Lege-araudi eta AZK arauen inguruko informazio orokorra aurkezpenaren amaieran aurki daiteke.
Japoniako Dr. Broudyren aurkezpen baliotsuaren ondoren, orain Austriako hizlari nabarmena ongietorri ematen diogu.
Zuzenbidean doktoregoa du eta injustuak, hau da, legez kanpokoak diren lege-normen eta haien ondorioen aurrean nola jokatu edo nola
jarraitu behar den aztertzen duen arazo nagusia jorratzen du.
Baina badakizu, ni bezalako edo gure bezalako herritar arruntentzat, benetan ezin
da egon bidegabeak diren lege-normarik.
Guretzat, hori Gabonetako Aita gaizto bat bezalakoa litzateke.
Eta horregatik inoiz ere ez genuke pentsatuko halako injustizia batek gure duintasuna eta nortasuna urratu dezakeenik.
Baina hori da, hain zuzen ere, ohiko uste oker bat!
Eta Dr. jur. Michael Brunner-ek orain sei tesirekin aurre egingo dio arriskutsua den uste oker honi eta oso gutxi
aitortutako dilema honetatik irteteko bideak erakutsiko ditu.
Baina estadioan hemen ongi etorria eman baino lehen, hona hemen bere ibilbidearen laburpen txiki bat.
Dr. Michael Brunnerrek 1990ean lortu zuen doktoretza zuzenbide ikasketak amaitutakoan,
eta 31 urtez aritu zen abokatu gisa Austrian.
2020ko martxotik aurrera koronabirusaren neurri kritiko aktiboa izan da, neurri horien aurka Auzitegi
Konstituzionalera kexak aurkeztuz, manifestazioetan hitz eginez, bideoak argitaratuz eta abar.
Eta orain bere ibilbide politikoaren ikuspegi orokorra:
2020ko urria:
Vienan "Oinarrizko Eskubideen Aldeko Abokatuak – Argitze Aldeko Abokatuak" fundazioaren sortzea
Otsaila 2021:
"MFG – Menschen Freiheit Grundrechte" (Pertsonaen Askatasuna Oinarrizko Eskubideak) alderdi politikoaren sorrera
2021eko udazkenetik: Bere alderdia Goi Austriako estatu parlamentura sartzen da;
Goio-Austriako, Behe-Austriako eta Tirolgo udal hauteskundeetako arrakasta hauteskundeetan
Udazkena 2022:
MFG hautagaia udazkeneko hauteskunde federal presidentetzarako.
Bere burua politikoen egituraren aurkari gisa kokatu zuen.
Uztaila 2023:
Nazioarteko Abokatuen Elkartearen sortzaile kidea, mundu osoko legeriarekin lotutako gaiak lantzen dituen elkarte nazioartekoa.
Azaroa 2023:
Erretiroa abokatu aktibo gisa.
2023ko abendutik aurrera, hainbat hitzaldi-jarduera eta aholkularitza-egoeran egindako lan juridiko etengabea, etab.
Dr Brunner-ek gaur -i buruz hitz egiten du: "Giza duintasuna justiziaren neurria da – gainerako guztia injustizia da."
Denoi ongi etorrera beroa eman nahi nizueke eta eskerrik beroenak adierazi nahi dizkizuet gaurko eztabaida honetan, hain zuzen ere
bidegabeko legeen sailkapen juridikoari eta haien ondorioei buruzko gai garrantzitsu
honetan, ekarpenak egiteko aukera emateagatik.
Giza duintasuna justiziaren neurria da.
Giza duintasuna justiziaren neurria izan behar da, bestela injustizia da.
Legea eta justizia ez dira sinonimoak.
Legea ez da derrigorrez justiziaren berdina.
Justizia ez da legea izan behar.
Legea justiziarik gabe injustizia da.
Justizia beti da justizia.
Zer da justizia legearen aldetik?
Justizia ezagutzaren ebaluazioa da.
Berdinak berdin tratatzea, desberdinak desberdin tratatzea.
Edo, Immanuel Kant-ek dioen bezala, zure printzipio gidariaren ekintzak lege unibertsal bihurtu daitezkeen moduan jardutea.
Edo, besterik gabe, bakezko ordena bat – justiziarik gabe bakearen ez dagoelako; interesen oreka gabe ere ez.
Justizia bidezkoa balitz eta lege injusturik ez balitz, orduan nire saiakera, nire
aurkezpena, ia guztiz amaituta egongo litzateke.
Hala ere, errealitateak zerbait desberdina irakasten digu.
Berak irakasten digu justiziaren idealak ez duela gauzatu.
Ez lege-esparruan, ezta esparru politikoan ere.
Legebiltzarrak lege ilegal eta injustuak onartzen ditu.
Exekutibo adarrak aplikatzen ditu eta epaitegiek betearazten dituzte.
Denek betetze-betebeharrak dituzte.
Herritarrek lege injustuak ere bete behar dituzte.
Hilabete asko daramatzat lantzen ari naizen arazo nagusia – hemen nire lanaren zati bat bakarrik erreproduzitu dezaket – bidegabeko
lege-normen sailkapen juridikoa eta haien ondorioak dira.
Niretzat, lege bat bidezkoa den ala bidegabea den zehazteko abiapuntua giza duintasuna da.
Naturala eta positiboa den legean printzipio juridiko gorena da .
Zibilizatutako lege-sistemen oinarrizko arau nagusia da, lege arruntean eta konstituzio-legean oinarrituta.
Legearen nagusitasunean oinarritutako sistema demokratiko batean, eskubide guztiak herritik eratorri dira.
Askatasuna eta berdintasuna demokraziaaren zutabeak dira.
Nahiz eta herritarrek beren boterea alderdi politikoetara ordezkaritza emateko delegatu, herritarrak dira
botere sobera­na, eta ordezkariek haiei erantzun behar diete.
Ordezkaritza-demokraziaren praktikan alderdi politikoen boterea gizartearen eta egitura zibilen alor guztietara gero eta
gehiago zabaltzen ari bada ere, demokrazia bakarrik existitzen da herritarren borondateari erantzuten dionean.
Herriaren aurkako legeak edo justiziaren aurkako legeak ez dira inoiz zuzenak, eta herriaren borondateak ez ditu onartzen.
Herritarrek, subiranotasun-jabeek, ez dituzte beren eskubideak ordezkariei delegatu, ordezkariek beren
mesedetan edo herritarren borondatearen aurka legeak egiteko.
Legea eta justizia alde batera uzten duen edozein ordezkari erantzule egin behar da eta
bere ekintzen erantzukizuna hartu behar du!
Austriako eta beste herrialde batzuetako praktika, Austriako Auzitegi Konstituzionalaren eta Austriako legearen arabera,
konstituzioaren kontrako legeak ere indargabetu arte aplikatu behar izatea – eta, behar izanez gero, 18
hilabeteko zuzenketa-epe baten barruan – injustizia lege bihurtzea dakar, eta hori gogor baztertzen dut.
Botereen banaketa ez dabilenean, gobernuek beren parlamentuko gehiengoari esker legeak modu eraginkorrean onar ditzaketenean
eta, eraginkortasunez, ez daudenean parlamentuko kontrolpean, gobernuek administrazio eta justizia karguak hautagai
politikoekin betetzen dituztenean, estatuarekin lotutako erakunde eta instituzioek oligarkiko bihurtzen direnean ,
adierazpen-askatasuna, askatasun akademikoa eta prentsa-askatasuna zentsuratzen direnean, bestelako pentsamoldeak
dituztenak kalumniatu, iraindu eta baita jazarri ere egiten direnean, hedabideen aniztasuna suntsitzen
denean – orduan legearen nagusitasunetik oso urrun gaude.
Robert Koch Institutuko artxiboen argitalpenarekin batera, azkenik, jende orokorrarentzat ere argi geratu zen koronabirusaren
neurrietarako inoiz ez zegoela ebidentzia-oinarririk .
Politikaren aklamazioz handitu zen .
2020tik 2023ra bitarteko koronabirus krisia 1945az geroztik mundu osoan izandako eskandalu juridiko eta mediko handiena izan zen!
Etorkizunean halako lelo politikoak eraginkorrik gabe uzteko, edozein injustiziari hasieratik ukatuko zaio balio juridikoa!
Parte hartzen duen edonor erantzukizunpean egon behar da!
Giza duintasuna – hemen Thomas Aquinokoa aipatuko dut:
Giza duintasuna goratzen duen edozein lege zuzena da.
Giza duintasuna gutxiesten duen edozein lege injustua da.
Austriako Zibil Kodearen 16. atalak, nortasunaren oinarrizko eskubidearen arau zentral gisa, xedatzen du pertsona
bakoitzak arrazoiarentzat berez eta argi diren eskubide jaiotzezkoak dituela eta, beraz, pertsona gisa hartu behar dela.
Honek pertsona-eskubide oinarrizkoa printzipio juridiko eta arau zentral gisa ezartzen du zibilizatutako lege-sistemen barruan.
Eskubideak gizakiei berezkoak zaizkie.
Honek esan nahi du ez direla eskuratzen edo maileguan hartzen, eta are gutxiago gobernuek edo ordezkariek.
Ez dago beharrezkoa lehenik baimendu edo eskuratu behar izatea.
Gizakietan, gizaki izatean, berezkoak dira.
Alemaniako Oinarrizko Legearen 1. artikuluak ere xedatzen du:
Giza duintasuna ukiezina da.
Estatuko agintari guztien betebeharra da haiek errespetatu eta babestea.
Ondorengo oinarrizko eskubide hauek legegintzari, exekutiboari eta judikaturari zuzenean
aplikagarri den lege gisa lotesgarriak dira.
Eta gehitu nahi nuke haiek ere hedabideak lotzen dituztela.
Oinarrizko Legearen 1. artikuluaz gain, 79. artikuluak xedatzen du konstituzioa betiko indarrean egongo dela.
Eskubide oinarrizko hauek, giza duintasunaren ukiezintasuna, konstituzio-zuzenketa batek ere ezin ditu aldatu.
Betirkoa da.
Giza duintasuna denboraz kanpoko printzipio etiko bat da, edozein gobernu-formaren gainetik doana.
Gizaki bakoitzaren bizitza berdina da eta askatasunez bizitzeko eskubidea du.
"Gizakiak, beren baitan amaiera diren aldetik, inoiz ez dira helburu bat lortzeko bitarteko
gisa tratatu behar," Immanuel Kant-en arabera.
Alemaniako Konstituzio Auzitegi Federalaren ezarritako jurisprudentziaren arabera, giza duintasuna
Oinarrizko Legearen baliorik gorena den erabakia eta Alemaniako zuzenbide sistemaren printzipio konstituzionala da.
Giza duintasuna balio konstituzional gorena da eta ez da negoziagarria.
Era berean, Suitzako Konfederazio Federalaren Konstituzioaren 7. artikuluak dio gizakiaren
duintasuna errespetatu eta babestu behar dela.
Giza Eskubideen Unibertsal Adierazpena, 1948ko abenduaren 10ekoa:
Gizaki guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubideetan berdinak, arrazoiz eta kontzientziaz hornituak, eta
elkar anaikidetasun espirituarekin tratatu beharko lukete.
Estatu Batuetako Independentziaren Adierazpena, 1776ko uztailaren 4an argitaratua, honela
aldarrikatzen du: Gizon guztiak berdin sortuak dira.
Gizaki guztiek eskubide ukatu ezin batzuk dituzte, besteak beste bizitza, askatasuna eta zorionaren bilaketa.
Giza duintasunarekiko baldintzarik gabeko, ezinbesteko eta mugarik gabeko errespetua legearen nagusitasunaren
eta demokraziaaren oinarria da, eta ezin da negoziatu.
Haiek inoiz ez denbora gainditu behar den gorria muga absolutua osatzen dute.
Giza duintasuna urratzen dutenek estatu konstituzional demokratikoa eta legearen nagusitasuna urratzen
dituzte; horiek gabe ez dago justiziarik – ez legea, ezta estaturik ere, lapur-bandaren bat bihurtuko ez litzatekeena.
Hipoko Agustin: "Justizia kendu, eta zer da estatu bat, lapur-talde handi bat baino?"
Abokatu naizen aldetik oinarrizko arau materialaren printzipio funtsezko gorena – giza duintasuna – deitzen
dudanaren arabera, sei tesiren multzo batera iritsi naiz.
Baina lehenik, Martin Luther King-en adierazpen labur bat.
Lege bidezkoak betetzea defendatuko nukeen lehenengoa izango nintzateke.
Lege bidezkoak betetzeko ez du bakarrik erantzukizun juridikorik, baita morala ere.
Alderantziz, jendeak erantzukizun moral bat du lege injustuak baztertzeko.
San Agustinoren ustearekin bat nator: lege injustu bat ez da lege bat ere.
Lex iniusta non est lex, dio latinezko goi-mailako maxima.
Eta orain sei tesietara:
Lehenengo tesia: Lege-sistemaren oinarrizko arau nagusia, lege guztiak hortik eratorri direlarik,
gizakiaren duintasuna da, banakoaren jatorrizko eskubide gisa.
Ez da hipotesi bat, ezta fikzio bat ere.
Bigarren tesia: Lege gorena gizakiaren duintasuna da, banakoaren oinarrizko eskubide gisa.
Hauek bere eskubide berezkoak, oinarrizko eskubideak eta askatasunak dira.
Haiek osatzen dituzte sistema juridikoaren printzipio osagarriak.
Hirugarren tesia: Giza duintasuna eta eskubide berezkoak urratzen dituzten lege-normak erabat baliogabeak eta hutsalak dira.
Ez dute balio normatiborik.
Hori dela eta, nagusi den doktrinaren jarrera ordezkatzen dut, deituriko baliogabetasun dogmarena , honi buruz gehiago geroago.
4. tesia: Giza eskubide eta askatasun oinarrizkoak urratzen dituzten lege-normak erabat baliogabeak eta hutsalak dira.
Ez dute balio normatiborik.
Bosgarren tesia: maila goragoko lege-normak urratzen dituzten lege-normak erabat baliogabeak dira.
Ez dute balio normatiborik.
Seigarren tesia: Maila goragoko legeak maila beheragoko legea baliogabetu egiten du,
haren baliogabetasun absolutuaren ondorioz.
Maila baxuko legeak ezin du maila goragoko legea baliogabetu.
Giza duintasunean oinarritutako tesi hauek justifika ditzaket, bai lege positiboaren aldetik,
lege-egoeraren bidez, bai lege-filosofiaren aldetik.
Gustav Radbruch XX. mendeko zuzenbide-ikertzaile garrantzitsuenetako bat izan zen.
SPDko politikaria izan zen eta bi aldiz Weimarko Errepublikan Reich Justizia ministro gisa jardun zuen.
1878tik 1949ra bizi izan zen.
"Boterea beharrezkotasunean oinarritu daiteke, baina inoiz ez betebeharrean edo baliozkotasunean."
Okerreko legearen eta egoki ez den legearen arteko muga marrazten du; azken hori bestela
egituratu daiteke edo, besterik gabe, okerra da.
Besterik gabe, bidegabetasun maila jakin bat gainditu duen lege bidegabea.
Bere arrazoiketa azaltzen du, eta azken batean Radbruch-en formula ospetsura eramaten du.
Hona hemen aipua: "Justiziaren eta lege-segurtasunaren arteko gatazka, ziurrenik, lege positiboari lehentasuna emanez
konpon daiteke, lege positiboa estatutuek eta botereak bermatuta dagoelako, nahiz eta haren edukia injustua eta desegokia izan."
Lege positiboaren eta justiziaren arteko kontraesana hain jasanezina den maila batera iristen ez
bada, lege okerrak justiziari bidea utzi beharko dio.
Ezin da muga garbi bat marraztu lege-justizia-gabezia kasuen eta eduki okerra izanik ere
baliogarria izaten jarraitzen duten legeen artean.
Beste bereizketa bat, idazten duenez, argitasun osoz egin daiteke.
Eta hona hemen gako-esaldia: "Justizia bilatu ere ez den lekuan, justiziaren bihotzean dagoen berdintasuna lege
positiboaren ezarpenean nahita ukatu denean, legea ez da soilik okerra, baizik eta inolako lege-izaerarik gabea."
Legea, baita lege positiboa ere, ezin da definitu justizia zerbitzatzeko helburua duen agindu eta estatutu bat baino.
Legeak justizia zerbitzatu behar du, bestela injustizia da.
Eta honela jarraitzen du esaten: "Justizia bilatu ere ez den lekuan, horrela sortutako antolakuntzak boterearen adierazpen
soilak besterik ezin dira izan, inoiz ez lege-printzipioak."
Beraz, pertsona batzuei beren giza eskubideak ukatzen dizkien lege bat ez da printzipio juridikoa.
Radbruch-en formula, GDRren erorketaren ondoren, Federaleko Auzitegi Konstituzionalaren jurisprudentzian
txertatu zen, hain deitutako "Wall shooter" epaiketetan.
DDRtik irteteko saiatzen den edonor tiro egiteko agindua ematen dion lege edo agindu bat
ere injustua da eta zigortu beharko litzateke.
Eta hemen zuzenean hurrengo gako xedapenera gatoz, Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren 7. artikulura:
Lege barik ez dago zigorrik:
Lehen paragrafoak dio delitu bakoitzerako zigor bat ezartzen duen lege bat egon behar dela. Ez da delitua egin
zen unean aplikagarria zen zigorrak baino gogorragoa den zigor bat ezarri ahal izango.
Hala ere, honi salbuespen oso garrantzitsu bat dago, hain zuzen ere 2. paragrafoan:
Artikulu honek ez du inolako pertsona baten epaiketari eta zigorrari kalterik eragingo, egintza edo omisio bat,
gertatu zen unean zibilizatutako nazioek orokorrean onartutako legearen arabera delitutzat hartzen zena, dela eta.
Antzera, Nazioarteko Auzitegiaren Estatutuaren 38. artikuluan, Nazioarteko Auzitegiak nazio zibilizatuek
onartutako legearen printzipio orokorrak aplikatzen ditu.
Legearen gainetik dauden, oro har onartutako printzipio juridikoak lege positiboan
txertatu dira eta, beraz, legez lotesleak dira.
Berdina aplikatzen zaio Europako Batasunari:
Printzipio juridiko orokorrak Europar Batasunaren lege nagusiaren parte dira.
Hau oinarrizko eskubideen errespetuari, tratu berdintasunari eta proportzionaltasunari dagozkie.
Normen hierarkia ulertzeko, sistema juridikoaren egitura laburki azaldu nahi nuke.
Lege-sistemaren arau-hierarkia gisa duen egitura hierarkikoak esan nahi du maila baxuagoko arau
bakoitzak maila goragoko arauari men egin behar diola.
Maila goragoko estandarraren arabera sortu behar da, bestela legez kanpokoa da.
Austrian, lege-sistemaren egitura hierarkikoa honela arautu dugu.
Hala ere, hau beste lege-sistema batzuetan ere aplikagarria da, Europako Batasuneko herrialdeak barne.
1. maila: Maila gorena Konstituzio Federalaren oinarrizko printzipioez osatuta dago.
Hauek dira printzipio demokratikoak, errepublikanoak, liberalak, federalistak eta konstituzionalak.
2. fasea: Batasunaren oinarrizko legea, hau da, Batasuneko itunak. Eta oso garrantzitsua da, baita ere,
Europako Batasunaren Giza Eskubideen Gutuna oinarrizko lege gisa eta, ondoren, legearen printzipio orokorrak.
3. maila: Bigarren mailako EBko legea, EBko erakundeek onartutako legeria barne hartzen
duena, batez ere erregelamenduak eta zuzentarauak.
4. maila: Konstituzio-lege federalak eta estatu bakoitzeko konstituzio-legeak.
5. maila: Lege federalak eta estatuko legeak lege sinple gisa, konstituzio-legeekin bat etorri behar dutenak.
6. maila: Araudiak – administrazio-agintariek emandako xedapen juridiko orokorrak dira, eta
legeetan oinarrituta bakarrik onar daitezke.
7. etapa: Eta ondoren kasu bakoitzeko erabakiak: epaia, ebazpena eta erabakia.
Nire esan bezala, lege-norma batek arau juridikoen hierarkia-egitura hau kontrajartzen badu,
orduan – nire lege-ulermenean eta baliogabetasun doktrinaren arabera – erabat baliogabea da.
Honek ere ez luke inolako betebeharrik piztuko.
Hemen hutsalera iristen gara: Lege bidegabea ez da lege.
Lege injustu bat ez da lege bat, latinezko maxima gisa.
Ezeztagarritasun doktrinaren egitura juridikoa, lege gorena lege apalagoa baliogabetzen –hau da, gainditzen–
duena, eta lege apalagoa absolutuki eta atzeraezinez baliogabea eta hutsala bihurtzen duena.
Zentzu honetan, ez da erronka berezirik behar.
Eo ipso efektu deiturikoa gertatzen da.
Kontrastean, akatsen kalkuluaren doktrina, Austrian ohikoa eta legean ere jasota dagoena:
Legez kanpokoak izan arren, halako estandarrak indarrean eta lotesgarri jarraitzen dute, estatu-mailako erakunde
baimendu batek egindako erronka baten bidez indargabetu arte.
Hau bateragaitza da ulermen demokratiko eta konstituzionalarekin eta lege-sistemaren egitura
logiko eta sistematikoarekin, hierarkiko gisa.
Austriako pribatuko zuzenbidean, ordea, 879. artikuluaren 1. paragrafoak honela dio: Legezko debeku bat urratzen duen
edo politika publikoaren aurkakoa den kontratua baliogabea da.
Beraz, zuzenbide pribatuan ez dago eztabaidaren beharrik, baina zuzenbide publikoan, zalantzarik gabe, bai.
Eta Austriako Auzitegi Konstituzionalak aukera du lege ilegal hau 18 hilabetera arte indarrean mantentzeko (!).
Nire ustez, hau ezin da bateragarria izan legearen nagusitasunaren printzipioekin eta soilik
oinarritzen da oso zalantzazko akatsen kalkuluaren doktrinaren eta lege-segurtasun maila jakin baten gainean.
Legeak berak bere arauen menpe dauden pertsonei autolaguntza eskubidea ematen die.
Ohikoena eta ondoen ezagutzen dena autodefentsa da:
"Justizia ez dena lege bihurtzen denean, erresistentzia betebehar bihurtzen da." Bertolt Brecht
Austriako Zigor Kodearen 3. atalak autodefentsa arautzen du:
Pertsona batek ez du legez kanpoko ekintzarik egiten bere edo beste pertsona baten bizitza, osasuna, osotasun fisikoa, osotasun
sexuala, autodeterminazioa, askatasuna edo jabetza erasorik egon ez dadin beharrezkoa den defentsa soilik
erabiltzen badu, erasorik egon ez dadin; erasotzat hartzen dena legez kanpoko eraso bat delako.
Bere burua defendatzeko baldintzak, batera bete behar direnak, honako hauek dira: defentsa beharrezkoa izatea, erasorik
egon edo gertatzeko zorian egon behar izatea, erasoren ilegalitatea eta defendatu daitekeen ondasunen aurkako erasoa.
Lege substantzialek, hau da, legegintzak edo araudiak, justifikatutako eraso batek – estatu
erasokor batek egina izan arren – ez du autodefentsa osatzen, erasoa ez baita legez kanpokoa.
Araua indarrean jarraitzen du, nahiz eta geroago epaitegiak legez kanpokoa dela deklaratu eta indargabetu.
Hala ere, defendatzen dudan jarrera hartzen badut – baliogabetasun doktrina, sistema juridikoaren egitura
hierarkikoaren azterketa sistematikoa – eta horren arabera arau horiek erabat baliogabeak direla, estatu
inbaditzaile baten erasoa legez kanpokoa izango litzateke eta autodefentsako ekintza bat egokia litzateke.
Norberaren laguntza-eskubide oso ohiko beste bat: larrialdia.
Ludwig von Misesen aipu oso egoki batekin hasi nahiko nuke, gure garaientzat bereziki garrantzitsua dena:
Zibilizazioarentzat ez dago mehatxu handiagorik gaitasunik gabeko, ustel edo gaizto jendeek osatutako gobernu bat baino.
Austriako legean arintzeko egoerak Kriminal Kodearen 10. atalean, 1. paragrafoan araututa daude.
Beste lege-sistemetan antzeko moduan araututa dago.
Bere buruari edo beste pertsona bati gertu-gertuko eta nabarmen kalterik ekiditeko delitu-ekintza bat egiten duen edonor
barkatuta dago, ekintzak mehatxatutako kaltea ez bada proportzionaltasunaren ikuspegitik gehiegizkoa –hau da,
proportzionaltasun-proba bat aplikatu behar da– eta legeak babestutako balioekin lotutako
pertsona bati beste jokabide bat espero ezin bazaio.
– hau da, beste edozein jokabideren arrazoizgabetasuna eta proportzionaltasuna.
Gainera, legeaz kanpoko larrialdi-egoera ere badago.
Horrela dio: Larrialdi batean hartutako ekintza defentsiboa ez da legez kanpokoa, babestu beharreko interes
legalak kaltetu den interesaren balioa gainditzen badu.
Hemen egungo jurisprudentziari erreferentzia egin nahi nioke, bereziki Alemanian:
Medikuek COVID-19 maskaren salbuespen-ziurtagiriak eta COVID-19 txertaketa-ziurtagiriak emateko testuinguruan emandako
mediku-ziurtagiri faltsuak neurri berezi gisa egoki baloratzen dira, nahiz eta koronabirusari
buruzko lege horiek hasieratik legezkoak ez izan.
Ez bakarrik nire begietan barkatuak daude, baita zilegiak ere.
Giza osasuna eta bizitza mediku ziurtagirien fidagarritasunaren lege-eskubidea baino baliotsuagoak direlako.
Mediku baten betebehar nagusia da: Primum non nocere, lehenik kalterik ez egin – secundum cavere,
babestu, kontuz ibili – tertium sanare, azkenik sendatu.
Nire ustez, beraz, ez da batez ere beharrezkotasun-ekintza bat, baizik eta halako arau injustuen
baliogabetze absolutua, ezin baitute balio normatiboa lortu.
Nire ustez, epaitegiei ez zaie gehiago onartu behar halako estandarrak mediku akusatuen kalterako aplikatzea.
Hasieran esan nuen legearen aurka jokatzen duen edonor, lege ilegalak aplikatzen dituenean, absolutuki
baliogabeak direnean, erantzukizunpean egon behar duela.
Eskuragarritasuna: Nor da arduraduna, nor da erantzule, eta zein neurritan dira erantzule?
Gai honi buruz Hannah Arendtek esandako hitz bat:
Inork ez du eskubiderik obedientzia bere ekintzak justifikatzeko aitzakiatzat erabiltzeko.
Obedientzia ez da ekintzak justifikatzeko arrazoia.
Guk geure burua zehazten dugu; giza duintasunak hala eskatzen du.
Normen hierarkian legez kanpokoa den norma bat absolutuki baliogabea bada, ez da zuzenbide sistemaren parte.
Beraz, administrazioak nahiz epaileek ez dute jarraitu behar eta ez da aplikagarria.
Hala ere aplikatzen bada, oinarririk gabeko ekintza bat osatzen du – eta, beraz, batez ere legezkotasunaren
printzipioaren urraketa bat – eta ekintza hori modu horretan jardun zuten estatu agintaritzari egozten zaio.
Hala ere, niretzat honek ez du soilik estatuaren – azken batean guk geuk garena – erantzukizuna justifikatzen, baizik eta
jarduten duten erakundeen erantzukizuna ere, haien ulermen-gaitasunaren eta errugabetasunaren arabera
– bereziki goi-mailako eta gorenean dauden administrazio-organoentzat, gobernu eta legegileentzat.
Banako herritarrei arauen hartzaile gisa aplikatzen zaiena, are gehiago aplikatu behar zaio estatuari, haren botere eta
gobernuei, eta, azken batean, jarduten duten erakunde horiei ere.
Inork ezin du legearen ezagutza faltagatik errugabetasunaz edo erantzukizunaz salbu geratu.
Legearen ezezagutza ez da aitzakia.
Hau ez da soilik herritarrei aplikagarria, baizik eta funtzionario guztiei, epaileei eta estatu-agintari guztiei.
Erantzukizunaren mugak zehazteko, Austriako Zigor Kodearen 9. atalera jotzen dut, hain deitutako akats juridikoaren klausulara.
1. paragrafoa: Lege-errore baten ondorioz ekintzaren okerra ez badu onartzen, eta
erroreagatik erruduntzat ezin bada jo, ez da erruduna.
Ziur aski zaila da, askotan ezinezkoa ere, barrutiko mailako organo sinpleak kritikatzea oinarrizko
eskubideak konstituzio-abokatu batek egingo lukeen moduan interpretatu ez dituztelako.
Bigarren paragrafoa: Errore juridikoa leporatu behar da, delitua egilearentzat beste
edozeinentzat bezain erraz antzemangarria bazen.
Umeek eta ikasleek hilabete luzez gelan maskak eraman behar izan zituztenean ebidentzian
oinarritu gabeko koronabirus-neurriak direla-eta.
Hauek haur eta ikasleek gorputz-hezkuntzako saioetan batzuetan maskarak jantzi behar izan balituzte –
osasunerako kaltegarria eta haurraren interes onenen kontra dagoena – injustizia erraz ikusten dut.
Eta bigarren esaldia: Edo egileak dagokion araudiarekin ez badu ezagutza hartu, nahiz eta bere lanbide, jarduera
edo bestelako egoeren ondorioz hori egitera behartuta egon.
Espero dut funtzionario publiko bakoitzak dagokion oinarrizko eskubideen estandarrak ezagutzea, batez ere lege
inbaditzaileak aplikatzean, eta gai honi buruz erabaki bat hartzea edo, gutxienez, protestatzea .
3. paragrafoa: Errorea egotzgarria bada, egileak asmoz jarduten badu asmoz egindako ekintzarako aurreikusitako zigorra
aplikatuko da, eta neglijentziaz jarduten badu neglijentziaz egindako ekintzarako aurreikusitako zigorra aplikatuko da.
Estatuak berak, ia kasu guztietan, ezin izango du akats juridikoa erabili bere erantzukizuna eta ardura baztertzeko oinarri gisa.
Berak berak sortu dituen lege-normak nahikoa ondo ezagutzen dituelako, eta haiek ezagutu behar dituelako.
Baizik eta, estatuaren izenean jarduten duten pertsona horiei dagokie, eta haiek beren funtzioan eta jarduera-eremuetan
adituak izatea espero daiteke eta espero beharko litzateke.
Kontu-erantzukizuna, erantzukizuna eta ardura – pertsona pribatuenen arteko maila horizontalean zuzenbide
pribatuan ohikoa dena – lege publikoaren maila bertikalean ere inolako murrizketarik gabe aplikatu behar dira.
Horrela bakarrik, inplikatutako eragile guztien erantzukizunari esker, pertsona bakoitzaren
autodeterminazio-eskubidean oinarritutako oinarrizko eskubideen babes zabala bermatuko duen sistema bat sor daiteke.
Erantzule izan ezin direnek ez dute erantzule sentituko.
Baina beren erantzukizuna onartu dutenek beren betebeharra beteko dute.
Orain ondorio batera iristen naiz eskaera batekin, oinarrizko eskubide bat – nire lege-ulermenaren arabera
berez argia izan beharko lukeena – baina oinarrizko eskubideen katalogoan sartu beharko litzatekeena.
Politika eta jurisprudentziak ardura berezia dute alor honetan.
Eskubiderako aurre-baldintza:
Gizakiak ez dira legearentzat eginda; aitzitik, legea gizakientzat egin behar da.
Pertsona ez da estatuaren zerbitzaria.
Gizona estatuaren asmatzailea da, eta estatuak bere asmatzailea zerbitzatu behar du, inoiz ez alderantziz.
Azkenik, eskatzen dut hurrengo oinarrizko eskubidea berridaztea:
Giza duintasuna, jaiotzezko eskubideak, oinarrizko eskubideak eta askatasunak urratzen dituzten arau juridikoek
ez dute balio normatiborik eta erabat baliogabeak dira.
Inork ez du haiek jarraitzera behartuta, eta inork ez du besteak horretara behartzeko eskubiderik.
Horrela saihestuko dugu betiko bigarren koronabirus pandemiaren errepikapena!
Eskerrik asko zure arretagatik.
Zoragarria! Dr. Brunner, mundu osoko biztanleen izenean eskerrak ematen dizkizut.
Miresgarria iruditzen zait nola abokatuak elkartzen dituzun.
Gure ahaleginean lor dezakegun soluzio onena da.
Jendea haur txikiak bezalakoa da.
Zuek gure aitak zarete, legea dakizue.
Hori bikain azaldu zenuen, eta guk ulertu genuen.
Zorte on opa dizugu eta beste hainbat gauza.
Herritarrek inoiz ez dute ahaztu behar beren burujabe direla.
Eta gobernua ez da nire nagusia, baizik eta nire langilea.
Eskerrik asko, eskerrik asko, eskerrik asko!
Ekoizpen hauek Suitzan Zentsura Aurkako Koalizioaren konferentzia baten omenez sortu ziren.
AZK ez du inolako interes ekonomikorik bilatzen. Ez ekintzaileek, ez hizlariek, ezta Kla.TVk ere ez
dute inolako ordainsaririk jaso grabazio honengatik.
Argi utzi nahi dugu bideo hau bere jatorrizko egoeran nahi adina aldiz erreproduzitu eta zabaldu daitekeela.
AZK ez da inolako ekarpenen edukien erantzule. AZK politikan eta erlijioan neutroa da, eta, beraz, hizlariak ez ditu ebaluatzen.
Artikuluak informazio-helburuetarako soilik dira eta ez dute AZKren iritzia islatzen. AZK
alderdi guztietan informazio-zentro neutroa da.
Hizlari bakoitza bere ekarpenagatik bakarrik da arduraduna, eta ez beste ekarpenengatik edo AZK-agatik,
haien artean elkarrekiko mendekotasunik ez dagoelako.
Ohar garrantzitsua: Hemen aurkeztutako informazioa gure ezagutza eta sinesmen onenen arabera egiaztatu da.
Hala ere, hizlariek eta ekoizleek ez dute inolako erantzukizunik onartzen bideo honen edukiekin lotutako ekintza edo
hutsunen ondorioengatik. Denek dute beren gain entzuten dutena nola kudeatzen duten erabakitzeko erantzukizun bakarra.