1
00:00:00,000 --> 00:00:00,320


2
00:00:00,320 --> 00:00:07,496
Tlalehong ea MedUX, Stockholm e ile ea rehoa toropo e nang
le boiphihlelo bo botle ka ho fetisisa ba 5G Europe ka

3
00:00:07,496 --> 00:00:12,359
2025. Ka morao ho phatlalatso ena, ho na le 'nete e mpe haholo.

4
00:00:12,359 --> 00:00:14,080
Lifilimi le tse ling li hlahisa:

5
00:00:14,080 --> 00:00:18,820
5G – Pale e sa boleloang

6
00:00:21,559 --> 00:00:24,820
Stockholm, Sweden

7
00:00:26,519 --> 00:00:31,320
5G e ile ea hlahisoa Sweden le
linaheng tse ling tse ngata ka 2020.

8
00:00:31,320 --> 00:00:37,180
Theknoloji ena e ncha e lebelletsoe ho fana ka
lebelo le phahameng haholo la phetiso 'me e

9
00:00:37,180 --> 00:00:40,719
sebelisa maqhubu a phahameng ho feta 3G le 4G.

10
00:00:40,719 --> 00:00:47,920
5G e ntsha maemo a maholohadi a mahlaseli a microwave ka
makgetlo a 10 ho isa ho a 100 ho feta ditsamaiso tse fetileng.

11
00:00:47,920 --> 00:00:54,024
Tšebeliso ea 5G e qaliloe ntle le hore ho
etsoe liphuputso tsa pele ho hlahloba litlamorao

12
00:00:54,024 --> 00:00:57,679
tsa bophelo bo botle tsa theknoloji ena e ncha.

13
00:00:57,679 --> 00:01:03,679
Ke ngaka, ke setsebi sa mofetše,
'me ke phekōletse bakuli ba mofetše.

14
00:01:03,679 --> 00:01:09,504
Ke ile ka qala ho etsa dipatlisiso ka dintlha
tsa tikoloho le dikotsi tsa kankere ha taba ya

15
00:01:09,504 --> 00:01:12,799
Agent Orange le yona e hlaha naheng ya Sweden.

16
00:01:12,799 --> 00:01:21,258
Hoo e ne e le lilemong tsa bo-60 le bo-70, mme lilemong tsa bo-80
kapa bofelong ba bo-70, ke ne ke e-na le

17
00:01:21,258 --> 00:01:29,560
bakuli ba nang le mofuta o itseng oa mofetše o
neng o fafalitsoe merung ka Agent Orange ena.

18
00:01:29,560 --> 00:01:35,239
Ka nako eo, ho ne ho sa tsejwe haholo hore e ne e
le bothata ba dioxin, bothata ba chefo ya TCDD.

19
00:01:35,239 --> 00:01:43,043
Ke ile ka etsa liphuputso tse ling mabapi le lintho tse
silafatsang tsa organic tse tšoarellang joalo ka li-PCB le

20
00:01:43,043 --> 00:01:50,847
likotsi tsa mofetše, joalo-joalo. Qetellong, ke qetile
lilemo tse mashome a mabeli kapa ho feta ke etsa liphuputso

21
00:01:50,847 --> 00:01:54,719
ka mahlaseli a maqhubu a radio le likotsi tsa mofetše.

22
00:01:54,719 --> 00:02:03,449
Re phatlalalitse liphuputso tse 'maloa mabapi le likotsi tsa
mofetše, haholo-holo tšebeliso ea mehala ea thekeng le likotsi

23
00:02:03,449 --> 00:02:12,320
tsa mofetše bokong, glioma, le hape bakeng sa kutlo, acoustic
neuroma. Liphuputso tsa rona le tsa ba bang li bontšitse hore o

24
00:02:12,320 --> 00:02:19,702
na le kotsi e phahameng ea mofetše ka makhetlo a
mabeli ho isa ho a mararo haeba o sebelisitse mohala oa

25
00:02:19,702 --> 00:02:23,960
thekeng ka lilemo tse 'maloa, lilemo tse 10 kapa ho feta.

26
00:02:23,960 --> 00:02:31,374
Ho tloha ka nako eo, re ile ra batlisisa tšusumetso ea tikoloho
ea maqhubu a seea-le-moea, haholo-holo a tsoang

27
00:02:31,374 --> 00:02:37,719
mehlaleng ea seea-le-moea, e leng bothata ba
'nete bo ntseng bo hola ka ho hlahisoa ha 5G, jj.

28
00:02:37,719 --> 00:02:43,483
Ke moqolotsi oa litaba – eo hangata a bitsoang
moqolotsi oa lipatlisiso – 'me ke entse

29
00:02:43,483 --> 00:02:48,520
li-documentary tse ngata, haholo-holo bakeng sa seea-le-moea.

30
00:02:48,520 --> 00:02:55,611
Ke sebelitse mmusong wa Sweden ka dilemo tse ngata, haholoholo
seea-le-moeeng mme hape le hanyenyane

31
00:02:55,611 --> 00:03:04,400
thelevisheneng. Dilemong tse mmalwa tse fetileng, ke ile ka qala
kanale ya ka, Folkets Radio – Seea-le-moeeng sa Batho.

32
00:03:04,400 --> 00:03:10,390
Ke nahana e ne e le nakong eo 5G e neng e
hlahisoa. Ke ne ke tseba monna ea neng a khanna ho

33
00:03:10,390 --> 00:03:14,159
potoloha Stockholm a nka litekanyo malapeng a batho.

34
00:03:14,159 --> 00:03:17,599
Ke ile ka fuoa monyetla oa ho mo
felehetsa ka letsatsi le le leng.

35
00:03:17,599 --> 00:03:21,965
Ke ile ka nka rekota ea ka le maekrofounu,
'me ra khanna ra potoloha Stockholm ra

36
00:03:21,965 --> 00:03:24,039
kopana le batho ba neng ba tletleba ka eona.

37
00:03:24,039 --> 00:03:31,684
Sebakeng se seng ka ho khetheha Kista, e leng toropo e ka thoko
ho Stockholm, ho ne ho e-na le mosali, eo ke nahanang hore o tsoa

38
00:03:31,684 --> 00:03:38,300
Iran, ea ileng a tletleba ka hore ho na le lihlopha tsa
li-antenna marulelong a hae, hantle ka holim'a siling ea hae.

39
00:03:38,300 --> 00:03:45,879
Mme morali oa hae o ile a tsoha bosiu a tsoa mali nkong le
ho ba le mathata a mefuta eohle – 'me o ne a ferekane haholo.

40
00:03:45,879 --> 00:03:51,564
Ke ile ka etsa puisano le eena mme e ne e utloisa bohloko pelong,
empa ke ne ke sa utloe letho. Kahoo ka mo

41
00:03:51,564 --> 00:03:56,560
botsa hore na a ka mpontša sebaka ka
foleteng ea hae moo a nahanang hore bo mpe haholo.

42
00:03:56,560 --> 00:04:03,396
Mme a re: Ke tafole ena ya ho jela, ha re sa e sebedisa,
hobane le batho ba tlang mona ba sa tsebeng letho ba

43
00:04:03,396 --> 00:04:07,759
botsa hore na ho na le ntho e sa tlwaelehang ka folete ena.

44
00:04:07,759 --> 00:04:14,682
Kahoo ka re ho lokile, ka dula fatshe mme ka qala sebadimisa-nako
sa ka le sesebediswa sa ka sa ho rekota, mme ha ho letho le ileng

45
00:04:14,682 --> 00:04:18,399
la etsahala – ka motsotso o le mong, e le mmedi, e le meraro.

46
00:04:18,399 --> 00:04:26,399
Empa eaba, kamora metsotso e mene, e qala ho
ntshwathisa letsohong le letsoeleng, mme ho ya hola ho hola.

47
00:04:26,399 --> 00:04:36,080
Kamora metsotso e supileng, ka etsa qeto, e, ke utlwa ho
hong, mme ka re ke a leboha. Ha ke tswa ka lifti, ho ne

48
00:04:36,080 --> 00:04:40,920
ho utlwahala jwalo ka ha eka tlou e eme sefubeng sa ka.

49
00:04:40,920 --> 00:04:51,199
Ke ne ke sa kgone ho hema, mme ke ile ka dula
ke sa heme bakeng sa metsotswana e seng mekae.

50
00:04:51,199 --> 00:04:58,040
Mme eo e bile lekgetlo la pele ke
hlile ka utlwa: Sena se na le phello.

51
00:04:58,040 --> 00:05:04,633
Taba ea hore 5G e ile ea hlahisoa ntle le liphuputso tsa polokeho
tse etselitsoeng pele e halefisitse

52
00:05:04,633 --> 00:05:11,000
bo-ramahlale ba bang ba neng ba batlile hore
liphuputso tsa polokeho li etsoe pele 5G e hlahisoa.

53
00:05:11,000 --> 00:05:18,594
Ba ne ba tshwenyehile hore 5G e ka nna ya baka
ditlamorao tse mpe tsa bophelo bo botle ka lebaka la maemo a

54
00:05:18,594 --> 00:05:22,839
phahameng a mahlaseli le tshebediso ya maqhubu a matjha.

55
00:05:22,839 --> 00:05:31,444
Ba boetse ba hatelletse hore litlamorao tse kotsi tsa
litsamaiso tsa pele tse kang 2G, 3G le 4G li se li

56
00:05:31,444 --> 00:05:36,839
etsahetse kaholimo haholo ho meeli ea li-antenna tsa 5G.

57
00:05:36,839 --> 00:05:46,360
Kamora selemo kapa tse peli, ke ile ka fallela
mona mme ka utloa bohloko bo itseng sefubeng sa ka.

58
00:05:46,360 --> 00:05:52,879
Mme ka nahana, ka tlwaelo nka be ke se na
yona. Ka ipotsa hore na ke hobaneng ke na le yona.

59
00:05:52,879 --> 00:06:02,600
Empa kaha ke ne ke ntse ke nahana ka taba ena, ho ile ha
ntlhahela: Ho thoe'ng haeba tora ena ea 5G e hlile e mpama?

60
00:06:02,600 --> 00:06:08,735
Kahoo ka kopa e mong oa batho bao ke neng ke ba
botsisitse, ea nang le sesebelisoa sena sa ho lekanya, e leng

61
00:06:08,735 --> 00:06:12,680
EMF meter, hore a tle sebakeng sa ka 'me a nke litekanyo.

62
00:06:12,680 --> 00:06:18,600
O ile a etsa jwalo mme a re, 'Ao, haele hantle e
phahame haholo ka phaposing ya hao ya ho robala.

63
00:06:18,600 --> 00:06:25,837
Motheo oa Tšireletso khahlanong le Mahlaseli oa Sweden o ile oa
ikopanya le batho ba 'maloa ba neng ba tletleba ka matšoao a

64
00:06:25,837 --> 00:06:32,024
fapaneng, a kang mathata a boroko, hlooho e opang,
tšisibalo le mathata a pelo, kamora hore liteishene tsa

65
00:06:32,024 --> 00:06:36,240
phetiso tsa 5G li kenngoe haufi le lifolete kapa matlo a bona.

66
00:06:36,240 --> 00:06:44,086
Tsena ke matšoao a tšoanang hantle a fumanoeng
liphuputsong tsa mahlale lilemong tse 25 tse fetileng ho

67
00:06:44,086 --> 00:06:48,519
batho ba lulang haufi le mehlala ea mehala ea mohala.

68
00:06:48,519 --> 00:06:56,639
Ngaka Lennart Hardell o ne a sisintse hore re etse dipatlisiso
ka ditlamorao tsa bophelo bo botle le maemo a mahlaseli a 5G.

69
00:06:56,639 --> 00:07:01,720
Re phatlalalitse dithuto tsa mehlala e robileng meno e
le mmedi le kakaretso ya dithuto tseo ho fihlela jwale.

70
00:07:01,720 --> 00:07:08,469
Ho a tshosa hore diphuputso tsena tsa
diketsahalo ke tsona feela ho fihlela jwale tse

71
00:07:08,469 --> 00:07:12,759
hlahlobileng ditlamorao tsa 5G bophelong ba batho.

72
00:07:12,759 --> 00:07:18,600
Ho ya ka tsebo ya ka, mofuta ona wa
dipatlisiso ha o etswe kae kapa kae lefatsheng.

73
00:07:18,600 --> 00:07:30,748
Empa ho bile le litlaleho tsa batho ba tlalehang matšoao kamora
hore 5G e kenngoe moahong oa bona kapa ka mose ho seterata. Ba

74
00:07:30,748 --> 00:07:39,811
ile ba ba le matšoao a tloaelehileng a amanang
le 'microwave syndrome', ho kenyeletsa hlooho e

75
00:07:39,811 --> 00:07:44,439
bohloko, mokhathala, litšitiso tsa boroko, jj.

76
00:07:44,439 --> 00:07:50,480
Ehlile, ho ka ba le bohloko ba
mesifa le mathata a mpa kapa a pelo.

77
00:07:50,480 --> 00:07:57,814
Kahoo ho na le matšoao a mangata, 'me a ka hlaha kapele
haholo ha motho a pepesetsoe mahlaseli – ho fapana le

78
00:07:57,814 --> 00:08:02,120
kankere, eo re e-s'o e fuputse, e leng phello ea nako e telele.

79
00:08:02,120 --> 00:08:09,588
5G e qaliloe Sweden lilemo tse 'ne kapa tse hlano
tse fetileng, ka 2020 – 'me mofetše e le phello

80
00:08:09,588 --> 00:08:13,600
e tla bonahala kamora lilemo tse 10, 15 kapa 20.

81
00:08:13,600 --> 00:08:19,467
Hase feela kotsi ea nako e telele ea mofetše,
empa hape ho na le matšoao ana a matla ao batho ba

82
00:08:19,467 --> 00:08:22,399
bang ba bang le bona athe ba bang ha ba na ona.

83
00:08:22,399 --> 00:08:26,732
Batho ba bangata mohlomong ba se ba ntse ba
na le tsona, empa ha ba tsebe ka kamano ea

84
00:08:26,732 --> 00:08:29,839
tsona le mahlaseli a maqhubu a seea-le-moea.

85
00:08:29,839 --> 00:08:37,519
Ho feta moo, ho tshwana le diphuputso tsa kgale tsa provocation,
hobane boholo ba batho bana ba ile ba tlameha ho tloha ofising

86
00:08:37,519 --> 00:08:45,960
kapa lapeng la bona ho ya phela sebakeng se seng, mme matshwao a
bona a nyamela ka nako e kgutshwane haholo, ka matsatsi a mmalwa.

87
00:08:45,960 --> 00:08:52,240
Ke phetse foleteng ea ka ka lilemo tse ka bang 30.

88
00:08:52,240 --> 00:08:58,840
Mme ke ne ke na le diteishene tsa phetiso tsa 3G
le 4G haufi le folete ya ka ka dilemo tse ngata.

89
00:08:58,840 --> 00:09:04,919
Empa kamora hore ba ntlafatse ho 5G,
li-antenna tse ngata haholo li ile tsa kenngwa.

90
00:09:04,919 --> 00:09:09,919
Dikarolo tsa antenna di ne di le kgolo ka makgetlo a mararo.

91
00:09:09,919 --> 00:09:17,166
Se neng se ntshwenya ke hore ke bone hore di ne di lebisitswe
ka kotloloho foleteng ya ka. Mme di ne di hlomilwe ntlong

92
00:09:17,166 --> 00:09:20,759
e neng e le tlase ho feta ntlo eo ke neng ke dula ho yona.

93
00:09:20,759 --> 00:09:27,041
Kahoo e ne e le ka pela ntlo ea ka, 'me ka e
lekanya hamorao; e ne e le bohōle ba

94
00:09:27,041 --> 00:09:31,879
limithara tse ka bang 22 ho tloha foleteng ea ka.

95
00:09:31,879 --> 00:09:39,320
Bekeng ea pele, ke ile ka hlokomela mokhoa oo ke neng ke
utloa pelo ea ka e otla ka matla mantsiboea 'ngoe le

96
00:09:39,320 --> 00:09:43,279
'ngoe ka hora ea leshome kapa ea leshome le motso o mong.

97
00:09:43,279 --> 00:09:49,440
Mme ya tswela pele bosiu bohle ho
fihlela ke tswa ka tlung hoseng.

98
00:09:49,440 --> 00:09:54,840
Mme ka hopola: ha mafelo a beke a ntse a atamela,
pelo ya ka e ne e otla ntle le kgaotso ho tloha

99
00:09:54,840 --> 00:09:57,919
bosiung ba Labohlano ho fihlela hoseng ha Mantaha.

100
00:09:57,919 --> 00:10:04,200
Ke ne ke se ke se na matla 'me ke
ile ka qala ho opeloa ke hlooho.

101
00:10:04,200 --> 00:10:15,951
Motho eo ke neng ke ratana le yena o ile a tla nketela.
Kamora ho dula phaposing ya ka ya ho phomola ka halofo ya

102
00:10:15,951 --> 00:10:21,879
hora, a utlwa bohloko bokong, a qala ho lla mme a botsa:

103
00:10:21,879 --> 00:10:30,139
Ho etsahalang mona? Ke eng seo? Na ke
antenna, antenna ea 5G? Ho etsahalang mona?

104
00:10:40,639 --> 00:10:49,293
Kamora ho lula foleteng e le 'ngoe ka lilemo tse
leshome, ke ile ka hlokomela ka Pulungoana 2021

105
00:10:49,293 --> 00:10:53,320
hore ho ne ho ntse ho etsoa mosebetsi marulelong.

106
00:10:53,320 --> 00:11:01,376
Ke ile ka botsa-botsa mme ka fumana hore e mong oa
bafani ba ka sehloohong ba litšebeletso tsa mohala oa Sweden

107
00:11:01,376 --> 00:11:05,679
o ne a tla kenya li-antenna tse ncha tsa 5G marulelong.

108
00:11:05,679 --> 00:11:13,360
Pele, ho ne ho ena le seteishene sa phetiso se neng se le
teng marulelong bakeng sa sistimi ya kgale ya dikgokahano.

109
00:11:13,360 --> 00:11:17,840
Ke ne ke tseba hore ho ne ho
kgonahala ho lekanya mahlaseli a maekrowave.

110
00:11:17,840 --> 00:11:26,474
Ke ka lebaka leo ke ileng ka ikopanya le setsebi se
neng se ka se lekanya ka nepo pele se kenngoa. Sena

111
00:11:26,474 --> 00:11:31,159
se re file litekanyo pele antenna ea 5G e hlomamisoa.

112
00:11:31,159 --> 00:11:37,679
Ha 5G e hlahisoa, ke ile ka ba le
matšoao a hlakileng kapele haholo.

113
00:11:37,679 --> 00:11:48,879
Ke ne ke sa ikutloe hantle ho hang ka hlooho e bohloko,
tšisibalo, molumo o sa kgaotseng ditsebeng le ho hlohlona.

114
00:11:48,879 --> 00:11:52,240
Ke lekile ho robala ka phaposing e 'ngoe.

115
00:11:52,240 --> 00:11:55,279
Ke ile ka ikutloa betere hanyane moo, empa eseng haholo.

116
00:11:55,279 --> 00:12:03,720
Ke ne ke tseba hore e ka ba phello ea
placebo, hore mehopolo le maikutlo li ama kahlolo.

117
00:12:03,720 --> 00:12:08,077
Ke hlokometse ka hloko kamoo ke ikutloang
kateng mosebetsing, ka tlung, kantle, ka

118
00:12:08,077 --> 00:12:11,200
phaposing tse fapaneng le malapeng a batho ba bang.

119
00:12:11,200 --> 00:12:20,480
Matšoao a tšoanang a ile a boela a hlaha ha ke le
lapeng – 'me a mpefala haholo ha ke le betheng.

120
00:12:20,480 --> 00:12:32,000
Ha re hlokomela hore e se e qalile ho sebetsa, ke ile
ka ikopanya le setsebi se neng se entse litekanyo hape.

121
00:12:32,000 --> 00:12:41,679
Ha a se a lekantse maemo a mahlaseli, o ile a re,
"Ha o ka ke wa phela mona, phutha dintho tsa hao!"

122
00:12:41,679 --> 00:12:49,399
Pele re fetola antenna, ka sistimi ea khale, re ne re
lekanya li-microwatt tse 6,000 ka metre e le 'ngoe e sekwere.

123
00:12:49,399 --> 00:12:55,368
Kamora ho kenngwa, ha diantenna di ne di se di sebetsa, re ile ra
lekanya bonyane dimilione tse 2.5 tsa di-microwatt

124
00:12:55,368 --> 00:13:01,919
ka metara e sekoere – e leng tekanyo e phahameng ka
ho fetisisa eo sesebediswa se neng se ka e lekanya.

125
00:13:01,919 --> 00:13:04,639
Haholoholo betheng eo Kerstin a neng a robetse ho eona.

126
00:13:04,639 --> 00:13:21,440
Eaba re phutha thepa ea rona 'me ra fallela foleteng
ea 30 m² e nang le sofa e fetohang bethe le tafole.

127
00:13:21,440 --> 00:13:25,360
Eaba ke ile ka ba sieo libeke tse peli.

128
00:13:25,360 --> 00:13:29,240
Ha ke kgutla, ke ile ka leka ho
phela ke le mong foleteng ya kgale.

129
00:13:29,240 --> 00:13:32,039
Ke hona moo matšoao a ka a ileng a hlaha:

130
00:13:32,039 --> 00:13:45,399
Ho nyekeloa ke pelo, ho khomara ha letlalo, ho
lla ha litsebe, ho tsoa mali melomong, tšisinyego.

131
00:13:45,399 --> 00:13:54,600
Ke ile ka hlokomela hore le nna nke ke ka dula
mona, kahoo ka fudusela foleteng e nyane ya Kerstin.

132
00:13:54,600 --> 00:14:01,200
Matšoao a ile a nyamela ka mora matsatsi a seng makae.

133
00:14:01,200 --> 00:14:08,460
Ho ne ho hlakile haholo hore matšoao a ne a
amana le folete ea rona le se neng se le marulelong.

134
00:14:13,799 --> 00:14:18,120
Maemong a mang, re ne re na le litekanyo esale pele.

135
00:14:18,120 --> 00:14:22,120
Ha di a ka tsa ba tlase, empa e ne e le thekenoloji e fapaneng.

136
00:14:22,120 --> 00:14:25,120
Mohlomong li-microwatt tse seng
kae ka sekete ka metara e sekwere.

137
00:14:25,120 --> 00:14:33,679
Empa ka nako eo e ne e le 3G kapa 4G,
mefuta ea mahlaseli e neng e le teng pele ho 5G.

138
00:14:33,679 --> 00:14:37,840
Empa ha 5G e kengoa, ba ile ba potlakela ho ba le matšoao.

139
00:14:37,840 --> 00:14:42,679
Ho a makatsa hore ebe batho bana ba
ile ba mamella meloko e fetileng.

140
00:14:42,679 --> 00:14:48,799
Empa ka 5G, ba hlahisitse matšoao ana a sa balweng.

141
00:14:48,799 --> 00:14:54,200
E ne e le bohloko bo feteletseng boo ke
neng ke e-s'o ka ke bo utloa bophelong ba ka.

142
00:14:54,200 --> 00:14:55,799
E ne e le bohloko bo matla ka ho
fetisisa boo nkileng ka bo utloa.

143
00:14:55,799 --> 00:14:58,600
Mme ho ile ha etsahala makgetlo a mmalwa.

144
00:14:58,600 --> 00:15:02,120
Ke ne ke nahana hore ke tla shoa.

145
00:15:02,120 --> 00:15:10,440
Kahoo ke ile ka fumana likhokahano mme ka
hlokomela hore ho na le phoso ka antenna.

146
00:15:10,440 --> 00:15:11,919
Hoo ho kotsi.

147
00:15:11,919 --> 00:15:13,840
Ke hloka ho tsoa mona.

148
00:15:13,840 --> 00:15:18,744
Ke ile ka kgona ho dula le batho ba
fapaneng, e leng se ileng sa nnamolang; ho seng

149
00:15:18,744 --> 00:15:22,360
jwalo, nkabe ke ile ka tlameha ho kena hoteleng.

150
00:15:22,360 --> 00:15:31,919
Ke ne ke tshaba ho hloka bodulo
haeba nka se kgone ho laola boemo.

151
00:15:31,919 --> 00:15:41,600
Nako le nako ha ke kgutlela foleteng ya ka ho ya lata thepa
ya ka, matshwao a ka a ne a mpefala. Nako e nngwe le e nngwe.

152
00:15:41,600 --> 00:15:49,151
Mme ka hlokomela mokgwa wa hore matshwao a ne a
hlaha kamora dihora tse 6 ho isa ho tse 8 mme ka

153
00:15:49,151 --> 00:15:53,600
nako e nngwe a nka ho fihlela letsatsing le latelang.

154
00:15:53,600 --> 00:15:59,200
Ke ile ka hlokomela hore ke bile le
hlooho e bohloko ka matsatsi a mahlano.

155
00:15:59,200 --> 00:16:02,600
Ho ne ho le thata ho sebetsa nakong ena.

156
00:16:02,600 --> 00:16:08,854
Ke ile ka ba bonolo haholo ho mahlaseli, hoo ke neng ke
se ke sa khone le ho tshwara mouse ya ka ya

157
00:16:08,854 --> 00:16:13,440
khomphutha ya Bluetooth ntle le ho utlwa bohloko bo feteletseng.

158
00:16:13,440 --> 00:16:15,679
Mme ke ne ke qetile dilemo ke di sebedisa.

159
00:16:15,679 --> 00:16:18,120
Ka tšohanyetso, ke ile ka sitoa ho mo tšoara.

160
00:16:18,120 --> 00:16:24,720
Ke ile ka hlokomela ho ba le kutlo e eketsehileng ho motlakase.

161
00:16:24,720 --> 00:16:35,460
Mme ha ke ntse ke qeta nako e telele ke le tlasa
mahlaseli foleteng ya ka, boemo bo ne bo mpefala le ho feta.

162
00:16:44,159 --> 00:16:50,925
Mebuso ya rona le indasteri ba bolela hore ha ho na dikotsi
tsa bophelo bo botle tse amanang le mahlaseli a 5G hobane

163
00:16:50,925 --> 00:16:54,919
re na le seo ho thoeng ke meedi e re sireletsang kotsing.

164
00:16:54,919 --> 00:17:00,041
Leha ho le jwalo, di re sireletsa feela
kgahlanong le "phello ya ho futhumala" ya hang-hang e

165
00:17:00,041 --> 00:17:03,600
bonwang kamora hora ya mahlaseli a phahameng haholo.

166
00:17:03,600 --> 00:17:11,504
Ka hona, ha li re sireletse ho tsoa litlamoraong tse ling tsa
mahlaseli a nako e telele, tse kang mofetše, mathata a

167
00:17:11,504 --> 00:17:20,400
boroko, hlooho e bohloko, mathata a pelo kapa litlamorao tse
ling tse kotsi tse sa bakoeng ke mocheso. Ke ka lebaka leo

168
00:17:20,400 --> 00:17:27,519
Bo-ramahlale ba bangata ba nka meedi ena e sa lekana
ho sireletsa kgahlanong le tshenyo ya bophelo bo botle.

169
00:17:27,519 --> 00:17:30,799
Hobaneng meeli e se e sa fane ka tshireletso?

170
00:17:30,799 --> 00:17:35,079
Karabo ke hore li bohlokwa bakeng sa indasteri.

171
00:17:35,079 --> 00:17:43,024
Meedi ena, e amohetsweng ke dinaha tse ngata, e kgothaleditswe
ke mekgatlo e nang le tshusumetso e kgolo jwalo ka ICNIRP,

172
00:17:43,024 --> 00:17:46,599
Mokgatlo wa Lefatshe wa Bophelo (WHO) le Khomishene ya Yuropa.

173
00:17:46,599 --> 00:17:52,371
Ka bobeli ICNIRP le WHO li'nile tsa
nyatsuoa ka ho emela lithahasello tsa liindasteri

174
00:17:52,371 --> 00:17:55,440
ho e-na le tsa bophelo bo botle ba sechaba.

175
00:17:55,440 --> 00:18:00,424
Ka lilemo tse ngata, Mokgatlo wa Lefatshe wa
Bophelo bo Botle o bile o amohetse menehelo ho tswa

176
00:18:00,424 --> 00:18:03,720
indastering ya dikgokahanyo ho kgothalletsa meedi ena.

177
00:18:03,720 --> 00:18:09,180
ICNIRP e boetse e nyatsitsoe ka
lebaka la maqhama a eona le indasteri.

178
00:18:14,200 --> 00:18:21,543
Ho na le ho hong ka theknoloji ena, hobane e
buleha le ho koala kapele – e bitsoang

179
00:18:21,543 --> 00:18:25,359
MIMO, Multiple Input Multiple Output radiation.

180
00:18:25,359 --> 00:18:31,799
Hona ke tlhaselo e matla 'meleng oohle oa
motho, 'me ho bonahala e le bothata bo boholo.

181
00:18:31,799 --> 00:18:35,680
Mokhoa o mong e ka ba hore ha e phomose hakaalo.

182
00:18:35,680 --> 00:18:43,316
Ha chefo kapa mahlaseli a kene boemong ba
lisele, tshenyo e ka etsahala. Empa ka tlwaelo ho

183
00:18:43,316 --> 00:18:48,000
boetse ho na le mokgwa wa ho lokisa ka hara lisele.

184
00:18:48,000 --> 00:18:53,689
Sena ha se khonehe ka 5G hobane e lebelo haholo ebile e
na le sekhahla se phahameng haholo sa maqhubu, e leng

185
00:18:53,689 --> 00:18:56,880
se bakang litlamorao tsena tsa chefo 'meleng oa motho.

186
00:18:56,880 --> 00:19:00,799
Sena se sebediswa kalafong ya
mahlaseli, bakeng sa phekolo ya kankere.

187
00:19:00,799 --> 00:19:12,240
Sebakeng sa ho fana ka tekanyo hang ka letsatsi, re ka e arola mme
ra fana ka tekanyo habeli, e 'ngoe hoseng le e 'ngoe thapama.

188
00:19:12,240 --> 00:19:23,920
Mme re a tseba hore tekanyo e tshwanang e kotsi haholo ho
disele tsa kankere ha e arolwa ka dikarolo tse pedi ka letsatsi.

189
00:19:23,920 --> 00:19:28,489
Sena se amana le mokhoa oa ho lokisa; ha 'mele o
hlahlojoa ka mahlaseli khafetsa ka nako e khuts'oane, ha o

190
00:19:28,489 --> 00:19:32,380
fumane nako ea ho lokisa tšenyo e bakoang ke mahlaseli.

191
00:19:44,720 --> 00:19:51,000
Kahoo ke ile ka ba le bothata bo boholo le Wi-Fi le Bluetooth.

192
00:19:51,000 --> 00:19:55,599
Ha ke fallela foleteng e 'ngoe, ke ile ka kula haholo.

193
00:19:55,599 --> 00:20:05,400
Ke ne ke ntse ke le boemong bo bobe haholo 'me ke ne ke
ameha haholo ke mefuta eohle ea mahlaseli a motlakase.

194
00:20:05,400 --> 00:20:13,123
Hona ke bothata haeba u ameha, kaha ho se ho le thata hore o ka
phela fela ka foleteng efe kapa efe hona joale hobane ho na le

195
00:20:13,123 --> 00:20:19,927
mahlaseli a mangata haholo moo kajeno – esita le a
tsoang ho baahisani ba hao, hobane ba na le libuela-hōle tsa

196
00:20:19,927 --> 00:20:23,960
Bluetooth, li-router tsa Wi-Fi, le marang-rang a mesh.

197
00:20:23,960 --> 00:20:29,220
Re hahile setjhaba se kulisang batho kajeno.

198
00:20:37,160 --> 00:20:51,440
Ena ke nehelano e fanoeng ke moemeli oa Ericsson ka 2017
mabapi le meeli ea EMF bakeng sa katoloso ea marang-rang a 5G.

199
00:20:51,440 --> 00:20:58,240
Sebaka se qheletsoeng ke sebaka seo batho ba sa
khoneng ho phela kapa ho lula ho sona nako e telele.

200
00:20:58,240 --> 00:21:07,428
Haeba Ericsson e ne e tlameha ho sebelisa meedi e leng tlase ka
makgetlo a 100 – kapa ka mantswe a mang e tiileng ka makgetlo a

201
00:21:07,428 --> 00:21:16,543
100 ho feta meedi ya ICNIRP – jwale sebaka se qhelellwang se ne
se tla ba seholo haholo ha se bapiswa le sebaka se qhelellwang

202
00:21:16,543 --> 00:21:21,599
ka meedi ya ICNIRP hoo se neng se tla akaretsa sebaka sena feela.

203
00:21:21,599 --> 00:21:28,766
Sena se na le litlamorao tse kholo ho Ericsson, mme ba fihletse
qeto ea hore sebaka se thibetsoeng se nang le meeli

204
00:21:28,766 --> 00:21:37,059
ea ICNIRP e tlase ka makhetlo a 100 se ka etsa hore
katoloso ea 5G e be bothata bo boholo kapa e se khonehe.

205
00:21:41,799 --> 00:21:47,119
Ka lehlakoreng le leng, ho na le diteishene
tse ngata haholo tsa phetiso tsa 5G mona.

206
00:21:47,119 --> 00:21:55,920
Ke nahana re ka bala ba robeli. Mme ba haufi le batho
ba fetang ka tsela le haufi le lihlooho, hobane ho na le

207
00:21:55,920 --> 00:22:01,160
moaho o le mong feela o bataletseng oa mofuta ona mona.

208
00:22:01,160 --> 00:22:05,640
Mme re na le maemo a phahameng haholo a mahlaseli mona.

209
00:22:05,640 --> 00:22:13,240
Hona joale re na le livolte tse 14, 15 ka metre,
empa re se re lekantse litekanyo tse phahameng haholo.

210
00:22:13,240 --> 00:22:19,829
Ha o ka suthela nqa eo mahlaseli a tsoang ho eona, matla a ona a
tla ba holimo haholo, a ka ba livolte tse 30 ho isa ho tse 40 ka

211
00:22:19,829 --> 00:22:24,784
metre – e leng haufi haholo le livolte tse 50 ka
metre moo ho ileng ha bonoa kotsi e eketsehileng

212
00:22:24,784 --> 00:22:27,680
ea mofetše liphuputsong tse entsoeng liphoofolong.

213
00:22:27,680 --> 00:22:36,782
Sebaka sena ha se bolokehe ho hang; ke sebaka
seo o ka tshwarwang ke 'microwave syndrome' kapa

214
00:22:36,782 --> 00:22:42,960
matshwao a bakwang ke mahlaseli a maqhubu a radio.

215
00:22:42,960 --> 00:22:49,906
Toropo ea khale e tletse meaho haholo ebile e na le literata tse
tšesaane haholo, ke ka lebaka leo ba kenteng

216
00:22:49,906 --> 00:22:56,440
mahlaseli a phahameng haholo a tsoang liteisheneng
tsa phetiso e le hore a fihlele toropo ea khale.

217
00:22:56,440 --> 00:23:04,359
Theknoloji ena ha e a ntlafatsoa
hantle ebile ha e laoloe hantle ke sechaba.

218
00:23:04,359 --> 00:23:09,799
Mme batho ha ba e utlwisise, ehlile, kapa ha ba
elellwe, hobane o ke ke wa dupellela mahlaseli.

219
00:23:09,799 --> 00:23:12,720
Ha o kgone ho e bona, ho e utlwa, jwalo jwalo.

220
00:23:12,720 --> 00:23:17,519
Hona ke mohlotsa oa tikoloho o
tloaelehileng o sa nkoeng e le kotsi.

221
00:23:17,519 --> 00:23:22,559
Ha e le hantle ho tshwana le ka dioxins,
tse bakang mofets'e Sehlopha sa 1 ho batho.

222
00:23:22,559 --> 00:23:28,400
Ha o ka e nkga, ha o ka e utlwa kapa
ha o ka e latswa. E tshwana haholo.

223
00:23:28,400 --> 00:23:37,839
Ke sesosa sa mofets'e se khutsitseng seo jwale re nang
le sona tikolohong ya rona, mme se ntse se matlafala.

224
00:23:37,839 --> 00:23:46,920
Meedi ya mesi e kotsi hangata e behwa ho
sireletsa setjhaba, mme indasteri e tlameha ho e latela.

225
00:23:46,920 --> 00:23:52,319
Leha ho le jwalo, tabeng ena, meedi e behilwe
haholo ho sireletsa ditlhoko tsa indasteri.

226
00:23:52,319 --> 00:23:56,279
Sena se ile sa hlaka pele ho kenyelletso ea 5G.

227
00:23:56,279 --> 00:24:03,166
Indasteri e ile ea hatella linaha le libaka hore li amohele meeli
e tlase ho feta e behiloeng ke ICNIRP le WHO, e le

228
00:24:03,166 --> 00:24:10,079
ho etsa hore meeli eo e se ke ea fana ka tšireletso
e lekaneng, mohlala, Italy, Brussels le Switzerland.

229
00:24:10,079 --> 00:24:15,920
Ho seng jwalo, 5G e ka be e sa thehwa.

230
00:24:15,920 --> 00:24:21,672
Ke nkile litekanyo likolong tse leshome
haufi le Örebro, toropo ea heso, 'me ho na le

231
00:24:21,672 --> 00:24:25,319
mahlaseli a phahameng haholo masimong a likolo.

232
00:24:25,319 --> 00:24:32,860
Ke li-microwatt tse 10,000, kapa hoo e ka bang li-microwatt
tse 30,000-40,000 ka metre e sekwere, e leng ka holimo

233
00:24:32,860 --> 00:24:37,440
haholo ho tekanyo e kotsi e fumanoeng liphuputsong tse fapaneng.

234
00:24:37,440 --> 00:24:41,519
Re bona hore dihlopha tsohle tsa dilemo di anngwa.

235
00:24:41,519 --> 00:24:48,839
Empa re tseba ho tsoa liphuputsong tse ling hore bana ka
kakaretso ba na le maikutlo a matla ho feta batho ba baholo.

236
00:24:48,839 --> 00:24:54,039
Mme seo, ehlile, ke sesosa sa
ngongoreho, mohlala mabapi le boemo ba dikolong.

237
00:24:54,039 --> 00:25:01,186
Re sebedisa Wi-Fi haholo, mme re a tseba hore ke
bothata bo ntseng bo hola ho bana ba sekolo,

238
00:25:01,186 --> 00:25:06,339
bo bakang mokgathala, hlooho e opang le tse ding.

239
00:25:09,839 --> 00:25:16,440
Indasteri ea likhokahano tsa mehala, ehlile, ke eona
moqolotsi e ka sehloohong ea susumetsang katoloso ea 5G.

240
00:25:16,440 --> 00:25:24,720
5G ha e hlokehe haholo-holo ho fihlela litlhoko
tsa baahi, empa ho fihlela litlhoko tsa indasteri.

241
00:25:24,720 --> 00:25:32,259
Ka bomadimabe, indasteri ha e so bontshe thahasello diphethong tsa
phuputso ya rona kapa ditlalehong tse mabapi le ditlamorao tse

242
00:25:32,259 --> 00:25:36,480
mpe tsa bophelo bo botle tsa thekenoloji ya bona e ntjha ya 5G.

243
00:25:36,480 --> 00:25:41,799
Ho e-na le hoo, ba ile ba nka mehato
ea ho pata tšenyo ea bophelo bo botle.

244
00:25:41,799 --> 00:25:50,119
Ka mohlala, moemedi ya tswang Ericsson – mofani ya ka sehloohong
lefatsheng wa diteishene tsa motheo tsa 5G – o rometse

245
00:25:50,119 --> 00:25:59,380
molaetsa wa imeile ho mohatisi ya hatisitseng phuputso
ya rona ya pele, a kopa hore sengolwa sa rona se huloe.

246
00:26:08,799 --> 00:26:15,881
Ena ke bopaki ba hore indasteri e leka ka sephiri ho pata dikotsi
tsa bophelo bo botle mme ha e na thahasello

247
00:26:15,881 --> 00:26:21,960
phuputsong efe kapa efe e sa nkeng
lehlakore mabapi le ditlamorao tsa bophelo bo botle.

248
00:26:21,960 --> 00:26:26,390
Ditlaleho tsena tsa diketsahalo di bohlokwa
hobane ke matshwao a hlokang tlhokomelo a

249
00:26:26,390 --> 00:26:29,279
bontshang hore ho na le ho hong ho etsahalang.

250
00:26:29,279 --> 00:26:37,938
Ke sesupo sa pele. Joalo ka linonyana tsa canary
tseo ba neng ba li sebelisa ka mekhahlelong mehleng

251
00:26:37,938 --> 00:26:42,839
eo ho bona hore na li arabela joang boleng ba moea.

