1
00:00:00,000 --> 00:00:00,680


2
00:00:00,680 --> 00:00:05,838
E le hore ho fihlellwe dipheo tsa Lenaneo la
Tshireletso ya Tlelaemete la 2030, mmuso wa Jeremane o

3
00:00:05,838 --> 00:00:09,359
batla ho potlakisa katoloso ya matla a moya a lewatle.

4
00:00:09,359 --> 00:00:13,822
Maemong ana, tse bitsoang mapolasi a moea a ka tlas'a leoatle, ke
hore, li-turbine tsa moea tse fumanehang

5
00:00:13,822 --> 00:00:18,375
leoatleng haufi le lebopo, li se li hahiloe
ebile li ntse li hahuoa Leoatleng le ka Leboea.

6
00:00:18,375 --> 00:00:24,412
Ka mohlala, sekelemithara tse 33 ho tloha sehlekehlekeng sa
Norderney, ho na le polasi ea moea e ka leoatleng e nang le

7
00:00:24,412 --> 00:00:28,826
li-turbine tsa moea tse ka bang 100, 'me e
'ngoe le e 'ngoe e bolelele ba limithara tse

8
00:00:28,826 --> 00:00:32,380
125 'me e boima ba lithane tse ka bang 1,000.

9
00:00:32,380 --> 00:00:37,346
E le hore matla a moea a tsamaisoe ho tloha mapolasing a moea a
ka thoko ho lebopo ho ea naheng e kholo,

10
00:00:37,346 --> 00:00:43,437
lihlekehleke tse 'maloa tsa East Frisian – ho kenyeletsoa
Norderney, Baltrum le Langeoog – li arotsoa ka lehare.

11
00:00:43,437 --> 00:00:49,093
Sena ke hobane ho cheka ho rapameng ho tla sebediswa ho cheka
ho tshela ditjhaba botebong ba dimithara tse mmalwa e le ho

12
00:00:49,093 --> 00:00:52,742
"phunya ho feta" dikgwele tsa motlakase tse ka tlasa tjhaba.

13
00:00:52,742 --> 00:00:58,739
Ho reriloe phallo e bophara ba limithara tse 15 molemong
ona Baltrum, e leng ntho e tla etsa hore sebopeho sa

14
00:00:58,739 --> 00:01:01,757
sehlekehleke sa lehlabathe se se ke sa tsitsa le ho feta.

15
00:01:01,757 --> 00:01:05,865
Leqhubu le latelang la lefeela le ka baka tshenyo e bohloko.

16
00:01:05,865 --> 00:01:11,130
Baahi ba lehae le bona ba tshaba hore lera la metsi a
tswang ka tlasa lefatshe, le leng bohlokwa bakeng sa

17
00:01:11,130 --> 00:01:14,737
phepelo ya metsi a nowang, le ka senngwa ke ho cheka.

18
00:01:14,737 --> 00:01:19,743
Lense ena e tsitsipane haholo. Phepelo ea metsi
e ne e ke ke ea hlola e tiisetsoa, 'me

19
00:01:19,743 --> 00:01:23,885
lihlekehleke li ne li tla fetoha tse ke keng tsa pheluoa.

20
00:01:23,885 --> 00:01:29,244
Hobane Baltrum e hokahantsoe le
naha e kholo feela ka phaepe ea metsi.

21
00:01:29,244 --> 00:01:33,010
Joale motlakase o "tala" o shebahala joang ha o sebelisoa?

22
00:01:33,010 --> 00:01:37,424
Lebopong le ka bochabela la Baltrum, moo linonyana tsa lebopong
tse sa tloaelehang li neng li khona ho ata ntle le tšitiso

23
00:01:37,424 --> 00:01:42,025
ho fihlela joale, hona joale (ho tloha ka Phuptjane 2025) ho
bolokiloe mechini e mengata, likoloi le lisebelisoa tsa kaho.

24
00:01:42,025 --> 00:01:46,815
Ho feta moo, likepe tse kholo tsa ho cheka li eme ka
liokobatsi Leoatleng la Wadden. Hona ke qaleho feela.

25
00:01:46,815 --> 00:01:52,198
Hang ha mosebetsi oohle oa kaho o hlokahalang o phethetsoe
nakoana kamorao ho 2030, o kenyeletsang ho rengoa ha

26
00:01:52,198 --> 00:01:58,498
meru ho tšabehang, motlakase o tla fetisetsoa ho
tloha Leoatleng le ka Leboea ho ea Jeremane e ka Boroa.

27
00:01:58,498 --> 00:02:04,404
Leha ho bile le ho se be le sello se matla ho tsoa ho ba bitsoang
baitseki ba tsa tlelaemete ho sireletsa tikoloho, morero oa ho

28
00:02:04,404 --> 00:02:09,433
cheka haufi le sehlekehleke sa Borkum se ka thoko ho
Leoatle le ka Leboea ho ntša khase ea tlhaho o kopane le

29
00:02:09,433 --> 00:02:13,236
boipelaetso bo matla ho tsoa ho baitseki ba Fridays For Future.

30
00:02:13,236 --> 00:02:17,606
Mona, sepheo sa bona ke ho sireletsa Lewatle
la Wadden le ho fihlella sepheo sa Europe sa

31
00:02:17,606 --> 00:02:20,576
ho beha tikoloho ea leoatle maemong a matle.

32
00:02:20,576 --> 00:02:25,457
Hobaneng lipheo tsena li sa sebetse le kahong
ea li-turbine tsa moea tse ka ntle ho lebopo?

33
00:02:25,457 --> 00:02:29,762
Empa na motlakase ona o hlile o "tala"?

34
00:02:29,762 --> 00:02:33,866
Ka khopolo, li-turbine tsa moea tse ka ntle ho lebopo la
leoatle li lokela ho khona ho hlahisa motlakase o menahaneng

35
00:02:33,866 --> 00:02:36,610
habeli ho feta li-turbine tse tšoanang tse ka lebopong la naha.

36
00:02:36,610 --> 00:02:43,178
Leha ho le jwalo, dirotoha di ema ha moya o le matla haholo, hape
le ka lebaka la moya o matla wa lewatle o

37
00:02:43,178 --> 00:02:49,268
letswai, e leng se bakang ditshenyehelo tse
phahameng haholo tsa tlhokomelo le tokiso.

38
00:02:49,268 --> 00:02:54,822
Ho tlatselletsa ho sena ke tahlehelo e kholo ea matla e
hlahang ha motlakase o tsamaisoa libakeng tse hole hakana:

39
00:02:54,822 --> 00:02:59,440
Peresente e le 'ngoe ea matla e lahleha ka
mor'a lik'hilomithara tse 100 tsa thapo.

40
00:02:59,440 --> 00:03:04,748
Seo e ka ba tahlehelo e ka etsang
liperesente tse leshome ha motlakase o fihla ka boroa.

41
00:03:04,748 --> 00:03:08,725
Portal ea Baltrum-Online e boetse e supa hore:

42
00:03:08,725 --> 00:03:12,434
Ho tla nka lilemo pele motlakase o tala o ka ba 'tala' kannete!

43
00:03:12,434 --> 00:03:18,500
Maemo a thata a amanang le kaho le ho tsamaisa thepa maoatle a
maholo, joalo ka maoatle a matla, lifefo le botebo ba

44
00:03:18,500 --> 00:03:25,654
metsi bo ka fihlang ho limithara tse 35, e ne e le, ebile e
ntse e le phephetso e kholo e hlokang matla a mangata haholo.

45
00:03:25,654 --> 00:03:31,324
Ho tla nka lilemo ho lekalekanya tšebeliso ena ea matla, 'me ba
bang ba bile ba lumela hore litšimo tseo

46
00:03:31,324 --> 00:03:37,124
li tla tlameha ho heletsoa hape – leha ho
sa hlake hore na sena se ka sebetsa joang.

47
00:03:37,124 --> 00:03:42,404
Mafamo a moea a ka ntle ho lebopo a boetse a baka
likotsi ho tlhaho. Mona ke mehlala e seng mekae feela:

48
00:03:42,404 --> 00:03:47,100
Ho cheka motheo ka lipalo ho na le litlamorao tse kotsi ho
liphoofolo tse anyesang tsa leoatleng le litlhapi,

49
00:03:47,100 --> 00:03:53,006
libaka tsa bohlokoa tsa ho fepela lia lahleha 'me
litsela tsa phallo ea linonyana tse fallang lia ameha.

50
00:03:53,006 --> 00:03:59,670
Ka hona, botsitso bo kgothaletswang ho Agenda
2030 bo iponahatsa e le se fapaneng hantle.

51
00:03:59,670 --> 00:04:05,272
Katoloso ea matla a moea a leoatle ka sepheo sa ho fehla
motlakase bakeng sa boroa ke tshenyo e khohlotsoeng ea lisebelisoa

52
00:04:05,272 --> 00:04:11,348
tsa tlhaho le timetso e bohlaswa ea tlhaho, e etselitsoeng
molemo oa ba seng bakae ba ikemiselitseng ho etsa phaello.

53
00:04:11,348 --> 00:04:17,403
Sena ke sefahleho sa nnete sa Agenda
2030. Sheba hape mananeo a latelang:

