WEBVTT

00:00.320 --> 00:07.840
MedUX хисабында 2025 елда Стокгольм Европада
иң яхшы 5G тәҗрибәсе булган шәһәр дип аталды. Бу

00:07.840 --> 00:12.359
игълан артында күпкә ямьсезрәк чынбарлык ята.

00:12.359 --> 00:14.080
Фильмнар һәм башкалар тәкъдим итә:

00:14.080 --> 00:18.820
5G – сөйләнмәгән хикәя

00:21.559 --> 00:24.820
Стокгольм, Швеция

00:26.519 --> 00:31.320
5G 2020 елда Швециядә һәм күп кенә башка илләрдә кертелде.

00:31.320 --> 00:37.267
Бу яңа технология күпкә тизрәк тапшыру
тизлекләрен тәкъдим итәчәк дип көтелә һәм ул 3G һәм

00:37.267 --> 00:40.719
4G-га караганда югарырак ешлыкларны куллана.

00:40.719 --> 00:47.920
5G алдагы системаларга караганда микродулкын
нурланышының дәрәҗәсен 10–100 тапкыр югарырак чыгара.

00:47.920 --> 00:57.679
5Gны куллану бу яңа технологиянең сәламәтлеккә йогынтысын тикшерү
өчен алдан бернинди тикшеренү дә үткәрелмичә башлап җибәрелде.

00:57.679 --> 01:03.679
Мин табиб, онколог, һәм мин яман шеш авыруларын дәвалаганмын.

01:03.679 --> 01:09.396
Швециядә дә «Агент Оранж» мәсьәләсе
күтәрелгәч, мин әйләнә-тирә мохит факторлары һәм яман

01:09.396 --> 01:12.799
шеш куркынычлары турында тикшеренүләр башладым.

01:12.799 --> 01:23.015
Бу 60нчы һәм 70нче елларда иде, ә 80нче елларда яки
70нче еллар ахырында миндә урманнарга Агент Оранж

01:23.015 --> 01:29.560
сиптерелгән билгеле бер төр рак белән авыручылар булды.

01:29.560 --> 01:35.239
Ул вакытта бу диоксин проблемасы, ягъни TCDD белән
агулану проблемасы икәнлеге киң билгеле түгел иде.

01:35.239 --> 01:45.431
Мин шулай ук ПХБ кебек тотрыклы органик пычраткычлар һәм яман шеш
куркынычлары турында башка тикшеренүләр үткәрдем. Һәм

01:45.431 --> 01:54.719
ниһаять, радиочастоталы нурланыш һәм яман шеш
куркынычлары буенча егерме елдан артык тикшеренүләр үткәрдем.

01:54.719 --> 02:05.684
Без рак куркынычлары турында берничә тикшеренү бастырдык, нигездә
мобиль телефон куллану һәм мидәге рак (глиома) белән ишетү рагы

02:05.684 --> 02:14.610
(акoustik нейрома) куркынычларына багышланган. Безнең һәм башка
тикшеренүләр күрсәткәнчә, әгәр сез мобиль

02:14.610 --> 02:23.960
телефонны берничә ел, 10 ел яки аннан да озаграк
кулланасыз икән, рак куркынычы ике-өч тапкыр югарырак була.

02:23.960 --> 02:31.573
Шуннан соң без радио ешлыкларның, бигрәк тә радио манараларыннан
чыга торган дулкыннарның әйләнә-тирә мохиткә

02:31.573 --> 02:37.719
йогынтысын тикшердек, бу 5G кертелүе һ.б.
белән чын һәм көннән-көн үсә торган проблема.

02:37.719 --> 02:48.520
Мин журналист – гадәттә тикшерүче репортер дип йөртәләр – һәм
мин бигрәк тә радио өчен күп документаль фильмнар төшердем.

02:48.520 --> 02:58.858
Мин күп еллар швед дәүләт хезмәтендә эшләдем, нигездә
радио өчен, бераз телевидение өчен дә. Берничә ел элек мин

02:58.858 --> 03:04.400
үземнең «Folkets Radio – Халык радиосы» каналымны ачтым.

03:04.400 --> 03:10.464
Минемчә, бу 5G кертелгән вакытка туры килгән
иде. Мин Стокгольм буйлап йөреп, кешеләрнең

03:10.464 --> 03:14.159
өйләрендә үлчәүләр ясаучы бер ир-атны белә идем.

03:14.159 --> 03:17.599
Миңа бер көн буе аның белән бергә
булырга мөмкинлек тәкъдим ителде.

03:17.599 --> 03:24.039
Мин үзем белән рекордерымны һәм микрофонымны алдым, һәм без
Стокгольм буйлап йөрдек, анда зарланучы кешеләр белән очраштык.

03:24.039 --> 03:33.662
Стокгольмның читендәге Киста районында, нәкъ бер урында, минемчә,
Иран тамырлы бер хатын-кыз яши иде. Ул түбәсендә, түшәменнән туры

03:33.662 --> 03:41.094
өстендә, күпсанлы антенналар урнаштырылганына
зарланды. Аның кызы төнлә борыннан кан китү һәм төрле башка

03:41.094 --> 03:45.879
проблемалар белән уянды – ул чыннан да бик өметсезләнде.

03:45.879 --> 03:52.544
Мин аның белән әңгәмә үткәрдем, ул йөрәк өздергеч иде,
ләкин мин берни дә тоймадым. Шуңа күрә мин аңа сорадым:

03:52.544 --> 03:56.560
фатирында иң начар дип санаган урынны миңа күрсәтә аласыңмы?

03:56.560 --> 04:03.483
Һәм ул әйтте: «Менә бу аш өстәле, без аны хәзер кулланмыйбыз,
чөнки монда килгән һәм берни дә белмәгән кешеләр дә

04:03.483 --> 04:07.759
бу фатирда нинди дә булса гаҗәеп нәрсә бармы дип сорыйлар».

04:07.759 --> 04:14.311
Мин «ярар» дидем дә, утырып секундомер һәм
яздыру җайланмамны эшләтеп җибәрдем, әмма бер

04:14.311 --> 04:18.399
минут, ике минут, өч минут буе берни дә булмады.

04:18.399 --> 04:26.399
Ләкин дүрт минут узгач, кулымда һәм беләгемдә
мурашкалар йөгерә башлады, һәм хәл көннән-көн начарлана барды.

04:26.399 --> 04:35.869
Җиде минут узгач, мин: «Әйе, мин нәрсәдер
сизәм», – дип уйладым һәм рәхмәт әйттем. Лифттан

04:35.869 --> 04:40.920
чыккач, күкрәгемдә фил басып тора кебек тоелды.

04:40.920 --> 04:51.199
Мин сулый алмадым һәм берничә секунд сулый алмадым.

04:51.199 --> 04:58.040
Һәм шул вакытта мин чынлап та
беренче тапкыр сиздем: бу тәэсир итә.

04:58.040 --> 05:06.163
5Gны алдан куркынычсызлык тикшеренүләре үткәрелмичә кертү
кайбер галимнәрне ачуландырды, чөнки алар 5Gны кертү

05:06.163 --> 05:11.000
алдыннан куркынычсызлык тикшеренүләре үткәрүне таләп иткән иде.

05:11.000 --> 05:18.785
Алар 5G-ның югары радиация дәрәҗәләре һәм яңа
ешлыклар куллану аркасында мөмкин булган җитди сәламәтлек

05:18.785 --> 05:22.839
нәтиҗәләренә китерүе ихтималы турында борчылдылар.

05:22.839 --> 05:31.637
Алар шулай ук 2G, 3G һәм 4G кебек элекке системаларның
зыянлы йогынтылары инде 5G антенналарының чикләренең

05:31.637 --> 05:36.839
күпкә түбәнрәк дәрәҗәсендә үк булганын ассызыкладылар.

05:36.839 --> 05:46.360
Бер-ике елдан соң мин монда күчендем
һәм күкрәгемдә бер төрле авырту тойдым.

05:46.360 --> 05:52.879
Һәм мин уйладым: гадәттә миндә ул булмас иде.
Мин ни өчен ул миндә булганын аптырап уйладым.

05:52.879 --> 06:02.600
Ләкин мин бу тема турында уйланганда, миңа шундый уй
килде: әгәр бу 5G манарасы чынлап та миңа тәэсир итсә?

06:02.600 --> 06:08.849
Шулай итеп, мин интервью алган кешеләрнең берсеннән, кемдә
мондый үлчәү җайланмасы – электромагнит кырлар (EMF) метры

06:08.849 --> 06:12.680
бар, ул минем өйгә килеп, үлчәүләр ясый аламы дип сорадым.

06:12.680 --> 06:18.600
Ул шулай эшләде дә әйтте: «Ох, синең
йокы бүлмәңдә чыннан да бик югары икән. »

06:18.600 --> 06:26.936
Швеция Радиациядән Саклану Фонды берничә кеше мөрәҗәгать итте,
алар 5G тапшыру станцияләре фатирлары яки йортлары янында

06:26.936 --> 06:36.240
урнаштырылганнан соң йокы бозылулары, баш авыртулары, баш әйләнү
һәм йөрәк проблемалары кебек төрле симптомнардан зарландылар.

06:36.240 --> 06:48.519
Бу нәкъ менә соңгы 25 елда мобиль телефон манаралары янында яшәүче
кешеләрдә фәнни тикшеренүләрдә ачыкланган шул ук симптомнар.

06:48.519 --> 06:56.639
Доктор Леннарт Харделл безгә 5Gның сәламәтлеккә
йогынтысын һәм радиация дәрәҗәсен тикшерергә тәкъдим иткән иде.

06:56.639 --> 07:01.720
Без хәзергә кадәр сигез очрак өйрәнүе
һәм аларның кыскача йомгакларын бастырдык.

07:01.720 --> 07:08.366
Күңелне борчый, чөнки бу очрак өйрәнүләре –
чын тормышта кешеләргә 5G йогынтысын

07:08.366 --> 07:12.759
тикшергән хәзергә кадәрге бердәнбер тикшеренүләр.

07:12.759 --> 07:18.600
Мин белүемчә, бу тикшеренү төре
дөньяның башка берәр җирендә дә үткәрелми.

07:18.600 --> 07:31.469
Ләкин биналарына яки урамның каршы ягына 5G урнаштырылганнан соң
симптомнар турында хәбәр иткән кешеләрнең очраклары теркәлгән.

07:31.469 --> 07:44.439
Аларда микродулкынлы синдромга кертелә торган типик симптомнар –
баш авыртуы, ару-талу, йокы бозылулары һ.б. – барлыкка килгән.

07:44.439 --> 07:50.480
Әлбәттә, шулай ук мускул авыртулары һәм
ашказаны яки йөрәк проблемалары да булырга мөмкин.

07:50.480 --> 07:58.003
Шулай итеп, күп симптомнар бар, һәм радиация тәэсиренә
дучар булганда алар бик тиз үсеп китә ала – без әле

07:58.003 --> 08:02.120
тикшермәгән рак кебек озак вакытлы нәтиҗәләр белән түгел.

08:02.120 --> 08:13.600
5G Швециядә дүрт-биш ел элек, 2020 елда эшләтеп җибәрелде
– һәм нәтиҗәдә рак 10, 15 яки 20 елдан соң ачыкланачак.

08:13.600 --> 08:22.399
Озак вакытлы яман шеш куркынычы гына түгел, ә кайбер кешеләрдә
барлыкка килгән, ә башкаларда килмәгән кискен симптомнар да бар.

08:22.399 --> 08:29.839
Күп кеше, мөгаен, инде аларны кулланадыр, ләкин
радиодулкынлы нурланыш белән бәйләнешен белмиләр.

08:29.839 --> 08:37.913
Моннан тыш, ул классик провокация тикшеренүләренә охшаш, чөнки бу
кешеләрнең күбесе офисларыннан яки өйләреннән китеп,

08:37.913 --> 08:45.960
башка җирдә яшәргә мәҗбүр булган, һәм аларның
симптомнары бик кыска вакыт эчендә, берничә көн эчендә югалган.

08:45.960 --> 08:52.240
Мин фатирымда инде якынча 30 ел яшим.

08:52.240 --> 08:58.840
Һәм күп еллар буе фатирым янында 3G
һәм 4G тапшыру станцияләре булган.

08:58.840 --> 09:04.919
Ләкин алар 5Gга күчкәч, күпкә күбрәк антенналар урнаштырылды.

09:04.919 --> 09:09.919
Антенна элементлары өч тапкыр зуррак иде.

09:09.919 --> 09:16.937
Мине борчыганы шул иде: мин аларның турыдан-туры
минем фатирга юнәлтелгәнен күрдем. Һәм ул мин яшәгән

09:16.937 --> 09:20.759
йорттан түбәнрәк булган йорт өстенә урнаштырылган иде.

09:20.759 --> 09:31.879
Ул минем йорт алдында гына иде, һәм мин соңыннан
үлчәдем; ул минем фатирдан якынча 22 метр ераклыкта иде.

09:31.879 --> 09:43.279
Беренче атнада мин һәр кичне 10 яки 11 сәгатьтә
көчле йөрәк тибешен сизү үрнәген игътибарга алдым.

09:43.279 --> 09:49.440
Һәм ул бөтен төн буе дәвам итте, мин иртән өйдән чыкканчы.

09:49.440 --> 09:57.919
Һәм мин искә төшердем: ял көннәре якынлашкан саен йөрәгем
җомга киченнән дүшәмбе иртәсенә кадәр өзлексез тибрәнде.

09:57.919 --> 10:04.200
Миндә көч тә калмады һәм баш авырта башлады.

10:04.200 --> 10:21.879
Минем элекке кыз дустым мине күрергә килде. Залымда ярты
сәгать утыргач, ул миендә авырту сизде, елый башлады һәм сорады:

10:21.879 --> 10:30.139
Биредә нәрсә бара? Бу нәрсә ул? Бу
антеннамы, 5G антеннасымы? Биредә нәрсә бара?

10:40.639 --> 10:53.320
Ун ел буе бер үк фатирда яшәгәннән соң, мин
2021 елның ноябрендә түбәдә эшләр баруын күрдем.

10:53.320 --> 11:05.679
Мин сорашып белдем ки, Швециянең төп телефон операторларыннан
берсе түбәгә яңа 5G антенналар урнаштырырга җыена.

11:05.679 --> 11:13.360
Элек түбәдә иске телекоммуникация
системасы өчен тапшыру станциясе булган.

11:13.360 --> 11:17.840
Мин микродулкын нурланышын үлчәргә мөмкин булуын белә идем.

