WEBVTT

00:00.192 --> 00:07.954
Patrik Baab – syantis politik ak jounalis – te travay
pou konpayi difizyon piblik pandan plizyè ane e li te trè

00:07.954 --> 00:12.980
pre reyalite lagè nan lès Ikrèn, Afganistan ak lòt kote.

00:12.980 --> 00:22.122
Nan otòn 2023, pami anpil lòt liv, "Sou Toude
Bò Fwon an – Vwayaj Mwen nan Ikrèn" te pibliye.

00:22.122 --> 00:24.560
Ale non – ale fè lagè!

00:24.560 --> 00:31.872
Avèk pawòl pwovokan sa yo, Patrik Baab vize fè yon
jèn ki gen 16 an panse nan powèm emosyonèl li a.

00:31.872 --> 00:34.643
Baab se yon moun ki konnen sa l ap ekri a.

00:34.643 --> 00:41.933
Theo, jan yo rele adolesan 16-zan an, se yon
adolesan nòmal ki deside rantre nan fòs lame yo.

00:41.933 --> 00:47.200
Konsa, li reprezante lòt moun ki
gen laj li ki ta renmen fè pa sa.

00:47.200 --> 00:52.406
Erè fatal la: prèske tout yo gen atant fo.

00:52.406 --> 00:56.316
Yo te tonbe nan pyèj taktik rekritman Bundeswehr la san reflechi.

00:56.316 --> 01:05.467
Yo eksplwate ak ladrès swaf jèn yo pou avanti ak antouzyasm yo
pou teknoloji pou enspire yo pouswiv yon karyè nan fòs lame yo.

01:05.467 --> 01:10.819
Anplis de sa, gen pwopagann lagè absid
la, ki pa menm kanpe devan lekòl yo.

01:10.819 --> 01:12.479
Tout sa ap bay fwi.

01:12.479 --> 01:19.629
Theo vle fè yon bagay pou lapè epi defann peyi li, jan
li te esplike sa bay prezantatè televizyon Anne Will.

01:19.629 --> 01:24.128
"Mwen okouran de risk yo," li te deklare sou pwogram li a.

01:24.128 --> 01:26.012
Men èske se vrèman konsa?

01:26.012 --> 01:28.050
Patrik Baab gen dout sou sa.

01:28.050 --> 01:32.448
Nan fòm powetik, li envite l vwayaje nan Donetsk.

01:32.448 --> 01:37.162
Lakay la, li montre l britalman e ouvètman laterè lagè a.

01:37.162 --> 01:38.827
Mesaj li klè:

01:38.827 --> 01:46.348
Nan nenpòt kalite konfli militè,
pwoblèm aktyèl la pa sou pwoteje peyi w!

01:46.348 --> 01:52.187
Okontrè, se moun ki grangou pouvwa ak
obsede ak pwofi k ap mal itilize sòlda yo.

01:52.187 --> 01:56.962
Pou yo reyalize objektif yo, asistan yo jete sab nan je moun.

01:56.962 --> 02:03.266
Yo pwovoke, ankite moun youn kont
lòt epi fwote men yo dèyè sèn nan.

02:03.266 --> 02:09.997
Sa k rete pou pèp yo nan fen a se lanmò,
devastasyon, soufrans ak dlo nan je san fen akòz lapenn.

02:09.997 --> 02:11.792
Ale donk – ale al nan lagè!

02:11.792 --> 02:17.057
Yon powèm ki touche kè, yon omaj pou lapè...

02:17.057 --> 02:20.360
Èske ou vle fè sa ki vrèman enpòtan?

02:20.360 --> 02:22.016
Alò, fè l!

02:22.016 --> 02:24.484
Antre nan Lame Britanik la!

02:24.484 --> 02:31.040
Ou vle defann valè oksidantal yo,
libète nou, tankou ou te fè nan Afganistan?

02:31.040 --> 02:32.704
Ale!

02:32.704 --> 02:35.585
Mwen granmoun. Mwen pap kanpe sou wout ou.

02:35.585 --> 02:38.829
Ou vle konnen sa lagè vle di? Alè!

02:38.829 --> 02:41.664
Ale nan lagè!

02:41.664 --> 02:45.210
Ou vle defann peyi ou? Alè!

02:45.210 --> 02:54.784
Kite yo di ou ke Ris yo ap vini, ke Putin pral la nan
pòt nou demen, si nou pa kenbe l deyò nan Donbass jodi a!

02:54.784 --> 03:05.294
Kwè sa yo di ou, paske moun ki pa konnen anyen dwe kwè anpil,
e moun ki pa kwè nan pwopagann nou ap fè travay lènmi nou yo!

03:05.294 --> 03:07.507
Kite tèt ou pouse kont Ris yo!

03:07.507 --> 03:10.334
Ale! Fèmen je w epi ale!

03:10.334 --> 03:17.146
Ale kote tè nwa a deja tranpe ak
san dè santèn de milye Ikrèn ak Ris.

03:17.146 --> 03:18.552
Ale!

03:18.552 --> 03:23.845
Zèb ap grandi sou kò ou ki mouri tou.

03:23.845 --> 03:29.183
Vini avè m Donetsk, kote menm timoun yo ap aprann sa lagè vle di,

03:29.183 --> 03:37.675
kote lagè sa a pa t kòmanse an
2022, men depi an 2014, sou Maidan an,

03:37.675 --> 03:46.720
kote lagè sa a te kòmanse ak asasinay Sektè Dwat la
te komèt, sa ou pa tande nan lekòl, ni nan inivèsite.

03:46.720 --> 03:53.656
Vini avè m nan vil la, kote tout moun
konnen sa li vle di pou viv nan zòn lanmò a.

03:53.656 --> 04:00.964
Kote elèv lekòl yo kwaze anba biwo yo lè klòch la
sonnen pou poz la, paske yo pè pwochen alèt bonm nan,

04:00.964 --> 04:09.280
e kote, nan mitan lannwit, nan rèv yo, yo
wè lanmò k ap fè travay li pandan tout lavi.

04:09.280 --> 04:16.780
Vini avè m nan Marioupòl, kote li ekri an penti blan sou
miray sousòl la: Sdez Detje! Timoun toujou ap viv isit la!

04:16.780 --> 04:18.820
Men kav la boule nèt.

04:18.820 --> 04:21.603
Pèsonn pa abite isit la ankò.

04:21.603 --> 04:26.426
Si ou vle konnen sa lagè vle di, vin!

04:26.426 --> 04:30.920
Si ou vle vini avè m nan liy kontak la, vini!

04:30.920 --> 04:35.890
Ale, , si w vle gade nan abis la atravè kavite fenèt boule yo,

04:35.890 --> 04:41.056
si w pa ka pipi nan fos la paske gen min papiyon ladan l,

04:41.056 --> 04:44.032
si w pa ka benyen pandan plizyè jou,

04:44.032 --> 04:50.825
lè dènye rasyon vè yo fin manje epi
pa gen anyen lòt ki rete pou manje ,

04:50.825 --> 04:58.733
lè w ap lé salte graj ki soti nan sistèm chofaj la
nan sousòl ki imid avèk lòt moun sal e deranje ,

04:58.733 --> 05:01.577
si se sèlman dlo sal ou genyen pou w bwè,

05:01.577 --> 05:07.232
si w pran dyantèri nan dlo sal, kontamine sa a,

05:07.232 --> 05:14.586
lè ou bezwen kaka anlè reyon loray la epi
lè ou pa ka jwenn zèb pou siye bouda w,

05:14.586 --> 05:21.781
si w toujou mete menm kilòt la nan premye,
dezyèm, twazyèm, katriyèm, senkyèm jou a epi

05:21.781 --> 05:26.355
poupou ki fin di ak rèd la akimile ladan l,

05:26.355 --> 05:32.714
lè w kouche nan pousyè a lannwit nan parka lame w
ki tranpe epi lè w pran frèt kase nan sezon fredi

05:32.714 --> 05:36.320
sou yon kabann plòch nan yon abri ki frèt glase,

05:36.320 --> 05:40.246
lè pise ak pisey enfeste inifòm ou ki santi move,

05:40.246 --> 05:46.940
lè yon pakèt ensèk ap manje po w, lè ou pran gale,

05:46.940 --> 05:58.818
Lè labou frèt ak imid kote w kanpe jiska cheviy ou jou an
jou fè po pye w vin ble-griz epi piti piti fè pye w pouri,

05:58.818 --> 06:04.733
lè pye tranché yo, plen san, kouche an pil nan pousyè a,

06:04.733 --> 06:07.488
lè rat yo ap mòde kadav yo

06:07.488 --> 06:12.900
epi kòkèy yo manje je ak trip moun ki mouri yo ,

06:12.900 --> 06:15.380
lè w tande siflèt ofisye yo,

06:15.380 --> 06:22.039
lè y ap kouri dèyè w ak yon pisto ki chaje,
dwèt ou sou detantè a, monte sou echèl la epi

06:22.039 --> 06:26.720
soti nan tranch la anba bal mitrayèt, nan min yo,

06:26.720 --> 06:30.960
lè dron yo ap vole vin sou ou an bann,

06:30.960 --> 06:40.440
Lè ou pa ka dòmi lannwit paske blese yo kwense
nan fil fè epi y ap jemi epi rele manman yo,

06:40.440 --> 06:49.175
Lè w ap tòde sou yon dra sal lopital la
epi pye w ap grate epi w anvi grate l,

06:49.175 --> 06:53.260
men pa gen pye ankò paske yo ampute janm ou,

06:53.260 --> 06:59.148
lè se sèlman doulè fantom nan ki fè w sonje ou
te gen yon janm , kote kounye a se sèlman yon

06:59.148 --> 07:03.404
mòso janm ki vlope nan yon pansman tranpe nan san,

07:03.404 --> 07:10.353
lè misil yo bloke sou telefòn ou epi
yo rive nan sib yo ak jewometri frèt,

07:10.353 --> 07:18.679
lè tout sa k rete nan armè w la se metal
fonn, lè w boule nan yon boul dife a 1,400 degre,

07:18.679 --> 07:21.216
lè sa a ou konnen sa lagè vle di.

07:21.216 --> 07:22.920
Alè!

07:22.920 --> 07:26.829
Pran gou libète ak avantur sa a!

07:26.829 --> 07:29.000
Ale vin yon ewo!

07:29.000 --> 07:33.780
Ale, lè pouvwa a ak medya yo kole ansanm tankou lakòl.

07:33.780 --> 07:40.480
Bay lavi ou pou moun ki voye ou la, men pa ale la ou menm!

07:40.480 --> 07:43.887
Pa santi w mal pou tèt ou! Ale!

07:43.887 --> 07:50.576
Ale jwenn lanmò ou pou moun ki fè diskou popilis sou emisyon
televizyon, ki rete dèyè liy yo oswa nan

07:50.576 --> 07:58.345
bunker yo epi mete pwòp pitit yo sou dènye avyon an
aletranje, paske yo se transatlantisyen fidèl.

07:58.345 --> 08:04.956
Ale! Si ou tonbe, mache bousye a ap monte! Kidonk ale!

08:04.956 --> 08:14.976
Men an premye gade yo, chita dèyè biwo yo
nan biwo editoryal yo, ap brase tas kafe yo.

08:14.976 --> 08:20.636
moun vanyan sa yo ki pa t ap voye pwòp
pitit pa yo nan tranché yo, gade yo byen,

08:20.636 --> 08:29.297
Jwè aza ak jwè jwèt kokiy nan gouvènman an ki vle
livre Taurus, men yo mouye tèt yo nan premye kout zam lan.

08:29.297 --> 08:36.236
Gade yo, chèf zam yo ap pete bouchon chanpay
pandan lòt yo ap senyen pou mouri sou zam yo.

08:36.236 --> 08:39.179
Gade yo byen.

08:39.179 --> 08:42.135
Ou jis bezwen gade figi mesye sa a.
