WEBVTT

00:00.626 --> 00:09.710
Eqaphele imiphumela ebanzi, i-MWGFD ibiza ukukhanselwa
ngokushesha kwemvume yesivumelwano se-pandemic se-WHO.

00:09.710 --> 00:16.343
Encwadini evulekile ebhalwe ngomhla ka-5 Juni 2025, Inhlangano
Yochwepheshe Bezokwelapha Nabasosayensi Bezempilo, Inkululeko

00:16.343 --> 00:23.082
Nokudemokhrasi (MWGFD e.V.) yathumela incwadi evulekile kubo
bonke amalungu eBundestag yaseJalimane namaphalamende ezifundazwe

00:23.082 --> 00:28.271
ngomhlaka 5 Juni 2025 ukuze ikhombise ukukhathazeka okukhulu
kwezombusazwe nezomthetho okuhlobene

00:28.271 --> 00:34.085
neSivumelwano Se-Pandemic se-WHO (PA) kanye neMithetho
Yamazwe Ngamazwe Yezempilo ebuyekeziwe (IHR).

00:34.085 --> 00:41.431
Ukugxekwa kwabo kugxile ekungabikhoneni kokusobala ekubhalweni
kwezivumelwano, ekhethweni okungekho emthethweni, ekungabikhoneni

00:41.431 --> 00:47.292
kokulawulwa kwephalamende kanye nokungenelela okungenzeka
ekuzimeleni kwesizwe, ezakhiweni zikahulumeni kazwelonke

00:47.292 --> 00:50.920
kanye nezinqubo zokuthatha izinqumo ngokwe-demokhrasi.

00:50.920 --> 00:57.997
Odokotela nososayensi be-MWGFD bafuna izinyathelo eziqinile
ezifana nokuhunyushwa ngokusemthethweni kwezivumelwano

00:57.997 --> 01:04.019
zisiJalimane, ukubonisana okubanzi nePhalamende kuzo zonke
izikomidi ezifanele, futhi ekugcineni,

01:04.019 --> 01:11.382
ukukhanselwa kwemvume kahulumeni waseJalimane – noma,
uma lokho kwehluleka, ukuphuma kweJalimane ku-WHO.

01:11.382 --> 01:18.465
Lalela incwadi ephelele eyathunyelwa kuwo wonke amalungu
ePhalamende Likasapho kanye namaphalamende ezifundazwe.

01:18.465 --> 01:22.161
Ungathola incwadi ephelele kusixhumanisi esingezansi:
https://www.mwgfd.org/2025/06/widerruf-der-zustimmung-zum-who-pand

01:22.161 --> 01:26.679
emievertrag/] Incwadi evulekile kumalungu ePhalamende
Likasapho LwaseJalimane namaphalamende ezifundazwe 5 Juni 2025

01:26.679 --> 01:29.569
Buyela ekuqondeni okuvamile kwinqubomgomo yezempilo:

01:29.569 --> 01:33.389
Ukukurhoxa kwemvume eNtwaneni Yezivumelwano Zobhubhane Ye-WHO

01:33.389 --> 01:39.283
Inhlangano Yochwepheshe Bezokwelapha Nabasosayensi Bezempilo,
Inkululeko Nokudemokhrasi (MWGFD e.V.) ibiza abezepolitiki

01:39.283 --> 01:42.880
ukuba babuyele ekuqondeni okuvamile kwezinqubomgomo zezempilo.

01:42.880 --> 01:49.203
Ukwamukelwa kwesivumelwano se-WHO sokubhekana nobhubhane
okwenziwe yiqembu lezithunywa zaseJalimane kumele kususwe

01:49.203 --> 01:56.523
ngokushesha nguhulumeni kazwelonke – okungenani kuze kube amaqembu
ezombusazwe kazwelonke nawasezifundazweni ehlolisise isivumelwano

01:56.523 --> 02:00.539
ngokuningiliziwe nangokungafihli lutho futhi bawamukele.

02:00.539 --> 02:07.754
Izinsongo zobu-mbuso baseJalimane ezifihlwe
esivumelwaneni akufanele ziphathwe ezingeni lokuphatha

02:07.754 --> 02:12.849
(leministri), kodwa futhi kumele zibhekwe ezingeni lezepolitiki.

02:12.849 --> 02:18.862
Ngokudabukisayo, akukho kwalezi zivumelwano
ezimbili ze-WHO okudlale indima ezingxoxweni

02:18.862 --> 02:23.113
zokubumbana noma esivumelwaneni sokubumbana.

02:23.113 --> 02:30.109
Zombili iBundestag namaphalamende ezifundazwe
zashiywa ngaphandle. Ayikho inguqulo yesiJalimane.

02:30.109 --> 02:35.427
Izingxoxo zenziwa ngokukhethekile yiKhomishini
YaseYurophu, manje esifuna ukuthi umphumela wezingxoxo

02:35.427 --> 02:38.914
usetshenziswe ngokulingana okungu-1:1 emazweni amalungu.

02:38.914 --> 02:44.413
Kusukela mhla ziyi-1 kuJuni 2024, eNgqungqutheleni yesi-77
yoMhlangano Wezempilo Yomhlaba Wonke (WHA), uhulumeni

02:44.413 --> 02:50.157
waseJalimane wabonisa ukuthi akubonakali ukukhathazeka ngokuthi
imithetho yamazwe ngamazwe yezempilo (IHR) enamakhasi

02:50.157 --> 02:56.765
angama-60 yadalwa ngendlela engase ingahambisani nomthetho
wamazwe ngamazwe futhi igcinwe imfihlo cishe ngokuphelele.

02:56.765 --> 03:03.699
Iqiniso lokuthi isivumelwano se-pandemic (PA), esasiphinde
sasibekelwe isinqumo, asizange siphumelele, kwakungenxa enkulu

03:03.699 --> 03:09.144
yamazwe ase-Afrika (equity); ithimba laseJalimane le-WHA,
eliholwa uNgqongqoshe Wezempilo uKarl

03:09.144 --> 03:16.180
Lauterbach, mhlawumbe belizovuma umqulu wesivumelwano
se-PA ngaphandle kokungabaza kunoma iyiphi inguqulo.

03:16.180 --> 03:23.682
Lokhu futhi kuyabonakala ngokuthi yamukela inqubo
yokuvuma Imithetho Yezempilo Yamazwe Ngamazwe (IHR) ngaphandle

03:23.682 --> 03:27.427
kokuphikisa – nakuba lokhu kwaphula umthetho osebenzayo:

03:27.427 --> 03:35.045
- Izinsuku zokugcina zokuletha izichibiyelo azizange
zihlangatshezwane (ngokweSigaba 55 se-IHR, bekufanele zithunyelwe

03:35.045 --> 03:43.631
izinyanga ezine ngaphambi; empeleni, isichibiyelo sokugcina
safakwa kuphela ngosuku lokugcina lomhlangano ngo-9:07 ebusuku).

03:43.631 --> 03:46.680
- Imithetho yokuvota nayo ayizange ilandelwe ngendlela efanele:

03:46.680 --> 03:52.012
Kuyathandabuzeka ukuthi iningi lamalungu
avotayo babekhona ngempela, futhi akuzange

03:52.012 --> 03:55.880
kwenzeke ivoti esemthethweni ngokubonisa izandla.

03:55.880 --> 04:01.466
Kuze kube namuhla, kusasele kungacaci ukuthi umphumela waleyo
okuthiwa "ukuvota okuvunyelwene ngakho" uyasemthethweni nhlobo.

04:01.466 --> 04:09.055
Nokho, naphezu kwalesi sidlakala esingeyona idemokhrasi esiphula
umthetho wamazwe ngamazwe maqondana ne-IGT, naphezu komzamo

04:09.055 --> 04:16.154
ocacile owahluleka ukufinyelela esivumelwaneni sobhadane, i-WHO
ayizange iyeke futhi yazama ukwenza lesi sivumelwano

04:16.154 --> 04:23.067
samukelwe ezingxoxweni ezalandela zeBhodi
Yokuxoxisana Phakathi Kwahulumeni (INB), ezazigcinwe ziyimfihlo.

04:23.067 --> 04:31.071
Kubonakala ukuthi kwaphumelela: esitatimendeni se-WHO esakhululwa
ngomhlaka 15 Ephreli 2025, kwakunikezwa umbono wokuthi

04:31.071 --> 04:38.596
izingxabano ngomthetho wamaphathenti sezixazululiwe, ukuthi
inkontileka ekugcineni idale "izimo ezizithandela nezivumelana

04:38.596 --> 04:46.820
ngazo zokudluliselwa kobuchwepheshe" nokuthi manje isilinde
isinqumo eMhlanganweni wesi-78 weMhlangano Wezempilo Emhlabeni.

04:46.820 --> 04:50.734
Nokho, amazwi esivumelwano ashicilelwe sekwephuzile kakhulu.

04:50.734 --> 04:57.929
Iqiniso lokuthi ingqikithi yangempela yesivumelwano, uhlelo
lwe-PABS (Ukufinyelela Kwezifo Nezibonelelo Zokwabelana),

04:57.929 --> 05:03.524
lwathunyelwa ngaphandle kwe-"annex"
yesivumelwano, okuzoxoxwa kabusha futhi kunqunywe ngayo

05:03.524 --> 05:07.209
ngesikhathi esizayo, lwafihlwa ngokucophelela.

05:07.209 --> 05:15.234
Akukaze kushiwo ngokuphuma kwe-United States ne-Argentina ku-WHO
(27 Meyi 2025) ngenxa yezingxabano eziyisisekelo

05:15.234 --> 05:22.226
nokuvikelwa kobukhosi bezizwe ezimele ezindabeni
zezempilo maqondana nokuphathwa kwezifo ezibhubhanayo.

05:22.226 --> 05:30.239
Futhi akukaze kushiwo ukukhipha kweSlovakia okwamenyezelwe – leli
lizwe linqaba ukuvuma isivumelwano esisayilwayo kuze kube

05:30.239 --> 05:38.017
uhulumeni nePhalamende sebebonile umbhalo ophelele
wesivumelwano futhi banikeze imvume yabo ngokusekelwe kulokho.

05:38.017 --> 05:41.634
uNdunankulu waseSlovakia uFico wahlala eqinile.

05:41.634 --> 05:47.184
Wacela ukuba kube sobala esikhundleni sezivumelwano
ezifihlakele, futhi wakhala ngokuthi okhetho, okuyisikhungo

05:47.184 --> 05:50.217
esinobuzwe kakhulu kunazo zonke, kufanele kuvinjelwe.

05:50.217 --> 05:57.055
Kodwa lokhu yilokho okwenzeka ngempela ebusuku kakhulu mhla
ziyi-20 kuMeyi 2025, lapho ngemuva kwezicabha ezivaliwe, i-78th

05:57.055 --> 06:03.615
I-WHA yavuma ngokuthula nangasese ingxenye yokuqala yesivumelwano
esiphikisanayo se-pandemic – ngaphandle kokumemezela

06:03.615 --> 06:10.619
emphakathini, ngaphandle kwokulungiselela okusobala, ngaphandle
kwengxoxo-mpikiswano, ngaphandle kokushicilelwa kwesishicilelo

06:10.619 --> 06:17.457
sokuqala sesivumelwano, ngaphandle kokubamba iqhaza kwabameli
bomphakathi, ngaphandle kwanoma yiluphi ubuqotho bedemokhrasi

06:17.457 --> 06:21.446
nangaphandle kwezindlela zomthetho ezisebenzayo zokungenelela.

06:21.446 --> 06:27.880
Nokho, ubumbano olungamanga nokwamukelwa
ngokusemthethweni kufihla ukungavumelani okuqhubekayo:

06:27.880 --> 06:33.339
Lokho okube yisihloko sengxoxo esishisayo iminyaka engaphezu
kwemithathu – okungukuthi uhlelo lwe-PABS –

06:33.339 --> 06:38.103
sekuchazwe kabusha njenge-"annex" futhi
kubekwe eceleni ukuze kube nezingxoxo ezinde.

06:38.103 --> 06:44.120
I-PABS ihlose ukulawula ukusatshalaliswa
kwemhlaba wonke kwezibonelo zezifo nezaziso zemfuzo

06:44.120 --> 06:48.032
(kuhlanganise nabantu abazimele) kanye nokuhweba kwazo.

06:48.032 --> 06:51.695
Izingxoxo zizokuqhubeka kuze kube ngu-2026.

06:51.695 --> 06:55.110
Isivumelwano sobhubhane angeke
siqale ukusebenza kuze kube yilapho.

06:55.110 --> 07:00.782
Nokho, akukho izinhlelo zokubhekana nodaba locwaningo
lokuzuza umsebenzi, kungakhathaliseki nokuwuvimbela.

07:00.782 --> 07:08.452
Akwanele ukuthi uNgqongqoshe Omusha Wezempilo weFederal, uNina
Warken, amemezele ngokuqinile ukuthi "umhlaba udinga i-WHO

07:08.452 --> 07:15.045
eqinile" – bese enikeza i-WHO imali eyengeziwe engu-€10 million
esikhathini esifushane ukuze kugcwaliswe

07:15.045 --> 07:20.563
ukushoda kwezimali okubangelwe ukuphuma
kwe-United States nokumiswa kwezibonelelo ze-USAID.

07:20.563 --> 07:27.683
Ikakhulukazi hhayi lapho, ezinsukwini ezimbalwa ngaphambilini –
mhla ziyi-2 Ephreli 2025 – uNgqongqoshe Wezempilo wangaphambilini

07:27.683 --> 07:34.914
uKarl Lauterbach, ngesikhathi evakashela ngokushesha e-Hub ye-WHO
Yezobuhlakani Bezifo Ezibhubhanayo Nezokutheleleka (iCharité/RKI)

07:34.914 --> 07:41.261
eBerlin, kanye noMqondisi-Jikelele we-WHO uTedros Ghebreyesus,
wengeze ukuzibophezela kweJalimane ngamanye ama-euro

07:41.261 --> 07:47.513
ayizigidi ezimbili, kwafinyelela ku-euro ayizigidi ezingama-317
– ngesiphetho esibanzi esithi: "I-WHO ayinakushiyeka!"

07:47.513 --> 07:51.266
Bekungaba ngokunembile kakhulu ukusho: "I-WHO ayinakulungiswa!"

07:51.266 --> 07:56.000
I-China manje isivumile ukukhokhela inani elisele.

07:56.000 --> 08:03.537
Lokhu futhi kuvusa imibuzo eyisisekelo, efana naleyo ephathelene
nemvelaphi yoMqondisi-Jikelele we-WHO, izizathu zokuphuma

08:03.537 --> 08:11.774
kwe-United States e-WHO, kanye nokuqokwa kukaNgqongqoshe Wezempilo
waseNyakatho Korea, uJong Min Pak, eBhodi Eliphethe le-WHO.

08:11.774 --> 08:14.242
Akukhona nje ngokwezezimali.

08:14.242 --> 08:21.616
Esikhundleni salokho, kufanele sihlolisise ngokucophelela,
sihlaziye futhi sithathe ngokugcwele izinyathelo ezingakholisi

08:21.616 --> 08:28.320
ze-WHO kuze kube manje, izimiso zayo zezepolitiki,
ubudlelwano bayo (isb. ne-WEF, izisekelo ezahlukene, njll.)

08:28.320 --> 08:32.125
kanye nokuqukethwe kanye nezinhloso zezivumelwano ezihleliwe.

08:32.125 --> 08:39.557
Ukuphikisana kwamazwe omhlaba sekwinciphise isikhundla se-WHO
futhi kuholele ekwenzeni izivumelwano kudrafti ebuyekeziwe

08:39.557 --> 08:47.423
yesivumelwano – isibonelo, ngokunciphisa amathuluzi wokucwasa,
ukunciphisa amandla okuqinisekisa ukugunyazwa kanye nokuhlehlisa

08:47.423 --> 08:51.347
izinyathelo eziqinile emandleni kazwelonke kwezempilo.

08:51.347 --> 08:59.471
Kusele izinto eziningi ezibalulekile – njengamalungelo okuqondisa
nokuhlela, indlela ye-One Health, imibuzo yokuxhaswa ngemali,

08:59.471 --> 09:05.932
ukukhiqizwa nokusatshalaliswa kwemithi nemijovo, izindlela
zokugada zedijithali, ukuphathwa kwempahla

09:05.932 --> 09:13.560
yobuhlakani, amandla e-WHO okuchaza, indima
yeNgqungquthela Yamaqembu, nokuntuleka kokuvikelwa ngokomthetho.

09:13.560 --> 09:21.774
Konke lokhu kufanele kushaye izinsimbi zokuxwayisa kunoma ubani
onengqondo, ikakhulukazi uma kubhekwa ithonya elikhulu

09:21.774 --> 09:29.891
lomkhakha wemithi, umlando wenkontileka kanye nenqubo
yonke – kuhlanganise nalabo abasemazikhundleni ezombusazwe.

09:29.891 --> 09:36.019
I-MWGFD idinga: - ukuthi izivumelwano ze-WHO (IHR ne-PA)
zihunyushwe ngesiJalimane ukuze zisetshenziswe

09:36.019 --> 09:42.519
ezingxoxweni zomphakathi nezephalamende
(ukuHunyushwa okusemthethweni, okubophezela ngokomthetho);

09:42.519 --> 09:48.426
- ukuyala Izinsizakalo Zezesayensi zePhalamende
laseJalimane ukuthi zihlolisise izivumelwano ngemiphumela

09:48.426 --> 09:51.769
yazo kuzo zonke izinhlangothi (ukuhlaziywa kwengozi);

09:51.769 --> 09:58.237
- Izivumelwano ze-WHO ezihunyushiwe (IHR ne-PA) kumele zixoxwe
ngazo ngokuningiliziwe futhi zamukelwe hhayi

09:58.237 --> 10:05.089
kuphela eKomidi Lezempilo noma eKomidi Lezezimali,
kodwa nakuzo zonke izikomidi ezifanele zeBundestag.

