2030-жылга карата Климатты коргоо программасынын максаттарына жетүү үчүн Германия өкмөтү деңиздеги шамал
энергиясын кеңейтүүнү ылдам алдыга жылдырууну көздөйт.
Бул контекстте «оффшордук» деп аталган, деңиз жээгинен алыс жайгашкан шамал турбиналары
Түндүк деңизде курулуп, азыр да курулуп жатат.
Мисалы, Нордерней аралынан 33 чакырым алыстыкта жээктен алыс жайгашкан шамал электр станциясы бар, анда
дээрлик 100 шамал турбинасы бар, ар бири 125 метр бийиктикте жана болжол менен 1000 тонна салмакта.
Деңиз жээгиндеги шамал электр станцияларынан материкке шамал энергиясын ташуу үчүн бир нече Чыгыш Фризия аралдары – анын ичинде
Нордерней, Балтрум жана Лангеоог – сөзмө-сөз экиге бөлүнүүдө.
Бул аралдардын үстүнөн бир нече метр тереңдикке горизонталдык бургулоо колдонулуп, арал
астындагы электр кабелдерин «өткөрүп жиберүү» үчүн.
Бул максатта Балтрум аралында 15 метр туурасындагы коридор куруу пландалууда, ал кумдуу
аралдын түзүлүшүн сөзсүз түрдө туруктуураак кылбайт.
Кийинки бороон толкуну олуттуу кыйроого алып келиши мүмкүн.
Арал тургундары ошондой эле ичүүчү суу менен камсыздоодо маанилүү болгон жер астындагы таза суу
катмары буроо иштеринен жабыркашы мүмкүн деп кооптонушат.
Бул линза өтө сезгич. Суу менен камсыздоо кепилденбейт, аралдар негизинен жашоого жараксыз болуп калат.
Балтрум гана материкке суу түтүгү аркылуу туташкан.
Практикада «жашыл» электр энергиясы кандай көрүнөт?
Балтрумдун чыгыш жээгинде, азыркыга чейин сейрек кездешүүчү жээк куштары тынчтык менен көбөйүп келген жерде,
учурда (2025-жылдын июнуна карата) көптөгөн машиналар, унаалар жана курулуш материалдары сакталууда.
Мындан тышкары, Ваден деңизинде ири буроо кемелери якорь коюп турат. Бул болгону башталышы гана.
2030-жылдан кийин качандыр бир учурда коркунучтуу токойлорду кыйууну камтыган керектүү бардык курулуш
иштери бүткөндөн кийин электр энергиясын Түндүк деңизден Түштүк Германияга өткөрүү пландалууда.
Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча «климат активисттери» деп аталгандардан эч кандай нааразылык чыкпаса да, Түндүк деңиздеги
Боркум аралынын жээгинде табигый газды казып алуу үчүн пландалган буроо иштери «Fridays For
Future» активисттеринин катуу каршылыгына туш болду.
Бул жерде алардын көңүлү Вадден деңизин коргоого жана Европанын деңиз чөйрөсүн жакшы
абалга келтирүү боюнча максатына жетүүгө бурулган.
Эмне үчүн бул максаттар деңиздеги шамал турбинасын курууда да колдонулбайт?
Бирок бул электр энергиясы чындап эле «жашылбы»?
Теориялык жактан алганда, деңиз жээгинен алыс жайгашкан шамал турбиналары кургактагы окшош турбиналарга
караганда эки эсе көп электр энергиясын өндүрө алат.
Бирок шамал өтө күчтүү болгондо жана агрессивдүү туздуу деңиз абасынан улам роторлор токтоп калат,
бул тейлөө жана оңдоо чыгымдарын кыйла жогорулатат.
Мындан тышкары, электр энергиясын ушунчалык узак аралыкка ташыганда пайда болгон жогорку кубат жоготуулары кошулат:
Ар бир 100 км кабелде электр энергиясынын 1 пайызы жоголот.
Электр энергиясы түштүккө жеткенге чейин жоготуулар он пайызга чейин жетет.
Baltrum-Online порталы ошондой эле белгилейт:
"Жашыл электр энергиясы чындап эле 'жашыл' болуш үчүн бир нече жыл талап кылынат!"
Кыйын шарттар — ачык деңизде курулуш иштерин жүргүзүүдө жана материалдарды ташууда, мисалы, катуу толкундар, бороондор
жана 35 метрге чейинки суу тереңдиги — өтө көп энергия талап кылган жана мурда да, азыр да ири кыйынчылык болуп саналат.
Бул энергияны керектөөнү компенсациялоо үчүн жылдар талап кылынат, жана айрымдар заводдорду кайрадан демонтаждаш
керек деп эсептешет – бирок бул кантип иштей турганы белгисиз.
Деңиздеги шамал электр станциялары да табиятка тобокелдик жаратат. Мына бир нече мисал:
Негиздерди свайлоо деңиз сүт эмүүчүлөрүнө жана балыктарга зыяндуу таасир тийгизет, маанилүү азыктануу
аймактары жоголуп, көчмө канаттуулардын көчүү жолдору бузулат.
Ошентип, 2030-жылга карата күн тартибиндеги туруктуулук так тескери болуп чыкты.
Түштүккө электр энергиясын өндүрүү максатында деңиз жээгинен алыс жайгашкан шамал электр станцияларын кеңейтүү — бул бир
нече пайда көргүчтөрдүн пайдасы үчүн ресурстарды алдамчылык менен текке кетирүү жана табиятты жоопкерчиликсиз жок кылуу.
Бул – Агенда 2030дун чыныгы жүзү. Ошондой эле төмөнкү программаларга да көңүл буруңуз: