
00:03:03,699 --> 00:03:09,144
yamazwe ase-Afrika (equity); ithimba laseJalimane le-WHA,
eliholwa uNgqongqoshe Wezempilo uKarl

35
00:03:09,144 --> 00:03:16,180
Lauterbach, mhlawumbe belizovuma umqulu wesivumelwano
se-PA ngaphandle kokungabaza kunoma iyiphi inguqulo.

36
00:03:16,180 --> 00:03:23,682
Lokhu futhi kuyabonakala ngokuthi yamukela inqubo
yokuvuma Imithetho Yezempilo Yamazwe Ngamazwe (IHR) ngaphandle

37
00:03:23,682 --> 00:03:27,427
kokuphikisa – nakuba lokhu kwaphula umthetho osebenzayo:

38
00:03:27,427 --> 00:03:35,045
- Izinsuku zokugcina zokuletha izichibiyelo azizange
zihlangatshezwane (ngokweSigaba 55 se-IHR, bekufanele zithunyelwe

39
00:03:35,045 --> 00:03:43,631
izinyanga ezine ngaphambi; empeleni, isichibiyelo sokugcina
safakwa kuphela ngosuku lokugcina lomhlangano ngo-9:07 ebusuku).

40
00:03:43,631 --> 00:03:46,680
- Imithetho yokuvota nayo ayizange ilandelwe ngendlela efanele:

41
00:03:46,680 --> 00:03:52,012
Kuyathandabuzeka ukuthi iningi lamalungu
avotayo babekhona ngempela, futhi akuzange

42
00:03:52,012 --> 00:03:55,880
kwenzeke ivoti esemthethweni ngokubonisa izandla.

43
00:03:55,880 --> 00:04:01,466
Kuze kube namuhla, kusasele kungacaci ukuthi umphumela waleyo
okuthiwa "ukuvota okuvunyelwene ngakho" uyasemthethweni nhlobo.

44
00:04:01,466 --> 00:04:09,055
Nokho, naphezu kwalesi sidlakala esingeyona idemokhrasi esiphula
umthetho wamazwe ngamazwe maqondana ne-IGT, naphezu komzamo

45
00:04:09,055 --> 00:04:16,154
ocacile owahluleka ukufinyelela esivumelwaneni sobhadane, i-WHO
ayizange iyeke futhi yazama ukwenza lesi sivumelwano

46
00:04:16,154 --> 00:04:23,067
samukelwe ezingxoxweni ezalandela zeBhodi
Yokuxoxisana Phakathi Kwahulumeni (INB), ezazigcinwe ziyimfihlo.

47
00:04:23,067 --> 00:04:31,071
Kubonakala ukuthi kwaphumelela: esitatimendeni se-WHO esakhululwa
ngomhlaka 15 Ephreli 2025, kwakunikezwa umbono wokuthi

48
00:04:31,071 --> 00:04:38,596
izingxabano ngomthetho wamaphathenti sezixazululiwe, ukuthi
inkontileka ekugcineni idale "izimo ezizithandela nezivumelana

49
00:04:38,596 --> 00:04:46,820
ngazo zokudluliselwa kobuchwepheshe" nokuthi manje isilinde
isinqumo eMhlanganweni wesi-78 weMhlangano Wezempilo Emhlabeni.

50
00:04:46,820 --> 00:04:50,734
Nokho, amazwi esivumelwano ashicilelwe sekwephuzile kakhulu.

51
00:04:50,734 --> 00:04:57,929
Iqiniso lokuthi ingqikithi yangempela yesivumelwano, uhlelo
lwe-PABS (Ukufinyelela Kwezifo Nezibonelelo Zokwabelana),

52
00:04:57,929 --> 00:05:03,524
lwathunyelwa ngaphandle kwe-"annex"
yesivumelwano, okuzoxoxwa kabusha futhi kunqunywe ngayo

53
00:05:03,524 --> 00:05:07,209
ngesikhathi esizayo, lwafihlwa ngokucophelela.

54
00:05:07,209 --> 00:05:15,234
Akukaze kushiwo ngokuphuma kwe-United States ne-Argentina ku-WHO
(27 Meyi 2025) ngenxa yezingxabano eziyisisekelo

55
00:05:15,234 --> 00:05:22,226
nokuvikelwa kobukhosi bezizwe ezimele ezindabeni
zezempilo maqondana nokuphathwa kwezifo ezibhubhanayo.

56
00:05:22,226 --> 00:05:30,239
Futhi akukaze kushiwo ukukhipha kweSlovakia okwamenyezelwe – leli
lizwe linqaba ukuvuma isivumelwano esisayilwayo kuze kube

57
00:05:30,239 --> 00:05:38,017
uhulumeni nePhalamende sebebonile umbhalo ophelele
wesivumelwano futhi banikeze imvume yabo ngokusekelwe kulokho.

58
00:05:38,017 --> 00:05:41,634
uNdunankulu waseSlovakia uFico wahlala eqinile.

59
00:05:41,634 --> 00:05:47,184
Wacela ukuba kube sobala esikhundleni sezivumelwano
ezifihlakele, futhi wakhala ngokuthi okhetho, okuyisikhungo

60
00:05:47,184 --> 00:05:50,217
esinobuzwe kakhulu kunazo zonke, kufanele kuvinjelwe.

61
00:05:50,217 --> 00:05:57,055
Kodwa lokhu yilokho okwenzeka ngempela ebusuku kakhulu mhla
ziyi-20 kuMeyi 2025, lapho ngemuva kwezicabha ezivaliwe, i-78th

62
00:05:57,055 --> 00:06:03,615
I-WHA yavuma ngokuthula nangasese ingxenye yokuqala yesivumelwano
esiphikisanayo se-pandemic – ngaphandle kokumemezela

63
00:06:03,615 --> 00:06:10,619
emphakathini, ngaphandle kwokulungiselela okusobala, ngaphandle
kwengxoxo-mpikiswano, ngaphandle kokushicilelwa kwesishicilelo

64
00:06:10,619 --> 00:06:17,457
sokuqala sesivumelwano, ngaphandle kokubamba iqhaza kwabameli
bomphakathi, ngaphandle kwanoma yiluphi ubuqotho bedemokhrasi

65
00:06:17,457 --> 00:06:21,446
nangaphandle kwezindlela zomthetho ezisebenzayo zokungenelela.

66
00:06:21,446 --> 00:06:27,880
Nokho, ubumbano olungamanga nokwamukelwa
ngokusemthethweni kufihla ukungavumelani okuqhubekayo:

67
00:06:27,880 --> 00:06:33,339
Lokho okube yisihloko sengxoxo esishisayo iminyaka engaphezu
kwemithathu – okungukuthi uhlelo lwe-PABS –

68
00:06:33,339 --> 00:06:38,103
sekuchazwe kabusha njenge-"annex" futhi
kubekwe eceleni ukuze kube nezingxoxo ezinde.

69
00:06:38,103 --> 00:06:44,120
I-PABS ihlose ukulawula ukusatshalaliswa
kwemhlaba wonke kwezibonelo zezifo nezaziso zemfuzo

70
00:06:44,120 --> 00:06:48,032
(kuhlanganise nabantu abazimele) kanye nokuhweba kwazo.

71
00:06:48,032 --> 00:06:51,695
Izingxoxo zizokuqhubeka kuze kube ngu-2026.

72
00:06:51,695 --> 00:06:55,110
Isivumelwano sobhubhane angeke
siqale ukusebenza kuze kube yilapho.

73
00:06:55,110 --> 00:07:00,782
Nokho, akukho izinhlelo zokubhekana nodaba locwaningo
lokuzuza umsebenzi, kungakhathaliseki nokuwuvimbela.

74
00:07:00,782 --> 00:07:08,452
Akwanele ukuthi uNgqongqoshe Omusha Wezempilo weFederal, uNina
Warken, amemezele ngokuqinile ukuthi "umhlaba udinga i-WHO

75
00:07:08,452 --> 00:07:15,045
eqinile" – bese enikeza i-WHO imali eyengeziwe engu-€10 million
esikhathini esifushane ukuze kugcwaliswe

76
00:07:15,045 --> 00:07:20,563
ukushoda kwezimali okubangelwe ukuphuma
kwe-United States nokumiswa kwezibonelelo ze-USAID.

77
00:07:20,563 --> 00:07:27,683
Ikakhulukazi hhayi lapho, ezinsukwini ezimbalwa ngaphambilini –
mhla ziyi-2 Ephreli 2025 – uNgqongqoshe Wezempilo wangaphambilini

78
00:07:27,683 --> 00:07:34,914
uKarl Lauterbach, ngesikhathi evakashela ngokushesha e-Hub ye-WHO
Yezobuhlakani Bezifo Ezibhubhanayo Nezokutheleleka (iCharité/RKI)

79
00:07:34,914 --> 00:07:41,261
eBerlin, kanye noMqondisi-Jikelele we-WHO uTedros Ghebreyesus,
wengeze ukuzibophezela kweJalimane ngamanye ama-euro

80
00:07:41,261 --> 00:07:47,513
ayizigidi ezimbili, kwafinyelela ku-euro ayizigidi ezingama-317
– ngesiphetho esibanzi esithi: "I-WHO ayinakushiyeka!"

81
00:07:47,513 --> 00:07:51,266
Bekungaba ngokunembile kakhulu ukusho: "I-WHO ayinakulungiswa!"

82
00:07:51,266 --> 00:07:56,000
I-China manje isivumile ukukhokhela inani elisele.

83
00:07:56,000 --> 00:08:03,537
Lokhu futhi kuvusa imibuzo eyisisekelo, efana naleyo ephathelene
nemvelaphi yoMqondisi-Jikelele we-WHO, izizathu zokuphuma

84
00:08:03,537 --> 00:08:11,774
kwe-United States e-WHO, kanye nokuqokwa kukaNgqongqoshe Wezempilo
waseNyakatho Korea, uJong Min Pak, eBhodi Eliphethe le-WHO.

85
00:08:11,774 --> 00:08:14,242
Akukhona nje ngokwezezimali.

86
00:08:14,242 --> 00:08:21,616
Esikhundleni salokho, kufanele sihlolisise ngokucophelela,
sihlaziye futhi sithathe ngokugcwele izinyathelo ezingakholisi

87
00:08:21,616 --> 00:08:28,320
ze-WHO kuze kube manje, izimiso zayo zezepolitiki,
ubudlelwano bayo (isb. ne-WEF, izisekelo ezahlukene, njll.)

88
00:08:28,320 --> 00:08:32,125
kanye nokuqukethwe kanye nezinhloso zezivumelwano ezihleliwe.

89
00:08:32,125 --> 00:08:39,557
Ukuphikisana kwamazwe omhlaba sekwinciphise isikhundla se-WHO
futhi kuholele ekwenzeni izivumelwano kudrafti ebuyekeziwe

90
00:08:39,557 --> 00:08:47,423
yesivumelwano – isibonelo, ngokunciphisa amathuluzi wokucwasa,
ukunciphisa amandla okuqinisekisa ukugunyazwa kanye nokuhlehlisa

91
00:08:47,423 --> 00:08:51,347
izinyathelo eziqinile emandleni kazwelonke kwezempilo.

92
00:08:51,347 --> 00:08:59,471
Kusele izinto eziningi ezibalulekile – njengamalungelo okuqondisa
nokuhlela, indlela ye-One Health, imibuzo yokuxhaswa ngemali,

93
00:08:59,471 --> 00:09:05,932
ukukhiqizwa nokusatshalaliswa kwemithi nemijovo, izindlela
zokugada zedijithali, ukuphathwa kwempahla

94
00:09:05,932 --> 00:09:13,560
yobuhlakani, amandla e-WHO okuchaza, indima
yeNgqungquthela Yamaqembu, nokuntuleka kokuvikelwa ngokomthetho.

95
00:09:13,560 --> 00:09:21,774
Konke lokhu kufanele kushaye izinsimbi zokuxwayisa kunoma ubani
onengqondo, ikakhulukazi uma kubhekwa ithonya elikhulu

96
00:09:21,774 --> 00:09:29,891
lomkhakha wemithi, umlando wenkontileka kanye nenqubo
yonke – kuhlanganise nalabo abasemazikhundleni ezombusazwe.

97
00:09:29,891 --> 00:09:36,019
I-MWGFD idinga: - ukuthi izivumelwano ze-WHO (IHR ne-PA)
zihunyushwe ngesiJalimane ukuze zisetshenziswe

98
00:09:36,019 --> 00:09:42,519
ezingxoxweni zomphakathi nezephalamende
(ukuHunyushwa okusemthethweni, okubophezela ngokomthetho);

99
00:09:42,519 --> 00:09:48,426
- ukuyala Izinsizakalo Zezesayensi zePhalamende
laseJalimane ukuthi zihlolisise izivumelwano ngemiphumela

100
00:09:48,426 --> 00:09:51,769
yazo kuzo zonke izinhlangothi (ukuhlaziywa kwengozi);

101
00:09:51,769 --> 00:09:58,237
- Izivumelwano ze-WHO ezihunyushiwe (IHR ne-PA) kumele zixoxwe
ngazo ngokuningiliziwe futhi zamukelwe hhayi

102
00:09:58,237 --> 00:10:05,089
kuphela eKomidi Lezempilo noma eKomidi Lezezimali,
kodwa nakuzo zonke izikomidi ezifanele zeBundestag.

103
00:10:05,089 --> 00:10:10,112
- ukuqinisekisa ukuhlolwa komthelela
wePhalamende – kuhlanganise nokuxoxisana

104
00:10:10,112 --> 00:10:14,020
nokuphikisana phakathi kwamaqembu ePlenari yeBundestag;

105
00:10:14,020 --> 00:10:20,569
- ukuthi zombili izivumelwano ziphathwa ngendlela
efanayo emiphakathini yezifundazwe, njengoba izindaba

106
00:10:20,569 --> 00:10:24,520
zezempilo zithinta ngqo isakhiwo sikahulumeni wethu;

107
00:10:24,520 --> 00:10:31,785
- lokho kokuxhumana nezindaba nomphakathi futhi
kukhomba izingozi ezingaba khona kuzo zombili izinkontileka.

108
00:10:31,785 --> 00:10:35,808
Izinzuzo nezinkinga kumele zivezwe ngokusobala nangokucacile.

109
00:10:35,808 --> 00:10:40,745
Ukungabi sobala kanye nethonya
kwezombusazwe akusafanele kuvunyelwe.

110
00:10:40,745 --> 00:10:51,824
- ukuthi uhulumeni wenqaba isivumelwano se-pandemic: uhulumeni
kumele akhiphe izandla esivumelwaneni se-IHR ngo-19 Julayi 2025.

111
00:10:51,824 --> 00:10:59,183
Kungenjalo, iJalimane kufanele ilandele indlela
yaseMelika neyase-Argentina bese ishiya i-WHO.

112
00:10:59,183 --> 00:11:03,746
- ukuthi izingxoxo phakathi kweKhomishini
YaseYurophu ne-WHO esikhathini esizayo zizobambisana

113
00:11:03,746 --> 00:11:06,925
ngokusondele kakhulu nezinqubo zePhalamende kazwelonke.

114
00:11:06,925 --> 00:11:13,002
Umphumela ngamunye ongaphelele we-WGIHR (Iqembu Elisebenzayo
Lezomthetho Wezempilo Yamazwe Ngamazwe) noma we-INB

115
00:11:13,002 --> 00:11:18,981
(Ibhodi Lokuxoxisana Phakathi Kwahulumeni) kumele
ubuyekezwe ePhalamende futhi ulungiswe uma kudingeka.

116
00:11:18,981 --> 00:11:27,876
– ukuthi umsebenzi wabameli nabamele baseJalimane be-WHO
ku-WGIHR, INB noma kumakomidi afanayo e-EU uhlelwe futhi

117
00:11:27,876 --> 00:11:33,256
kuvunyelwane ngawo esimweni sephalamende esibanzi kakhulu.

118
00:11:33,256 --> 00:11:39,106
Umsebenzi wakho awugcini nje ngokubaluleka kwenqubomgomo
yezempilo, kodwa futhi uvula indlela ezinqumweni zezepolitiki

119
00:11:39,106 --> 00:11:45,104
ezinamandla ezifinyelela kude kwezinye izindawo eziningi
zenqubomgomo – ezifana nezimali, umnotho wezolimo, ezobudlelwano

120
00:11:45,104 --> 00:11:50,855
bamazwe ngamazwe, i-EU nomthetho wesimiso sikazwelonke,
isiko nezokuxhumana, ucwaningo, ezokuphathwa kwangaphakathi,

121
00:11:50,855 --> 00:11:54,392
ezabasebenzi nezokuphathwa komphakathi, nezinye izigaba.

122
00:11:54,392 --> 00:12:01,085
IHR ne-PA zibeka engcupheni ubukhosi bezwe lethu, ziphula izimiso
zethu zomthethosisekelo nezokudemokhrasi, futhi

123
00:12:01,085 --> 00:12:07,997
zidlala ngesisekelo somthetho wethu oyisisekelo,
uhlelo olusemthethweni lokudemokhrasi olukhululekile.

124
00:12:07,997 --> 00:12:14,461
Imigomo ehleliwe ye-IHR nezivumelwano zokulwa nezifo
ezibhubhanayo zibeka engcupheni ubukhosi boMbuso waseJalimane

125
00:12:14,461 --> 00:12:20,130
nezinye izizwe, ziphikisana nezimiso eziyisisekelo zokubusa
komthetho nodemokhrasi, futhi kungenzeka

126
00:12:20,130 --> 00:12:25,300
ziphazamise umgogodla womthethosisekelo wethu –
uhlaka oluyisisekelo lwedemokhrasi olukhululekile.

127
00:12:25,300 --> 00:12:28,224
Egameni lenhlangano i-MWGFD e.V.