252
00:26:42,839 --> 00:26:46,960
Ha ba kula, e ne e le sesupo sa hore lintho ha li tsamaee hantle.

253
00:26:46,960 --> 00:26:56,519
Ha o sheba nalane, tsebo e ngata ya bongaka e qalile ka
dithuto tsa diketsahalo, jwalo ka ditlaleho tsa diketsahalo.

254
00:26:56,519 --> 00:26:59,519
Ke sesupo sa pele sa hore ho na le phoso mona.

255
00:26:59,519 --> 00:27:07,000
Ehlile, li tlameha ho tlatselletsoa ka lithuto
tse ling le letoto le leholo la liketsahalo.

256
00:27:07,000 --> 00:27:16,376
Batho ba qobelloa ho pepesetsoa mahlaseli ana malapeng a
bona, ba se na monyetla oa ho hana, ntle le tumello ea

257
00:27:16,376 --> 00:27:21,759
bona – le ntle le liphuputso tse bontšang hore ha a kotsi.

258
00:27:21,759 --> 00:27:28,357
Ho fapana le hoo, bopaki bo ntse bo eketseha ba
hore e kotsi, mme borasaense ba bangata le ho feta

259
00:27:28,357 --> 00:27:31,880
ba ntse ba lemosa ka likotsi tsa bophelo bo botle.

260
00:27:31,880 --> 00:27:39,359
Boemo bona, ehlile, ke bo fapaneng le seo re
ka se lebellang ho tsoa sechabeng sa demokrasi.

261
00:27:39,359 --> 00:27:46,680
Sena se bontsha hore indasteri e na le tshusumetso e feteletseng
mabapi le kamoo setjhaba se sebetsanang le dikotsi tsena.

262
00:27:46,680 --> 00:27:56,023
Hape ho bontša hore mekhatlo le makala ana,
joalo ka ICNIRP, WHO le European Commission, a

263
00:27:56,023 --> 00:28:01,880
re a sireletsa sechaba, empa ha e etse joalo.

264
00:28:01,880 --> 00:28:05,759
U re boemo bona bo ka tlase ho maemo a ICNIRP.

265
00:28:05,759 --> 00:28:15,200
Empa ha o sheba 5G ka leihlo la bongaka feela, ha e
a lokela ho ba teng, le 6G le yona ha e a lokela.

266
00:28:15,200 --> 00:28:21,880
Empa matla a thibelang sena, ehlile, a matla haholo.

267
00:28:21,880 --> 00:28:24,920
Keletso e le 'ngoe e ka ba, ehlile, ho qhaqholla 5G.

268
00:28:24,920 --> 00:28:35,240
Ke ntlha e kotsi e qobelloang batho, hobane batho ha baa botswa.

269
00:28:35,240 --> 00:28:38,814
Har'a matšoao a atileng haholo le a mabe ka ho fetisisa
liphuputsong tsa liketsahalo tsa 5G e ne e le ho sitisoa ha

270
00:28:38,814 --> 00:28:42,574
boroko, hlooho e bohloko, mokhathala o feteletseng, ho teneha
habonolo, mathata a ho tsepamisa mohopolo, ho lahleheloa ke

271
00:28:42,574 --> 00:28:45,838
mohopolo oa nakoana, khatello ea maikutlo, ho tepella maikutlo,
letsoalo/lets'oalo, le ho otla ha pelo ho

272
00:28:45,838 --> 00:28:51,200
phahameng kapa ho sa tloaelehang. Matšoao ana a
tsamaellana le lefu la maqhubu a microwave.

273
00:28:51,200 --> 00:28:56,789
Boemo bo phahameng ka ho fetisisa ba mahlaseli bo lekantsweng
matlong a haufi le di-antenna tsa 5G bo ne bo le pakeng tsa

274
00:28:56,789 --> 00:29:02,794
dimilione tse 2.5 le 3.18 tsa μW/m². Boemo bona bo bakile bokudi
ka mora matsatsi a mmalwa. Bo hodimo haholo ho feta boemo ba 1 ho

275
00:29:02,794 --> 00:29:10,299
isa ho 100 μW/m² bo kgothaletswang ke borasaense ba bang. Meedi
e kgothaletswang ke ICNIRP le WHO ke dimilione tse 10 tsa μW/m².

276
00:29:29,400 --> 00:29:36,680
Ba anngoeng ke mahlaseli a mehala ea thekeng hangata
ba a khutsisoa feela ka lebaka la litletlebo tsa bona.

277
00:29:36,680 --> 00:29:40,074
Boemo ba bona bo bohloko ha bo tsamaellane le
pale e phatlalalitsoeng ke indasteri,

278
00:29:40,074 --> 00:29:42,960
lipolotiki le mecha ea phatlalatso e ka sehloohong.

279
00:29:42,960 --> 00:29:45,440
Ke ka lebaka leo ba hlokomolohuoang ke
mecha ea phatlalatso e ka sehloohong.

280
00:29:45,440 --> 00:29:52,960
Kahoo, ka tloaelo, ha ba na motho ea ka
tsebisang sechaba ka mathata a bona le ho lokisa boemo.

281
00:29:52,960 --> 00:29:59,759
Sethala se le seng se sebetsanang le
khaello ena ea pepenene ea sechaba ke Vetopedia.

282
00:29:59,759 --> 00:30:02,160
Na o kile wa bona tshenyo e bakilweng ke mehala ya letsoho?

283
00:30:02,160 --> 00:30:06,559
E boloke ho Vetopedia –
khonkhareta ea mahala ea mantsoe a hananang!

284
00:30:06,559 --> 00:30:10,759
www.vetopedia.org

285
00:30:10,759 --> 00:30:15,119
Haeba u amehile kapa u tseba
motho ea amehileng, ka kopo ingolise.

286
00:30:15,119 --> 00:30:18,960
Ka tsela ena, o ka etsa hore wena le mathata a hao le utluoe.

