2025-nji ýylyň 29-njy martynda Kulturhaus Dornbirn "Azatlyk we öz-özüni kesgitlemek – jogapkärli raýat" atly çäräni kanun
hökmü, suwerenlik we nagt baradaky möhüm goşantlar bilen geçirdi.
Çäräni Dornbirndäki Şahsy Ösüş Akademiýasy gurady.
HOCH2.TV hem bu habary ýazga aldy we redaktirläp düzetdi.
– Bu gün Kla.TV Philipp Kruse-i WHO düzgünleri mowzugynda görkezýär: "A-dan Z-e galyň we doly ret edilmeli!"
1-nji bölüm: Mesele
Indi men jenap Kruse-i ikinji çykyş ediji hökmünde çagyrmak isleýärin. Siziň şu ýerde bolmagyňyz hoşuma gelýär.
Hawa, Kruse janaplary, biz häzirlikçe Tagberger hanýmyň elektron sanjym şahadatnamasy barada eden tanyşdyryşyny diňledik.
Prinsipde, bu siziň mowzugyňyz bilen örän gowy gabat gelýär.
Şonuň üçin Koronanyň umumy netijelerine seredeniňde, geçmişe seredip aýtsaň, bu jogapkärli raýatlaryň öz-özüni
kesgitlemek hukugyna garşy uly derejedäki hüjümdi, dälmi?
Elbetde. Ösüp ýetişmek şu günki çäräniň ady.
Men guramaçy Erwin Rigo tarapyndan eýýäm agzalan bir zada gysgaça degmek isleýärin.
Häzirki wagtda kanunlarymyzda kanuny ýaş diňe ýaşyň dolandygyny aňladýar.
Emma munuň arkasynda – öňden hem dogry belläp geçişi ýaly – Immanuel Kant tarapyndan şekillendirilýän has ösen düşünje ýatyr.
Öz adyndan çykyş edip, syýasy kararlara gatnaşyp bilmek manysynda ýetişkinlik.
Kant bu kämilligi Aýdyňlaşma döwrüniň kontekstine ýerleşdirdi.
Aň-bilimlenme adamzadyň özüne goýan kemkärliginden çykmagydyr.
Şu ýagdaýda ol adamzadyň ilkinji ýagdaýynyň hakykatda doly kemala gelmezlikdigini we olaryň ilki
bilen kemala gelmek hukugyny gazanmalydygyny aýdýar.
Ol munuň üçin işlemeli, munuň üçin türgenleşmeli.
Çünki ýetişkinlik hökmany ýagdaýda sagdyn höküm etmegiň zerurlyk şertine – ýagny öz hereketleriniň
netijelerini dogry bahalandyrmak ukybyna – baglydyr.
Şonuň üçin şu gün biz örän kyn ýagdaýda: esasy faktlar – akylly karara gelmegiň zerur şertleri – bu krizisiň dowamynda ýokarydan
aşaga çenli monopolizirlenip, birmeňzeş görnüşde berildi.
Ahyrynda Dünýä Saglyk Guramasy (DSG) tarapyndan guramaçylyk edilip, hökümetlere we hökümetler arkaly birek-birek geçirilýär.
Dogry, men şu ýerde sözüňizi kesmek isleýärin, sebäbi mesele şunda.
Yetişmek saýlaw azatlygyny talap edýär, we saýlaw azatlygy hem dürli mümkinçilikleri we hereket
ugurlaryny göz öňünde tutmak ukybyny talap edýär.
Emma şol wagt başdan geçirenimiz ýaly, ýokardan amala aşyrylýan amallaryň ähtimallygy örän az.
Olar şeýle diýýärler: Bu ölümli wirus, we başgaça aýdýan her kim ýalan aýdýar.
Synaglaryň ygtybarly we howpsuzdygy aýdylýan wagty.
Olar şeýle diýende: Bizde sizi doly gorap biljek bir sanjym bar.
Eger siz aýdýan bolsaňyz: Bu çäreler netijeli, we olara garşy çykýan her kim, aýdylyşy ýaly, özüni halkyň duşmany edip goýýar.
Şonda kemala ýetmek ýa-da öz-özüni kesgitlemek barada hiç hili sorag bolmaz.
Bu diňe bir ýurtda däl-de amala aşyryldy.
Şol wagt, siziň aýdşyňyz ýaly, ol hakykatdan hem global derejede ýokardan aşaga, ýagny ýokarydan aşaga girizildi.
Hem-de bu, hakykatdanam, şu gün Dünýä Saglyk Guramasynyň isleýän we häzirem yzarlaýan meselesi bolar.
Ol şol döwre öz-özüni tankytly seljermedi, tersine.
Ol hakykatdanam muny häzirem geçerli bolup duran bir ýörelge öwürmäge synanyşýar.
Açar söz: pandemiýa şertnamasy, dogrymy?
Hawa, dogry.
Şonuň üçin bu maglumatlaryň monopolizasiýasy koronawirus krizisiniň dowamynda yzygiderli boldy.
Bu örän, örän köp wagt bäri bar we hakykatdanam soňky 10–15 ýylyň dowamynda Dünýä
saglyk guramasy (WHO) tarapyndan işlenip düzüldi.
Bu esasy ýörelge, 'Infodemics' ady bilen, henizem gepleşilmelidigine garamazdan pandemiýa
şertnamasynda hem-de eýýäm gepleşilip ylalaşylan Halkara Saglyk Kadalaryna girizilen üýtgetmelerde hem berkidilmeli.
Bu häzir başdan geçirenlerimiziň simmentasiýasyny ýa-da formalizasiýasyny amala aşyrýandygymyzy aňladýar.
Bu, elbetde, açyk diskussiýanyň bolmazlygyny, dürli garaýyşlary eşidip akademiýada erkin debat
geçirjekdigimizi garaşyp bolmaýandygyny aňladýar – tersine:
Has-da köp monopolizasiýa bolar, bu bolsa raýatlaryň höküm çykarmak ukybyny we olaryň ýetişkinligini peseldýär.
Başga bir örän möhüm element bar, ol gorky we howp senariýalarynyň täsiridir.
Her kim bilýär, gorkuň erkin pikirlenişe örän, örän paraliz ediji täsiri bar.
We takyk şol pursatda özüňi akylly hereket etmegiň ukyby felç bolýar.
We şu ýerde biz Kant we onuň başlangyç beýanatyna gaýdyp gelip bileris: takyk kemala gelmegiň öwredilmeli.
Siz bu maglumaty işjeňlik bilen gözlemeli.
Siz sahna arkasyndaky zatlara tankytçylykly garaşyňyzy synlamaly we soňra hereket etmäge gaýratly bolmaly.
Kant muny örän dogry duýdy.
Soňra, hatda biraz rahat däl bolup görünse-de, şoňa laýyk hereket etmäge gaýratly bolmaly.
Bu diňe taýýarlyk meselesi.
Indi soňky dört ýylyň dowamynda muny öwrenmek mümkinçiligimiz boldy.
Biz munuň garşysyna özümizi sanjym etdik we geljekde bu pandemiýa şertnamalarynyň çäginde
ony öňüni almak üçin muny has aýdyňlaşdyrmaly.
WHO-nyň başlygy Ghebreyesus janaplary pandemiýa şertnamasyny 2024-nji ýyla çenli "gol çekilip we möhürlenen"
görnüşde kabul etmegi ilkinji nobatda meýilleşdiripdi.
Şükür, men aýdardym, bu häzire çenli başa barmady.
Emma biz şu ýerde gün tertibiniň şadyýanlyk bilen dowam edýändigini görüp bilýäris.
Şonuň üçin 2025-nji ýyl üçin esasy nokatlar anyk ugra görkezýär.
Bu ýerde, şeýle diýsek, gaçynmazlygy amalda durmuşa geçirmek üçin ähli tagallalar edilýär.
Bu pandemiýa şertnamasy we, esasanam, halkara saglyk düzgünnamalaryna girizilen üýtgeşmeler, Nuremberg kodeksini inkär
etmek, mejbury bejergi, sanjym boýunça saýlaw azatlygynyň ýoklugy we ş.m. nukdaýnazaryndan her bir
adamyň azatlygyna hakykatdanam nähili täsir edýär?
Munyň netijeleri nämeler?
Hawa, siz soňky dört ýylyň dowamynda başdan geçiren we eýýäm berkidilen hakyky mertebeden düşmegi göz öňünde tutýarsyňyz.
Adamlar bu maddalaryň düýbünden näbelli we synag edilmedikdigini bilmän galdyryldy.
Olar hödürlenende, olaryň täsirli we howpsuzdygyny aýdýan hiç hili ylmy maglumat ýokdy.
Bu klassiki tejribe boldy.
Bu maglumatlar we bu maddalar sanki beýleki ähli adaty sanjymlar ýaly takyk howpsuz we täsirli bolup görünmek üçin hödürlenildi.
Bu aldamçylyk.
Eger indi munuň diňe bir tejribe diýip kabul edýän bolsaňyz, advokat hökmünde bilmeli: Ikinji jahan urşy döwründe
amala aşyrylan gyrgynçylyklar sebäpli Nuremberg kodeksine laýyklykda tejribeler geçirmek doly gadagan.
Bu hökmany halkara hukugydyr!
Gör, adamlar nä derejede rahatlandylar; olar el çarpýarlar, men diňe açyk-aydyn hakykaty aýdýaryn.
Bu, hanımlar we jenaplar, hökm ediji halkara hukugydyr.
Bu BMG-niň Adam Hukuklary we Siyasy Hukuklar baradaky Paktynyň 7-nji maddasynda aýdylýar. 4-nji madda bolsa şeýle diýýär:
Bu hökmany düzgün resmi taýdan yglan edilen we bütin bir halkyň jan howpuna salyp biljek
pandemiýa döwürlerinde hem güýjünde galýar.
Başgaça aýdylanda, bu istisnasyz bir düzgündür.
Bu düzgüniň köpçülikleýin bozulmagy Roma statutuna görä adamlyga garşy jenaýat hasaplanýar.
Biz şu möhtəşem sahnada.
Hawa, göz öňünde tutmaly başga bir tarap bar.
IGV düzgünlerinde has-da öňe gitdi.
Şonuň üçin bu diňe lukmançylyk taraplary bilen çäklenmeýär.
Meselem, ol hökümetleriň dezinformasiýa garşy – ýa-da bu näme many aňladýan bolsa – çäre görmelidigini kesgitleýär.
Bu bolsa pikir beýan etmegiň we beýleki esasy hukuklaryň çäklendirilmegini aňladýar.
Soňra munuň üstüne tankyt bildirýän, öz hukuklaryny talap edýän we bu ösüşi tankyt edýän islendik adama.
Munyň üstünde görmeli bolar.
Şonuň üçin bu ýerde diňe saglyk diktaturasy däl-de, hakykatdanam diktatura sözüniň hakyky
manyyna golaý gelýän bir zat meýilleşdirilýär.
Ýa men muny nädogry düşündirdimmi?
Doly dogry.
We Dünýä saglyk guramasy bu ýerde esasan ýalanlaryň toruny döretmekde öňdebaryjy bolýar.
Men bu ýerde bu ýalan torunyň iň möhüm nokatlaryny sanadyryn; bu sanaw doly däl, ýöne iň möhüm nokatlarydyr, we biz
olary heniz bir sud işinde – azyndan nemes dilli ýurtda – hiç bir advokatyň kömegi bilen düzedip bilmedik.
Şonuň üçin kazyýetler henizem SARS-CoV-2-i Ispaniýa grippi döwründen bäri iň howply howp hökmünde kabul edýärler.
Henizem bu epidemiýa howpynyň diňe PCR synaglary bilen ölçäp boljakdygy öňe sürülýär.
We häzirem aýdylýar, mRNA-esasly COVID-19 sanjymlary täsirli we howpsuzdyr, we munuň üstünde sorag ýokdyr.
Hem-de her zatdan öň, munuň synagdygyna garşy çykýarlar.
Elbetde, başga meseleler hem bar: farmakowigilansyň düýbünden ýoklugy we alternatiwalaryň düýbünden basylyp galandygy.
Emma olar esasan ýalanlar öýüniň binýadyny düzýän esasy daşlardyr.
Men hem salgyt dolandyryş ulgamynda we salgyt wekilisi hökmünde işledim.
Şol ýerde 'ýalan tor' termini salgyt aldawçylygy üçin hakykatdan hem möhümdir.
Berkarşy ýagdaýda, döwlet kärhanalar çylşyrymly tertiplere girişende ýalanlaryň toruny tanamakda hiç hili kynçylyk çekmeýär.
Bu ýerde ol özüniň birini gurýar we ony birnäçe ýyllap abatlap saklaýar.
Şol ýagdaý henizem dowam edýär.
Bu ýalan toruna garşy çykýan islendik adam – mysal üçin, Zürichdäki bir lukman – lisenziýasy ýatyryldy.
Çünki ol hakykatlaryň doly maglumatyna eýe bolup, üç hassasyna sanjymdan boşadylmak şahadatnamasyny berdi.
Soňra Zurih kantonynyň saglyk edaralary aýdýarlar: "Siz jenaýatçysyňyz, sizde jenaýat energiýasy bar. Siz
jemgyýetçilik saglygyny howp astyna salýarsyňyz. Biz siziň lukmanlyk işini alyp barmak ygtyýarnamäňizi ýatyrýarys."
Bu adamyň ilkinji birnäçe aýyň dowamynda her aýda karzy 50 000 köp boldy.
Bu jenaýat taýdan uly ähmiýete eýe bolan agyr sanksiýa.
Meniň aýtmak isleýänim, bu ýalan toru häzirem diş we dygyr bilen goralanýar.
Hawa, siz ony belläp geçdiňiz: täze saglyk düzgünnamalary açyk aýdýar, döwletler şeýle hakykaty batyrlyk bilen
aýdýan lukmanlara we beýleki adamlara garşy göreşmäge we sosial mediýany arassalamaga borçlydyr.
Geçen ýyl, ýa-da Donald Trampyň saýlanmagyndan soň, munuň dargadylar diýlip uly umyt edildi.
Ilkinji ýerine ýetiriji buýruklarynyň birinde Trump hakykatdanam Dünýä Saglyk Guramasyndan çykjakdygyny yglan etdi.
We beýlekiler hem şonuň ýaly etdi, Argentina. Ýewropada hem häzir munuň ýaly edýän ýurtlar bar.
... Dogry, Slowakiýa we Wengriýa hem Dünýä Saglyk Guramasynyň pandemiýa baradaky şertnamasyny berk ret edýärler.
Şonuň üçin umyt bar.
Başga tarapdan, bu ýerde bu gündelik tertibi geçirmek üçin elinden gelen ähli zady edýän döwletleriň karteli tebigy
ýagdaýda döräpdir – ony siz bu ýerde giňişleýin düşündirýärsiňiz.
Trampyň hakykatdan hem Bütindünýä Saglyk Guramasynyň tutuş gurluşyny agdaryp biljekdigine umyt barmy?
Ýa-da olar, mysal üçin, Hytaý ýaly awtoritar režimlere has-da bagly bolup, belki-de milliardçy gaznalara has-da bagly
bolup, soňra şol bir işi has ekstremal görnüşde ederlermi?
Men aýtmaly, bu düşündirişe açyk we ahyrynda işleriň nähili dowam etjekdigi barada çaklamalardan başga zat däl.
Meniň üçin, Trumpyň 20-nji ýanwarda ýerine ýetiriji buýruk çykaranyndaky oňyn tarap şundan ybaratdy:
Amerika Birleşen Ştatlarynyň Bütindünýä Saglyk Guramasyndan çykmagy üçin ähli şertler we taýýarlyklar amala aşyrylmalydyr.
Ol muny esasan şeýle düşündirip aklady: Bütindünýä Saglyk Guramasy saglygy goraýyş hyzmatlaryny
üpjün ediji, saglyk pudagyndaky hyzmat guramasy.
Bu ygtyýar olaryň konstitusiýasynyň 1-nji maddasynda kesgitlenýär.
Ol şertnamasyny bozdy, bu şertnamanyň agyr bozulmasydyr, şonuň üçin biz şertnamany ýatyryarys.
We biz hem bu esasy garaýşy kabul etmelimiz gerek.
Biz bu halkara guramany şol bir tankytçylyk garaýşy bilen ýüzleşdirmeli we syýasatçylara munuň özüni pida
edýän saglyk wagyzçylary däldigini anyk görkezmeli.
Aslynda, maliýeleşdiriş gurluşy eýýäm açyk görkezýär – baş sahypada görüp bolşy ýaly – Dünýä saglyk guramasynyň
maliýeleşdirilip we uly ölçegde öz bähbitleri tarapyndan dolandyrylýandygyny, şonuň üçin hem bu örän uly işjeňlikdir.
Bu ýerde biz diňe aralaşyp, syýasy wekillerimiziň Bütindünýä Saglyk Guramasynyň gazananlaryny, onuň hakyky gazananlaryny
tankytçylykly seljerip geçmegini talap etmelimiz gerek.
Hawa, onuň wezipesi saglygy goramakdyr, derman senagatynyň bähbitlerini tassyklamak däl.
Dogry, bu meni indiki soragymy soramaga getirýär.
Aýdyp bolýar, kanun hökmü koronawirus döwründe öň hiç haçan bolmadyk derejede agyr zeper ýetirildi.
We dürli esasy hukuklar birnäçe aýlap çäklendirildi we togtadyldy – elbetde, hemmesi ömrü, şahsyň abadançylygyny
we saglygyny goramak maksady bilen diýlip çak edilýärdi.
Şol döwürde hakykatdanam girizilen we biz häzirem şoňa bagyşlap aýdyp bilýän, häzirem bizi ezýän zat —
bu ýagdaýyň, ýagny hemişelik ýagdaýyň ýörelgesidir.
Şonuň üçin häzirki syýasat şygary bilen alnyp barylýar: başga alternatiw ýok, başga ýol ýok, bu gyssagly ýagdaý!
Muny biz diňe pandemiýada däl, eýsem howa şertleriniň üýtgemeginde hem görýäris.
Muny häzirki Ukrainadaky uruşda görüp bilýäris.
Bu bolsa soraga getirýär: bu hem bir maksatnama bölegidimi, onuň arkasynda bir usul barmy?
BMG derejesindäki proseslere, Geljek Paktyna seredeniňde, elbetde munuň bir usuly bar.
Bu ýerde iň giň manysynda, BMG-e ähli görnüşli tötänleýin ýagdaýlarda hereket etmek üçin ýörite
ygtyýarlar berilmeli diýen esasy pikir kesgitlenildi.
Eger soňky dört ýyly empirik gymmatlar hökmünde yzyna seretseň, hukuk döwletiniň esasy ýörelgesiniň – ýagny hukuk döwleti bilen
demokratiýanyň – ýana süýşürilip, onuň ýerine ýagdaýyň zerurlygy hökmüniň, başgaça aýdylanda, zerurlyk kanun
bilmeýär diýýän ýörelgäniň girizilendigini örän aýdyň göreris.
Resmi yglan edilen bu maksada hyzmat edýän islendik zat rugsat berilýär.
Men muny şu ýerde grafiki görnüşde görkezdim.
Çep tarapda, häkimiýetleriň bölünmegi esasynda döwlet üç sany dolandyryş şahamçasy bilen
nähili işlemeli diýen esasy pikiri görüp bilersiňiz:
Hökümet bilen, kanun çykaryjy häkimiýet bilen, kanun çykaryjy organ we kazyýetler bilen.
Olar biri-birinden garaşsyz, biri-birini deňleýärler we garaşsyz, awtonom maglumatlara esaslanyp
biri-birini gözegçilikde saklaýarlar we gözegçilik edýärler.
Indi bolsa, koronawirus pandemiýasynyň ortasynda, Dünýä saglyk guramasy şeýle bir iddiýa öňe sürdi:
Diňe Dünýä Saglyk Guramasynyň görkezmelerine laýyk gelýän maglumat hökümetiň, parlament agzalarynyň we
kazyýetleriň kabul edýän kararlarynyň esasy bolup biler.
Men muny bu ýerde hiç hili şübhe galdyrmazdan aýtmaly.
Men kanunsyz çäreler garşy ýa-da lukmanlary goramak üçin takmynan 35–40 doly sud işini geçirdim.
Meniň kazyýetlerden eşidýänim şeýle: "Ýok, siziň fakt beýanlaryňyz Dünýä Saglyk Guramasynyň görkezmeleri bilen gabat gelmeýär."
Pandemiýa döwründe karara geliji faktor Dünýä saglyk guramasynyň hünärmenleri we olaryň
tassyklanan hökümet hünärmenleriň kesgitleýänleri bolýar.
Biz munuň barlagyna rugsat berilmeýär.
Bu häkimiýetleriň aýrylmazlygynyň öçürilmegi we ahyrynda esasy hukuklaryň goragynyň doly togtadylmagydyr!
Bu ahyrynda, eger kazyýetler hatda faktlara – advokatlaryň hödürleýän subutnamalara esaslanan
faktlara – üns bermese, esasy hukuklary gorap bilmeýärler.
Şonda bu diňe ahyrynda ähli bu döwlet ygtyýarlyklarynyň, şeýle diýsek, Dünýä Saglyk Guramasynyň
maglumat iplerine bagly bolýandygyny aňladýar.
Şuňa meňzeş tiz girizilen kanunlaryň manysy şol.
Demokratik gözegçilik mehanizmleri saglygy goraýyş ulgamyny monopolizasiýa etmek bähbidine ýönekeýçe ýatyrylýar.
Şonuň üçin diňe gaty az sanly önümler tassyklanylýar we olar ulanylmalydyr.
Bu bolsa saglygy goraýyş däl-de, ykdysady maksatlary açyklyk bilen yzarlaýar.
Elbetde, bu suwerenlik ýörelgesiniň bozulmagydyr, sebäbi ahyrsoňy koronawirus pandemiýasy döwründe raýatlaryň ses beriş
hukuklaryndan mahrum edilşi ýaly, häzir BMG tarapyndan tutuş döwletler hem ses beriş hukuklaryndan mahrum edilýär.
Dogry, elbetde. Şony aýtmak isleýärdim, aýtmagy unutdym.
Bu diňe jogapkärli raýatlaryň meselesi däl; tutuş döwlet gözegçilik astyna alynýar, ýagny hukuk ukybyndan mahrum edilýär.
Maglumatlary olarndan ogurlananda, ol öz garaşsyzlygyndan mahrum edilýär.
Eger olar hökümetiň hünär geňeşine öz abraýly alymlaryny çagyrmaga rugsat berilmeýän bolsa.
Eger professor Haditsch aýtjak zady ýok bolsa ýa-da abraýy peseldilse, onda döwlet
hereket etmegiň binýadyndan mahrum bolýar.
Elbetde, bu döwletiň hereket etmäge ukyplylygyna iň uly howp salýar, sebäbi onuň wezipesi raýatlaryny goramakdyr.
Ol raýatlaryň saglygyny goramaly we munuň üçin diňe garaşsyz, ylmy taýdan kesgitlenen faktlara esaslanyp biler.
Şonuň üçin Dünýä Saglyk Guramasynyň bu düzgünler toplumy A-dan Z-e çenli zäherli bolup, doly ret edilmelidir.
Bu birinji raunddaky goşandyňyz üçin owadan jemleýji söz boldy.
Hawa, indi biz Kruse jenaplaryna ýüzlenip, onuň pikirlerini uly gyzyklanma bilen diňlemek isleýäris.
Hawa, gel içeri gireliň.
Men pikirimçe, öňräk ara alyp maslahatlaşan zatlarymyzyň köpüsi henizem degişli.
Esasy tema, elbetde, ýetişdir.
Geljek ýyllarda raýat azatlyklarymyzy nähili gorap bileris we yzygiderli erozyýa ugruna barýan
hukuklarymyzy nähili gaýtadan gazanyp bileris?
Hawa, hakyky jogaby bermezden ozal, bu ýerde 500-den gowrak adamyň bolmagyndan gelip
çykýan uly optimizmiňi beýan etmek isleýärin.
Men munuň üstünde biraz giňişleýin düşündirmek isleýärin.
Men haýsyňyzyň Awstriýadan gelendigini bilmekde gyzyklanýaryn. Bir pursat üçin haýyş edip durup bilersiňizmi?
Awstriýadan hemmeler, haýyş.
Hawa, bu örän gyzykly.
Meniň garaýyşymy paýlaşmaýan adamlar üçin, men takmynan 90 göterimini görüp biljekdigime
ynanýaryn. Durup durandygyňyz üçin sag boluň.
Emma indi, elbetde, indiki sorag.
Liechtensteinden kim syýahat etdi?
Men bu ýere Lihtenshteýniden gelen hemmäni garşylamak isleýärin. Çuňňur sag boluň.
Sag boluň.
Şonda Germaniýadan uzak ýol geçip gelen kimdir?
Haýyş edýärin, gysgaça duruň. Gowy iş, bu Germaniýadan takmynan 50, öň Liechtensteinden takmynan 30 bardy.
Indi bolsa Şweýsariýadan. Şweýsariýadan şu ýere syýahat edenleriň bir pursat durmagyny haýyş edip bilerinmi?
Gowy iş, hawa, dogry, sag boluň.
Bu meniň jogabymdaky ilkinji bölek!
Hemmämiziň özümize berip biljek bir jogaby şundan ybarat: biz ýalňyz däl we bilelikde işleýäris.
Bu zaly Awstriýadan, Lihtenshteýinden, Şweýsariýadan we Germaniýadan gelen adamlar bilen doly.
Siz çözgüt, biz hemmämiz çözgüt, gowy iş!
Yetişkinlik mowzugy bilen baglanyşykly etmek üçin.
Men düşündirdim, jogapkär adam – öz hereketleriniň netijelerini, şeýle hem hereket
etmezliginiň netijelerini düşünip bilýän adamdyr.
Ol bilýär, eger hiç zat etmez bolsa, geljekde hukuklary onuň elinden alynar, geçmişde alnyşy ýaly.
Biz gördük, adam mertebäsi daşlaşdyrylan däl, Germaniýanyň Esasy Kanunynyň 1-nji
maddasynda ebedi kepillendirilendigine garamazdan.
Bu, biziň hukuklarymyzy işjeň goramagy dowam etdirmeli we sessiz galmaly däldigimizi aňladýar.
Bu, soňky dört ýylyň dowamynda bize näme edilenini düýbünden düşnükli düşünmegi öz içine alýar.
Biz sistematik, utgaşdyrylan we yzygiderli aldanylandygymyzy düşünmelidiris.
Şeýle hem belläp geçmeli, häzirki gün hem döwletiň iň ýokary häkimiýetleri bu ýalan toruna berk ýapyşyp,
dogry zady aýdýan we edýän lukmanlary jezalandyrmakda we sanksiýa goýmakda dowam edýärler.
We biz hemmämiz munuň garşysynda bilelikde durmaly we bu lukmanlara, bu batyr adamlara
sesimiz bilen işjeň kömek etmeli! Sag boluň.
Men hakyky bir çagyryş ýagdaýyny anykladyryn.
Ýaşlar psihiatriýasynda işleýän hormatly kärdeşimiz Dr Sharon gyssagly ýagdaýy belledi.
Men hukuk firmasymdaky tiz kömek ýagdaýyny anykladyryn.
Adamlar meniň elektron poçta gutumy dolduryp, men hatlara jogap hem berip bilmeýärdim.
Şol ýerde ýörite ýagdaý yglan edildi, sebäbi döwlet ähli ilaty aldap, olaryň esasy hukuklaryny elinden aldy.
Bu ýerde sesimizi ýokarlandyrmaly. Hiç haýsydyr bir ýagdaýda hem boýun egmeli däldiris. Bu başlangyç nokatdyr.
Men munuň nähili amala aşyryljakdygyny hem görkezmek isleýärin.
Müňlerçe dürli ýol bar.
Olaryň özboluşly ýörelgesi bar. Olaryň özboluşly gurşawy bar. Olaryň güýçli taraplary we başarnyklary bar.
Diňe bir petisiýanyň bardygyny pikir etmäň. Men birnäçe petisiýanyň adyny häzir aýdaryn.
Aslynda, çözgüt sizsiňiz. Munuň özi meniň aýtmak isleýän iň ilkinji zatymdy.
Dogry, indi men has anyk bolup bilerin.
Siziň tarapyňyzdan gysgaça bir sorag bolar ýaly?
Bu örän gyzykly.
Ikinji tapgyryň maksady has köp lektsiýa görnüşinde bolmakdyr, sebäbi çözgütler hem jikme-jik düşündiriş talap edýär.
Iň köp bolanda, belki-de esasy hukuklar bilen baglanyşykly bir sorag, sebäbi siz muny indi aýdyp geçdiňiz.
Meniň pikirimçe, köp adamlar häzir diňe siziň agza alýan hünärleriňizde däl, eýsem umumy ilat
arasynda-da örän uly derejede boýun egmegi başdan geçirdiler.
We köp adamlar näme üçindir bir zat aýdylanda, olar başga zat düşünip, aýdylandygyny akyl taýdan kabul edip bilmediler.
Men pikir edýärin, bu syýasy gyzyksyzlyga uly itergi berdi.
Bu has köp ýetişkinligi gaýtadan gazanmak we çözgüt tapmak hakda, ýa-da syýasata bolan ynamy dikeltmek hakda?
Ýa-da belki-de düýbünden başga bir ýol saýlap, şeýle diýmek meselesi: "Biz bu ýerde syýasata indi
ynanmaýarys, onuň aýdýan zatlaryna-da ynanmaýarys."
Aýtsak, tor arkaly öz ýolymyzdan barýarys. Il kök işleri, munuň manysy näme bolsa-da.
Men inqilaplar ýa-da şonça zatlar barada gürlemeýärin.
Men diňe aktiw raýat garşylygynyň manysynda torlaşyk diýmekçi.
Çemeleşme näme?
Hawa, häzirki syýasat biziň we raýatlarymyzyň saýlawlarynyň beýanydyr.
Şonuň üçin biz adamdaşlarymyzdan başlamaly.
Biz halkyrys. Bu bolsa ýurtdaşlarymyzy ynandyrmak diýmekdir.
Syýasata bolan ynamy gaýtadan dikeltmek biziň wezifämiz däl, eýsem ynanýan syýasatçylarymyzy saýlamak.
We olar ynamyňyza mynasypdyklaryny subut etmeli.
Bu başlangyç nokatdyr.
Soňra, esasan, biz şunuň ýüze çykýandygyny duýmaly:
Ikinji jahan urşundan bäri biz esasy hukuklarymyzyň bize berilmegine öwrendik.
Bähbitimiziň binýatlaryny döretmek üçin biz gaty zähmet çekmeli boldyk.
Biz diňe taýýarlygymyzy tamamlamaly we işimizi ukyply hem-de yhlasly ýerine ýetirmeli edik.
Emma köçelere çykmalydygymyza hiç haçan şübhe bolmady.
Biziň aňymyza, iň bolmanda meniň aňymyza, şeýle çykyşlar etmegi we ýygnaklara gatnaşmagy hiç haçan gelmeýärdi.
Gynansak-da, esasy hukuklarymyz yzyna gaýtarylançä olara ideg etmegi dowam etdirmeli bolarys.
Bu, paradigmamyzda üýtgeşme girizmeli bolýandygymyzy aňladýar.
Biz esasy hukuklarymyzy syýasatçylardan talap edip yzyna almaly. We biz muny aşakdan ýokary tarap edarys.
Indi men örän anyk bolar.
Dünýä Saglyk Guramasy we saglyk düzgünnamalaryna girizilen üýtgeşmeler bilen baglanyşykly anyk bir senedir.
Men muny öňem aýtdym, 19-njy iýul.
Eger şol wagta çenli hökümetlerimiz bu üýtgeşmelere garşy çykmadyk bolsa – ýagny Ženewadaky Dünýä Saglyk
Guramasyna garşylyk beýanatyny tabşyrmadyk bolsa – onda bu üýtgeşmeler kanuny taýdan borçly bolar.
Soňra täzeden baha bermek bilen tamamlanar. Soňra Dünýä Saglyk Guramasy muny signal hökmünde kabul eder:
Hawa, olar geçmiş bilen ylalaşýarlar. Indi biz şraýbany biraz has berkidmeli.
Bu habar Dünýä saglyk guramasyna ýetýär.
Bu, ilki bilen, biz energiýamyzy ýerli, şäher, sebit we milli derejesindäki syýasatçylaryň bu ýerde pozisiýa tutmalydygymyzy
düşünmegine gönükdirmäge gönükdirýändigimizi aňladýar.
Dürli petisiýalar bar: Awstriýanyň Vorarlberg sebitinde bu petisiýalardan biri düýn Awstriýa üçin
bu işi alyp barýan bir aýal tarapyndan hödürlendi.
Şweýsariýada Erkin Şweýsariýa Hereket Bileleşigimiz bar.
Men hem bu hereket bileleşigini lektsiýalar we goşantlar bilen goldaýaryn.
Biz iki aý ozal petisiýa başlatdyk.
Bu petisiýanyň maksady, parlament agzalarynyň iýun aýynda tomus sessiýasy üçin ýygnanyşanda – we düzedişler
Şweýsariýada ara alnyp maslahatlaşylanda – olara öň hiç wagt görmedik bir signal ibermekdir.
Ýagny, 100 000 gol; adamlar diýýärler: Bu saglyk düzgünlerini ret ediň! Ilki bilen hakykatyň ýüze çykmagyny isleýäris!
Bu mümkin bolan bir ädim, mümkin bolan bir hereket ugrudyr.
Sesini eşidilýän etmeli. Munuň manysyzdygyny hiç haçan pikir etme.
Men bilmeýärin, Şeron hem şony aýtdy.
2020, 2021, 2022-nji ýyllarda hiç kim köçelere çykmadyk bolan bolsa, näme boljakdygyny biz bilmeýäris.
Hiç kim size munuň manysyzdygyny aýtsyn!
Olaryň ýüzlerçe müňi Wena köçelerinde boldy.
We takyk şol bir mantyk bilen özüňi eşidilip we düşünilip bilinjek ýagdaýda görkezmelidiris.
Elimizde bolan ähli mümkinçilikler, soňunda nazara alynar.
Hatlar ýazyň, petisiýalara gol çekin.
Ýeri gelende aýtsak, Azat Şweýsariýa Hereket Bileleşigine daşary ýurtlardan hem gol çekip bilersiňiz.
We daş-töweregiňizdekiler bilen maglumat paýlaşyň.
Men lukmanlardan gaýtalap eşidýärin, saglyk problemalary bilen ejir çekýän adamlar bu problemalaryň nireden gelip çykýandygyny
we olara kim kömek edip biljekdigini düşünmäge örän açykdyrlar.
Geliň, bu kömegi berjek biz bolalyň.
Şonuň üçin biz adamlary öz tarapymyza geçirmäge dowam ederis.
Men siziň şatlygyňyzy bozmak we şenliki zeperlemek islemeýärin.
Mesele şunda: bu ýerde bu meseleler barada gürleşende, häzirki aýdýanlaryňyza bu otagdaky hemmeler
gözüni ýumup razy bolar. We munuň hemmesi manyly.
We biz şu ýerde belli bir jemgyýetde.
Elbetde, şeýle zat aýdanyňda, bu top çukury ýaly bolýar.
Menimçe, şol ýerde hiç hili garşylyk tapmazsyň.
Bu düýbünden gowy. Şeýle hem bu esasly.
Ýeke-täk uly mesele stigma, çetleşdirilmekdir.
Bu ýerde oturan hemmeler şol ýaly çärelere gatnaşyp, bu tejribäni eýýäm başdan
geçirdiler. Ýa-da, meniň pikirimçe, olaryň aglabasy.
Ahyrynda biz hem, sebäbi Koronadan bäri bäş ýyl geçensoň, gynansak-da, hemmämiz henizem takmynan özara arasynda galýarys.
Şonuň üçin daşarda sesini çykarmadyk köpçülik bar, ol bolsa gynansak-da häzirki wagtda saýlawlary entek
hem kesgitleýär. We siz olara ýetip bilmeýärsiňiz.
Bant jemgyýetçilik metbugatydyr.
Bu menteşe jemgyýetçilik meýdanynda, dürli ugurlarda, medeniýet pudagynda we başga ýerlerde bar bolan sessizlik spiralydyr;
bu ýerde aýdýan we edýän ähli zatlarymyz henizem konspirasiýa burçuna we konspirasiýa nazaryýetçileriniň burçuna itelýär.
Siziň aýdýan zatlaryňyzda iň uly kynçylyk şunda: biz bu diwaryň daşyndaky dünýä bilen aragatnaşygy nähili gursak?
Çünki, köplenç eşitmek islemeýän bolsak-da, gynançly hakykat şundan ybarat: biz bir sekt ýaly çetleşdirilýäris.
Elbetde, biz hakykatdan hem obýektiw, inkär edip bolmajak faktlar bilen işleýäris.
Başga tarapdan tapawutlylykda: olar ýalan aýdýarlar, aldawçylyk edýärler, ýalan maglumatlary ulanýarlar.
Bizde hakyky maglumat bar. Ýalan maglumat başga tarapda.
Emma jemgyýetçilik pikirinde bizi entek hem 'deliler' ýaly görkezýärler.
Mundan nädip çykmak bolýar?
Men geljek nukdaýnazaryndan, esasanam şu wagt bu ýalan maglumaty we senzurany wagyz etmek üçin has köp işleriň alnyp
barylýandygyny görýän uly bir meseläniň bardygyny duýýaryn.
Açar söz: ÝB, Sanly Hyzmatlar Kanuny. Erwin ony başynda belledi.
Häzirki wagtda dogry jemläp düşündiňizi meselä entek düşünmedik adamlara nähili ýetirip bolýar?
Biziň köpükümiziň daşynda
Men hemmeler üçin gürläp bilmerin. Emma soňky üç ýa dört ýylyň dowamynda men hemişe bir ýörelge boýun
bolmaga çalyşdym. Şeýle: garşydaşyň diwary iň gowşak nirede?
Şol ýerde men elimden gelenini etdim. Men elimden gelenini etdim. Men durmadym.
Şonuň üçin diňe Swissmedic-e garşy jenaýat şikaýaty däl, eýsem doly täzeden çykarylyş 2.0 hem boldy.
Men tutuş topara aýtdym: Biz munuň içine has köp zähmet sarp edip, ony has gowy, has iti ederis.
We biz Şweýsariýada öň hiç wagt görülmedik bir metbugat konferensiýasyny geçirýäris.
Ýeri gelende aýtsak, professor Martin Haditsch hem şu ýerde bolup kömek etdi, professor Andreas Sönnichsen hem şonuň ýaly.
Bu ýalan torunyň iň gowşak nokady, ony islendik çagalar bagy mugallymyna, redaktor ýa-da Mejlis agzasyna bir minutyň
içinde inkär edip bolmajak derejede düşündirip bolýar – meniň pikirimçe, bu üýtgedilen mRNA şertlerinde şeýle:
Bu maddalar girizilen wagty olaryň orta we uzak möhletli täsirlerini, esasan-da zyýanly ýan täsirlerini
kesgitlemek üçin elýeterli hiç hili barlag ýokdygy inkär edilmejek we şübhesiz hakykatdyr.
Kesgitlemä görä, bu madda gözü ýapyk usulda girizilen diýmekdir.
Üçünji tapgyr barlagy heniz tamamlanmady. Ol real wagt režiminde geçirildi.
Bu, ähli umumy ilatyň synaga çekilendigini aňladýar.
Gürrüňdeşlikde ýetmeli nokadyň şol:
Meniň bilen ylalaşýarsyňyzmy – kärdeşleriňizden sorag ediň – ýa-da 2020-nji ýylyň dekabrynda üç ýyldan soň,
dört ýyldan soň, bäş ýyldan soň täsir üçin barlag teklipleriniň berlipdir diýen subutnamaňyz barmy?
Onda bize bu subutnamany görkez.
– Ýok.
Indi bolsa munuň hukuk bölegi gelýär, men ony öň diňe degip geçdim, ýöne men ony belläp geçdim.
Bu hökmany halkara hukugy we hökmany konstitusiýa hukugy.
Gysgaça aýdylanda, bu adamlaryň doly habarlylygy we razylygy bolmazdan olarda synag geçirmegiň doly gadagan edilmegidir.
Adamlara berilmeli iň az möhüm maglumat şeýle bolmaly eken: Bagyşlaň, netijäniň näme boljakdygyny biz bilmeýäris.
Bu bir tejribe. Oňa gowy bolar diýip umyt edýäris; oňa gowy bolar diýip ynanýarys.
Emma biz hiç hili wada berip bilmeris.
Iň azyndan berilmeli boldy!
Şu güne çenli bu esasy maglumat basylyp saklanýar, beýleki ähli maglumatlary aýtman-da.
Meniň üçin iň gowşak nokat şol!
Iň gowşak tarap, eger-de hiç haçan diskussiýa paneline gatnaşmak, telewideniýede çykyş etmek ýa-da başgalar bilen gürleşmek
mümkinçiligiňiz bolan bolsa, oňa üns bermegiňizi haýyş edýärin.
Siz ýeke-täk adamsyňyz we uly nerw basyşyny duýýarsyňyz, şonda faktiki taýdan hem-de
hukuk taýdan inkär edilmejek bolup görünýärsiňiz.
Bu meniň maslahatym, size göz öňünde tutmagyňyz üçin berýän argumentim.
Şonda dünýä hemmä garşy amala aşyrylan uly jenaýatyň nähili ulydygyny bilip bilerdi. Maglumatly razylyk almandan maddalary
kabul edenler hem-de kabul etmändigi sebäpli kemsitilenler.
Özüňe şeýle bir nokady tap: "Bu meniň nokadym, garşydaşyň diwary iň gowşak ýa-da biziň kartalarymyz
iň güýçli bolýan ýer" diýýän ýeriň. We dowam et!
Men aýtsam, bularyň ählisi görünmeýän diwarlardyr.
Olaryň üstünden geç. Olaryň üstünden geçip, hiç täsirlenmeýän, parahat, hakykaty beýan edýän we gülkünç häsiýetde dowam et.
Bu hem owadan jemleýji söz. Çuňňur sag boluň.
Hormatly tomaşaçylar, Dornbirnde geçirilen bu wakanyň goşmaça habarlaryny eýýäm HOCH2.TV-de görüp bilersiňiz.
Bu programmanyň aşagynda baglanyşyklary taparsyňyz.
Bu mümkinçilikden peýdalanyp, HOCH2.TV-e olaryň ajaýyp hyzmatdaşlygy üçin minnetdarlyk bildirýäris.