WEBVTT

00:00.320 --> 00:07.202
Kwingxelo yeMedUX, iStockholm ichazwe
njengesixeko esinamava angcono kakhulu e-5G eYurophu

00:07.202 --> 00:12.359
ngo-2025. Emva kwesi saziso kukho inyaniso embi kakhulu.

00:12.359 --> 00:14.080
Iifilimu nezinye izinto zibonisa:

00:14.080 --> 00:18.820
I-5G – Ibali elingaxoxwanga

00:21.559 --> 00:24.820
Stockholm, eSweden

00:26.519 --> 00:31.320
I-5G yaziswa eSweden nakwamanye amazwe amaninzi ngo-2020.

00:31.320 --> 00:37.096
Le teknoloji intsha kulindeleke ukuba inikeze
isantya sokuthumela esiphezulu kakhulu kwaye

00:37.096 --> 00:40.719
isebenzisa iifrikwensi eziphezulu kune-3G ne-4G.

00:40.719 --> 00:47.920
I-5G ikhupha amanqanaba e-radiation ye-microwave aphezulu
ngokuphindwe ka-10 ukuya ku-100 kunenkqubo zangaphambili.

00:47.920 --> 00:53.882
Ukusetyenziswa kwe-5G kwaqaliswa ngaphandle
kokuba kwenziwe naziphi na izifundo zangaphambili

00:53.882 --> 00:57.679
zokuphanda ngeziphumo zempilo zale teknoloji intsha.

00:57.679 --> 01:03.679
Ndingugqirha, ndingusokholoji womhlaza,
kwaye ndinyange izigulana ezinomhlaza.

01:03.679 --> 01:12.799
Ndiqale ukuphanda ngezinto ezingqongileyo kunye neengozi
zomhlaza xa umcimbi we-Agent Orange wavela naseSweden.

01:12.799 --> 01:23.386
Loo nto yayikwiminyaka yoo-60 neyo-70, kwaye kwiminyaka yoo-80
okanye ekupheleni kweyo-70, ndandinazo izigulane ezinoluhlobo

01:23.386 --> 01:29.560
oluthile lomhlaza olwalutshizwe emahlathini nge-Agent Orange.

01:29.560 --> 01:35.239
Ngelo xesha, kwakungaziwa kakhulu ukuba
yayiyingxaki yedayoksini, ingxaki yokutshicilelwa yi-TCDD.

01:35.239 --> 01:44.307
Ndenze olunye uphando ngezinto ezingcolisayo ze-organic ezihlala
ixesha elide ezifana nee-PCBs kunye neengozi zomhlaza, njalo

01:44.307 --> 01:50.763
njalo. Ekugqibeleni, ndachitha iminyaka
engamashumi amabini nangaphezulu ndisenza uphando

01:50.763 --> 01:54.719
ngemisebe ye-radiofrequency kunye neengozi zomhlaza.

01:54.719 --> 02:05.191
Sipapashe izifundo ezininzi ngeengozi zomhlaza, ingakumbi malunga
nokusetyenziswa kweselfowuni kunye neengozi zomhlaza kwingqondo,

02:05.191 --> 02:13.971
i-glioma, kunye nokuphulukana nokuva, i-acoustic neuroma.
Izifundo zethu nezinye zibonise ukuba unomngcipheko

02:13.971 --> 02:23.960
ophindwe kabini ukuya kukathathu womhlaza ukuba usebenzise
iselfowuni iminyaka eliqela, iminyaka eli-10 okanye ngaphezulu.

02:23.960 --> 02:30.978
Ukusukela ngoko, siphande ngegalelo lokusingqongileyo lweemvamisa
zikanomathotholo, ingakumbi ezivela

02:30.978 --> 02:37.719
kwiintsika zikanomathotholo, nto leyo eyinkathazo
yokwenene nekhulayo ngokungeniswa kwe-5G, njl.

02:37.719 --> 02:48.520
Ndinguntatheli – ndidla ngokubizwa ngokuba yintatheli yophando –
kwaye ndenze iidocumentary ezininzi, ingakumbi zikanomathotholo.

02:48.520 --> 02:56.820
Ndisebenze kurhulumente waseSweden iminyaka emininzi, ikakhulu
kunomathotholo kwaye kancinci nakumabonakude.

02:56.820 --> 03:04.400
Kwiminyaka embalwa edlulileyo, ndaqalisa
isitishi sam, iFolkets Radio – Unomathotholo Wabantu.

03:04.400 --> 03:14.159
Ndicinga ukuba yayilelo xesha xa kwakusaziswa i-5G. Ndandimazi
indoda eyayizulazula eStockholm ilinganisa kumakhaya abantu.

03:14.159 --> 03:17.599
Ndinikwe ithuba lokuhamba naye usuku olunye.

03:17.599 --> 03:24.039
Ndathatha irekhoda yam nemakrofoni, saza saqhuba
sijikeleza iStockholm sadibana nabantu ababekhalaza ngayo.

03:24.039 --> 03:32.311
Kwindawo enye ngokukodwa eKista, ingqila yaseStockholm, kwakukho
umfazi, ndicinga ukuba wayengowase-Iran, owayekhalaza ngokuba

03:32.311 --> 03:39.352
kwakukho iintanteni ezininzi eluphahleni lwakhe, kanye ngaphezulu
kwesilingi yakhe. Kwaye intombi yakhe yayivuka

03:39.352 --> 03:45.879
ebusuku iphuma igazi empumlweni inengxaki
ezahlukeneyo – kwaye wayedandathekile ngokwenene.

03:45.879 --> 03:52.980
Ndenze udliwano-ndlebe naye kwaye kwakubuhlungu entliziyweni,
kodwa andakwazi kuva nto. Ngoko ndambuza ukuba angandibonisa

03:52.980 --> 03:56.560
na indawo eflethini yakhe acinga ukuba imbi ngokwenene.

03:56.560 --> 04:03.098
Wathi ke: Nantsi itafile yokutyela,
asisayisebenzisi, kuba nkqu nabantu abaza apha abangazi nto

04:03.098 --> 04:07.759
bayabuza ukuba ikhona na into engaqhelekanga ngale flethi.

04:07.759 --> 04:14.344
Ndiye ndathi kulungile, ndahlala phantsi ndavula
iwotshi yam yokumisa kunye nesixhobo sam sokurekhoda,

04:14.344 --> 04:18.399
kodwa akwenzeka nto – umzuzu omnye, emibini, emithathu.

04:18.399 --> 04:26.399
Kodwa ke, emva kwemizuzu emine, kwaqala ukundivunguza
esandleni nasengalweni, kwaye kwaba kubi ngakumbi nangakumbi.

04:26.399 --> 04:35.979
Emva kwemizuzu esixhenxe, ndagqiba kwelokuba,
ewe, ndiva into, ndaza ndathi enkosi. Xa ndaphuma

04:35.979 --> 04:40.920
kwilifti, kwakungathi indlovu imi esifubeni sam.

04:40.920 --> 04:51.199
Bendingakwazi ukuphefumla kangangemizuzwana embalwa.

04:51.199 --> 04:58.040
Kwaye yayilelo ixesha lokuqala ndakha
ndasiva ngokwenene: Oku kuyasebenza.

04:58.040 --> 05:06.654
Isibakala sokuba i-5G yaziswa ngaphandle kophando lwangaphambili
lokhuseleko siqukisile izazinzulu ezithile ezazifune ukuba

05:06.654 --> 05:11.000
kuphunyezwe uphando lokhuseleko phambi kokuba yaziswe i-5G.

05:11.000 --> 05:18.013
Babenenkxalabo yokuba i-5G inokukhokelela kwiziphumo
ezibi zempilo ngenxa yamanqanaba aphezulu

05:18.013 --> 05:22.839
enkcazelo-mkhanyo kunye nokusetyenziswa kweemvamisa ezintsha.

05:22.839 --> 05:31.055
Baye bagxininisa ukuba iziphumo eziyingozi zeenkqubo
zangaphambili ezifana ne-2G, i-3G kunye ne-4G sele

05:31.055 --> 05:36.839
zenzekile kumanqanaba aphantsi kakhulu kunalawo amagqunyi e-5G.

05:36.839 --> 05:46.360
Emva konyaka okanye emibini, ndafudukela apha
ndaza ndeva intlungu yohlobo oluthile esifubeni sam.

05:46.360 --> 05:52.879
Ndaza ndacinga, ndathi, "Ngokuqhelekileyo
andinakuba nako oko." Ndazibuza ukuba kutheni ndinako.

05:52.879 --> 06:02.600
Kodwa ngenxa yokuba bendicinga ngesi sihloko, kwafika kum:
Kuthekani ukuba esi sithuthi se-5G siyandichaphazela ngokwenene?

06:02.600 --> 06:08.587
Ngoko ke ndabuza omnye wabantu endandibonisana nabo,
onesi sixhobo sokulinganisa, i-EMF meter, ukuba

06:08.587 --> 06:12.680
angakwazi na ukuza apha kwam aze athathe imilinganiselo.

06:12.680 --> 06:18.600
Wenza njalo waza wathi, 'Owu, eneneni
iphezulu kakhulu kwigumbi lakho lokulala. '

06:18.600 --> 06:25.537
ISiseko saseSweden soKhuselo kwiMitha siye saxelelwa ngabantu
abaliqela abakhalaza ngeempawu ezahlukeneyo, ezifana

06:25.537 --> 06:32.230
nokuphazamiseka koluthambo, iintloko ezibuhlungu,
isiyezi neengxaki zentliziyo, emva kokuba kufakwe izikhululo

06:32.230 --> 06:36.240
zosasazo ze-5G kufutshane neeflethi okanye izindlu zabo.

06:36.240 --> 06:43.668
La ngawona mqondiso afanayo kanye afunyenwe kuphando
lwenzululwazi kule minyaka ingama-25 idlulileyo

06:43.668 --> 06:48.519
kubantu abahlala kufutshane neentsika zefowuni eziphathwayo.

06:48.519 --> 06:56.639
UGqr Lennart Hardell wayecebise ukuba siphande
ngeziphumo zempilo kunye namanqanaba entshinga e-5G.

06:56.639 --> 07:01.720
Sipapashe izifundo zemeko ezisibhozo kunye
nesishwankathelo sezifundo ukuza kuthi ga ngoku.

