Mpo na kokokisa mikano ya Programme ya 2030 mpo na kobatela Climat, guvɛnɛmá ya Allemagne azali na
mokano ya kokolisa noki-noki énergie ya mopɛpɛ ya mbu.
Na kati ya likambo oyo, ba parcs éoliens marins, elingi koloba ba turbines ya mopɛpɛ oyo etongami na mbu pembeni ya
libongo, etongamaki mpe ezali kotongama na Mbu ya Nɔ́rdi.
Na ndakisa, na kilomɛtrɛ 33 mosika na esanga ya Norderney, ezali na esika ya ba turbines ya mopɛpɛ na mbu oyo ezali na
pene ya ba turbines 100, moko na moko ya yango ezali na bolai ya mɛtrɛ 125 mpe ezali na bozito ya pene ya tɔni 1000.
Mpo na komema nguya ya mopɛpɛ uta na ba fermes ya mopɛpɛ ya libongo kino na mabele ya monene, bazali
kokata bisanga ebele ya Frise ya Esti na katikati, lokola Norderney, Baltrum mpe Langeoog.
Yango ezali mpo ete bakosala libulu ya kolala mpo na kotimola na ngambo na ngambo ya bisanga na bozindo ya bamɛtrɛ
ebele, mpo na "kobimisa" bansinga ya kura na nse ya esanga.
Balani nzela ya bonene ya mɛtrɛ 15 mpo na ntina wana na esanga Baltrum, oyo ya solo ekokómisa te
lolenge esanga yango ya zelo etɛlɛmi makasi koleka.
Mbonge ya mopepe ya makasi oyo ekoya ekoki komema libebi monene.
Bafandi ya bisanga bazali mpe kobanga ete etando ya mai ya malamu oyo ezali na nse ya mabele, oyo ezali na ntina mingi mpo
na kopesa mai ya komela, ekoki kobebisama na kotimola mabele.
Lenti oyo ezali sensible mingi. Bopesi ya mayi ekozala lisusu garanti te, mpe bisanga ekokoma lokola esika ya kofanda te.
Kasi kaka Baltrum nde ekangisami na mabele ya monene na nzela ya tuyo ya mai.
Bongo, kura "ya vert" ezalaka ndenge nini na misala?
Na libongo ya este ya Baltrum, esika wapi bandeke ya libongo oyo emonanaka mingi te bazalaki kobota kozanga
kotungisama kino sikoyo, sikawa (na sanza ya motoba 2025) batondi bamasini, mituka mpe biloko ya kotonga ebele.
Lisusu, bamasuwa ya minene ya kotimola mabele ya nse ya mai bafandi na Mbu ya Wadden. Oyo ezali kaka ebandeli.
Sima ya mobu 2030, ntango misala nyonso ya botongi oyo esengeli ekosila, misala oyo ekobebisa zamba makasi mpenza, kura
ekotindama uta na Mbu ya Nɔ́rdi kino na sudi ya Allemagne.
Atako bato oyo babengami babundi mpo na climat babeleli te mpo na kobatela environnement, mwango ya kotimola mpo na kobimisa
gaz naturel pembeni ya esanga ya Borkum na Mbu ya Nɔ́rdi ekutani na botɛmɛli ya makasi uta na babundi ya Fridays For Future.
Awa, makanisi na bango ezali na kobatela Mbu ya Wadden mpe kokokisa mokano ya Eropa ya
kotia environnement ya mbu na ezalela ya malamu.
Mpo na nini mikano oyo etali mpe te botongi ya ba turbines ya mopɛpɛ ya na mbu?
Kasi kura oyo ezali mpenza "verte"?
Na théorie, ba turbines ya mopɛpɛ ya na mbu esengeli ekoka kobimisa courant mbala mibale
koleka ba turbines ya ndenge moko ya na mabele.
Kasi, ba rotors etelemaka tango mopɛpɛ ezali makasi mingi, mpe mpo na mopɛpɛ ya mbu ya mungwa oyo ebebisaka noki, yango esalaka
ete mosolo ya kobongisa mpe ya entretien ezala likolo mingi.
Bakisa na yango mpe bobungisi monene ya nguya oyo esalemaka ntango bazali komema kura na banzela ya milayi boye:
Pɔsɔ moko na nkama ya kura ebunga na bakilomɛtrɛ nkama moko ya kable.
Yango elingi koloba ete courant ekobungana kino na pɔsɔ zomi liboso ekoma na sudi.
Portal ya Baltrum-Online emonisi lisusu ete:
Ekozwa bambula ebele liboso kura ya vert ekoma mpenza 'vert'!
Makambo ya mpasi oyo ezalaka na botongi mpe na komema biloko na mbu ya monene, lokola mbonge ya makasi, mipɛpɛ ya
makasi mpe bozindo ya mai kino na mɛtrɛ 35, ezalaki mpe ezali komekama monene oyo esɛngaka makasi ebele.
Ekozwa bambula ebele mpo na kobalusa énergie oyo esalelami, mpe bamosusu bakanisaka ata ete baplante yango ekosengela lisusu
kobukama – atako eyebani malamu te ndenge nini yango ekosalema.
Ba fermes ya mopɛpɛ na mbu mpe ezali na makama mpo na biloko ya mokili. Talá mwa bandakisa:
Kotonga fondation na nzela ya ba pieux ezali na bopusi ya mabe likolo ya banyama ya mai oyo ebotaka mpe mbisi,
bisika ya ntina ya kolia ebungi mpe banzela ya bopemi ya bandɛkɛ oyo basalaka mobembo ebebisami.
Na boye, bokoli ya ntango molai oyo balendisi na Programme 2030 emonani nde ete ezali mpenza likambo ya bokeseni.
Koyikisa misala ya mopɛpɛ ya mbu mpo na kobimisa kura mpo na sudi ezali kobebisa biloko ya mokili na mayele
mabe mpe kobebisa zamba na ndenge ya bozoba, mpo na litomba ya bato moke oyo balukaka mbongo.
Oyo nde elongi ya solo ya Agenda 2030. Talá mpe ba programmes oyo elandi: