1
00:00:00,000 --> 00:00:00,320


2
00:00:00,320 --> 00:00:07,840
MedUX хисабында 2025 елда Стокгольм Европада
иң яхшы 5G тәҗрибәсе булган шәһәр дип аталды. Бу

3
00:00:07,840 --> 00:00:12,359
игълан артында күпкә ямьсезрәк чынбарлык ята.

4
00:00:12,359 --> 00:00:14,080
Фильмнар һәм башкалар тәкъдим итә:

5
00:00:14,080 --> 00:00:18,820
5G – сөйләнмәгән хикәя

6
00:00:21,559 --> 00:00:24,820
Стокгольм, Швеция

7
00:00:26,519 --> 00:00:31,320
5G 2020 елда Швециядә һәм күп кенә башка илләрдә кертелде.

8
00:00:31,320 --> 00:00:37,267
Бу яңа технология күпкә тизрәк тапшыру
тизлекләрен тәкъдим итәчәк дип көтелә һәм ул 3G һәм

9
00:00:37,267 --> 00:00:40,719
4G-га караганда югарырак ешлыкларны куллана.

10
00:00:40,719 --> 00:00:47,920
5G алдагы системаларга караганда микродулкын
нурланышының дәрәҗәсен 10–100 тапкыр югарырак чыгара.

11
00:00:47,920 --> 00:00:57,679
5Gны куллану бу яңа технологиянең сәламәтлеккә йогынтысын тикшерү
өчен алдан бернинди тикшеренү дә үткәрелмичә башлап җибәрелде.

12
00:00:57,679 --> 00:01:03,679
Мин табиб, онколог, һәм мин яман шеш авыруларын дәвалаганмын.

13
00:01:03,679 --> 00:01:09,396
Швециядә дә «Агент Оранж» мәсьәләсе
күтәрелгәч, мин әйләнә-тирә мохит факторлары һәм яман

14
00:01:09,396 --> 00:01:12,799
шеш куркынычлары турында тикшеренүләр башладым.

15
00:01:12,799 --> 00:01:23,015
Бу 60нчы һәм 70нче елларда иде, ә 80нче елларда яки
70нче еллар ахырында миндә урманнарга Агент Оранж

16
00:01:23,015 --> 00:01:29,560
сиптерелгән билгеле бер төр рак белән авыручылар булды.

17
00:01:29,560 --> 00:01:35,239
Ул вакытта бу диоксин проблемасы, ягъни TCDD белән
агулану проблемасы икәнлеге киң билгеле түгел иде.

18
00:01:35,239 --> 00:01:45,431
Мин шулай ук ПХБ кебек тотрыклы органик пычраткычлар һәм яман шеш
куркынычлары турында башка тикшеренүләр үткәрдем. Һәм

19
00:01:45,431 --> 00:01:54,719
ниһаять, радиочастоталы нурланыш һәм яман шеш
куркынычлары буенча егерме елдан артык тикшеренүләр үткәрдем.

20
00:01:54,719 --> 00:02:05,684
Без рак куркынычлары турында берничә тикшеренү бастырдык, нигездә
мобиль телефон куллану һәм мидәге рак (глиома) белән ишетү рагы

21
00:02:05,684 --> 00:02:14,610
(акoustik нейрома) куркынычларына багышланган. Безнең һәм башка
тикшеренүләр күрсәткәнчә, әгәр сез мобиль

22
00:02:14,610 --> 00:02:23,960
телефонны берничә ел, 10 ел яки аннан да озаграк
кулланасыз икән, рак куркынычы ике-өч тапкыр югарырак була.

23
00:02:23,960 --> 00:02:31,573
Шуннан соң без радио ешлыкларның, бигрәк тә радио манараларыннан
чыга торган дулкыннарның әйләнә-тирә мохиткә

24
00:02:31,573 --> 00:02:37,719
йогынтысын тикшердек, бу 5G кертелүе һ.б.
белән чын һәм көннән-көн үсә торган проблема.

25
00:02:37,719 --> 00:02:48,520
Мин журналист – гадәттә тикшерүче репортер дип йөртәләр – һәм
мин бигрәк тә радио өчен күп документаль фильмнар төшердем.

26
00:02:48,520 --> 00:02:58,858
Мин күп еллар швед дәүләт хезмәтендә эшләдем, нигездә
радио өчен, бераз телевидение өчен дә. Берничә ел элек мин

27
00:02:58,858 --> 00:03:04,400
үземнең «Folkets Radio – Халык радиосы» каналымны ачтым.

28
00:03:04,400 --> 00:03:10,464
Минемчә, бу 5G кертелгән вакытка туры килгән
иде. Мин Стокгольм буйлап йөреп, кешеләрнең

29
00:03:10,464 --> 00:03:14,159
өйләрендә үлчәүләр ясаучы бер ир-атны белә идем.

30
00:03:14,159 --> 00:03:17,599
Миңа бер көн буе аның белән бергә
булырга мөмкинлек тәкъдим ителде.

31
00:03:17,599 --> 00:03:24,039
Мин үзем белән рекордерымны һәм микрофонымны алдым, һәм без
Стокгольм буйлап йөрдек, анда зарланучы кешеләр белән очраштык.

32
00:03:24,039 --> 00:03:33,662
Стокгольмның читендәге Киста районында, нәкъ бер урында, минемчә,
Иран тамырлы бер хатын-кыз яши иде. Ул түбәсендә, түшәменнән туры

33
00:03:33,662 --> 00:03:41,094
өстендә, күпсанлы антенналар урнаштырылганына
зарланды. Аның кызы төнлә борыннан кан китү һәм төрле башка

34
00:03:41,094 --> 00:03:45,879
проблемалар белән уянды – ул чыннан да бик өметсезләнде.

35
00:03:45,879 --> 00:03:52,544
Мин аның белән әңгәмә үткәрдем, ул йөрәк өздергеч иде,
ләкин мин берни дә тоймадым. Шуңа күрә мин аңа сорадым:

36
00:03:52,544 --> 00:03:56,560
фатирында иң начар дип санаган урынны миңа күрсәтә аласыңмы?

37
00:03:56,560 --> 00:04:03,483
Һәм ул әйтте: «Менә бу аш өстәле, без аны хәзер кулланмыйбыз,
чөнки монда килгән һәм берни дә белмәгән кешеләр дә

38
00:04:03,483 --> 00:04:07,759
бу фатирда нинди дә булса гаҗәеп нәрсә бармы дип сорыйлар».

39
00:04:07,759 --> 00:04:14,311
Мин «ярар» дидем дә, утырып секундомер һәм
яздыру җайланмамны эшләтеп җибәрдем, әмма бер

40
00:04:14,311 --> 00:04:18,399
минут, ике минут, өч минут буе берни дә булмады.

41
00:04:18,399 --> 00:04:26,399
Ләкин дүрт минут узгач, кулымда һәм беләгемдә
мурашкалар йөгерә башлады, һәм хәл көннән-көн начарлана барды.

42
00:04:26,399 --> 00:04:35,869
Җиде минут узгач, мин: «Әйе, мин нәрсәдер
сизәм», – дип уйладым һәм рәхмәт әйттем. Лифттан

43
00:04:35,869 --> 00:04:40,920
чыккач, күкрәгемдә фил басып тора кебек тоелды.

44
00:04:40,920 --> 00:04:51,199
Мин сулый алмадым һәм берничә секунд сулый алмадым.

45
00:04:51,199 --> 00:04:58,040
Һәм шул вакытта мин чынлап та
беренче тапкыр сиздем: бу тәэсир итә.

46
00:04:58,040 --> 00:05:06,163
5Gны алдан куркынычсызлык тикшеренүләре үткәрелмичә кертү
кайбер галимнәрне ачуландырды, чөнки алар 5Gны кертү

47
00:05:06,163 --> 00:05:11,000
алдыннан куркынычсызлык тикшеренүләре үткәрүне таләп иткән иде.

48
00:05:11,000 --> 00:05:18,785
Алар 5G-ның югары радиация дәрәҗәләре һәм яңа
ешлыклар куллану аркасында мөмкин булган җитди сәламәтлек

49
00:05:18,785 --> 00:05:22,839
нәтиҗәләренә китерүе ихтималы турында борчылдылар.

50
00:05:22,839 --> 00:05:31,637
Алар шулай ук 2G, 3G һәм 4G кебек элекке системаларның
зыянлы йогынтылары инде 5G антенналарының чикләренең

51
00:05:31,637 --> 00:05:36,839
күпкә түбәнрәк дәрәҗәсендә үк булганын ассызыкладылар.

52
00:05:36,839 --> 00:05:46,360
Бер-ике елдан соң мин монда күчендем
һәм күкрәгемдә бер төрле авырту тойдым.

53
00:05:46,360 --> 00:05:52,879
Һәм мин уйладым: гадәттә миндә ул булмас иде.
Мин ни өчен ул миндә булганын аптырап уйладым.

54
00:05:52,879 --> 00:06:02,600
Ләкин мин бу тема турында уйланганда, миңа шундый уй
килде: әгәр бу 5G манарасы чынлап та миңа тәэсир итсә?

55
00:06:02,600 --> 00:06:08,849
Шулай итеп, мин интервью алган кешеләрнең берсеннән, кемдә
мондый үлчәү җайланмасы – электромагнит кырлар (EMF) метры

56
00:06:08,849 --> 00:06:12,680
бар, ул минем өйгә килеп, үлчәүләр ясый аламы дип сорадым.

57
00:06:12,680 --> 00:06:18,600
Ул шулай эшләде дә әйтте: «Ох, синең
йокы бүлмәңдә чыннан да бик югары икән. »

58
00:06:18,600 --> 00:06:26,936
Швеция Радиациядән Саклану Фонды берничә кеше мөрәҗәгать итте,
алар 5G тапшыру станцияләре фатирлары яки йортлары янында

59
00:06:26,936 --> 00:06:36,240
урнаштырылганнан соң йокы бозылулары, баш авыртулары, баш әйләнү
һәм йөрәк проблемалары кебек төрле симптомнардан зарландылар.

60
00:06:36,240 --> 00:06:48,519
Бу нәкъ менә соңгы 25 елда мобиль телефон манаралары янында яшәүче
кешеләрдә фәнни тикшеренүләрдә ачыкланган шул ук симптомнар.

61
00:06:48,519 --> 00:06:56,639
Доктор Леннарт Харделл безгә 5Gның сәламәтлеккә
йогынтысын һәм радиация дәрәҗәсен тикшерергә тәкъдим иткән иде.

62
00:06:56,639 --> 00:07:01,720
Без хәзергә кадәр сигез очрак өйрәнүе
һәм аларның кыскача йомгакларын бастырдык.

63
00:07:01,720 --> 00:07:08,366
Күңелне борчый, чөнки бу очрак өйрәнүләре –
чын тормышта кешеләргә 5G йогынтысын

64
00:07:08,366 --> 00:07:12,759
тикшергән хәзергә кадәрге бердәнбер тикшеренүләр.

65
00:07:12,759 --> 00:07:18,600
Мин белүемчә, бу тикшеренү төре
дөньяның башка берәр җирендә дә үткәрелми.

66
00:07:18,600 --> 00:07:31,469
Ләкин биналарына яки урамның каршы ягына 5G урнаштырылганнан соң
симптомнар турында хәбәр иткән кешеләрнең очраклары теркәлгән.

67
00:07:31,469 --> 00:07:44,439
Аларда микродулкынлы синдромга кертелә торган типик симптомнар –
баш авыртуы, ару-талу, йокы бозылулары һ.б. – барлыкка килгән.

68
00:07:44,439 --> 00:07:50,480
Әлбәттә, шулай ук мускул авыртулары һәм
ашказаны яки йөрәк проблемалары да булырга мөмкин.

69
00:07:50,480 --> 00:07:58,003
Шулай итеп, күп симптомнар бар, һәм радиация тәэсиренә
дучар булганда алар бик тиз үсеп китә ала – без әле

70
00:07:58,003 --> 00:08:02,120
тикшермәгән рак кебек озак вакытлы нәтиҗәләр белән түгел.

71
00:08:02,120 --> 00:08:13,600
5G Швециядә дүрт-биш ел элек, 2020 елда эшләтеп җибәрелде
– һәм нәтиҗәдә рак 10, 15 яки 20 елдан соң ачыкланачак.

72
00:08:13,600 --> 00:08:22,399
Озак вакытлы яман шеш куркынычы гына түгел, ә кайбер кешеләрдә
барлыкка килгән, ә башкаларда килмәгән кискен симптомнар да бар.

73
00:08:22,399 --> 00:08:29,839
Күп кеше, мөгаен, инде аларны кулланадыр, ләкин
радиодулкынлы нурланыш белән бәйләнешен белмиләр.

74
00:08:29,839 --> 00:08:37,913
Моннан тыш, ул классик провокация тикшеренүләренә охшаш, чөнки бу
кешеләрнең күбесе офисларыннан яки өйләреннән китеп,

75
00:08:37,913 --> 00:08:45,960
башка җирдә яшәргә мәҗбүр булган, һәм аларның
симптомнары бик кыска вакыт эчендә, берничә көн эчендә югалган.

76
00:08:45,960 --> 00:08:52,240
Мин фатирымда инде якынча 30 ел яшим.

77
00:08:52,240 --> 00:08:58,840
Һәм күп еллар буе фатирым янында 3G
һәм 4G тапшыру станцияләре булган.

78
00:08:58,840 --> 00:09:04,919
Ләкин алар 5Gга күчкәч, күпкә күбрәк антенналар урнаштырылды.

79
00:09:04,919 --> 00:09:09,919
Антенна элементлары өч тапкыр зуррак иде.

80
00:09:09,919 --> 00:09:16,937
Мине борчыганы шул иде: мин аларның турыдан-туры
минем фатирга юнәлтелгәнен күрдем. Һәм ул мин яшәгән

81
00:09:16,937 --> 00:09:20,759
йорттан түбәнрәк булган йорт өстенә урнаштырылган иде.

82
00:09:20,759 --> 00:09:31,879
Ул минем йорт алдында гына иде, һәм мин соңыннан
үлчәдем; ул минем фатирдан якынча 22 метр ераклыкта иде.

83
00:09:31,879 --> 00:09:43,279
Беренче атнада мин һәр кичне 10 яки 11 сәгатьтә
көчле йөрәк тибешен сизү үрнәген игътибарга алдым.

84
00:09:43,279 --> 00:09:49,440
Һәм ул бөтен төн буе дәвам итте, мин иртән өйдән чыкканчы.

85
00:09:49,440 --> 00:09:57,919
Һәм мин искә төшердем: ял көннәре якынлашкан саен йөрәгем
җомга киченнән дүшәмбе иртәсенә кадәр өзлексез тибрәнде.

86
00:09:57,919 --> 00:10:04,200
Миндә көч тә калмады һәм баш авырта башлады.

87
00:10:04,200 --> 00:10:21,879
Минем элекке кыз дустым мине күрергә килде. Залымда ярты
сәгать утыргач, ул миендә авырту сизде, елый башлады һәм сорады:

88
00:10:21,879 --> 00:10:30,139
Биредә нәрсә бара? Бу нәрсә ул? Бу
антеннамы, 5G антеннасымы? Биредә нәрсә бара?

89
00:10:40,639 --> 00:10:53,320
Ун ел буе бер үк фатирда яшәгәннән соң, мин
2021 елның ноябрендә түбәдә эшләр баруын күрдем.

90
00:10:53,320 --> 00:11:05,679
Мин сорашып белдем ки, Швециянең төп телефон операторларыннан
берсе түбәгә яңа 5G антенналар урнаштырырга җыена.

91
00:11:05,679 --> 00:11:13,360
Элек түбәдә иске телекоммуникация
системасы өчен тапшыру станциясе булган.

92
00:11:13,360 --> 00:11:17,840
Мин микродулкын нурланышын үлчәргә мөмкин булуын белә идем.

93
00:11:17,840 --> 00:11:26,330
Шуңа күрә мин аны урнаштырганчы дөрес итеп үлчәп
бирә алырлык белгечкә мөрәҗәгать иттем. Бу безгә 5G

94
00:11:26,330 --> 00:11:31,159
антеннасы куелганчы үлчәмнәрне алырга мөмкинлек бирде.

95
00:11:31,159 --> 00:11:37,679
5G кертелгәндә мин бик тиз арада ачык симптомнар кичердем.

96
00:11:37,679 --> 00:11:48,879
Мин баш авыртуы, баш әйләнү, колакта
шуылдау һәм кычыну белән бик начар хис иттем.

97
00:11:48,879 --> 00:11:52,240
Мин башка бүлмәдә йокларга тырыштым.

98
00:11:52,240 --> 00:11:55,279
Мин анда бераз яхшырак хис иттем, ләкин күпкә түгел.

99
00:11:55,279 --> 00:12:03,720
Мин моның плацебо эффекты булырга мөмкинлеген, уйлар
һәм хисләр карар кабул итүгә йогынты ясавын аңлый идем.

100
00:12:03,720 --> 00:12:08,431
Мин эш урынында, өй эчендә, ачык һавада,
төрле бүлмәләрдә һәм башка кешеләрнең өйләрендә

101
00:12:08,431 --> 00:12:11,200
үземне ничек хис итүемне җентекләп күзәттем.

102
00:12:11,200 --> 00:12:20,480
Өйдә булганда шул ук симптомнар яңадан
пәйда булды – һәм ятканда алар аеруча көчәйде.

103
00:12:20,480 --> 00:12:32,000
Аның эшкә кертелгәнен күргәч, мин үлчәүләрне
үткәргән белгечкә яңадан мөрәҗәгать иттем.

104
00:12:32,000 --> 00:12:41,679
Хәзер ул үлчәп ала алган радиация дәрәҗәсен исәпкә
алып, ул әйтте: «Биредә яшәп булмый, әйберләреңне җый!»

105
00:12:41,679 --> 00:12:49,399
Антеннаны алыштырганчы, иске системада
без квадрат метрга 6 000 микроватт үлчәдек.

106
00:12:49,399 --> 00:12:56,628
Урнаштырудан соң, антенналар эшкә кертелгәч, без
квадрат метрга кимендә 2,5 миллион микроватт үлчәдек – бу

107
00:12:56,628 --> 00:13:01,919
җайланманың үлчәргә мөмкин булган максималь күрсәткече иде.

108
00:13:01,919 --> 00:13:04,639
Аеруча Керстин йоклаган караватта.

109
00:13:04,639 --> 00:13:21,440
Аннары без әйберләребезне җыеп, диван-кровать
һәм өстәл булган 30 кв. метрлы фатирга күчендек.

110
00:13:21,440 --> 00:13:25,360
Аннары мин ике атна буе читтә идем.

111
00:13:25,360 --> 00:13:29,240
Мин кайтып җиткәч, иске фатирда ялгыз яшәп карадым.

112
00:13:29,240 --> 00:13:32,039
Шулчак миндә симптомнар пәйда булды:

113
00:13:32,039 --> 00:13:45,399
Күңел болгану, тире кызаруы, колакта
шуылдау, борыннан кан китү, баш әйләнү.

114
00:13:45,399 --> 00:13:54,600
Мин монда да кала алмаячагымны аңладым, шуңа
күрә Керстинның кечкенә фатирына күчендем.

115
00:13:54,600 --> 00:14:01,200
Симптомнар берничә көн эчендә юкка чыкты.

116
00:14:01,200 --> 00:14:08,460
Симптомнарның безнең фатирга һәм
түбәдәге нәрсәләргә бәйле булуы бик ачык иде.

117
00:14:13,799 --> 00:14:18,120
Кайбер очракларда без алдан үлчәүләр ясаган идек.

118
00:14:18,120 --> 00:14:22,120
Алар түбән түгел иделәр, ләкин бу башка технология иде.

119
00:14:22,120 --> 00:14:25,120
Бәлки, квадрат метрга берничә мең микроватт.

120
00:14:25,120 --> 00:14:33,679
Ләкин ул вакытта ул 3G яки 4G иде,
ягъни 5G-дән алда булган нурланыш төрләре.

121
00:14:33,679 --> 00:14:37,840
Ләкин 5G урнаштырылгач, аларда симптомнар бик тиз барлыкка килде.

122
00:14:37,840 --> 00:14:42,679
Кызык, бу кешеләр чынлап та алдагы буыннарны түзгәннәр.

123
00:14:42,679 --> 00:14:48,799
Ләкин 5G белән аларда санап бетергесез симптомнар барлыкка килде.

124
00:14:48,799 --> 00:14:54,200
Бу минем гомеремдә беркайчан да кичермәгән иң зур авырту иде.

125
00:14:54,200 --> 00:14:55,799
Бу мин кичергән иң көчле авырту иде.

126
00:14:55,799 --> 00:14:58,600
Һәм бу берничә тапкыр булды.

127
00:14:58,600 --> 00:15:02,120
Мин үләчәкмен дип уйладым.

128
00:15:02,120 --> 00:15:10,440
Шуннан соң мин тоташтыруларны күрдем дә
антеннада нәрсәдер дөрес түгеллеген аңладым.

129
00:15:10,440 --> 00:15:11,919
Бу куркыныч.

130
00:15:11,919 --> 00:15:13,840
Миңа моннан китәргә кирәк.

131
00:15:13,840 --> 00:15:22,360
Мин төрле кешеләр янында кала алдым, бу минем коткаруым
булды, югыйсә миңа кунакханәгә күчәргә туры килер иде.

132
00:15:22,360 --> 00:15:31,919
Әгәр мин бу хәлне контроль астына ала
алмасам, йортсыз калудан курка идем.

133
00:15:31,919 --> 00:15:41,600
Һәр тапкыр мин фатирыма әйберләремне алырга
кайтканда, симптомнарым начарлана иде. Һәрбер тапкыр.

134
00:15:41,600 --> 00:15:53,600
Һәм мин симптомнарның 6–8 сәгать үткәч пәйда булуын
һәм кайчакта киләсе көнгә кадәр дәвам итүен сиздем.

135
00:15:53,600 --> 00:15:59,200
Мин биш көн буе баш авыртканын аңладым.

136
00:15:59,200 --> 00:16:02,600
Бу чорда эшләү авыр булды.

137
00:16:02,600 --> 00:16:09,481
Мин радиациягә көннән-көн сизгеррәк булдым,
хәтта Bluetooth-лы компьютер тышканын да тота

138
00:16:09,481 --> 00:16:13,440
алмадым, чөнки ул миңа көчле авырту китерде.

139
00:16:13,440 --> 00:16:15,679
Һәм мин аларны еллар буе кулланып килдем.

140
00:16:15,679 --> 00:16:18,120
Кинәт мин аны тагын тотып тора алмадым.

141
00:16:18,120 --> 00:16:24,720
Мин электр сизгерлегенең көннән-көн артуын сиздем.

142
00:16:24,720 --> 00:16:35,460
Һәм фатирымда радиация тәэсиренә озаграк
дучар булган саен, хәлләр начарая барды.

143
00:16:44,159 --> 00:16:50,787
Безнең хөкүмәтләр һәм сәнәгать 5G нурланышы
сәламәтлеккә куркыныч тудырмый дип белдерә, чөнки

144
00:16:50,787 --> 00:16:54,919
безне зыяннан саклый торган чик кыйммәтләре бар.

145
00:16:54,919 --> 00:17:00,210
Ләкин алар безне бары тик бер сәгать дәвамында бик
югары радиация тәэсир иткәннән соң күзәтелгән шунда

146
00:17:00,210 --> 00:17:03,600
ук барлыкка килгән «җылыту эффекты»ннан гына саклый.

147
00:17:03,600 --> 00:17:11,479
Шуңа күрә алар безне озак вакытлы радиациянең башка
нәтиҗәләреннән, мәсәлән, рак, йокы бозылулары,

148
00:17:11,479 --> 00:17:20,400
баш авыртулары, йөрәк проблемалары яки җылытмый
торган башка зарарлы тәэсирләрдән сакламый. Шуңа күрә

149
00:17:20,400 --> 00:17:27,519
Күпчелек галимнәр бу чикләрне сәламәтлеккә зыян
килүдән саклау өчен җитәрлек түгел дип саный.

150
00:17:27,519 --> 00:17:30,799
Нигә чикләр хәзер яклауны тәэмин итми?

151
00:17:30,799 --> 00:17:35,079
Җавап шунда ки, алар сәнәгать өчен мөһим.

152
00:17:35,079 --> 00:17:42,894
Күпчелек илләр кабул иткән бу чикләрне ICNIRP,
Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы (WHO) һәм Европа

153
00:17:42,894 --> 00:17:46,599
Комиссиясе кебек йогынтылы оешмалар тәкъдим иткән.

154
00:17:46,599 --> 00:17:55,440
ICNIRP та, WHO да сәнәгать мәнфәгатьләрен халык
сәламәтлегеннән өстенрәк күрсәтүдә гаепләнделәр.

155
00:17:55,440 --> 00:18:03,720
Күп еллар буе Дөнья сәламәтлек оешмасы хәтта бу чикләүләрне
алга сөрү өчен элемтә сәнәгатеннән иганәләр дә алган.

156
00:18:03,720 --> 00:18:09,180
ICNIRP шулай ук сәнәгать белән бәйләнешләре өчен тәнкыйтьләнде.

157
00:18:14,200 --> 00:18:25,359
Бу технологиядә нәрсәдер бар, чөнки ул тиз арада кабына да,
сүтелә дә – MIMO, күп керү-күп чыгу радиациясе дип атала.

158
00:18:25,359 --> 00:18:31,799
Бу бөтен кешенең тәнен бомбалау кебек,
һәм ул аеруча проблемалы булып күренә.

159
00:18:31,799 --> 00:18:35,680
Бер механизм шундый булырга мөмкин:
ул бик тынычландыра торган түгел.

160
00:18:35,680 --> 00:18:43,561
Әгәр токсин яки радиация күзәнәк дәрәҗәсенә
үтеп керсә, зыян килеп чыгарга мөмкин. Ләкин

161
00:18:43,561 --> 00:18:48,000
гадәттә күзәнәкләрдә төзәтү механизмы да бар.

162
00:18:48,000 --> 00:18:56,880
5G белән бу мөмкин түгел, чөнки ул бик тиз һәм импульс ешлыгы
бик югары, бу кешенең организмына токсикологик тәэсирләр тудыра.

163
00:18:56,880 --> 00:19:00,799
Бу радиотерапиядә, яман шешне дәвалауда кулланыла.

164
00:19:00,799 --> 00:19:12,240
Дозаны көненә бер тапкыр гына куллану урынына без аны ике тапкыр
бүлеп бирә алабыз: бер радиация дозасын иртән, икенчесен көндез.

165
00:19:12,240 --> 00:19:23,920
Һәм без беләбез ки, шул ук доза көн саен ике тапкыр
бүленгәндә яман шеш күзәнәкләренә күпкә агулырак була.

166
00:19:23,920 --> 00:19:28,011
Бу ремонт механизмы белән бәйле; радиация
кыска аралыкларда бирелсә, организм

167
00:19:28,011 --> 00:19:32,380
радиациядән килгән зыянны төзәтергә вакыт таба алмый.

168
00:19:44,720 --> 00:19:51,000
Шулай итеп мин Wi-Fi һәм Bluetoothка бик сизгер булдым.

169
00:19:51,000 --> 00:19:55,599
Мин башка фатирга күчкәндә бик авырып киттем.

170
00:19:55,599 --> 00:20:05,400
Мин әле дә бик начар хәлдә идем һәм барлык төр
электромагнит нурланышларга бик сизгер идем.

171
00:20:05,400 --> 00:20:14,271
Әгәр сез моның йогынтысында калсагыз, бу зур проблема, чөнки
бүген анда радиация шулкадәр югары ки, сез инде бер фатирда да

172
00:20:14,271 --> 00:20:23,960
яши алмассыз – хәтта күршеләрегездән дә, чөнки аларда Bluetooth
колонкалары, Wi-Fi маршрутизаторлары һәм mesh челтәрләре бар.

173
00:20:23,960 --> 00:20:29,220
Без бүген кешеләрне авыруга дучар итә торган җәмгыять төзедек.

174
00:20:37,160 --> 00:20:46,580
Бу — 2017 елда Ericsson компаниясенең вәкиле
тарафыннан 5G челтәрен киңәйтү өчен электромагнит

175
00:20:46,580 --> 00:20:51,440
кырларының чикләре турында ясалган презентация.

176
00:20:51,440 --> 00:20:58,240
Читләштерү зонасы — кешеләрнең озак вакыт
яши алмаган яки озак вакыт кала алмаган зона.

177
00:20:58,240 --> 00:21:09,323
Әгәр Ericsson ICNIRP чикләүләреннән 100 тапкыр түбәнрәк – ягъни
100 тапкыр кырысрак – чикләүләрне кабул итәргә мәҗбүр булса,

178
00:21:09,323 --> 00:21:17,278
эксклюзив зона ICNIRP чикләүләре белән булган
зонага караганда шулкадәр зур булыр иде ки,

179
00:21:17,278 --> 00:21:21,599
ул бары тик шушы мәйданны гына колачлар иде.

180
00:21:21,599 --> 00:21:30,880
Бу Ericsson өчен зур нәтиҗәләргә ия, һәм алар ICNIRP чикләүләренең
100 тапкыр түбәнрәк булган тыю зонасы 5Gны киңәйтүне

181
00:21:30,880 --> 00:21:37,059
бик катлаулы яки мөмкинсез итәчәк, дигән нәтиҗәгә килделәр.

182
00:21:41,799 --> 00:21:47,119
Икенче яктан, монда бик күп 5G тапшыру станцияләре бар.

183
00:21:47,119 --> 00:21:56,006
Минемчә, без сигезәүне санап була. Алар узып
баручы кешеләргә дә, башларга да якын, чөнки

184
00:21:56,006 --> 00:22:01,160
монда мондый бердәнбер тигез бина гына бар.

185
00:22:01,160 --> 00:22:05,640
Һәм монда бездә радиация дәрәҗәсе бик югары.

186
00:22:05,640 --> 00:22:13,240
Хәзер бездә метрга 14–15 вольт бар, ләкин
без күпкә югарырак кыйммәтләр дә үлчәдек.

187
00:22:13,240 --> 00:22:20,340
Әгәр сез хәрәкәтләнеп радиация юнәлешенә керсәгез, ул күпкә
югарырак булачак – метрга якынча 30–40 вольт, бу

188
00:22:20,340 --> 00:22:27,680
хайваннарда үткәрелгән тикшеренүләрдә рак куркынычы
артуы күзәтелгән метрга 50 вольт күрсәткеченә бик якын.

189
00:22:27,680 --> 00:22:36,527
Бу урын һичшиксез куркынычсыз түгел; монда
микродулкынлы синдром яки радиочастоталы нурланыш

190
00:22:36,527 --> 00:22:42,960
нәтиҗәсендә барлыкка килгән симптомнар алырга мөмкин.

191
00:22:42,960 --> 00:22:50,519
Иске шәһәр биналар белән тыгыз утыртылган һәм
урамнары бик тар, шуңа күрә аны элемтә

192
00:22:50,519 --> 00:22:56,440
станцияләреннән бик югары радиация җибәреп элемтәгә керткәннәр.

193
00:22:56,440 --> 00:23:04,359
Бу технология начар үстерелгән һәм
җәмгыять тарафыннан начар контрольдә тотыла.

194
00:23:04,359 --> 00:23:09,799
Һәм кешеләр моны, әлбәттә, аңламыйлар яки моның
турында хәбәрдар түгелләр, чөнки радиацияне исләп булмый.

195
00:23:09,799 --> 00:23:12,720
Син аны күрә дә алмыйсың, сизә дә алмыйсың һ.б.

196
00:23:12,720 --> 00:23:17,519
Бу классик әйләнә-тирә мохит факторы,
ул куркыныч фактор буларак танылмый.

197
00:23:17,519 --> 00:23:22,559
Чынлыкта кеше өчен канцероген булган
1-нче төркем диоксиннар белән дә шул ук хәл.

198
00:23:22,559 --> 00:23:28,400
Син аны исләп тә, тоеп та, татып та булмыйсың. Ул бик охшаш.

199
00:23:28,400 --> 00:23:37,839
Бу безнең тирә-юньдә хәзер булган
һәм көчәя барган тын рак факторы.

200
00:23:37,839 --> 00:23:46,920
Зыянлы эмиссияләр чикләре гадәттә халыкны саклау
өчен куела, һәм аннары сәнәгать аларны үтәргә тиеш.

201
00:23:46,920 --> 00:23:52,319
Ләкин бу очракта чикләүләр сәнәгать
ихтыяҗларын яклау максатыннан куела.

202
00:23:52,319 --> 00:23:56,279
Бу 5G кертелгәнче үк ачык күренде.

203
00:23:56,279 --> 00:24:04,823
Сәнәгать илләргә һәм төбәкләргә ICNIRP һәм WHO тарафыннан
билгеләнгән чикләүләрдән түбәнрәк чикләрне кабул итүгә

204
00:24:04,823 --> 00:24:10,079
басым ясады, мәсәлән, Италиядә, Брюссельдә һәм Швейцариядә.

205
00:24:10,079 --> 00:24:15,920
Югыйсә, 5G булдырыла алмас иде.

206
00:24:15,920 --> 00:24:25,319
Мин туган шәһәрем Оребро янындагы ун мәктәптә үлчәүләр
үткәрдем, һәм мәктәп мәйданчыкларында радиация бик югары.

207
00:24:25,319 --> 00:24:32,537
Бу 10 000 микроватт, ягъни квадрат метрга якынча
30–40 000 микроватт тәшкил итә, бу төрле

208
00:24:32,537 --> 00:24:37,440
тикшеренүләрдә ачыкланган токсик дәрәҗәдән шактый югары.

209
00:24:37,440 --> 00:24:41,519
Без күрәбез ки, барлык яшь төркемнәре дә зарарлана.

210
00:24:41,519 --> 00:24:48,839
Ләкин әдәбияттагы башка тикшеренүләрдән без беләбез ки,
балалар гадәттә олыларга караганда күпкә сизгеррәк булалар.

211
00:24:48,839 --> 00:24:54,039
Һәм бу, әлбәттә, мәктәпләрдәге хәлгә
кагылышлы рәвештә борчылуга сәбәп.

212
00:24:54,039 --> 00:25:00,983
Без Wi-Fiны күп кулланабыз һәм беләбез ки, ул мәктәп
укучылары өчен үсә барган проблема булып тора, аларда

213
00:25:00,983 --> 00:25:06,339
арыганлык, баш авыртулары һәм башка шундый симптомнар китерә.

214
00:25:09,839 --> 00:25:16,440
Телекоммуникация сәнәгате, әлбәттә,
5Gны киңәйтүдә төп этәргеч булып тора.

215
00:25:16,440 --> 00:25:24,720
5G нигездә халык ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен
түгел, ә сәнәгать ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен кирәк.

216
00:25:24,720 --> 00:25:31,803
Кызганычка каршы, тармак безнең тикшеренү нәтиҗәләренә
дә, аларның яңа 5G технологиясенең сәламәтлеккә җитди

217
00:25:31,803 --> 00:25:36,480
нәтиҗәләре турында хисапларга да бернинди кызыксыну күрсәтмәде.

218
00:25:36,480 --> 00:25:41,799
Аның урынына алар сәламәтлеккә килгән
зыянны яшерү өчен чаралар күрделәр.

219
00:25:41,799 --> 00:25:49,997
Мәсәлән, дөньядагы 5G база станцияләренең төп тәэмин итүчесе
булган Ericsson компаниясенең вәкиле безнең

220
00:25:49,997 --> 00:25:59,380
беренче очракны өйрәнүне бастырган нәшриятчыга
электрон хат җибәреп, мәкаләбезне кире алуны сорады.

221
00:26:08,799 --> 00:26:16,820
Бу сәнәгатьнең сәламәтлек куркынычларын яшерергә
тырышуының һәм сәламәтлек нәтиҗәләренә карата

222
00:26:16,820 --> 00:26:21,960
теләсә нинди объектив тикшерүгә кызыксынмавының дәлиле.

223
00:26:21,960 --> 00:26:29,279
Бу очрак хисаплары мөһим, чөнки алар
нәрсәдер бара икәнен күрсәтүче кисәтү билгеләре.

224
00:26:29,279 --> 00:26:42,839
Бу беренче сигнал. Элек шахталарда һава
сыйфатын тикшерү өчен кулланылган канарейкалар кебек.

225
00:26:42,839 --> 00:26:46,960
Авырып китүләре – эшләрнең яхшы бармавын күрсәткән билге иде.

226
00:26:46,960 --> 00:26:56,519
Әгәр тарихка күз салсагыз, күп медицина белемнәре очрак
өйрәнүләре, мәсәлән, очрак хисаплары белән башланган.