07:01.720 --> 07:08.919
Kuyothusa ukuba olu phononongo lwamatyala kuphela
lwezifundo ezikhoyo ukuza kuthi ga ngoku, oluhlolisise

07:08.919 --> 07:12.759
iziphumo zempilo ze-5G ebantwini kubomi bokwenyani.

07:12.759 --> 07:18.600
Ngokokwazi kwam, olu hlobo lophando
alwenziwa kwenye indawo ehlabathini.

07:18.600 --> 07:30.563
Kodwa kubekho iingxelo zabantu abaxela iimpawu emva kokuba i-5G
ifakelwe kwisakhiwo sabo okanye ngaphesheya kwesitalato. Bave

07:30.563 --> 07:39.271
ukuba neempawu eziqhelekileyo ezinokuthi zibizwe
njenge-microwave syndrome, eziquka intloko

07:39.271 --> 07:44.439
ebuhlungu, ukudinwa, iingxaki zokulala, njalo njalo.

07:44.439 --> 07:50.480
Kakade ke, kusenokubakho iintlungu
zezihlunu kunye neengxaki zesisu okanye zentliziyo.

07:50.480 --> 07:58.423
Ngoko ke, zininzi iimpawu, kwaye zinokuvela ngokukhawuleza
kakhulu xa umzimba uchanjululwe kwimitha – ngokungafaniyo

07:58.423 --> 08:02.120
nomhlaza, esingekawuphandi, ongumphumo wexesha elide.

08:02.120 --> 08:09.111
I-5G yasungulwa eSweden kwiminyaka emine okanye
emihlanu eyadlulayo, ngo-2020 – kwaye umhlaza oza kuba

08:09.111 --> 08:13.600
sisiphumo uza kuvela kwiminyaka eli-10, eli-15 okanye eli-20.

08:13.600 --> 08:19.155
Akukho nje kuphela umngcipheko wamathuba aza eza
wesifo somhlaza, kodwa kukwakho nezi mpawu zibukhali

08:19.155 --> 08:22.399
abanye abantu abaziphuhlisayo baze abanye bangaziphuhlisi.

08:22.399 --> 08:29.839
Abantu abaninzi mhlawumbi sele benazo, kodwa
abazi ngobudlelwane bazo nokukhanya okunamaza eradio.

08:29.839 --> 08:37.639
Ngaphezu koko, ifana neemphando zakudala zokuvukisa, kuba uninzi
lwaba bantu kwafuneka baphume kwi-ofisi okanye

08:37.639 --> 08:45.960
ekhaya labo baye kuhlala kwenye indawo, ze iimpawu zabo
ziphele kungekudala, kungaphelanga nentsuku ezimbalwa.

08:45.960 --> 08:52.240
Ndihlale kwiflethi yam phantse iminyaka engama-30.

08:52.240 --> 08:58.840
Kwaye bendinezikhululo zosasazo ze-3G ne-4G
kufutshane nefulethi yam iminyaka emininzi.

08:58.840 --> 09:04.919
Kodwa emva kokuba benyuselwe kwi-5G,
kwafakwa ii-antena ezininzi ngakumbi.

09:04.919 --> 09:09.919
Iinxalenye ze-antenna bezikhulu ngokuphindwe kathathu.

09:09.919 --> 09:17.171
Eyona nto yandixhalabisayo yeyokuba ndabona
ukuba bezijoliswe ngqo kwiflethi yam. Kwaye bezifakwe

09:17.171 --> 09:20.759
kwisakhiwo esingaphantsi kweso bendihlala kuso.

09:20.759 --> 09:31.879
Yayikanye phambi kwendlu yam, ndaza ndayilinganisa kamva;
yayikumalunga neemitha ezingama-22 ukusuka kwiflethi yam.

09:31.879 --> 09:43.279
Kwiveki yokuqala, ndaqaphela ipateni apho bendisiva ukubetha
okomeleleyo kwentliziyo rhoqo ngokuhlwa ngeye-10 okanye ngeye-11.

09:43.279 --> 09:49.440
Kwaye kwahlala ubusuku bonke ndide ndaphuma endlwini ekuseni.

09:49.440 --> 09:54.829
Ndaza ndakhumbula: njengoko iveki
yayisondela, intliziyo yam yabetha ingayeki ukusukela

09:54.829 --> 09:57.919
ngobusuku bangoLwesihlanu kude kuse ngoMvulo.

09:57.919 --> 10:04.200
Bendingasenamandla kwaye ndaqala ukubhabha intloko.

10:04.200 --> 10:15.915
Intombi yam endandisahlukene nayo izokundibona. Emva
kokuhlala kwigumbi lam lokuhlala isiqingatha seyure, yeva

10:15.915 --> 10:21.879
iintlungu engqondweni yayo, yaqala ukulila yaza yabuza:

10:21.879 --> 10:30.139
Kwenzeka ntoni apha? Yintoni leyo? Ingaba yile
antenna, i-antenna ye-5G? Kwenzeka ntoni apha?

10:40.639 --> 10:53.320
Emva kokuhlala kwiflethi enye iminyaka elishumi, ndaqaphela
ngoNovemba 2021 ukuba kwakusenziwa umsebenzi eluphahleni.

10:53.320 --> 11:01.430
Ndabuza-buza ndaza ndafumanisa ukuba enye
yeenkampani eziphambili zezomnxeba zaseSweden iza

11:01.430 --> 11:05.679
kufaka ii-antena ezintsha ze-5G eluphahleni.

11:05.679 --> 11:13.360
Ngaphambili, bekukho isikhululo sokudlulisela
esiphakathi kophahla sesixokelelwano sonxibelelwano esidala.

11:13.360 --> 11:17.840
Bendiyazi ukuba kunokwenzeka ukulinganisa imitha ye-microwave.

11:17.840 --> 11:26.172
Yiyo loo nto ndaqhagamshelana nengcali eyakwaziyo
ukuyilinganisa ngokuchanekileyo phambi kokuba ifakwe. Oku

11:26.172 --> 11:31.159
kusinike imilinganiselo phambi kokuba i-antenna ye-5G imiswe.

11:31.159 --> 11:37.679
Xa kwaziswa i-5G, ndakhawuleza ndaba neempawu ezicacileyo.

11:37.679 --> 11:48.879
Bendiziva kakubi kakhulu, ndinentloko ebuhlungu,
isiyezi, ukuqhwaba kweendlebe, nokurhawuzelela.

11:48.879 --> 11:52.240
Ndizamile ukulala kwelinye igumbi.

11:52.240 --> 11:55.279
Ndaziva ngcono kancinci apho, kodwa hayi kakhulu.

11:55.279 --> 12:03.720
Bendiyazi ukuba isenokuba yimpembelelo yeplacebo,
ukuba iingcinga neemvakalelo zichaphazela ukugweba.

12:03.720 --> 12:08.143
Ndiqaphele ngenyameko indlela endiziva ngayo
emsebenzini, ngaphakathi, ngaphandle,

12:08.143 --> 12:11.200
kumagumbi awohlukeneyo nakumakhaya abanye abantu.

12:11.200 --> 12:20.480
Iimpawu ezifanayo zabuya kwakhona ndisendlini –
kwaye zaziba mbi ngokukodwa xa ndilele ebhedini.

12:20.480 --> 12:32.000
Xa saqaphela ukuba sele isetyenziswa, ndaphinda
ndaqhagamshelana nengcali eyayenze imilinganiselo.

12:32.000 --> 12:41.679
Ngenxa yamanqanaba entsokolo awayesele ekwazi ukuwalinganisa,
wathi, "Akunakuhlala apha, phakisha izinto zakho!"

12:41.679 --> 12:49.399
Phambi kokutshintsha i-antenna, ngenkqubo endala,
sifumene i-6,000 ye-microwatts kwimitha yesikwere.

12:49.399 --> 12:56.788
Emva kofakelo, xa ii-antena zazisebenza, safumana
ubuncinane i-2.5 yezigidi zee-microwatts kwimitha yesikwere

12:56.788 --> 13:01.919
nganye – elona nani liphezulu isixhobo esasinokulifumana.

13:01.919 --> 13:04.639
Ingakumbi ebhedini awayelele kuyo uKerstin.

13:04.639 --> 13:21.440
Saye saphakisha izinto zethu saza safudukela
kwiflethi engama-30 m² enesofa ejika ibe bubhedi netafile.

13:21.440 --> 13:25.360
Emva koko ndandikude kangangeeveki ezimbini.

13:25.360 --> 13:29.240
Xa ndabuya, ndazama ukuhlala ndedwa kwiflethi endala.

13:29.240 --> 13:32.039
Kulapho ke iimpawu zam zavela khona:

13:32.039 --> 13:45.399
Isicaphucaphu, ukubabomvu kolusu,
ukuvuthuza kweendlebe, ukopha kwempumlo, isiyezi.

13:45.399 --> 13:54.600
Ndaqonda ukuba nam andinakuhlala apha, ngoko
ke ndafudukela kwiflethi encinci kaKerstin.

13:54.600 --> 14:01.200
Iimpawu zanyamalala kwiintsuku ezimbalwa.

14:01.200 --> 14:08.460
Kwakucacile kakhulu ukuba iimpawu
zazinxulumene nefulethi yethu nento eyayikwisigcawu.

14:13.799 --> 14:18.120
Kwezinye iimeko, besinokulinganisa kwangaphambili.

14:18.120 --> 14:22.120
Zazingaphantsi, kodwa yayiyitekhnoloji eyahlukileyo.

14:22.120 --> 14:25.120
Mhlawumbi amawaka ambalwa ee-microwatts kwimitha yesikwere.

14:25.120 --> 14:33.679
Kodwa oko yayiyi-3G okanye i-4G ngelo xesha,
iintlobo zentsholo ezazikho phambi kwe-5G.

14:33.679 --> 14:37.840
Kodwa xa ifakwe i-5G, bafumana iimpawu ngokukhawuleza kakhulu.

14:37.840 --> 14:42.679
Kuyathakazelisa ukuba aba bantu baye
bakwazi ukunyamezela izizukulwana zangaphambili.

14:42.679 --> 14:48.799
Kodwa nge-5G, baye bavelisa ezi mpawu zingenakubalwa.

14:48.799 --> 14:54.200
Yayiyintlungu egqithisileyo
endingazange ndiyive ngaphambili ebomini bam.

14:54.200 --> 14:55.799
Yayiyeyona ntlungu inkulu endakha ndayiva.

14:55.799 --> 14:58.600
Kwenzeka izihlandlo eziliqela.

14:58.600 --> 15:02.120
Bendicinga ukuba ndiza kufa.

15:02.120 --> 15:10.440
Ndiye ndafumana iikhoneksi ndaza ndaqonda
ukuba kukho into engalunganga nge-antenna.

15:10.440 --> 15:11.919
Loo nto iyingozi.

15:11.919 --> 15:13.840
Kufuneka ndiphume apha.

15:13.840 --> 15:22.360
Ndiye ndakwazi ukuhlala nabantu abohlukeneyo, nto leyo
eyaba lusindiso lwam, kungenjalo ngendingenele ehotele.

15:22.360 --> 15:31.919
Bendinesaba ukuba ndingaphumla
ndingenakhaya ukuba andikwazanga ukulawula imeko.

15:31.919 --> 15:41.600
Ngalo lonke ixesha bendibuyela eflethini yam ukuya kulanda
izinto zam, iimpawu zam bezisiba mandundu. Ngalo lonke ixesha.

15:41.600 --> 15:49.235
Ndaye ndaqaphela ukuba iimpawu zazivela emva
kweeyure ezi-6 ukuya kwezi-8 kwaye ngamanye

15:49.235 --> 15:53.600
amaxesha zazihlala de kube lusuku olulandelayo.

15:53.600 --> 15:59.200
Ndaqaphela ukuba bendinentloko ebuhlungu iintsuku ezintlanu.

15:59.200 --> 16:02.600
Bekunzima ukusebenza ngeli xesha.

16:02.600 --> 16:09.292
Ndaqala ukuba buthathaka ngakumbi kwimitha,
kangangokuba andasanakwazi nokubamba imouse yekhompyutha yam

16:09.292 --> 16:13.440
yeBluetooth ngaphandle kokuva iintlungu ezigqithisileyo.

16:13.440 --> 16:15.679
Kwaye bendisebenzisa iminyaka.

16:15.679 --> 16:18.120
Ngesiquphe, andisakwazi ukumthwala.

16:18.120 --> 16:24.720
Ndaqaphela ukuba ndiba nesifo
sokunganyamezela umbane ngakumbi nangakumbi.

16:24.720 --> 16:35.460
Kwaye okukhona bendichanabeke kwimitha
eflethini yam, kokukhona izinto bezisiba zimbi.

16:44.159 --> 16:50.845
Oorhulumente bethu kunye neshishini bathi akukho zingozi
zempilo ezinxulumene nokukhanya kwe-5G kuba sinamanani

16:50.845 --> 16:54.919
athile amiselweyo athethwa ukuba asikhusela ekonakaleni.

16:54.919 --> 17:00.158
Nangona kunjalo, zisikhusela kuphela
kwisiphumo esikhawulezileyo sokufudumala esibonwa

17:00.158 --> 17:03.600
emva kweyure enye yokukhanya okugqithisileyo.

17:03.600 --> 17:12.051
Ngoko ke, azisikhuseli kwiziphumo ezingezinye zomitha yexesha
elide, ezifana nomhlaza, iingxaki zokulala, intloko

17:12.051 --> 17:20.400
ebuhlungu, iingxaki zentliziyo okanye ezinye
iziphumo eziyingozi ezingabangwa kukufudumeza. Yiloo nto

17:20.400 --> 17:27.519
Uninzi lwezenzululwazi luthatha ezi mida
njengezinganelanga ukukhusela kumonakalo wezempilo.

17:27.519 --> 17:30.799
Kutheni imida ingasabikhuseli?

17:30.799 --> 17:35.079
Impendulo yeyokuba zibalulekile kwishishini.

17:35.079 --> 17:42.656
La mda, awamkelwe ngamazwe amaninzi, acetyiswe
ngemibutho enamagunya efana ne-ICNIRP, i-World

17:42.656 --> 17:46.599
Health Organisation (WHO) kunye ne-European Commission.

17:46.599 --> 17:55.440
Zombini i-ICNIRP kunye ne-WHO zigxekwe ngokumela
iimfuno zecandelo loshishino kunokuba zimele impilo yoluntu.

17:55.440 --> 18:00.214
Kangangeminyaka emininzi, i-World Health
Organisation ide ifumene iminikelo evela

18:00.214 --> 18:03.720
kushishino lonxibelelwano ukuze ikhuthaze ezi mida.

18:03.720 --> 18:09.180
I-ICNIRP ikwagxekwe ngenxa yamakhonkco ayo neshishini.

18:14.200 --> 18:21.371
Kukho into ngobu buchwepheshe, kuba buvulwa
buthiywa ngokukhawuleza – obubizwa ngokuba

18:21.371 --> 18:25.359
yi-MIMO, i-Multiple Input Multiple Output radiation.

18:25.359 --> 18:31.799
Oku kukubhombwa komzimba wonke womntu
kwaye kubonakala kuyingxaki ngokukodwa.

18:31.799 --> 18:35.680
Esinye isizathu sisenokuba kukuba ayiphumli kakhulu.

18:35.680 --> 18:43.324
Ukuba ityhefu okanye imitha iyangena
kwinqanaba leeseli, kunokwenzeka umonakalo. Kodwa

18:43.324 --> 18:48.000
ngesiqhelo kukho indlela yokulungisa nakwiiseli.

18:48.000 --> 18:53.462
Oku akunakwenzeka nge-5G kuba ikhawuleza kakhulu
kwaye inomlinganiselo ophezulu wemigubaselo, nto

18:53.462 --> 18:56.880
leyo ebangela ezi ziphumo zokungcolisa umzimba womntu.

18:56.880 --> 19:00.799
Oku kusetyenziswa kwi-radiotherapy, kunyango lomhlaza.

19:00.799 --> 19:12.240
Endaweni yokuba ufake idosi kanye ngosuku, singayahlula
siyinike kabini, idosi enye yomitha ekuseni enye emva kwemini.

19:12.240 --> 19:23.920
Kwaye siyazi ukuba idosi enye xa yahlulwe yaba
zizisibini ngosuku, iyityhefu kakhulu kwiiseli zomhlaza.

19:23.920 --> 19:28.336
Oku kunxulumene nendlela yokulungisa; xa imitha
isetyenziswa ngamaxesha amafutshane, umzimba

19:28.336 --> 19:32.380
awunalo ixesha lokulungisa umonakalo obangelwe yiyo.

19:44.720 --> 19:51.000
Ngoko ke ndaba nesono kakhulu kwi-Wi-Fi nakwiBluetooth.

19:51.000 --> 19:55.599
Ndafudukela kwelinye iflethi, ndagula kakhulu.

19:55.599 --> 20:05.400
Ndandisekwimeko embi kakhulu kwaye ndandisiva kakhulu
kuzo zonke iintlobo zentshukumo-maza ye-electromagnetic.

20:05.400 --> 20:14.523
Le yingxaki ukuba uchaphazelekile, kuba sele ungasaphili phantsi
kuyo nayiphi na iflethi ngoku kuba kukho imitha eninzi kakhulu

20:14.523 --> 20:23.960
apho namhlanje – kwanakubamelwane bakho, kuba benazo izithethi
zeBluetooth, iirouters zeWi-Fi kunye neenethiwekhi ze-mesh.

20:23.960 --> 20:29.220
Sakhe uluntu olwenza abantu bagule namhlanje.

20:37.160 --> 20:51.440
Esi sisingeniso esinikwe ngummeli we-Ericsson ngo-2017
malunga nemida ye-EMF ekwandisweni kwenethiwekhi ye-5G.

20:51.440 --> 20:58.240
Indawo yokuvalwa yindawo apho abantu
abangakwaziyo ukuhlala okanye ukuhlala ixesha elide.

20:58.240 --> 21:06.612
Ukuba i-Ericsson ibikufuneka yamkele imida ephantsi
ngeemphindaphindo ezili-100 – okanye ngamanye amazwi, engqongqo

21:06.612 --> 21:14.037
ngeemphindaphindo ezili-100 kunemida ye-ICNIRP – ngoko indawo
yokukhutshwa ibiya kuba nkulu kakhulu xa

21:14.037 --> 21:21.599
ithelekiswa nendawo yokukhutshwa enemida ye-ICNIRP
kangangokuba ibiya kugubungela le ndawo kuphela.

21:21.599 --> 21:28.613
Oku kuneziphumo ezikhulu kwi-Ericsson, kwaye bafikelela
kwisigqibo sokuba ummandla wokukhululwa onemida

21:28.613 --> 21:37.059
ye-ICNIRP ephantsi ngokuphindwe ka-100 ungayenza
inkoliso ye-5G ibe yingxaki enkulu okanye ingenzeki.

21:41.799 --> 21:47.119
Kwelinye icala, zininzi kakhulu iizikhululo zosasazo ze-5G apha.

21:47.119 --> 21:55.703
Ndicinga ukuba singabala abasibhozo. Kwaye zikufuphi
nabantu abadlulayo ngeenyawo nasezintloko, kuba kukho

21:55.703 --> 22:01.160
isakhiwo esinye kuphela esifana nesesi esithe tyaba apha.

22:01.160 --> 22:05.640
Kwaye sinamanqanaba aphezulu kakhulu enxilongo apha.

22:05.640 --> 22:13.240
Okwangoku sinama-14, 15 eevolthi ngemitha,
kodwa sikhe safumana amanani aphezulu kakhulu.

22:13.240 --> 22:19.181
Ukuba uyahamba ungene kwicala lokukhupha imitha, umlinganiselo
wayo uya kuba phezulu kakhulu, malunga neevolthi ezingama-30

22:19.181 --> 22:24.301
ukuya kwezingama-40 ngemitha – nto leyo ekufuphi kakhulu
neevolthi ezingama-50 ngemitha apho kubonakaliswe

22:24.301 --> 22:27.680
umngcipheko owongezelelekileyo womhlaza kuphando lwezilwanyana.

22:27.680 --> 22:36.782
Le ndawo ngokuqinisekileyo ayikhuselekanga;
yindawo onokufumana kuyo isifo se-microwave okanye

22:36.782 --> 22:42.960
iimpawu ezibangelwa kukukhanya kwe-radiofrequency.

22:42.960 --> 22:49.723
Idolophu endala yakhiwe yaxinana ngezindlu kwaye inezitrato
ezimxinwa kakhulu, yiyo loo nto bafake

22:49.723 --> 22:56.440
imitha ye-radiation ephezulu kakhulu evela
kwizikhululo zosasazo ukuze ifikelele kule dolophu.

22:56.440 --> 23:04.359
Le teknoloji ayiphuhliswanga
kakuhle kwaye ayilawulwa kakuhle luluntu.

23:04.359 --> 23:09.799
Kwaye abantu abayakuqonda oko, ewe, okanye
abayazi, kuba awunakuyiva ivumba le-radiation.

23:09.799 --> 23:12.720
Awunakuyibona, awunakuyiva, njalo njalo.

23:12.720 --> 23:17.519
Lo ngumonzakalo wendalo okhethekileyo
ongachongwanga njengomonzakalo onobungozi.

23:17.519 --> 23:22.559
Kwenene kunjalo nakwii-dioxins,
ezibangela umhlaza kwiQela loku-1 ebantwini.

23:22.559 --> 23:28.400
Awunakuyiva ngevumba, awunakuyiva
ngokuchukumisa, awunakuyingcamla. Kufana kakhulu.

23:28.400 --> 23:37.839
Yinto efana nomhlaza efihlakeleyo esinayo ngoku
kwindalo yethu esingqongileyo, kwaye iya isomelela.

23:37.839 --> 23:46.920
Imida yokukhutshwa kwezinto eziyingozi idla ngokumiswa
ukukhusela uluntu, kwaye amashishini kufuneka ayithobele.

23:46.920 --> 23:52.319
Nangona kunjalo, kule meko, imida ibekwe
ngakumbi ukukhusela iimfuno zeshishini.

23:52.319 --> 23:56.279
Oku kwacaca phambi kokungeniswa kwe-5G.

23:56.279 --> 24:04.668
Ishishini laxhokonxa amazwe nemimandla ukuba amkele imida
ephantsi kunaleyo imiselwe yi-ICNIRP ne-WHO, ukuze loo mida

24:04.668 --> 24:10.079
ingakhuseli kangako, umzekelo e-Itali, eBrussels naseSwitzerland.

24:10.079 --> 24:15.920
Kungenjalo, i-5G ibingeke ikwazi ukusekwa.

24:15.920 --> 24:21.582
Ndithathe imilinganiselo kwizikolo ezilishumi
kufutshane nase-Örebro, idolophu yam, kwaye kukho

24:21.582 --> 24:25.319
imitha ye-radiation ephezulu kakhulu kwiibala zezikolo.

24:25.319 --> 24:33.321
Zii-10,000 microwatts, okanye malunga nama-30-40,000 microwatts
kwimitha yesikwere, nto leyo engaphezulu kakhulu kwinqanaba

24:33.321 --> 24:37.440
eliyityhefu elibonisiweyo ziinkqubo ezahlukeneyo zophando.

24:37.440 --> 24:41.519
Sibona ukuba onke amaqela eminyaka ayachaphazeleka.

24:41.519 --> 24:48.839
Kodwa siyazi ngokwezinye izifundo ezikhoyo ukuba
abantwana ngokubanzi banomoya kakhulu kunabantu abadala.

24:48.839 --> 24:54.039
Kwaye oko, ngokuqinisekileyo, yimbangela
yokuxhalaba, umzekelo ngokubhekiselele kwimeko ezikolweni.

24:54.039 --> 25:00.997
Sisebenzisa i-Wi-Fi kakhulu, kwaye siyazi
ukuba yingxaki ekhulayo kubantwana besikolo,

25:00.997 --> 25:06.339
ibangela ukudinwa, intloko ebuhlungu njalo njalo.

25:09.839 --> 25:16.440
I-indasitiri yonxibelelwano, ewe, ngoyena
mdlali uphambili okhokela ukwanda kwe-5G.

25:16.440 --> 25:24.720
I-5G ayifuneki ikakhulu ukuhlangabezana neemfuno zabantu,
kodwa endaweni yoko yeyokuhlangabezana neemfuno zoshishino.

25:24.720 --> 25:32.264
Ngelishwa, eli shishini alibonakalanga minqweno
kwiziphumo zophononongo lwethu okanye kwiingxelo ngeziphumo

25:32.264 --> 25:36.480
ezimbi kwezempilo zobuchwepheshe babo obutsha be-5G.

25:36.480 --> 25:41.799
Endaweni yoko, bathathe amanyathelo okufihla umonakalo kwimpilo.

25:41.799 --> 25:49.840
Umzekelo, ummeli ovela kwa-Ericsson – umboneleli ohamba phambili
wezikhululo ezisisiseko ze-5G ehlabathini –

25:49.840 --> 25:59.380
uthumele i-imeyile kumpapashi opapashe isifundo sethu
sokuqala semeko, ecela ukuba inqaku lethu lirhoxiswe.

26:08.799 --> 26:17.196
Oku bubungqina bokuba eli shishini lizama ngasese
ukufihla iingozi zempilo kwaye alinamdla kulo naluphi

26:17.196 --> 26:21.960
na uphando olungenamkhethe malunga neziphumo zempilo.

26:21.960 --> 26:29.279
Ezi ngxelo zamatyala zibalulekile kuba
zizilumkiso ezibonisa ukuba kukho into eyenzekayo.

26:29.279 --> 26:37.482
Lelo lixesabiso lokuqala. Njengeentaka ezincinci
ezazisetyenziswa emigodini ngaleyo minyaka

26:37.482 --> 26:42.839
yakudala ukuze zibone ukuba umoya umbi kangakanani na.

26:42.839 --> 26:46.960
Xa bagula, yayiluphawu lokuba izinto azihambi kakuhle.

26:46.960 --> 26:56.519
Ukuba ujonga imbali, ulwazi oluninzi lwezonyango lwaqala
ngeziphononongo zamatyala, ezifana neengxelo zamatyala.

26:56.519 --> 26:59.519
Loluphawu lokuqala lokuba kukho into engalunganga apha.

26:59.519 --> 27:07.000
Kakade ke, kufuneka zixhaswe ziifundo ezithe
vetshe kunye nothotho lwamatyala olukhulu.

27:07.000 --> 27:16.219
Abantu bayenziwa ngenkani ukuba babe kule mitha kumakhaya
abo, bengenalo ithuba lokuthi hayi, ngaphandle kwemvume

27:16.219 --> 27:21.759
yabo – kwaye ngaphandle kophando olubonisa ukuba ayinabungozi.

27:21.759 --> 27:31.880
Ngokwahlukileyo koko, kukho ubungqina obukhulayo bokuba iyingozi,
kwaye ziya zisanda izazinzulu ezilumkisa ngeengozi zempilo.

27:31.880 --> 27:39.359
Le meko, ewe, iyinto echaseneyo nento
ekufanele siyilindele kuluntu lwedemokhrasi.

27:39.359 --> 27:46.680
Oku kubonisa ukuba ishishini linempembelelo engaphezulu
kakhulu kwindlela uluntu olujongana ngayo nezi ngozi.

27:46.680 --> 27:56.025
Kukwabonisa ukuba la maziko nee-arhente,
anjenge-ICNIRP, i-WHO kunye ne-European Commission,

27:56.025 --> 28:01.880
zithi zikhusela uluntu, kodwa azikwenziyo oko.

28:01.880 --> 28:05.759
Uthi eli nqanaba lingaphantsi kamanqanaba e-ICNIRP.

28:05.759 --> 28:15.200
Kodwa ukuba ujonge i-5G ngokungqongqo ngokwembono yezonyango,
akufanelanga ibekho, kwaye ne-6G nayo ayifanelanga ibekho.

28:15.200 --> 28:21.880
Kodwa amandla abambe oku ngasemva, ewe, mathe ngqo.

28:21.880 --> 28:24.920
Icebiso elinye, ewe, lingaba kukuba kuqhawulwe i-5G.

28:24.920 --> 28:35.240
Yinto enetyhefu enyanzeliswa ebantwini, kuba abantu ababuzwanga.

28:35.240 --> 28:39.609
Phakathi kwezona mpawu zixhaphakileyo nezimandundu kwizifundo
zemeko ze-5G bekukho ukuphazamiseka ekulaleni, intloko ebuhlungu,

28:39.609 --> 28:43.427
ukudinwa kakhulu, ukukruquka lula, iingxaki zokugxila,
ukulahlekelwa yinkumbulo yexesha elifutshane, uxinzelelo

28:43.427 --> 28:46.523
lweemvakalelo, udandatheko, ixhala/ukothuka, kunye
nokubetha kwentliziyo okuphezulu okanye

28:46.523 --> 28:51.200
okungaqhelekanga. Ezi mpawu ziyahambelana nesifo se-microwave.

28:51.200 --> 28:57.306
Elona zinga liphezulu le-radiation elilinganisiweyo kumakhaya
akufutshane nee-antena ze-5G beliphakathi kwe-2.5 ne-3.18

28:57.306 --> 29:02.847
yezigidi ze-μW/m². Eli zinga libangele ukugula kwiintsuku
ezimbalwa. Liphezulu kakhulu kunomlinganiselo we-1

29:02.847 --> 29:10.299
ukuya kwi-100 ye-μW/m² ocetyiswa zizazinzulu ezithile.
Imida ecetyiswayo ye-ICNIRP ne-WHO yi-10 lezigidi ze-μW/m².

29:29.400 --> 29:36.680
Abo bachaphazelwa kukhukuliseko lwefowuni
ephathwayo bahlala bethe cwaka ngenxa nje yezikhalazo zabo.

29:36.680 --> 29:42.960
Ingxaki yabo ayihambelani nentshayelelo
yoshishino, ezopolitiko kunye namajelo eendaba aphambili.

29:42.960 --> 29:45.440
Yiyo loo nto zingahoywa ngamajelo eendaba aphambili.

29:45.440 --> 29:52.960
Ngoko ke, ngokomthetho, abantu abanjalo ababi nabo abanokuthi
babhengeze iingxaki zabo kuluntu baze balungise imeko.

29:52.960 --> 29:59.759
Enye iqonga elijongana nokunqongophala
kolu bango lwasesidlangalaleni yiVetopedia.

29:59.759 --> 30:02.160
Wakha wabona umonakalo obangelwe ziifowuni eziphathwayo?

30:02.160 --> 30:06.559
Yigcine kwiVetopedia –
i-encyclopaedia yasimahla yezizwi eziphikisayo!

30:06.559 --> 30:10.759
www.vetopedia.org

30:10.759 --> 30:15.119
Ukuba nawe uchaphazelekile okanye wazi
umntu ochaphazelekileyo, nceda ubhalise.

30:15.119 --> 30:18.960
Ngale ndlela, ungazenza zivakale wena nengxaki yakho.
