מיר לעבן אין אַ צײַט וואָס טאַקע געהערט אין דעם גינעס־בוך פֿון רעקאָרדן.
אַזוי, מסתּמא זענען אין דער געשיכטע קיינמאָל נישט געווען מער קריזיסן ווי די וואָס מיר איצט דערלעבן.
אַזוי מיר דערלעבן איצט כאַאָס, אומפֿאַרשטענדלעכע כאַאָס, און דאָס וועלטווייט.
אַזוי מיר דערלעבן ריזיקע פּראָבלעמען מיט דעם באַרג פֿון שולדן, וואָס איז איצט געוואַקסן צו איבער 350 טריליאָן דאָלאַר וועלטווייט,
דאָס הייסט שולדן וואָס קיינמאָל קענען נישט ווערן צוריקצאָלט.
מיר דערלעבן איצט אַ געווער־ראַסע וואָס קיינער פֿון אונדז וואָלט זיך נישט געקענט פֿאָרשטעלן.
אַלע מיר וואָס זענען אין מײַן עלטער אָדער אַ ביסל יונגער, געדענקען נאָך די טעג ווען מען האָט געזאָגט אַז
אַנטוואַפֿנונג איז די וויכטיקסטע זאַך אין דער וועלט.
עס זאָל קיינמאָל נישט זײַן נאָך אַ וועפּן־ראַסע.
און אין דעם מאָמענט זעען מיר אַ ראַסע וואָס די וועלט האָט קיינמאָל פריער נישט געזען.
אין דער זעלביקער צײַט זעען מיר ווי מלחמות ווערן ווידער טייל פֿון דער טאָג־טעגלעכער לעבן.
מלחמות זענען ווידער געוואָרן אַ טייל פֿון אונדזער טאָג־טעגלעכן לעבן, מיט דער מלחמה אין אוקראַיִנע זינט 2022, צו וועלכער
מיר האָבן זיך מער אָדער ווייניקער צוגעוווינט, און איצט די מלחמה אין מיטל־מיזרח נאָך דער אַטאַקע פֿון ישׂראל אויף איראַן.
די גאַנצע זאַך קען טאַקע, טאַקע דיך ברענגען צו ייאוש.
אָבער איך מיין אַז די וויכטיקסטע זאַך איז צו קוקן גוט אויף וואָס די טריבנדיקע כּוחות זענען און ווער פּינטלעך אַרבעט דאָרט.
און אַלע דעם כאאָס ווערט איצט אָפּגעשפּיגלט אין דער אַמעריקאַנער אַדמיניסטראַציע אונטערן נײַעם פּרעזידענט טראמפ.
ווײַל די וועלט האָט קיינמאָל נישט געזען עפּעס אַזוי ווי דאָס וואָס איז געשען אין דער
טראמפ־אַדמיניסטראציע, בפרט אין דער לעצטער וואָך.
אַזוי האָט טראַמפּ אָנהייב געזאָגט, אַז ער איז נישט אינפֿאָרמירט געוואָרן וועגן דעם ישׂראלדיקן אַטאַק אויף איראַן.
שפּעטער האָט ער געזאָגט, אַז מען האָט אים נאָך אַלעס אינפֿאָרמירט.
ער האָט דערפֿאַר גאַנץ גלײַך זײַן אויסערן־מיניסטער קעגנגעשטעלט.
דעמאָלט האָט זײַן אינטעליגענץ־שעף געזאָגט, אַ פּאָר וואָכן צוריק, אַז ער האָט אַרויסגעגעבן אַ דערקלערונג, אין
וועלכער ער האָט געזאָגט, אַז איראַנס נוקלעאַר־פּראָגראַם איז נישט קיין סכּנה פֿאַר דער אויסער־וועלט.
טראמפ האָט געטענהט דאָס קעגן.
ווען מען האָט אים קעגנגעשטעלט די דערקלערונג פֿון זײַן אינטעליגענץ־שעף, האָט ער בלויז געזאָגט:
"איך בין נישט אינטערעסירט אין וואָס די פֿרוי זאָגט."
עפּעס אַזוינס וואָלט געווען אינגאַנצן אומפֿאָרשטעלבאַר אין אַ פֿריערדיקער אַדמיניסטראַציע, אַפֿילו אונטער בײַדען און אָבאַמאַ.
און דאָס ווייזט מיר פשוט אַז דאָנאַלד טראמפ ווערט טאַקע געוואָרפֿן פֿאָרויס און צוריק צווישן די
כוחות וואָס טאַקע קאָנטראָלירן אים הינטער די סצענעס.
און אַזוי זאָלן מיר זיך פֿרעגן: ווער זענען די כוחות הינטער די סצענעס?
די כוחות אין דער הינטערגרונט, דאָס איז וואָס איך האָב שטענדיק גערעדט וועגן, דער דיגיטאַל-פינאַנציעלער קאָמפּלעקס.
דאָס זענען די גרויסע דיגיטאַלע קאָרפּאָראַציעס, דאָס זענען די גרויסע אַסעט־מאַנאַדזשערס אויף וואָל סטריט.
די כוחות זענען טאַקע אין די לעצטע חדשים געוואָקסן זייער שטאַרק.
אָבער, עס איז געווען אַ קליינע פֿאַרשיבונג אין די קראַפֿטן, נעמלעך צו נוץ פֿון IT־פֿירמעס.
אַזוי, די פינאַנציעלע וועלט איז נאָך שטאַרק וויכטיק, אָבער בײַ איי־טי־פֿירמעס איז איין פֿירמע
באַזונדערס וויכטיק, און דאָס איז פּאַלאַנטיִר.
אַזוי, דאָס איז דער גרעסטער דאַטן־אָקטאָפּוס וואָס האָט קיינמאָל געשטאַנען אויף דעם פּלאַנעט.
פּאַלאַנטיר אָרגאַניזירט נישט נאָר די מלחמה־צילן פֿאַר דער אוקראַיִנישער אַרמיי, נאָר אויך פֿאַר דער
ישׂראלדיקער אַרמיי – דאָס מיינט אַז זי איז גלײַך באַטייליקט אין דעם קאָנפליקט צווישן איראַן און ישׂראל.
און ווער איז הינטער פּאַלאַנטיר? אַ מענטש מיטן נאָמען פּיטער טיל איז הינטער פּאַלאַנטיר.
און פּיטער טייל איז, לויט מײַן מיינונג, דער גרויסער אומזעעוודיקער מאַכט הינטער די פֿאַראייניקטע שטאַטן, אַ מענטש
וואָס איז, לויט מײַן מיינונג, וויכטיקער ווי דאָנאַלד טראמפ.
פּיטער טייל האָט אויך מצליח געווען צו שטעלן זײַנע אייגענע מיטאַרבעטער אין דער נײַער אַדמיניסטראַציע.
דער נײַער ווײַס־פּרעזידענט, דזשיי.די. וואַנס, איז אַ מענטש וואָס איז פֿאָרגערוקט געוואָרן דורך פּיטער טייל.
דזשיי.די. וואַנס איז אַ מענטש וואָס האָט אַמאָל געזאָגט אַז דאָנאַלד טראמפּ איז אַ אוממעגלעכער מענטש.
ווער האָט געזאָגט אַז דאָנאַלד טראמפ איז אַ קרימינעל, און דערנאָך האָט ער גאָר געענדערט זײַן שטימע?
און פּיטער טייל האָט אים דערנאָך אַזוי שטאַרק געשטיצט דורך תרומות צום טראמפ־טימ, אַז דזש.ד. וואַנס איז איצט ווײַס־פּרעזידענט.
און אויב דאָנאַלד טראמפ וואָלט איינמאָל אָפּטרעטן, וואָלט דזשיי.די. וואַנס זײַן נאָכפֿאָלגער.
אָדער אויב עפּעס וואָלט פּאַסירן, וואָלט ער געווען דער ערשטער קאַנדידאַט פֿאַר דעם פּרעזידענט־שטול.
אָבער ער איז נישט דער איינציקער פֿון פּיטער טיילס גרופּע.
פּיטער טייל געהערט צו דער אַזוי גערופענער פּייפּאַל־מאַפֿיע, ווײַל ער האָט, אינטערעסאַנט גענוג,
צוזאַמען מיט אילאָן מאַסק פּייפּאַל געגרינדעט.
אילאָן מאַסק איז אויך אַ זייער נאָענטער פֿרײַנד, אַ מענטש וואָס איז זייער נאָענט צו פּיטער טייל.
און דאַן איז דאָ אַ מאַן מיטן נאָמען דוד סאַקס, וואָס איז איצט דאָנאַלד טראַמפּס אַיי און קריפּטאָ־ראַטגעבער.
און די מענטשן זענען די וואָס טאַקע האָבן די מאַכט.
און דאָס זענען די מענטשן וואָס אויך קאָנטראָלירן דאָנאַלד טראמפ.
אַזוי ווען מיר זעען דאָנאַלד טראמפ, וואָס וואַקלט זיך פֿון איין דערקלערונג צו דער צווייטער, זאָגט איין זאַך אין דער מאָרגן, עפּעס
אַנדערש בײַ מיטאָג, און דאַן ווידער קעגנשטעלט זיך אין אָוונט.
און דערפֿאַר מיין איך, אַז מיר דאַרפֿן זען ווער טאַקע ציעט די שטריק הינטער די קוליסן.
און דאָס זענען טאַקע די מענטשן אַרום פּיטער טייל.
נו, וואָס איז דער הויפּט־פּראָבלעם וואָס די מענטשן האָבן איצט?
אַזוי, קודם־כּל, זיי האָבן זיך באַטייליקט אין דער גאַנצער אַגענדע וואָס איז אין די לעצטע יאָרן דורכגעפֿירט געוואָרן.
און די אַגענדע האָט, קודם־כּל, געשטעלט דרוק אויף קליינע און מיטל־גרייס פֿירמעס איבער דער גאַנצער וועלט.
און קליינע און מיטל־גרייס פֿירמעס איבער דער גאַנצער וועלט זענען אויך שטענדיק מער און מער פֿאַרקלענערט
געוואָרן און אין אַ גרויסן טייל צעשטערט געוואָרן.
פֿאַרשטייט זיך, אַז פֿירמעס ווי אַמאַזאָן, וואָס האָבן איבערגענומען דעם גאַנצן רעטייל־סעקטאָר און
דערמיט געמאַכט מיליאָנען רעטיילערס אַרום דער וועלט אַרבעטלאָז, האָבן אויך דערצו בײַגעטראָגן.
אַזוי איז די מיטלשטאָק אומגלויבלעך צעשטערט געוואָרן. אָבער וואָס איז געווען די קאָנסעקווענץ דערפון?
דער רעזולטאַט איז אַז די שטייער־הכנסות פֿעלן איבעראַל אין די שטאַטן.
אַזוי איז די מיטלשטאָק געווען דער טייל פֿון דער באַפעלקערונג וואָס האָט געצאָלט די הויפּט שטייער־הכנסות, ווײַל אַלע גרויסע
קאָרפּאָראַציעס אַרום דער וועלט צאָלן זייער ווייניק שטייער.
אַזוי ליגט דער הויפּט־לאַסט אויף קליינע און מיטל־גרייס געשעפֿטן.
און אויב די מיטלשטאָק ווערט ווייטער דעצימירט, וועלן די שטײַער־הכנסות אויך נאַטירלעך דעצימירט ווערן.
אַזוי נעמען די שטאַטן נאָך און נאָך חובות אויף זיך, און דאָס פֿירט נאַטירלעך צו אַ לאַווינע פֿון חובות.
און די לאַווינע פֿון שׂכר־הלוואות אונטערמינירט דעם מאָנעטאַרן סיסטעם, אונטער וועלכן מיר איצט לעבן.
און, כמובן, דער געלט־סיסטעם אויף וועלכן די מאַכט פֿון דער טעכנאָ־אַריסטאָקראַטיע באַזירט איז.
דאָס איז אַ זייער וויכטיקער פֿענאָמענאָן – אַ זייער גרויסער פּראָבלעם, מיט וועלכן טייל און זײַנע מענטשן איצט קעמפן.
די קומענדיקע פּראָבלעם, מיט וועלכער זיי מוזן זיך אָפּגעבן, איז דער פאַקט אַז מיר שטייען איצט פֿאַר נאָך אַ
ריזיקער גלאבאלער פּראָבלעם, נעמלעך די אַרײַנדרינגונג פֿון קינסטלעכער אינטעליגענץ אין דער אַרבעט־וועלט.
די לעצטע פאָרשונג פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ איז גאָר שרעקלעך: וועלטווייט זענען מער ווי 1.4 ביליאָן
אַרבעט־פּלאַץ אין סכנה פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ.
דאָס מיינט אַז אויב די מענטשן אויך פאַרלירן זייערע אַרבעט, וועלן זיי נאַטירלעך אויפהערן צו זײַן שטייערצאָלער און קאַנסומערס.
דאָס מיינט אַז דער גאַנצער געלט־סיסטעם, מיט וועלכן מיר האָבן געלעבט פֿאַר דרײַ טויזנט
יאָר, וועט פשוט נישט אַרבעטן אין דער צוקונפֿט.
און דערפֿאַר האָבן זיי נאַטירלעך אַ פּלאַן אין דער הינטערגרונט.
און דער פּלאַן אין דער הינטערגרונט פּלאַנירט צו פֿאַרבײַטן אונדזער פינאַנציעלער סיסטעם מיט אַ נײַעם פינאַנציעלער סיסטעם.
אַזוי זאָלן מיר באַקומען ריין דיגיטאַלע געלט.
און דאָס דיגיטאַלע געלט זאָל דאַן ווערן צענטראַליזירט אין דער פֿאָרעם פֿון CBDCs.
דאָס מיינט אַז נאָר די הויפּט צענטראַלע באַנקען וועלן זײַן ערלויבט צו אַרויסגעבן געלט.
לעסאָף זאָלן מיר אַלע האָבן נאָר איין חשבון, און דער זאָל זײַן בײַ דער צענטראַלער באַנק.
פֿאַרשטייט זיך, די קליינע באַנקען מוזן נאָך אויפֿן וועג אויסגעמעקט ווערן.
און די גרויסע באַנקען וועלן דאַן מוזן ווערן אַרויסגענומען.
זיי וועלן דאַן נאָר זײַן אַקטיוו אין ווערטפּאַפּירן־האַנדל אָדער אין דעם דעריוואַט־קאַסינאָ.
אָבער דער הויפּט־פּראָבלעם וואָס פּיטער טייל און אַלע זײַנע קאָלעגעס איצט האָבן, איז אַז מען
קען נישט אַרײַנפֿירן דעם נײַעם סיסטעם פרידלעך.
אין ניגעריע איז געווען אַ גרויס־פֿאַרנעמיקער פּראָצעס.
פריער זענען טעסטן דורכגעפֿירט געוואָרן אין דער מזרח־קאַריבישער יוניע, אין די באַהאַמאַס, און
איצט אויך אין עטלעכע אַנדערע זייער קליינע שטאַטן.
און אַלע די טעסטן האָבן געוויזן איין רעזולטאַט, נעמלעך: מענטשן ווילן נישט פֿרײַוויליק אָננעמען דאָס נײַע געלט.
אַזוי, כדי צו דערגרייכן דעם ציל, מוזסטו דריקן אויף מענטשן.
און וווּ קענסטו אויסאיבן דעם גרעסטן דרוק?
דער גרעסטער דרוק קען מען אויסאיבן דורך פֿירן אַ מלחמה.
דער גרעסטער דרוק קען מען אויסאיבן דורך אַרײַנפֿלאַנצן מורא פֿון מלחמה אין מענטשן.
אַזוי דער מורא פֿון דער דריטער וועלט־מלחמה, וואָס איצט איז איבער דער גאַנצער וועלט פֿאַרשפּרייט, איז אַ ווונדערלעכע מיטל צו
דערשרעקן מענטשן, אַזוי אַז מע קען דערנאָך אַרײַנפֿירן מיטלען וואָס מענטשן אונטער נאָרמאַלע אומשטענדן ניט וואָלטן אָנגענומען.
און וואָס איך געפֿין באַזונדערס אינטערעסאַנט וועגן דעם איראַן־מלחמה איצט איז נישט אַזוי פיל די פֿראַגע:
ווען פּונקט וועט דאָנאַלד טראמפ איצט שלאָגן?
אָדער פֿאַרוואָס נעמט אַלץ לענגער ווי דערוואַרט?
אָדער וווּ וועלן די יחיד פֿלעדערמויזן גיין?
אָבער איך גלייב אַז אין דעם קאָנטעקסט וועט עס זײַן זייער וויכטיק צו ענטפֿערן די פֿראַגע: פארוואס פּאַסירט דער מלחמה איצט?
איך מיין, קודם־כּל, אַז דאָס איז אַ ריזיקע אָפּווענדונג.
עס וועט אַלעמען דערשרעקן.
אָבער דאָס מיינט אויך אַז דאָס איז אַ ריזיקער פּלינדער פֿון דעם איצטיקן סיסטעם, וואָס איז באַשערט צו צוזאַמענפֿאַלן.
דער פאקט איז, אַז מען קען פֿון דעם מלחמה גרויסע סכומים געלט מאַכן.
אַזוי די וואָפן־פֿירמעס, וואָס ווערן געשטיצט דורך דיגיטאַלע און פינאַנציעלע
קאָרפּאָראַציעס, מאַכן ריזיקע פּראָפֿיצן פֿון דעם מלחמה.
דאָס איז איין זאַך.
די צווייטע זאַך איז אַז קליינע און מיטל־גרייס פֿירמעס וועלן ווײַטער בלײַבן אונטער דרוק.
אויב אַ גרויסער אַטאַק אויף איראַן טאַקע איצט פּאַסירט, קענען מיר דערוואַרטן אַז איראַן וועט פֿאַרשליסן דעם הורמוז־דורכגאַנג.
אויב דער הורמוז־שטרײט ווערט פֿאַרשפּאַרט אָדער אפילו געצוווּנגען דורך איראַן, וועט די וועלט פֿעלן 20 פּראָצענט
פֿון דעם נאַטירלעכן גאַז וואָס זי דאַרף און 25 פּראָצענט פֿון דעם פֿליסיקן גאַז וואָס זי דאַרף.
און ווער וועט ליידן די מערסטע?
ניט קיין אַנדערע, נאָר קליינע און מיטל־גרייס געשעפֿטן, ווײַל די ענערגיע־פּרײַזן אין מערב וועלן דאָ דעמאָלט דורך דעם דאַך גיין.
די גרויסע קאָרפּאָראַציעס וועלן אַלע גרינג דורך דעם קומען.
פֿאַר גרויסע קאָרפּאָראַציעס איז דאָס נישט קיין פּראָבלעם.
אָבער קליינע און מיטל־גרייס געשעפֿטן, וואָס פּלוצלינג מוזן צאָלן פיל מער פֿאַר ענערגיע
און בענזין, ווערן זיכער זייער שווער געטראָפֿן.
און דאַן, כמובן, ווערט נאָך אַ אויסקלײַב געמאכט.
איך מיין אַז דאָס איז אַ זייער וויכטיקער פֿענאָמענ, וואָס מען דאַרף דאָ אין זינען האָבן, אַז דער
צוגאַנג צילט ווידער קליינע און מיטלשטייגע פֿירמעס.
פֿאַרשטייט זיך, דאָס וועט מיינען אַז קליינע און מיטל־גרייס געשעפֿטן וועלן זיך
צוריקקעמפֿן, אַז מענטשן וועלן ווײַטער זיך צוריקקעמפֿן.
און דאָס מיינט אַז מיר שטייען פֿאַר זייער, זייער טורבולענטע צײַטן וואָס קומען.
איך מיין אַז דער קאָנפליקט איז איצט אוממעגלעך צו פֿאַרמיידן.
איך מיין אַז מיר זענען שוין גוט אויף אונדזער וועג אין דעם קריג.
איך גלייב אויך אַז די אייראָפּעיִשע שטאַט־העדן, וואָס האָבן זיך איצט געטראָפֿן מיט דאָנאַלד טראמפ אין דער ראַם פֿון
דער G7 – די זיצונג איז דאַן פּלוצלינג אָפּגעבראָכן געוואָרן.
זיי האָבן זיך ווידער דאָ אין אייראָפּע געטראָפֿן אָדער וועלן זיך אין די קומענדיקע פּאָר טעג טרעפֿן.
איך גלייב אַז דאָס איז אַלעס נאָר אַ אָפּווענד־טאַקטיק.
דער קריג איז שוין לאַנג באַשלאָסן, דאָס איז זיכער. דער קריג וועט פּאַסירן.
און מיר וועלן ווייטער דריקן פאָרויס מיטן אַפּגרייד.
מיר וועלן ווייטער איבערגיין צו אַ מלחמה־עקאָנאָמיע.
דאָס איז ווײַל מען ניצט דעם ענדערונג צו שטעלן מענטשן אונטער אַזוי פיל דרוק און דורכצופירן זאַכן וואָס
אין נאָרמאַלע אומשטענדן וואָלטן נישט געווען מעגלעך.