227
00:26:56,519 --> 00:26:59,519
Бу монда нәрсәдер дөрес түгеллеген күрсәткән беренче билге.

228
00:26:59,519 --> 00:27:07,000
Әлбәттә, аларны өстәмә тикшеренүләр һәм
зуррак очрак серияләре белән тулыландырырга кирәк.

229
00:27:07,000 --> 00:27:16,543
Кешеләрне өйләрендә бу радиациягә көчләп дучар итәләр,
кире кагу мөмкинлеге бирмичә, ризалыкларын сорамыйча –

230
00:27:16,543 --> 00:27:21,759
һәм аның зыянсыз булуын раслый торган тикшеренүләр юк.

231
00:27:21,759 --> 00:27:28,342
Карама-каршы, аның зыянлы булуына дәлилләр
арта бара, һәм көннән-көн күбрәк галимнәр

232
00:27:28,342 --> 00:27:31,880
сәламәтлек өчен куркынычлар турында кисәтә.

233
00:27:31,880 --> 00:27:39,359
Бу хәл, әлбәттә, без демократик
җәмгыятьтән көтәргә тиеш булганнан киресенчә.

234
00:27:39,359 --> 00:27:46,680
Бу сәнәгатьнең җәмгыятьнең бу куркынычлар белән
ничек көрәшүенә артык зур йогынты ясавын күрсәтә.

235
00:27:46,680 --> 00:27:55,967
Бу шулай ук ICNIRP, Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO)
һәм Европа Комиссиясе кебек оешмалар һәм агентлыклар халыкны

236
00:27:55,967 --> 00:28:01,880
сакларга дәгъва итсәләр дә, чынлыкта моны эшләмәүләрен күрсәтә.

237
00:28:01,880 --> 00:28:05,759
Син бу дәрәҗәнең ICNIRP дәрәҗәләреннән түбәнрәк булуын әйтәсең.

238
00:28:05,759 --> 00:28:15,200
Ләкин әгәр дә сез 5Gны бары тик медицина
күзлегеннән карасагыз, ул булырга тиеш түгел, 6G да шулай ук.

239
00:28:15,200 --> 00:28:21,880
Ләкин моны тоткарлаучы көчләр, әлбәттә, бик көчле.

240
00:28:21,880 --> 00:28:24,920
Бер киңәш, әлбәттә, 5Gны сүтеп ташлау булыр иде.

241
00:28:24,920 --> 00:28:35,240
Бу кешеләргә мәҗбүрләп салынган токсик
фактор, чөнки кешеләрнең ризалыгын сорамыйлар.

242
00:28:35,240 --> 00:28:40,085
5G очраклары буенча үткәрелгән өйрәнүләрдә иң киң таралган һәм иң
җитди симптомнар арасында йокы бозылулары, баш авыртулары,

243
00:28:40,085 --> 00:28:44,305
ару-талу, ачуланучанлык, игътибар туплау проблемалары, кыска
вакытлы хәтерне югалту, эмоциональ киеренкелек,

244
00:28:44,305 --> 00:28:51,200
депрессия, борчылу/паника һәм югары яки тәртипсез пульс
булган. Бу симптомнар микродулкынлы синдромга туры килә.

245
00:28:51,200 --> 00:28:57,712
5G антенналары янындагы йортларда үлчәнгән иң югары радиация
дәрәҗәсе 2,5–3,18 миллион мкВт/м² арасында булган. Бу дәрәҗә

246
00:28:57,712 --> 00:29:03,525
берничә көн эчендә авыру китергән. Ул кайбер галимнәр тәкъдим
иткән 1–100 мкВт/м² дәрәҗәсеннән шактый югары.

247
00:29:03,525 --> 00:29:10,299
ICNIRP һәм Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы
(WHO) тәкъдим иткән чикләр – 10 миллион мкВт/м².

248
00:29:29,400 --> 00:29:36,680
Мобиль телефон нурланышыннан зыян күргән кешеләр
еш кына бары тик шикаятьләре өчен генә тындырыла.

249
00:29:36,680 --> 00:29:42,960
Аларның хәле сәнәгать, сәясәт һәм төп
массакүләм мәгълүмат чараларының сюжетына туры килми.

250
00:29:42,960 --> 00:29:45,440
Шуңа күрә төп массакүләм мәгълүмат
чаралары аларны игътибарга алмый.

251
00:29:45,440 --> 00:29:52,960
Шулай итеп, гадәттә, аларның хәлләрен
җәмәгатьчелеккә җиткерүче һәм хәлне төзәтүче кешеләре юк.

252
00:29:52,960 --> 00:29:59,759
Җәмәгатьчелек ачыклыгы җитмәү мәсьәләсен
хәл итүче платформаларның берсе – Vetopedia.

253
00:29:59,759 --> 00:30:02,160
Сез мобиль телефоннар аркасында килеп чыккан зыянны күрдегезме?

254
00:30:02,160 --> 00:30:06,559
Аны Ветопедиядә калдырыгыз – каршы
фикерләрнең ирекле энциклопедиясе!

255
00:30:06,559 --> 00:30:10,759
www.vetopedia.org

256
00:30:10,759 --> 00:30:15,119
Әгәр сез үзегез зыян күргән булсагыз яки мондый
хәлне кичергән кешене белсәгез, зинһар, теркәлегез.

257
00:30:15,119 --> 00:30:18,960
Шулай итеп, син үзеңне һәм үзеңнең
авыр хәлеңне ишетелдереп буласың.