11:17.840 --> 11:26.330
Шуңа күрә мин аны урнаштырганчы дөрес итеп үлчәп
бирә алырлык белгечкә мөрәҗәгать иттем. Бу безгә 5G

11:26.330 --> 11:31.159
антеннасы куелганчы үлчәмнәрне алырга мөмкинлек бирде.

11:31.159 --> 11:37.679
5G кертелгәндә мин бик тиз арада ачык симптомнар кичердем.

11:37.679 --> 11:48.879
Мин баш авыртуы, баш әйләнү, колакта
шуылдау һәм кычыну белән бик начар хис иттем.

11:48.879 --> 11:52.240
Мин башка бүлмәдә йокларга тырыштым.

11:52.240 --> 11:55.279
Мин анда бераз яхшырак хис иттем, ләкин күпкә түгел.

11:55.279 --> 12:03.720
Мин моның плацебо эффекты булырга мөмкинлеген, уйлар
һәм хисләр карар кабул итүгә йогынты ясавын аңлый идем.

12:03.720 --> 12:08.431
Мин эш урынында, өй эчендә, ачык һавада,
төрле бүлмәләрдә һәм башка кешеләрнең өйләрендә

12:08.431 --> 12:11.200
үземне ничек хис итүемне җентекләп күзәттем.

12:11.200 --> 12:20.480
Өйдә булганда шул ук симптомнар яңадан
пәйда булды – һәм ятканда алар аеруча көчәйде.

12:20.480 --> 12:32.000
Аның эшкә кертелгәнен күргәч, мин үлчәүләрне
үткәргән белгечкә яңадан мөрәҗәгать иттем.

12:32.000 --> 12:41.679
Хәзер ул үлчәп ала алган радиация дәрәҗәсен исәпкә
алып, ул әйтте: «Биредә яшәп булмый, әйберләреңне җый!»

12:41.679 --> 12:49.399
Антеннаны алыштырганчы, иске системада
без квадрат метрга 6 000 микроватт үлчәдек.

12:49.399 --> 12:56.628
Урнаштырудан соң, антенналар эшкә кертелгәч, без
квадрат метрга кимендә 2,5 миллион микроватт үлчәдек – бу

12:56.628 --> 13:01.919
җайланманың үлчәргә мөмкин булган максималь күрсәткече иде.

13:01.919 --> 13:04.639
Аеруча Керстин йоклаган караватта.

13:04.639 --> 13:21.440
Аннары без әйберләребезне җыеп, диван-кровать
һәм өстәл булган 30 кв. метрлы фатирга күчендек.

13:21.440 --> 13:25.360
Аннары мин ике атна буе читтә идем.

13:25.360 --> 13:29.240
Мин кайтып җиткәч, иске фатирда ялгыз яшәп карадым.

13:29.240 --> 13:32.039
Шулчак миндә симптомнар пәйда булды:

13:32.039 --> 13:45.399
Күңел болгану, тире кызаруы, колакта
шуылдау, борыннан кан китү, баш әйләнү.

13:45.399 --> 13:54.600
Мин монда да кала алмаячагымны аңладым, шуңа
күрә Керстинның кечкенә фатирына күчендем.

13:54.600 --> 14:01.200
Симптомнар берничә көн эчендә юкка чыкты.

14:01.200 --> 14:08.460
Симптомнарның безнең фатирга һәм
түбәдәге нәрсәләргә бәйле булуы бик ачык иде.

14:13.799 --> 14:18.120
Кайбер очракларда без алдан үлчәүләр ясаган идек.

14:18.120 --> 14:22.120
Алар түбән түгел иделәр, ләкин бу башка технология иде.

14:22.120 --> 14:25.120
Бәлки, квадрат метрга берничә мең микроватт.

14:25.120 --> 14:33.679
Ләкин ул вакытта ул 3G яки 4G иде,
ягъни 5G-дән алда булган нурланыш төрләре.

14:33.679 --> 14:37.840
Ләкин 5G урнаштырылгач, аларда симптомнар бик тиз барлыкка килде.

14:37.840 --> 14:42.679
Кызык, бу кешеләр чынлап та алдагы буыннарны түзгәннәр.

14:42.679 --> 14:48.799
Ләкин 5G белән аларда санап бетергесез симптомнар барлыкка килде.

14:48.799 --> 14:54.200
Бу минем гомеремдә беркайчан да кичермәгән иң зур авырту иде.

14:54.200 --> 14:55.799
Бу мин кичергән иң көчле авырту иде.

14:55.799 --> 14:58.600
Һәм бу берничә тапкыр булды.

14:58.600 --> 15:02.120
Мин үләчәкмен дип уйладым.

15:02.120 --> 15:10.440
Шуннан соң мин тоташтыруларны күрдем дә
антеннада нәрсәдер дөрес түгеллеген аңладым.

15:10.440 --> 15:11.919
Бу куркыныч.

15:11.919 --> 15:13.840
Миңа моннан китәргә кирәк.

15:13.840 --> 15:22.360
Мин төрле кешеләр янында кала алдым, бу минем коткаруым
булды, югыйсә миңа кунакханәгә күчәргә туры килер иде.

15:22.360 --> 15:31.919
Әгәр мин бу хәлне контроль астына ала
алмасам, йортсыз калудан курка идем.

15:31.919 --> 15:41.600
Һәр тапкыр мин фатирыма әйберләремне алырга
кайтканда, симптомнарым начарлана иде. Һәрбер тапкыр.

15:41.600 --> 15:53.600
Һәм мин симптомнарның 6–8 сәгать үткәч пәйда булуын
һәм кайчакта киләсе көнгә кадәр дәвам итүен сиздем.

15:53.600 --> 15:59.200
Мин биш көн буе баш авыртканын аңладым.

15:59.200 --> 16:02.600
Бу чорда эшләү авыр булды.

16:02.600 --> 16:09.481
Мин радиациягә көннән-көн сизгеррәк булдым,
хәтта Bluetooth-лы компьютер тышканын да тота

16:09.481 --> 16:13.440
алмадым, чөнки ул миңа көчле авырту китерде.

16:13.440 --> 16:15.679
Һәм мин аларны еллар буе кулланып килдем.

16:15.679 --> 16:18.120
Кинәт мин аны тагын тотып тора алмадым.

16:18.120 --> 16:24.720
Мин электр сизгерлегенең көннән-көн артуын сиздем.

16:24.720 --> 16:35.460
Һәм фатирымда радиация тәэсиренә озаграк
дучар булган саен, хәлләр начарая барды.

16:44.159 --> 16:50.787
Безнең хөкүмәтләр һәм сәнәгать 5G нурланышы
сәламәтлеккә куркыныч тудырмый дип белдерә, чөнки

16:50.787 --> 16:54.919
безне зыяннан саклый торган чик кыйммәтләре бар.

16:54.919 --> 17:00.210
Ләкин алар безне бары тик бер сәгать дәвамында бик
югары радиация тәэсир иткәннән соң күзәтелгән шунда

17:00.210 --> 17:03.600
ук барлыкка килгән «җылыту эффекты»ннан гына саклый.

17:03.600 --> 17:11.479
Шуңа күрә алар безне озак вакытлы радиациянең башка
нәтиҗәләреннән, мәсәлән, рак, йокы бозылулары,

17:11.479 --> 17:20.400
баш авыртулары, йөрәк проблемалары яки җылытмый
торган башка зарарлы тәэсирләрдән сакламый. Шуңа күрә

17:20.400 --> 17:27.519
Күпчелек галимнәр бу чикләрне сәламәтлеккә зыян
килүдән саклау өчен җитәрлек түгел дип саный.

17:27.519 --> 17:30.799
Нигә чикләр хәзер яклауны тәэмин итми?

17:30.799 --> 17:35.079
Җавап шунда ки, алар сәнәгать өчен мөһим.

17:35.079 --> 17:42.894
Күпчелек илләр кабул иткән бу чикләрне ICNIRP,
Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы (WHO) һәм Европа

17:42.894 --> 17:46.599
Комиссиясе кебек йогынтылы оешмалар тәкъдим иткән.

17:46.599 --> 17:55.440
ICNIRP та, WHO да сәнәгать мәнфәгатьләрен халык
сәламәтлегеннән өстенрәк күрсәтүдә гаепләнделәр.

17:55.440 --> 18:03.720
Күп еллар буе Дөнья сәламәтлек оешмасы хәтта бу чикләүләрне
алга сөрү өчен элемтә сәнәгатеннән иганәләр дә алган.

18:03.720 --> 18:09.180
ICNIRP шулай ук сәнәгать белән бәйләнешләре өчен тәнкыйтьләнде.

18:14.200 --> 18:25.359
Бу технологиядә нәрсәдер бар, чөнки ул тиз арада кабына да,
сүтелә дә – MIMO, күп керү-күп чыгу радиациясе дип атала.

18:25.359 --> 18:31.799
Бу бөтен кешенең тәнен бомбалау кебек,
һәм ул аеруча проблемалы булып күренә.

18:31.799 --> 18:35.680
Бер механизм шундый булырга мөмкин:
ул бик тынычландыра торган түгел.

18:35.680 --> 18:43.561
Әгәр токсин яки радиация күзәнәк дәрәҗәсенә
үтеп керсә, зыян килеп чыгарга мөмкин. Ләкин

18:43.561 --> 18:48.000
гадәттә күзәнәкләрдә төзәтү механизмы да бар.

18:48.000 --> 18:56.880
5G белән бу мөмкин түгел, чөнки ул бик тиз һәм импульс ешлыгы
бик югары, бу кешенең организмына токсикологик тәэсирләр тудыра.

18:56.880 --> 19:00.799
Бу радиотерапиядә, яман шешне дәвалауда кулланыла.

19:00.799 --> 19:12.240
Дозаны көненә бер тапкыр гына куллану урынына без аны ике тапкыр
бүлеп бирә алабыз: бер радиация дозасын иртән, икенчесен көндез.

19:12.240 --> 19:23.920
Һәм без беләбез ки, шул ук доза көн саен ике тапкыр
бүленгәндә яман шеш күзәнәкләренә күпкә агулырак була.

19:23.920 --> 19:28.011
Бу ремонт механизмы белән бәйле; радиация
кыска аралыкларда бирелсә, организм

19:28.011 --> 19:32.380
радиациядән килгән зыянны төзәтергә вакыт таба алмый.

19:44.720 --> 19:51.000
Шулай итеп мин Wi-Fi һәм Bluetoothка бик сизгер булдым.

19:51.000 --> 19:55.599
Мин башка фатирга күчкәндә бик авырып киттем.

19:55.599 --> 20:05.400
Мин әле дә бик начар хәлдә идем һәм барлык төр
электромагнит нурланышларга бик сизгер идем.

20:05.400 --> 20:14.271
Әгәр сез моның йогынтысында калсагыз, бу зур проблема, чөнки
бүген анда радиация шулкадәр югары ки, сез инде бер фатирда да

20:14.271 --> 20:23.960
яши алмассыз – хәтта күршеләрегездән дә, чөнки аларда Bluetooth
колонкалары, Wi-Fi маршрутизаторлары һәм mesh челтәрләре бар.

20:23.960 --> 20:29.220
Без бүген кешеләрне авыруга дучар итә торган җәмгыять төзедек.

20:37.160 --> 20:46.580
Бу — 2017 елда Ericsson компаниясенең вәкиле
тарафыннан 5G челтәрен киңәйтү өчен электромагнит

20:46.580 --> 20:51.440
кырларының чикләре турында ясалган презентация.

20:51.440 --> 20:58.240
Читләштерү зонасы — кешеләрнең озак вакыт
яши алмаган яки озак вакыт кала алмаган зона.

20:58.240 --> 21:09.323
Әгәр Ericsson ICNIRP чикләүләреннән 100 тапкыр түбәнрәк – ягъни
100 тапкыр кырысрак – чикләүләрне кабул итәргә мәҗбүр булса,

21:09.323 --> 21:17.278
эксклюзив зона ICNIRP чикләүләре белән булган
зонага караганда шулкадәр зур булыр иде ки,

21:17.278 --> 21:21.599
ул бары тик шушы мәйданны гына колачлар иде.

21:21.599 --> 21:30.880
Бу Ericsson өчен зур нәтиҗәләргә ия, һәм алар ICNIRP чикләүләренең
100 тапкыр түбәнрәк булган тыю зонасы 5Gны киңәйтүне

21:30.880 --> 21:37.059
бик катлаулы яки мөмкинсез итәчәк, дигән нәтиҗәгә килделәр.

21:41.799 --> 21:47.119
Икенче яктан, монда бик күп 5G тапшыру станцияләре бар.

21:47.119 --> 21:56.006
Минемчә, без сигезәүне санап була. Алар узып
баручы кешеләргә дә, башларга да якын, чөнки

21:56.006 --> 22:01.160
монда мондый бердәнбер тигез бина гына бар.

22:01.160 --> 22:05.640
Һәм монда бездә радиация дәрәҗәсе бик югары.

22:05.640 --> 22:13.240
Хәзер бездә метрга 14–15 вольт бар, ләкин
без күпкә югарырак кыйммәтләр дә үлчәдек.

22:13.240 --> 22:20.340
Әгәр сез хәрәкәтләнеп радиация юнәлешенә керсәгез, ул күпкә
югарырак булачак – метрга якынча 30–40 вольт, бу

22:20.340 --> 22:27.680
хайваннарда үткәрелгән тикшеренүләрдә рак куркынычы
артуы күзәтелгән метрга 50 вольт күрсәткеченә бик якын.

22:27.680 --> 22:36.527
Бу урын һичшиксез куркынычсыз түгел; монда
микродулкынлы синдром яки радиочастоталы нурланыш

22:36.527 --> 22:42.960
нәтиҗәсендә барлыкка килгән симптомнар алырга мөмкин.

22:42.960 --> 22:50.519
Иске шәһәр биналар белән тыгыз утыртылган һәм
урамнары бик тар, шуңа күрә аны элемтә

22:50.519 --> 22:56.440
станцияләреннән бик югары радиация җибәреп элемтәгә керткәннәр.

22:56.440 --> 23:04.359
Бу технология начар үстерелгән һәм
җәмгыять тарафыннан начар контрольдә тотыла.

23:04.359 --> 23:09.799
Һәм кешеләр моны, әлбәттә, аңламыйлар яки моның
турында хәбәрдар түгелләр, чөнки радиацияне исләп булмый.

23:09.799 --> 23:12.720
Син аны күрә дә алмыйсың, сизә дә алмыйсың һ.б.

23:12.720 --> 23:17.519
Бу классик әйләнә-тирә мохит факторы,
ул куркыныч фактор буларак танылмый.

23:17.519 --> 23:22.559
Чынлыкта кеше өчен канцероген булган
1-нче төркем диоксиннар белән дә шул ук хәл.

23:22.559 --> 23:28.400
Син аны исләп тә, тоеп та, татып та булмыйсың. Ул бик охшаш.

23:28.400 --> 23:37.839
Бу безнең тирә-юньдә хәзер булган
һәм көчәя барган тын рак факторы.

23:37.839 --> 23:46.920
Зыянлы эмиссияләр чикләре гадәттә халыкны саклау
өчен куела, һәм аннары сәнәгать аларны үтәргә тиеш.

23:46.920 --> 23:52.319
Ләкин бу очракта чикләүләр сәнәгать
ихтыяҗларын яклау максатыннан куела.

23:52.319 --> 23:56.279
Бу 5G кертелгәнче үк ачык күренде.

23:56.279 --> 24:04.823
Сәнәгать илләргә һәм төбәкләргә ICNIRP һәм WHO тарафыннан
билгеләнгән чикләүләрдән түбәнрәк чикләрне кабул итүгә

24:04.823 --> 24:10.079
басым ясады, мәсәлән, Италиядә, Брюссельдә һәм Швейцариядә.

24:10.079 --> 24:15.920
Югыйсә, 5G булдырыла алмас иде.

24:15.920 --> 24:25.319
Мин туган шәһәрем Оребро янындагы ун мәктәптә үлчәүләр
үткәрдем, һәм мәктәп мәйданчыкларында радиация бик югары.

24:25.319 --> 24:32.537
Бу 10 000 микроватт, ягъни квадрат метрга якынча
30–40 000 микроватт тәшкил итә, бу төрле

24:32.537 --> 24:37.440
тикшеренүләрдә ачыкланган токсик дәрәҗәдән шактый югары.

24:37.440 --> 24:41.519
Без күрәбез ки, барлык яшь төркемнәре дә зарарлана.

24:41.519 --> 24:48.839
Ләкин әдәбияттагы башка тикшеренүләрдән без беләбез ки,
балалар гадәттә олыларга караганда күпкә сизгеррәк булалар.

24:48.839 --> 24:54.039
Һәм бу, әлбәттә, мәктәпләрдәге хәлгә
кагылышлы рәвештә борчылуга сәбәп.

24:54.039 --> 25:00.983
Без Wi-Fiны күп кулланабыз һәм беләбез ки, ул мәктәп
укучылары өчен үсә барган проблема булып тора, аларда

25:00.983 --> 25:06.339
арыганлык, баш авыртулары һәм башка шундый симптомнар китерә.

25:09.839 --> 25:16.440
Телекоммуникация сәнәгате, әлбәттә,
5Gны киңәйтүдә төп этәргеч булып тора.

25:16.440 --> 25:24.720
5G нигездә халык ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен
түгел, ә сәнәгать ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен кирәк.

25:24.720 --> 25:31.803
Кызганычка каршы, тармак безнең тикшеренү нәтиҗәләренә
дә, аларның яңа 5G технологиясенең сәламәтлеккә җитди

25:31.803 --> 25:36.480
нәтиҗәләре турында хисапларга да бернинди кызыксыну күрсәтмәде.

25:36.480 --> 25:41.799
Аның урынына алар сәламәтлеккә килгән
зыянны яшерү өчен чаралар күрделәр.

25:41.799 --> 25:49.997
Мәсәлән, дөньядагы 5G база станцияләренең төп тәэмин итүчесе
булган Ericsson компаниясенең вәкиле безнең

25:49.997 --> 25:59.380
беренче очракны өйрәнүне бастырган нәшриятчыга
электрон хат җибәреп, мәкаләбезне кире алуны сорады.

26:08.799 --> 26:16.820
Бу сәнәгатьнең сәламәтлек куркынычларын яшерергә
тырышуының һәм сәламәтлек нәтиҗәләренә карата

26:16.820 --> 26:21.960
теләсә нинди объектив тикшерүгә кызыксынмавының дәлиле.

26:21.960 --> 26:29.279
Бу очрак хисаплары мөһим, чөнки алар
нәрсәдер бара икәнен күрсәтүче кисәтү билгеләре.

26:29.279 --> 26:42.839
Бу беренче сигнал. Элек шахталарда һава
сыйфатын тикшерү өчен кулланылган канарейкалар кебек.

26:42.839 --> 26:46.960
Авырып китүләре – эшләрнең яхшы бармавын күрсәткән билге иде.

26:46.960 --> 26:56.519
Әгәр тарихка күз салсагыз, күп медицина белемнәре очрак
өйрәнүләре, мәсәлән, очрак хисаплары белән башланган.

26:56.519 --> 26:59.519
Бу монда нәрсәдер дөрес түгеллеген күрсәткән беренче билге.

26:59.519 --> 27:07.000
Әлбәттә, аларны өстәмә тикшеренүләр һәм
зуррак очрак серияләре белән тулыландырырга кирәк.

27:07.000 --> 27:16.543
Кешеләрне өйләрендә бу радиациягә көчләп дучар итәләр,
кире кагу мөмкинлеге бирмичә, ризалыкларын сорамыйча –

27:16.543 --> 27:21.759
һәм аның зыянсыз булуын раслый торган тикшеренүләр юк.

27:21.759 --> 27:28.342
Карама-каршы, аның зыянлы булуына дәлилләр
арта бара, һәм көннән-көн күбрәк галимнәр

27:28.342 --> 27:31.880
сәламәтлек өчен куркынычлар турында кисәтә.

27:31.880 --> 27:39.359
Бу хәл, әлбәттә, без демократик
җәмгыятьтән көтәргә тиеш булганнан киресенчә.

27:39.359 --> 27:46.680
Бу сәнәгатьнең җәмгыятьнең бу куркынычлар белән
ничек көрәшүенә артык зур йогынты ясавын күрсәтә.

27:46.680 --> 27:55.967
Бу шулай ук ICNIRP, Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO)
һәм Европа Комиссиясе кебек оешмалар һәм агентлыклар халыкны

27:55.967 --> 28:01.880
сакларга дәгъва итсәләр дә, чынлыкта моны эшләмәүләрен күрсәтә.

28:01.880 --> 28:05.759
Син бу дәрәҗәнең ICNIRP дәрәҗәләреннән түбәнрәк булуын әйтәсең.

28:05.759 --> 28:15.200
Ләкин әгәр дә сез 5Gны бары тик медицина
күзлегеннән карасагыз, ул булырга тиеш түгел, 6G да шулай ук.

28:15.200 --> 28:21.880
Ләкин моны тоткарлаучы көчләр, әлбәттә, бик көчле.

28:21.880 --> 28:24.920
Бер киңәш, әлбәттә, 5Gны сүтеп ташлау булыр иде.

28:24.920 --> 28:35.240
Бу кешеләргә мәҗбүрләп салынган токсик
фактор, чөнки кешеләрнең ризалыгын сорамыйлар.

28:35.240 --> 28:40.085
5G очраклары буенча үткәрелгән өйрәнүләрдә иң киң таралган һәм иң
җитди симптомнар арасында йокы бозылулары, баш авыртулары,

28:40.085 --> 28:44.305
ару-талу, ачуланучанлык, игътибар туплау проблемалары, кыска
вакытлы хәтерне югалту, эмоциональ киеренкелек,

28:44.305 --> 28:51.200
депрессия, борчылу/паника һәм югары яки тәртипсез пульс
булган. Бу симптомнар микродулкынлы синдромга туры килә.

28:51.200 --> 28:57.712
5G антенналары янындагы йортларда үлчәнгән иң югары радиация
дәрәҗәсе 2,5–3,18 миллион мкВт/м² арасында булган. Бу дәрәҗә

28:57.712 --> 29:03.525
берничә көн эчендә авыру китергән. Ул кайбер галимнәр тәкъдим
иткән 1–100 мкВт/м² дәрәҗәсеннән шактый югары.

29:03.525 --> 29:10.299
ICNIRP һәм Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы
(WHO) тәкъдим иткән чикләр – 10 миллион мкВт/м².

29:29.400 --> 29:36.680
Мобиль телефон нурланышыннан зыян күргән кешеләр
еш кына бары тик шикаятьләре өчен генә тындырыла.

29:36.680 --> 29:42.960
Аларның хәле сәнәгать, сәясәт һәм төп
массакүләм мәгълүмат чараларының сюжетына туры килми.

29:42.960 --> 29:45.440
Шуңа күрә төп массакүләм мәгълүмат
чаралары аларны игътибарга алмый.

29:45.440 --> 29:52.960
Шулай итеп, гадәттә, аларның хәлләрен
җәмәгатьчелеккә җиткерүче һәм хәлне төзәтүче кешеләре юк.

29:52.960 --> 29:59.759
Җәмәгатьчелек ачыклыгы җитмәү мәсьәләсен
хәл итүче платформаларның берсе – Vetopedia.

29:59.759 --> 30:02.160
Сез мобиль телефоннар аркасында килеп чыккан зыянны күрдегезме?

30:02.160 --> 30:06.559
Аны Ветопедиядә калдырыгыз – каршы
фикерләрнең ирекле энциклопедиясе!

30:06.559 --> 30:10.759
www.vetopedia.org

30:10.759 --> 30:15.119
Әгәр сез үзегез зыян күргән булсагыз яки мондый
хәлне кичергән кешене белсәгез, зинһар, теркәлегез.

30:15.119 --> 30:18.960
Шулай итеп, син үзеңне һәм үзеңнең
авыр хәлеңне ишетелдереп буласың.