10:05.089 --> 10:10.112
- ukuqinisekisa ukuhlolwa komthelela
wePhalamende – kuhlanganise nokuxoxisana

10:10.112 --> 10:14.020
nokuphikisana phakathi kwamaqembu ePlenari yeBundestag;

10:14.020 --> 10:20.569
- ukuthi zombili izivumelwano ziphathwa ngendlela
efanayo emiphakathini yezifundazwe, njengoba izindaba

10:20.569 --> 10:24.520
zezempilo zithinta ngqo isakhiwo sikahulumeni wethu;

10:24.520 --> 10:31.785
- lokho kokuxhumana nezindaba nomphakathi futhi
kukhomba izingozi ezingaba khona kuzo zombili izinkontileka.

10:31.785 --> 10:35.808
Izinzuzo nezinkinga kumele zivezwe ngokusobala nangokucacile.

10:35.808 --> 10:40.745
Ukungabi sobala kanye nethonya
kwezombusazwe akusafanele kuvunyelwe.

10:40.745 --> 10:51.824
- ukuthi uhulumeni wenqaba isivumelwano se-pandemic: uhulumeni
kumele akhiphe izandla esivumelwaneni se-IHR ngo-19 Julayi 2025.

10:51.824 --> 10:59.183
Kungenjalo, iJalimane kufanele ilandele indlela
yaseMelika neyase-Argentina bese ishiya i-WHO.

10:59.183 --> 11:03.746
- ukuthi izingxoxo phakathi kweKhomishini
YaseYurophu ne-WHO esikhathini esizayo zizobambisana

11:03.746 --> 11:06.925
ngokusondele kakhulu nezinqubo zePhalamende kazwelonke.

11:06.925 --> 11:13.002
Umphumela ngamunye ongaphelele we-WGIHR (Iqembu Elisebenzayo
Lezomthetho Wezempilo Yamazwe Ngamazwe) noma we-INB

11:13.002 --> 11:18.981
(Ibhodi Lokuxoxisana Phakathi Kwahulumeni) kumele
ubuyekezwe ePhalamende futhi ulungiswe uma kudingeka.

11:18.981 --> 11:27.876
– ukuthi umsebenzi wabameli nabamele baseJalimane be-WHO
ku-WGIHR, INB noma kumakomidi afanayo e-EU uhlelwe futhi

11:27.876 --> 11:33.256
kuvunyelwane ngawo esimweni sephalamende esibanzi kakhulu.

11:33.256 --> 11:39.106
Umsebenzi wakho awugcini nje ngokubaluleka kwenqubomgomo
yezempilo, kodwa futhi uvula indlela ezinqumweni zezepolitiki

11:39.106 --> 11:45.104
ezinamandla ezifinyelela kude kwezinye izindawo eziningi
zenqubomgomo – ezifana nezimali, umnotho wezolimo, ezobudlelwano

11:45.104 --> 11:50.855
bamazwe ngamazwe, i-EU nomthetho wesimiso sikazwelonke,
isiko nezokuxhumana, ucwaningo, ezokuphathwa kwangaphakathi,

11:50.855 --> 11:54.392
ezabasebenzi nezokuphathwa komphakathi, nezinye izigaba.

11:54.392 --> 12:01.085
IHR ne-PA zibeka engcupheni ubukhosi bezwe lethu, ziphula izimiso
zethu zomthethosisekelo nezokudemokhrasi, futhi

12:01.085 --> 12:07.997
zidlala ngesisekelo somthetho wethu oyisisekelo,
uhlelo olusemthethweni lokudemokhrasi olukhululekile.

12:07.997 --> 12:14.461
Imigomo ehleliwe ye-IHR nezivumelwano zokulwa nezifo
ezibhubhanayo zibeka engcupheni ubukhosi boMbuso waseJalimane

12:14.461 --> 12:20.130
nezinye izizwe, ziphikisana nezimiso eziyisisekelo zokubusa
komthetho nodemokhrasi, futhi kungenzeka

12:20.130 --> 12:25.300
ziphazamise umgogodla womthethosisekelo wethu –
uhlaka oluyisisekelo lwedemokhrasi olukhululekile.

12:25.300 --> 12:28.224
Egameni lenhlangano i-MWGFD e.V.
