2030 yilgi Iqlimni muhofaza qilish dasturining maqsadlariga erishish uchun Germaniya hukumati dengiz usti shamol energiyasini
kengaytirishni tez sur'atda amalga oshirishni xohlaydi.
Bu kontekstda, shunday deyiladigan dengiz bo'yi shamol elektr stansiyalari, ya'ni qirg'oqdan uzoqda dengizda joylashgan shamol
turbinalari Shimoliy dengizda qurilgan va hozir ham qurilmoqda.
Masalan, Norderney orolidan 33 kilometr uzoqlikda deyarli 100 ta shamol turbinalaridan iborat dengiz shamol elektr
stansiyasi joylashgan, ularning har biri 125 metr balandlikda va taxminan 1000 tonnaga to'g'ri keladi.
Dengiz bo'yidagi shamol elektr stansiyalaridan quruqlikka shamol energiyasini tashish maqsadida Sharqiy Friz
orollaridan bir nechtasi – jumladan Norderney, Baltrum va Langeoog – haqiqatan ham ikki bo'lakka bo'linmoqda.
Buning sababi shundaki, orollar bo'ylab bir necha metr chuqurlikda gorizontal burg'ulash ishlatiladi, shunda orol
ostidagi quvvat kabellarini "otib o'tish" mumkin bo'ladi.
Bu maqsad uchun Baltrum orolida 15 metr kenglikdagi koridor rejalashtirilgan, bu esa qumli
orol tuzilmasini albatta yanada barqaror qilmaydi.
Keyingi bo'ron to'lqini vayronkor zarba berishi mumkin.
Orollar aholisi shuningdek ichimlik suvi ta'minoti uchun muhim bo'lgan yerosti yangi suv qatlami
burg'ulash natijasida shikastlanishidan ham qo'rqishadi.
Bu linz juda sezgir. Suv ta'minoti endi kafolatlanmaydi va orollar asosan yashab bo'lmas bo'lib qoladi.
Chunki faqat Baltrum oroli quruqlikka suv quvur orqali ulangan.
Amalda "yashil" elektr energiyasi qanday ko'rinadi?
Baltrumning sharqiy sohilida, hozirgacha noyob sohil qushlari bezovta qilinmay ko'payib kelgan joyda, hozirda
(2025 yil iyun holatiga ko'ra) ko'plab mashinalar, transport vositalari va qurilish materiallari saqlanmoqda.
Bundan tashqari, katta burg'ulash kemalari Vaden dengizida mo'rlab qo'yilgan. Bu faqat boshlanishi.
2030-yildan keyin, dahshatli o'rmonlarni kesishni o'z ichiga olgan barcha zarur qurilish ishlari yakunlangach,
elektr toki Shimoliy dengizdan Janubiy Germaniyaga uzatiladi.
Atrof-muhitni himoya qilish bo'yicha shunday deb ataladigan iqlim faollari tomonidan hech qanday norozilik bo'lmasa-da, tabiiy
gazni qazib olish maqsadida Shimoliy dengizdagi Borkum oroli yaqinida rejalashtirilgan burg'ulash ishlari Fridays For
Future faollari tomonidan keskin noroziliklarga duch keldi.
Bu yerda ularning e'tibori Vaden dengizini muhofaza qilish va dengiz muhitini yaxshi holatga
keltirish bo'yicha Yevropa maqsadiga erishishga qaratilgan.
Nega bu maqsadlar dengiz ustidagi shamol turbinalarini qurishga ham tatbiq etilmaydi?
Ammo bu elektr energiyasi haqiqatan ham "yashil"mi?
Nazariy jihatdan, dengiz usti shamol turbinalari quruqlikdagi shunga o'xshash turbinalarga nisbatan ikki
baravar ko'proq elektr energiyasi ishlab chiqarishi kerak.
Biroq, shamol juda kuchli bo'lganda rotorlar to'xtab qoladi, shuningdek, agressiv sho'r dengiz havosi tufayli texnik
xizmat va ta'mirlash xarajatlari sezilarli darajada oshadi.
Bunga qo'shimcha ravishda, elektr toki uzoq masofalarga uzatilganda yuzaga keladigan yuqori quvvat yo'qotilishlari:
Har 100 km kabel bo'ylab quvvatning bir foizi yo'qoladi.
Elektr toki janubga yetib borgunicha yo'qotish o'n foizgacha bo'ladi.
Baltrum-Online portali shuningdek quyidagilarni ta'kidlaydi:
"Yashil elektr energiyasi haqiqatan ham 'yashil' bo'lishi uchun yillar kerak bo'ladi!"
Og'ir dengiz to'lqinlari, bo'ronlar va 35 metrgacha suv chuqurligi kabi omillar bilan bog'liq qiyin sharoitlar dengizda
qurilish va materiallarni tashishda katta energiya talab qiladigan asosiy muammo bo'lib
kelgan va hanuzgacha shunday bo'lib qolmoqda.
Ushbu energiya iste'molini qoplash uchun yillar kerak bo'ladi, va ba'zilari hattoki o'simliklarni keyin yana
demontaj qilish kerak bo'ladi, deb hisoblashadi – garchi bu qanday amalga oshirilishi noma'lum bo'lsa ham.
Dengiz usti shamol elektr stansiyalari ham tabiatga xavf tug'diradi. Mana bir nechta misollar:
Poydevorlarni piling qilish dengiz sutemizuvchilari va baliqlarga zararli ta'sir ko'rsatadi, muhim oziqlanish
maydonchalari yo'qoladi va ko'chib uchuvchi qushlarning migratsiya yo'nalishlari buziladi.
Shunday qilib, 2030-yil Agenda'sida targ'ib qilingan barqarorlik aynan teskarisi ekanligi ma'lum bo'ladi.
Janub uchun elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida dengiz usti shamol elektr stansiyalarini kengaytirish – bu resurslarni
xiyonatkorona isrof qilish va tabiatni beparvo vayron etish, faqat bir nechta foyda ko'ruvchilar manfaatiga xizmat qiladi.
Bu Agenda 2030 ning haqiqiy yuzidir. Qarang shuningdek quyidagi dasturlarga: