אַלגעמיינע אינפֿאָרמאַציע וועגן לעגאַלע רעגולאַציעס און די AZK־רעגולן קען מען געפֿינען בײַם סוף פֿון דער פּרעזענטאַציע.
נאָך דער ווערטפֿולער פּרעזענטאַציע פֿון ד״ר בראודי פֿון יאַפּאַן, באַגריסן מיר איצט אַ באַרימטן רעדנער פֿון עסטרײַך.
ער האָט אַ דאָקטאָראַט אין געזעץ און באַהאַנדלט די צענטראַלע פּראָבלעם, ווי אַזוי זיך אָפּצוגעבן מיט אָדער
פאָרזעצן אין פאַלן פֿון אומגערעכטע, דאָס הייסט אומגעזעצלעכע, לעגאַלע נאָרמען און זייערע קאַנסעקווענצן.
אָבער דו ווייסט, פֿאַר געוויינטלעכע בירגער ווי איך אָדער מיר, קען טאַקע נישט זײַן אַזאַ זאַך ווי אומגערעכטע געזעץ־נאָרמען.
פֿאַר אונדז וואָלט דאָס געווען ווי אַ גרויזאַמער טאַטע קריסמס.
און דערפֿאַר וואָלטן מיר קיינמאָל ניט אַפֿילו באַטראַכטן, אַז אַזאַ אומגערעכטיקייט קען
פֿאַרלעצן אונדזער כּבֿוד און פּערזענלעכקייט.
אָבער דאָס איז פּונקט אַ געוויינטלעכע מיספֿאַרשטענדעניש!
און ד״ר יוריסט מיכאַיל ברוננער וועט איצט קעגן דעם געפערלעכן מיספֿאַרשטענדעניש אַרויסשטעלן זײַנע זעקס טעזעס און
ווײַזן וועגן אַרויס פֿון דער צו־ווייניק אנערקענטער דילעמע.
אָבער איידער מיר באַגריסן אים דאָ אין דעם שטאַדיאָן, דאָ איז אַ קורצער איבערבליק פֿון זײַן קאַריערע.
ד״ר מיכאַיל ברוננער האָט אין 1990 באקומען זײַן דאָקטאָראַט נאָך שטודירן געזעץ און האָט 31
יאָר געאַרבעט ווי אַ סאָליסיטאָר אין עסטרײַך.
זינט מאַרץ 2020 איז ער אַ אַקטיווער קריטיקער פֿון די קאָראָנאַווירוס־מיטלען, ער האָט אַרײַנגעגעבן קלאָגן בײַם
קאָנסטיטוציאָנעלן געריכט קעגן די קאָראָנאַווירוס־מיטלען, ער האָט גערעדט בײַ דעמאָנסטראַציעס, ער
האָט פֿאַרעפֿנטלעכט ווידעאָס, און אַזוי ווײַטער.
און איצט אַ איבערבליק פֿון זײַן פּאָליטישער קאַריערע:
אָקטאָבער 2020:
גרינדונג פֿון דער "אַדוואָקאַטן פֿאַר פֿונדאַמענטאַלע רעכט – אַדוואָקאַטן פֿאַר אויפֿקלערונג" אין ווין
פֿעברואַר 2021:
גרינדונג פֿון דער פּאָליטישער פּאַרטיי "MFG – מענטשן, פֿרײַהייט, פֿונדאַמענטאַלע רעכט"
פֿון האַרבסט 2021: זײַן פּאַרטיי קומט אַרײַן אינעם אויבער־עסטרייַכישן לאַנדטאָג;
וואַל־הצלחה אין די לאָקאַלע ראַט־וואַלן אין אויבער־אױסטעריע, אונטער־אױסטעריע און טיראָל
האַרבסט 2022:
קאַנדידאַט פֿון דער מפֿ״ג אין די פֿעדעראַלע פּרעזידענט־וואַלן אין האַרבסט.
ער האָט זיך געשטעלט ווי אַ קעגנער פֿון דער פּאָליטישער עליטע.
יולי 2023:
גרינדער־מיטגליד פֿון אינטערנאַציאָנאַלע אַדוואָקאַטן, אַן אינטערנאַציאָנאַלע אַסאָציאַציע
וואָס באַהאַנדלט געזעצגעבונג אַרום דער וועלט.
נאָוועמבער 2023:
פּענסיאָנירונג ווי אַ אַקטיווער סאָליסיטאָר.
פֿון דעצעמבער 2023, פֿאַרשיידענע לעקציע־אַקטיוויטעטן און ווײַטערדיקע יורידישע
אַרבעט אין אַ באַראַטונגס־קאַפּאַציטעט, אאז״ו.
ד״ר ברונער רעדט הײַנט וועגן : "מענטשלעכע כּבֿוד איז די מאָס פֿון גערעכטיקייט – אַלץ אַנדערש איז אומגערעכטיקייט."
איך וויל אײַך אַלעמען אַ וואַרעם באַגריסונג אָנברענגען און אויסדריקן מײַן אמתן דאַנק פֿאַר דער געלעגנהייט בײַצוטראָגן צו
הײַנטיקער דיסקוסיע וועגן דעם וויכטיקן טעמע, נעמלעך די לעגאַלע קלאַסיפֿיקאַציע פֿון אומגערעכטע געזעצן און זייערע קאָנסעקווענצן.
"מענטשלעכע כּבֿוד איז די מאָס פֿון גערעכטיקייט.
מענטשלעכע כּבֿוד מוז זײַן די מאָס פֿון גערעכטיקייט, אַנדערש איז עס אומגערעכטיקייט.
געזעץ און גערעכטיקייט זענען נישט סינאָנימע טערמינען.
געזעץ גלייכט נישט נייטיק צו גערעכטיקייט.
גערעכטיקייט דאַרף נישט זײַן געזעץ.
געזעץ אָן גערעכטיקייט איז אומגערעכטיקייט.
גערעכטיקייט איז שטענדיק גערעכטיקייט.
וואָס איז גערעכטיקייט אין אַ לעגאַלן זין?
גערעכטיקייט איז אַ אָפּשאַצונג פֿון וויסן.
גלײַכע זאַכן גלײַך באַהאַנדלען, אומגלײַכע זאַכן אומגלײַך באַהאַנדלען.
אָדער צו האַנדלען אויף אַזאַ אופֿן, אַז די מעשׂים פֿון דײַן מאַקסימע זאָלן קענען דערהויבן ווערן צו
אַן אַלגעמיינעם געזעץ, ווי אימאַנועל קאַנט זאָגט.
אָדער פשוט אַ פרידלעכער סדר – ווײַל עס קען נישט זײַן קיין שלום אָן גערעכטיקייט; קיין שלום אָן אַ באַלאַנס פֿון אינטערעסן.
אויב גערעכטיקייט וואָלט געווען יושרדיק און עס וואָלט נישט געווען קיין אומגערעכטע געזעצן, וואָלט מײַן
עסיי, מײַן פּרעזענטאַציע, שוין בערך פאַרענדיקט געווען.
אָבער די רעאַליטעט לערנט אונדז עפּעס אַנדערש.
זי לערנט אונדז אַז דער אידעאַל פֿון גערעכטיקייט איז נישט רעאַליזירט געוואָרן.
ניט אין דער לעגאַלער ספערע און ניט אין דער פּאָליטישער ספערע.
אומגעזעצלעכע, אומגערעכטע געזעצן ווערן דורכגעפֿירט דורך די לעגיסלאטור.
זיי ווערן אָנגעווענדט דורך דער אויספֿיר־אָפּטיילונג און זיי ווערן דורכגעפֿירט דורך די געריכטן.
זיי אַלע זענען אונטערטעניק צו קאָמפּליאַנס־אָבליגאַציעס.
בירגער זענען מחויב צו נאָכקומען אפילו אומגערעכטע געזעצן.
דער הויפּט־ענין, מיט וועלכן איך האָב זיך פֿאַר אַ סך חדשים באַשאַפֿטיקט – איך קען דאָ נאָר אַ טייל פֿון מײַן
אַרבעט ווידער געבן – איז די לעגאַלע קלאַסיפֿיקאַציע פֿון אומגערעכטע לעגאַלע נאָרמען און זייערע קאָנסעקווענצן.
פֿאַר מיר איז דער אָנהייב־פּונקט צו באַשטימען צי אַ געזעץ איז גערעכט אָדער אומגערעכט דער מענטשלעכער כּבֿוד.
עס איז דער העכסטער לעגאַלער פּרינציפּ אין נאַטירלעכן און פּאָזיטיוון געזעץ .
עס איז די צענטראַלע נאָרמע פֿון ציוויליזירטע לעגאַלע סיסטעמען, אַנקערט ביידע אין
אָרדינערע געזעץ און אין קאָנסטיטוציאָנעלן געזעץ .
אין אַ דעמאָקראַטישן סיסטעם, באַזירט אויף דער רעכט־רעגירונג, שטאַמען אַלע רעכטן פֿון דעם פֿאָלק.
פֿרײַהייט און גלייכהייט זענען די זיילן פֿון דעמאָקראַטיע.
כאָטש די מענטשן האָבן איבערגעגעבן זייער מאַכט צו פּאָליטישע פּאַרטייען צו רעפּרעזענטירן זיי, בלײַבן די מענטשן די סאַווערענע
מאַכט, צו וועלכער די רעפּרעזענטאַנטן זענען פאַראַנטוואָרטלעך.
כאָטש אין דער פּראַקטיק פֿון רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַטיע ווערט די מאַכט פֿון פּאָליטישע פּאַרטייען שטענדיק מער אויסגעשפּרייט
אויף אַלע פֿאָרמען פֿון דער געזעלשאַפֿט און ציווילע סטרוקטורן, עקזיסטירט דעמאָקראַטיע
נאָר אויב זי שטימט מיטן ווילן פֿון דעם פֿאָלק.
געזעצן קעגן דעם פֿאָלק אָדער געזעצן קעגן גערעכטיקייט זענען קיינמאָל נישט ריכטיק, און זיי
ווערן נישט געשטיצט דורך דעם ווילן פֿון דעם פֿאָלק.
די מענטשן, דער סאָווערעין, האָבן נישט דעלעגירט זייערע רעכטן צו רעפּרעזענטאַנטן, אַזוי אַז די רעפּרעזענטאַנטן קענען מאַכן געזעצן
פֿאַר זייער אייגענעם ציל אָדער קעגן דעם ווילן פֿון די מענטשן.
יעדער וואָס ווי אַ רעפּרעזענטאַנט פֿאַרזעט דאָס געזעץ און די גערעכטיקייט, מוז מען האַלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך
און מאַכן אים פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר זײַנע מעשׂים!
די פּראַקטיק אין עסטרײַך און אויך אין אַנדערע לענדער, לויט דעם קאָנסטיטוציאָנעלן געריכט אין עסטרײַך און לויט עסטרײַכישן געזעץ,
אַז אפילו אומקאָנסטיטוציאָנעלע געזעצן מוזן ווערן אָנגעווענדט ביז זיי ווערן אָפּגעשטעלט – און דאַן, אויב נייטיק, אין
אַ ריכטיק־מאַכן־צײַט פֿון ביז 18 חדשים – מיינט אַז אומגערעכטיקייט ווערט געזעץ, וואָס איך שטאַרק אָפּווייז.
ווען די אָפּטיילונג פֿון מאַכטן פֿונקציאָנירט מער נישט, ווען רעגירונגען קענען עפֿעקטיוו אַליין מאַכן געזעצן צוליב זייערע
פּאַרלאַמענטאַרישע מערהייטן און זענען למעשׂה מער נישט אונטערטעניק צו פּאַרלאַמענטאַרישער קאָנטראָל, ווען רעגירונגען באַזעצן
אַדמיניסטראַטיווע און יורידישע פּאָזיציעס מיט פּאָליטישע באַשטימטע, ווען מלוכישע אָרגאַניזאַציעס און אינסטיטוציעס ווערן
אָליגאַרכיש , ווען די פֿרײַהייט פֿון אויסדרוק, אַקאַדעמישע פֿרײַהייט און פּרעסע־פֿרײַהייט ווערן צענזורירט, ווען די וואָס
טראַכטן אַנדערש ווערן באַשמוצט, אויסגעלאַכט און אַפֿילו פֿאַרפֿאָלגט, ווען די פֿילפֿאַרביקייט פֿון די מעדיאַ ווערט חרובֿ
געמאַכט – דעמאָלט זענען מיר ווײַט אַוועק פֿון יעדער רעכט־שטאַט.
שפּעטסטנס מיט דער פּובליקאַציע פֿון די דאָקומענטן פֿונעם ראָבערט קאָך אינסטיטוט, איז עס געוואָרן אַן אַלגעמיינע וויסן,
אַפֿילו בײַם הויפּטשטראָם, אַז עס איז קיין מאָל נישט געווען קיין באַווײַז־באַזע פֿאַר קיינער פֿון די קאָראָנאַווירוס־מיטלען.
עס איז פֿאַרגרעסערט געוואָרן דורך פּאָליטישע אַקלאַמאַציע .
דער קאָראָנאַווירוס־קריזיס פֿון 2020 ביז 2023 איז געווען דער גרעסטער לעגאַלער און מעדיצינישער סקאַנדאַל וועלטווײַט זינט 1945!
כּדי אַז אַזעלכע פּאָליטישע סלאָגאַנז אין דער צוקונפֿט זאָלן אומווירקזאַם ווערן, מוז מען פֿון אָנהייב
אָן אָפּזאָגן יעדן אומגערעכטיקייט לעגאַלע גילטיקייט!
יעדער וואָס נעמט אָנטייל אין דעם מוז ווערן געהאלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך!
מענטשלעכע כּבֿוד – איך ציטיר דאָ תּאָמאַס אַקווינאַס:
יעדער געזעץ וואָס העכערט די מענטשלעכע כּבֿוד איז גערעכט.
יעדער געזעץ וואָס דערנידערט די מענטשלעכע כּבֿוד איז אומגערעכט.
סעקציע 16 פֿון דעם עסטרײַכישן אַלגעמיינעם ציוויל־קאָדעקס, ווי די צענטראַלע נאָרמע פֿון דעם פֿונדאַמענטאַלן רעכט אויף
פּערזענלעכקייט, באַשטימט אַז יעדער מענטש האָט איינגעבוירענע רעכטן וואָס זענען פֿאַר דער פֿאַרשענונג זעלבסט־פֿאַרשטענדלעך
און מוז דערפֿאַר באַטראַכט ווערן ווי אַ פּערזאָן.
דאָס פּאָסטולירט דעם יסודדיקן רעכט פֿון פּערזענלעכקייט ווי אַ לעגאַלן פּרינציפּ און
צענטראַלע נאָרמע פֿון ציוויליזירטע לעגאַלע סיסטעמען.
רעכטן זענען איינגעבוירן בײַ מענטשן.
דאָס מיינט אַז זיי ווערן נישט געקויפֿט אָדער געלייענט, זיכער נישט דורך רעגירונגען אָדער רעפּרעזענטאַנטן.
זיי דאַרפֿן נישט ערשט געגעבן אָדער באַקומען ווערן.
זיי זענען אינהערינט אין מענטשלעכקייט, אין זײַן אַ מענטש.
אַרטיקל 1 פֿון דער דײַטשער גרונטגעזעץ באַשטימט אויך:
די מענטשלעכע כּבֿוד איז אומברעכנדיק.
עס איז די פליכט פֿון אַלע שטאַטלעכע אויטאריטעטן זיי צו רעספּעקטירן און באַשיצן.
די פאלגנדיקע יסוד־רעכטן זענען פארבינדלעך פאר די לעגיסלאטור, די עקזעקוטיווע און די יוסטיציע אלס דירעקט־אנװענדבאַרע געזעץ.
און איך וואָלט געוואָלט צוגעבן אַז זיי אויך בינדן די מעדיע.
אויסער אַרטיקל 1 פֿון דער יסוד־געזעץ, באַשטימט אַרטיקל 79 אַז די קאָנסיטוציע זאָל בלײַבן אין כּוח אויף אייביק.
די יסודותדיקע רעכטן, די אומברעכלעכקייט פֿון מענטשלעכער כּבֿוד, קענען נישט ווערן געענדערט
אַפֿילו דורך אַ קאָנסטיטוציאָנעלן ענדערונג.
עס איז אייביק.
מענטשלעכע כּבֿוד איז אַ צײַטלאָזער עטישער פּרינציפּ וואָס איבערטרעפֿט יעדן פֿאָרעם פֿון רעגירונג.
פֿאַר יעדן מענטש איז דאָס לעבן גלײַך און ער האָט דאָס רעכט צו פֿרײַ לעבן.
"מענטשלעכע באַשעפֿענישן, ווי צילן אין זיך אַליין, זאָלן קיינמאָל ניט ווערן באַהאַנדלט
ווי מיטלען צו אַ ציל," לויט אימאַנועל קאַנט.
לויט דער באַשטימטער פאַל־רעכט פֿון דער דײַטשער פֿעדעראַלער קאָנסטיטוציאָנעלער געריכט, איז מענטשלעכע כּבֿוד דער
העכסטער ווערט־באַשלוס פֿון דער גרונט־געזעץ און דער קאָנסטיטוציאָנעלער פּרינציפּ פֿון דער דײַטשער רעכט־סיסטעם.
מענטשלעכע כּבֿוד איז דער העכסטער קאָנסטיטוציאָנעלער ווערט און איז נישט פֿאַרהאַנדלבאַר.
אין דער זעלבער אופֿן שטייט אין אַרטיקל 7 פֿון דער פֿעדעראַלער קאָנסטיטוציע פֿון דער שווייצער קאָנפֿעדעראַציע,
אַז מען מוז רעספּעקטירן און באַשיצן די מענטשלעכע כּבֿוד.
אוניווערסאַלע דערקלערונג פֿון מענטשנרעכט פֿון 10טן דעצעמבער 1948:
אַלע מענטשן ווערן געבוירן פֿרײַ און גלייַך אין כּבֿוד און רעכטן, זענען באַשאָנקען מיט שׂכל און געוויסן, און זאָלן
זיך באַהאַנדלען איינער דעם אַנדערן אין אַ ברודערלעכן גײַסט.
די דעקלאַראַציע פֿון אומאָפּהענגיקייט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן, אַרויסגעגעבן דעם 4טן יולי 1776,
פּראָקלאַמירט: אַלע מענטשן זענען געשאַפֿן גלייַך.
אַלע מענטשן האָבן געוויסע אומאָפּטרעגלעכע רעכטן, אַרײַנגערעכנט לעבן, פֿרײַהייט און די זוך נאָך גליק.
אומבאַדינגט, אומפֿאַרמיטלעך און אומבאַגרענעצטער כּבֿוד פֿאַר דער מענטשלעכער כּבֿוד איז דער יסוד פֿון דער
רעכט־שטאַט און דעמאָקראַטיע, וואָס קען נישט ווערן פֿאַרהאַנדלט.
זיי פאָרמען די אַבסאָלוט רויטע ליניע וואָס מען מוז קיינמאָל נישט איבערגיין.
די וואָס פֿאַרלעצן די מענטשלעכע כּבֿוד, פֿאַרלעצן דעם דעמאָקראַטישן קאָנסטיטוציאָנעלן שטאַט און די רעכט־רעגירונג,
אָן וועלכע קען נישט זײַן קיין גערעכטיקייט – נישט קיין געזעץ, נישט קיין שטאַט וואָס וואָלט נישט ווערן אַ באַנד פֿון רויבער.
אויגוסטינוס פֿון היפּפּאָ: "נעם אַוועק די גערעכטיקייט, און וואָס איז אַ שטאַט אַנדערש ווי אַ גרויסער באַנד פֿון רויבער?"
לויט וואָס איך, ווי אַ אַדוואָקאַט, רוף דעם העכסטן יסודי פּרינציפּ פֿון דער גרונט־מאַטעריאַלער נאָרמע – מענטשלעכע
כּבֿוד – בין איך אָנגעקומען צו אַ זאַץ פֿון זעקס טעזעס.
אָבער ערשטנס, אַ קורצע דערקלערונג פֿון מרטין לוטער קינג.
איך וואָלט געווען דער ערשטער צו שטיצן די נאָכפֿאָלגונג פֿון גערעכטע געזעצן.
מען האָט נישט נאָר אַ לעגאַלע, נאָר אויך אַ מאָראַלישע אחריות צו געהאָרן גערעכטע געזעצן.
פֿאַרקערט, מענטשן האָבן אַ מאָראַלישע אחריות צו איגנאָרירן אומגערעכטע געזעצן.
איך בין מסכים מיט סיינט אוגוסטינוס אַז אַ אומגערעכט געזעץ איז בכלל נישט קיין געזעץ.
א אומגערעכטע געזעץ איז נישט קיין געזעץ, זאָגט דער העכסטער לאַטיינישער מאַקסימ.
און איצט צו די זעקס טעזעס:
ערשטע טעזע: די יסודית נאָרמע פֿון דער לעגאַלער סיסטעם, פֿון וועלכער אַלע געזעצן שטאַמען, איז
מענטשלעכע כּבֿוד ווי דער אָריגינעלער רעכט פֿון יעדן יחיד.
עס איז ניט קיין היפּאָטעז און ניט קיין פֿיקציע.
צווייטע טעזע: דער העכסטער געזעץ איז מענטשלעכע כּבֿוד ווי דער יסודדיקער רעכט פֿון יעדן איינצעלן.
דאָס זענען זײַנע אייגענע רעכטן, יסודותדיקע רעכטן און פֿרײַהייטן.
זיי פאָרמען די יסודות פֿון דער לעגאַלער סיסטעם.
דריטע טעזע: לעגאַלע נאָרמען וואָס פֿאַרלעצן מענטשלעכע כּבֿוד און אינהערענטע רעכטן זענען גאָר אומגילטיק און ניט־גילטיק.
זיי האָבן נישט קיין נאָרמאַטיווע גילטיקייט.
אין דעם זין פֿאַרטרעט איך אַ שטעלונג פֿון דער הערשנדיקער דאָקטרין, די דאָקטרין פֿון דער אַזוי
גערופענער ניט־גילטיקייט־דאָגמע , מער וועגן דעם שפּעטער.
פֿערטע טעזע: לעגאַלע נאָרמען וואָס פֿאַרברעכן יסודותדיקע מענטשלעכע רעכטן און פֿרײַהייטן זענען גאָר אומגילטיק און נישט־גילטיק.
זיי האָבן נישט קיין נאָרמאַטיווע גילטיקייט.
פֿינפֿטע טעזע: געזעץ־נאָרמען וואָס ברעכן העכער־ראַנגיקע געזעץ־נאָרמען זענען גאָר אומגילטיק.
זיי האָבן נישט קיין נאָרמאַטיווע גילטיקייט.
זעקסטע טעזע: העכער־ראַנגיק געזעץ איבערשרײַבט נידעריקער־ראַנגיק געזעץ און מאַכט דאָס לעצטע גאָר אומגילטיק און נישט־גילטיק.
נידעריקערע געזעץ קען נישט איבערשרײַבן העכערע געזעץ.
איך קען באַגרינדן די טעזעס, וואָס איך באַזיר אויף מענטשלעכער כּבֿוד, ביידע לויט פּאָזיטיוו געזעץ דורך
די לעגאַלע סיטואַציע און לויט לעגאַלע פֿילאָסאָפֿיע.
גוסטאַוו ראַדברוך איז געווען איינער פֿון די וויכטיקסטע רעכט־וויסנשאַפֿטלער פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.
ער איז געווען אַ SPD-פּאָליטיקער און צוויי מאָל האָט ער געדינט ווי רייך-מיניסטער פֿאַר יוסטיץ בײַ דער וויימערער רעפּובליק.
ער האָט געלעבט פֿון 1878 ביז 1949.
מאַכט קען זײַן באַזירט אויף נייטיקייט, אָבער קיינמאָל נישט אויף פֿאַרפֿליכטונג אָדער גילטיקייט.
ער ציעט די גרענעץ צווישן אומריכטיק געזעץ, וואָס קען נישט זײַן פּאַסיק, קען ווערן סטרוקטורירט אַנדערש, אָדער איז פשוט אומריכטיק.
פּשוט אומריכטיק צו אַ אומגערעכט געזעץ וואָס האָט דערגרייכט אַ געוויסן גראַד פֿון אומגערעכטיקייט.
ער דערקלערט זײַן ריזאָנירונג, וואָס לעסאָף פֿירט צו ראַדברוכס באַרימטער פֿאָרמולע.
איך ציטיר: "דער קאָנפליקט צווישן גערעכטיקייט און לעגאַלער זיכערהייט קען מסתּמא ווערן געלייזט דורך געבן פּריאָריטעט צו
פּאָזיטיוו געזעץ, וואָס איז באַשטימט דורך סטאַטוטן און מאַכט, אפילו אויב זײַן אינהאַלט איז אומגערעכט און אומפּאַסיק."
אויב נישט דער סתּירה צווישן פּאָזיטיוו געזעץ און גערעכטיקייט דערגרייכט אַזאַ אומדערטראָגלעכן מדרגה, אַז דער
געזעץ, ווי אַ פאַלשער געזעץ, מוז געבן וועג צו גערעכטיקייט.
עס איז אוממעגלעך צו ציען אַ קלאָרע גרענעץ צווישן פאַלן פֿון לעגאַלן אומגערעכטיקייט און געזעצן
וואָס בלײַבן גילטיק טראָץ זייער אומריכטיקן אינהאַלט.
אַן אַנדערער אונטערשייד, ער שרייבט, אָבער אַז מען קען מאַכן מיט דער העכסטער קלאָרקייט.
און דאָ איז דער שליסל־זאַץ: "וווּ גערעכטיקייט בכלל ניט געזוכט ווערט, וווּ גלייכקייט, וואָס איז אין האַרצן פֿון גערעכטיקייט, איז
באַוווּסט אָפּגעזאָגט געוואָרן בײַ דער אויפֿשטעלונג פֿון פּאָזיטיוו געזעץ, איז דאָס געזעץ נישט נאָר
אומריכטיק, נאָר עס פעלט גאָר קיין לעגאַלן כאַראַקטער."
פֿאַר געזעץ, אַפֿילו פּאָזיטיוו געזעץ, קען מען עס נישט דעפֿינירן אַנדערש ווי אַ באַפֿעל און אַ
סטאַטוט, וועמענס ציל איז צו דינען גערעכטיקייט.
דער געזעץ מוז דינען גערעכטיקייט, אַנדערש איז ער אומגערעכטיקייט.
און ער גייט ווייטער און זאָגט: "וווּ גערעכטיקייט בכלל ניט געזוכט ווערט, קענען די אַזוי געשאַפֿן אָרדענונגען נאָר
זײַן אויסדרוקן פֿון מאַכט, קיינמאָל נישט לעגאַלע פּרינציפּן."
אַזוי, אַ געזעץ וואָס פֿאַרמיינט געוויסע מענטשן זייערע מענטשנרעכט, איז נישט קיין לעגאַלער פּרינציפּ.
ראַדברוכס פֿאָרמולע איז דאַן אַרײַנגענומען געוואָרן אין די פאַל־געזעצן פֿון דעם פֿעדעראַלן קאָנסטיטוציאָנעלן געריכט
אין די אַזוי גערופענע "וואַל־שוטער" פּראָצעסן נאָך דעם צוזאַמענברוך פֿון דער דויטשער דעמאָקראַטישער רעפּובליק.
אַ געזעץ אָדער אַ באַפֿעל וואָס באַפֿעלט אַ גרענעץ־וואַכטער צו שיסן יעדן וואָס פּרוּווט צו
פֿאַרלאָזן די ד.ד.ר. איז אויך אומגערעכט און שטראָפֿבאַר.
און דאָ קומען מיר גלייך צו דער ווייַטערדיקער וויכטיקער באַשטימונג, אַרטיקל 7 פֿון דער
אייראָפּעישער קאָנווענציע וועגן מענטשנרעכטן:
קיין שטראף אָן געזעץ:
פּאַראַגראַף 1 זאָגט אַז פֿאַר יעדן עבֿירה מוז זײַן אַ געזעץ. קיין שטראף קען נישט ווערן אויפגעלייגט וואָס
איז שווערער ווי די שטראף וואָס איז געווען גילטיק בײַ דער צײַט ווען די עבֿירה איז באַגאַנגען.
אָבער, עס איז איין זייער וויכטיקער אויסנעם צו דעם, נעמלעך אין פּאַראַגראַף 2:
דער אַרטיקל זאָל נישט פֿאָראורטיילן דעם פּראָצעס אָדער די שטראַף פֿון קיין מענטש פֿאַר קיין אַקט אָדער אומטאָן וואָס, אין דער צײַט
ווען עס איז באַגאַנגען געוואָרן, איז געווען קרימינעל לויט דעם געזעץ וואָס ווערט אַלגעמיין אָנערקענט דורך ציוויליזירטע פֿעלקער.
אויף דער זעלבער אופֿן, אין אַרטיקל 38 פֿון דער סטאַטוט פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלע געריכט פֿאַר גערעכטיקייט, ווענדט די
אינטערנאַציאָנאַלע געריכט פֿאַר גערעכטיקייט די אַלגעמיינע געזעץ־פּרינציפּן וואָס ציוויליזירטע נאַציאָנען דערקענען.
די אַלגעמיין אנערקענטע לעגאַלע פּרינציפּן וואָס האָבן פּריאָריטעט איבער דעם געזעץ זענען אַרײַנגעבונדן אין
פּאָזיטיוו געזעץ און זענען דעריבער לעגאַל בינדנדיק.
דאָס זעלבע געלט אויך פֿאַר דער אייראָפּעיִשער פאראייניקונג:
אַלגעמיינע רעכטלעכע פּרינציפּן זענען אַ טייל פֿון דער פּרימאַרער געזעץ פֿון דער אייראָפּעיִשער פאראייניקונג.
דאָס באַציט זיך צו רעספּעקט פֿאַר פֿונדאַמענטאַלע רעכטן, גלײַכער באַהאַנדלונג און פּראָפּאָרציאָנאַליטעט.
כּדי צו פֿאַרשטיין די היראַרכיע פֿון נאָרמען, וויל איך קורץ דערקלערן די סטרוקטור פֿון דער לעגאַלער סיסטעם.
די היראַרכישע סטרוקטור פֿון דער לעגאַלער סיסטעם ווי אַ היראַרכיע פֿון נאָרמען מיינט אַז יעדער
נידעריקער נאָרם מוז זיך צוגעבן צו דעם העכערן נאָרם.
עס מוז ווערן גענערירט דורך דעם העכערן סטאַנדאַרד, אַנדערש איז עס אומגעזעץ.
אין עסטרײַך האָבן מיר די היראַרכישע סטרוקטור פֿון דער לעגאַלער סיסטעם אַזוי רעגולירט.
אָבער דאָס געלט אויך פֿאַר אַנדערע רעכטלעכע סיסטעמען, אַרײַנגערעכנט לענדער אינעם אייראָפּעיִשן פֿאַרבאַנד.
לעוועל 1: דער העכסטער לעוועל באַשטייט פֿון די יסודותדיקע פּרינציפּן פֿון דער פֿעדעראַלער קאָנסטיטוציע.
דאָס זענען די דעמאָקראַטישע, רעפּובליקאַנישע, ליבעראַלע, פֿעדעראַליסטישע און קאָנסטיטוציאָנעלע פּרינציפּן.
שטאַפּל 2: פּריימער יוניאָן־רעכט, דאָס הייסט די יוניאָן־טראַקטאַטן. און זייער וויכטיק איז די כאַרטער פֿון
די יסודותדיקע רעכטן פֿון דער אייראָפּעישער יוניאָן ווי פּריימער רעכט, און דערנאָך די אַלגעמיינע פּרינציפּן פֿון רעכט.
לעוועל 3: צווייטער אייראפעישער געזעץ, וואָס אַרײַננעמט געזעצן אָנגענומען דורך די אייראפעישע
אינסטיטוציעס, בפרט רעגולאציעס און דירעקטיוון.
לעוועל 4: פֿעדעראַלע קאָנסטיטוציאָנעלע געזעצן און די קאָנסטיטוציאָנעלע געזעצן פֿון די יחיד־שטאַטן.
5טער מדרגה: פֿעדעראַלע געזעצן און שטאַט־געזעצן ווי פּשוטע געזעצן, וואָס מוזן זײַן אין שטימונג מיט די קאָנסטיטוציאָנעלע געזעצן.
לעוועל 6: רעגולאַציעס – דאָס זענען אַלגעמיינע געזעץ־באַשטימונגען, אַרויסגעגעבן דורך אַדמיניסטראַטיווע אויטאריטעטן,
וואָס קענען נאָר ווערן איינגעפֿירט אויף דער יסוד פֿון געזעצן.
שטאַפּל 7: און דאַן באַשלוסן אין יחיד־פֿאַלן: אורטייל, באַשלוס און דעציזיע.
אויב, ווי איך האָב געזאָגט, אַ לעגאַלער נאָרם שטייט אין קעגנשטעל מיט דער היראַרכישער סטרוקטור פֿון לעגאַלע
רעגולאַציעס, דאַן – לויט מײַן לעגאַלער פֿאַרשטאַנד און דער דאַקטרין פֿון ניטקייט – איז ער גאָר ניטק און אומגילטיק.
דאָס וואָלט געמיינט אַז אויך קיין פֿאַרפּלעכטונג זיך צוצושטעלן וואָלט נישט אַקטיווירט ווערן.
דאָ קומען מיר צו נישטיקייט: אַ אומגערעכטע געזעץ איז נישט קיין געזעץ.
אַ אומגערעכט געזעץ איז בכלל נישט קיין געזעץ, ווי אַ לאַטיינישער מאַקסימ.
די לעגאַלע קאָנסטיטוציע פֿון דער דאַקטרין פֿון נישטיקייט, דורך וועלכער העכערע געזעץ אָפּזאָגט – דאָס הייסט
איבערטרעפֿט – נידעריקערע געזעץ, וואָס איז גאָר און אומאָפּרופֿלעך נישטיק און אומגילטיק.
אין דעם זין איז ניט נייטיק קיין באַזונדערע אַרויספֿאָרדערונג.
אַ אַזוי גערופענער "Eo ipso עפעקט" פּאַסירט.
אין קעגנשטעל, די דאָקטרין פֿון טעות־רעכענונג, וואָס איז געוויינטלעך אין עסטרײַך און אויך אין געזעץ באַשטימט:
טראָץ זייער אומלעגאַלקייט, בלײַבן אַזעלכע סטאַנדאַרטן אין קראַפֿט און פֿאַרפֿליכטן ביז זיי ווערן אָפּגעשטעלט דורך אַ
אַרויספֿאָרדערונג פֿון אַ אויטאָריזירטער שטאַטלעכער אינסטיטוציע.
דאָס איז נישט קאָמפּאַטיבל מיט אַ דעמאָקראַטישן און קאָנסטיטוציאָנעלן פֿאַרשטאַנד און מיט דער
לאָגישער און סיסטעמאַטישער סטרוקטור פֿון דער לעגאַלער סיסטעם ווי אַ היראַרכישע סטרוקטור.
אין אָסטרישן פּריוואַטן רעכט, אָבער, אָפּטיילונג 879(1) שטייט: אַ קאָנטראַקט וואָס ברעכט אַ געזעצלעכן פֿאַרבאָט
אָדער איז קעגן דער ציבורדיקער פּאָליטיק, איז אומגילטיק.
אַזוי אין פּריוואַט־רעכט איז נישט נייטיק קיין קאָנטעסטאַציע, אָבער אין ציבור־רעכט איז זיכער נייטיק.
און דער קאָנסטיטוציאָנעלער געריכט אין עסטרײַך האָט אפילו די מעגלעכקייט צו לאָזן דעם
אומגעזעצלעכן געזעץ בלײַבן אין קראַפֿט ביז 18 חדשים (!).
לויט מײַן מיינונג איז דאָס ניט קאָמפּאַטיבל מיט די פּרינציפּן פֿון דער רעכט־שטאַט און איז געגרינדעט בלויז אויף
דער זייער צווייפֿלדיקער דאָקטרין פֿון טעות־רעכענונג און אַ געוויסן גראַד פֿון לעגאַלער זיכערהייט.
דער געזעץ אַליין גיט די וואָס אונטערלייגן די נאָרמען דאָס רעכט צו זיך־הילף.
די מערסט געוויינטלעכע און באַקאַנטע איז זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג:
ווען אומגערעכטיקייט ווערט געזעץ, ווערט קעגנשטעל אַ חוב. בערטאָלט ברעכט
סעקציע 3 פֿון דעם עסטרײַכישן קרימינאַל־קאָדע רעגולירט זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג:
אַ מענטש האַנדלט נישט אומגעזעץ, אויב ער נוצט בלויז די נויטיקע פאַרטיידיקונג צו אָפּשטויסן אַ איצטיקן אָדער באַלדיקן
אומגעזעץדיקן אַנגריף – וויכטיק, אַ אומגעזעץדיקער אַנגריף – אויף זײַן אייגן אָדער אַן אַנדערן מענטש'ס לעבן,
געזונט, פיזישער אינטעגריטעט, סעקסועלער אינטעגריטעט און זעלבסטבאַשטימונג, פרייהייט אָדער אייגנטום.
די באַדינגונגען פֿאַר זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג, וואָס מוזן קומולאַטיוו דערפֿילט ווערן, זענען דעריבער נייטיקע פֿאַרטיידיקונג,
אַ איצטיקער אָדער באַלדיקער אַטאַק, די אומגעזעצלעכקייט פֿון דעם אַטאַק און דער אַטאַק אויף אייגנטום וואָס מען קען פֿאַרטיידיקן.
אַ אַטאַק וואָס איז גערעכטפֿאַרטיקט דורך סובסטאַנטיוו געזעץ, דאָס הייסט לעגיסלאַציע אָדער רעגולאַציע – צי דורך
אַ אַגרעסיוון שטאַט – איז נישט זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג, ווײַל דער אַטאַק איז נישט אומגעזעץ.
דער סטאַנדאַרד בלײַבט אין קראַפֿט, אַפֿילו אויב דער געריכט שפּעטער אָפּשאַפֿט אים ווי אומגעזעץ.
אָבער אויב איך נעם די שטעלונג וואָס איך פֿאַרטיידיק – די דאָקטרין פֿון נישטיקייט, סיסטעמאַטישע באַטראַכטונג פֿון דער היראַרכישער
סטרוקטור פֿון דער לעגאַלער סיסטעם – אַז אַזעלכע נאָרמען זענען גאָר נישטיק און אומגילטיק, דאַן איז דער אַנגריף
פֿון אַ אַגרעסיוון שטאַט אומגעזעץ, און אַ אַקט פֿון זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג וואָלט טאַקע געווען ערלויבט.
אַן אַנדער זייער געוויינטלעכער רעכט פֿון זעלבסט־הילף: נויטפֿאַל.
איך וואָלט געוואָלט אָנהייבן מיט אַ זייער פּאַסיק ציטאַט פֿון לודוויג פֿון מיזעס, וואָס
איז באַזונדערס רעלעוואַנט צו אונדזערע צײַטן:
עס איז ניטאָ קיין גרעסערע סכנה פֿאַר דער ציוויליזאַציע ווי אַ רעגירונג פֿון אומפֿעיִקע, קאָרומפּירטע אָדער רשעותדיקע מענטשן.
די פֿאַרמינערנדיקע אומשטענדן אין אָסטרישן געזעץ זענען רעגולירט אין סעקציע 10(1) פֿון דעם קרימינאַל־קאָדעקס.
עס ווערט רעגולירט אויף אַ ענלעכן אופֿן אין אַנדערע לעגאַלע סיסטעמען.
ווער עס טוט אַ שטראפֿבאַרן אַקט כדי צו פאַרמיידן אַ באַלדיקן, באַטײַטנדיקן שאָדן פֿאַר זיך אָדער פֿאַר אַן אַנדערן, איז
פֿרײַגעשטעלט, אויב דער דורך דעם אַקט געדראָטער שאָדן איז נישט אומפּראָפּאָרציאָנעל שווער – דאָס הייסט, מען מוז אָנװענדן אַ
פּראָפּאָרציאָנאַליטעט־טעסט – און מען קען נישט דערוואַרטן קיין אַנדערע האַנדלונג פֿון אַ מענטש
וואָס איז פֿאַרבונדן מיט די געזעצלעך באַשיצטע ווערטן.
– ד״ה די אומ־שׂכלדיקייט פֿון יעדן אַנדערן אויפֿפֿיר און פּראָפּאָרציאָנאַליטעט.
דערצו איז אויך דער אויסערלעגאַלער נויטשטאַנד.
עס שטייט: אַ פאַרטיידיקונגס־אַקציע אין אַ נויטפֿאַל איז נישט אומגעזעץדיק, אויב דער לעגאַלער אינטערעס וואָס מען וויל
באַשיצן איז פֿון גרעסער ווערט ווי דער שאָדן וואָס איז געפֿירט.
איך וואָלט געוואָלט דאָ באַצייכענען די הײַנטיקע פאַל־רעכט, באַזונדערס אין דײַטשלאַנד:
די אַרויסגעבונג פֿון פֿאַלשע מעדיצינישע באַשטעטיקונגען דורך דאָקטוירים אין דעם קאָנטעקסט פֿון קאָוויד-19
מאַסקע-באַפֿרײַונג-באַשטעטיקונגען און קאָוויד-19 וואַקצינאַציע-באַשטעטיקונגען מוז ריכטיק אָפּגעשאַצט ווערן ווי אַ
נויטפֿאַל-מיטל, אַפֿילו אויב מ'נעמט אָן אַז אַזעלכע קאָראָנאַווירוס-געזעצן זענען
נישט געווען אומלעגאַל פֿון אָנהייב אָן.
ניט נאָר זענען זיי אין מיינע אויגן אַנטשולדיקט, נאָר זיי זענען אויך גערעכט.
ווײַל מענטשלעכע געזונט און לעבן זענען מער ווערטפֿול ווי דער לעגאַלער רעכט אויף די
פאַרלאָזלעכקייט פֿון מעדיצינישע באַשטעטיקונגען.
עס איז דער הויפּט־פֿליכט פֿון אַ דאָקטער: Primum non nocere, ערשטנס טאָן ניט שאָדן – secundum cavere,
באַשיצן, זײַ אָפּגעהיט – tertium sanare, לעצטנס היילן.
דעריבער, לויט מײַן מיינונג, זאָל מען עס נישט בעיקר באַטראַכטן ווי אַ אַקט פֿון נויט, נאָר ווי די אַבסאָלוטע ניטקייט פֿון אַזעלכע
אומגערעכטע נאָרמען, וואָס קענען נישט ווערן באַטראַכט ווי גילטיק.
איך בין דער מיינונג אַז געריכטן זאָלן מער נישט דערלויבט ווערן אַזעלכע סטאַנדאַרטן
אָנצוווענדן צו שאָדן פֿון באַשולדיקטע דאָקטוירים.
איך האָב פֿון אָנהייב געזאָגט אַז ווער עס האַנדלט אומגעזעצלעך, ווער עס אַפּליצירט אומגעזעצלעכע געזעצן ווען זיי
זענען גאָר אומגילטיק, מוז ווערן געהאלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך.
צושרײַבבאַרקייט: ווער איז פֿאַראַנטוואָרטלעך, ווער איז פֿאַראַנטוואָרטלעך צו
ענטפֿערן, און אין וועלכן מאָס זענען זיי שולדיק?
אַ וואָרט פֿון חנה אַרענדט וועגן דעם ענין:
קיינער האָט נישט דאָס רעכט צו נוצן געהאָרזאַמקייט ווי אַ תירוץ צו באַרעכטיקן זייערע מעשים.
געהאָרזאַמקייט איז נישט קיין באַרעכטיקונג פֿאַר מעשים.
מיר זענען זעלבסטבאַשטימט; מענטשלעכע כּבֿוד פֿאָדערט דאָס.
אויב אַ נאָרמע, וואָס איז אומגעזעץדיק אין דער היראַרכיע פֿון נאָרמען, איז גאָר אומגילטיק,
דאַן איז זי נישט טייל פֿון דער לעגאַלער סיסטעם.
דעריבער דאַרף מען עס נישט נאָכפאָלגן און עס איז נישט אָנווענדלעך פֿאַר די אַדמיניסטראַציע אָדער די געריכטן.
אויב עס ווערט נאָך אַלץ אָנגעווענדט, איז דאָס אַ האַנדלונג אָן לעגאַלער באַזע – און דערפֿאַר בעיקר אַ פֿאַרלעצונג פֿון דעם
פּרינציפּ פֿון לעגאַליטעט – און איז צוצושרייבן דער שטאַטלעכער אויטאָריטעט, וועמענס אָרגאַנען האָבן אויף דעם אופֿן געהאַנדלט.
אָבער פֿאַר מיר באַרעכטיקט דאָס נישט נאָר די אחריות פֿון דער מדינה – וואָס, לעסאָף, זײַנען מיר אַליין – נאָר אויך די אחריות
פֿון די אקטירנדיקע גופים לויט זייער פֿאַרשטאַנד־פֿאַהיקייט און לויט זייער שולד – באַזונדערס פֿאַר העכערע
און העכסטע אַדמיניסטראַטיווע גופים, באַזונדערס פֿאַר רעגירונגען און געזעצגעבונג.
וואָס געלט פֿאַר יחיד־בירגערס ווי די אַדרעסאַטן פֿון נאָרמעס, מוז נאָך מער געלטן פֿאַר דעם שטאַט, זײַנע מאַכטן און רעגירונגען,
און לעסאָף אויך פֿאַר די דאָזיקע אַקטיאָרישע קערפּערשאַפֿטן.
קיינער קען נישט ווערן פֿרײַגעשטעלט פֿון שולד און אחריות צוליב אומוויסנדיקייט פֿון געזעץ.
אומוויסנדיקייט פֿון געזעץ איז נישט קיין אַנטשולדיקונג.
דאָס געלט נישט נאָר פֿאַר בירגערס, נאָר אויך פֿאַר אַלע שטאַט־באַאַמטע, ריכטער און אַלע שטאַטלעכע אויטאָריטעטן.
צו באַשטימען די גרעניצן פֿון אחריות, רעפֿעריר איך זיך צו סעקציע 9 פֿון דעם עסטרײַכישן
קרימינאַל־קאָדעקס, די אַזוי גערופענע קלויזעל פֿון לעגאַלער טעות.
פּאַראַגראַף 1: ווער עס דערקענט נישט די אומגעזעצלעכקייט פֿון דער טאַט צוליב אַ געזעץ־פֿעלער, איז נישט
שולדיק, אויב מען קען אים נישט באַשולדיקן פֿאַר דעם פֿעלער.
עס איז זיכער שווער, אויב נישט אוממעגלעך אין פילע פאַלן, צו קריטיקירן די אָרטיקע אויטאריטעטן דערפֿאַר, אַז
זיי טאָן ניט אויסטײַטשן די יסוד־רעכטן אויף דעם זעלבן אופֿן ווי אַ קאָנסטיטוציאָנעלער אַדוואָקאַט.
פּאַראַגראַף 2: אַ לעגאַלער טעות איז צו באַשולדיקן אויב די אומגעזעצלעכע האַנדלונג איז געווען גרינג
צו דערקענען פֿאַרן טאַטער ווי פֿאַר יעדן אַנדערן.
ווען קינדער און תּלמידים האָבן געמוזט טראָגן מאַסקעס אין די קלאַסצימערן במשך פֿון חדשים צוליב די
קאָראָנאַווירוס־מיטלען וואָס זענען נישט באַזירט אויף באַווײַזן.
אויב די קינדער און שולערס אפילו האָבן געמוזט מאַסקן טראָגן בײַם פֿיזישן בילדונג־שיעורים – וואָס איז שעדלעך פֿאַר
דער געזונטהייט און גאָר קעגן די בעסטע אינטערעסן פֿון דעם קינד – איז דער אומגערעכטיקייט מיר גרינג צו זען.
און די צווייטע זאַץ: אָדער אויב דער פאַרברעכער האָט זיך נישט באַקאַנט מיט די רעלעוואַנטע רעגולאַציעס, כאָטש ער
וואָלט געווען פֿאַרפליכטעט דאָס צו טאָן צוליב זײַן פאַך, זײַן באַשעפֿטיקונג אָדער אַנדערע אומשטענדן.
איך דערוואַרט אַז יעדער שטאַט־באַאַמטער זאָל זיך באַקענען מיט די רעלעוואַנטע יסודותדיקע רעכט־סטאַנדאַרטן, בפרט ווען עס קומט
צו דער אָנווענדונג פֿון אינטרעסיווע געזעצן, און זאָל אין דעם זאַך נעמען אַ באַשלוס, אָדער לכל־הפּחות פּראָטעסטירן .
פּאַראַגראַף 3: אויב דער טעות איז צוגעשריבן, וועט די שטראף וואָס איז באַשטימט פֿאַר אַ באַוווּסטן אַקט אָנגעווענדט ווערן אויב דער
טאַטער האַנדלט באַוווּסט, און די שטראף וואָס איז באַשטימט פֿאַר אַ נעגליגענטן אַקט אָנגעווענדט ווערן אויב ער האַנדלט נעגליגענט.
דער שטאַט אַליין וועט, אין כּמעט קיין פאַל, נישט קענען רופן אויף אַ געזעץ־פֿעלער ווי אַ גרונט צו
אויסשליסן זײַן אחריות און פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
ווײַל ער איז גענוג באַקאַנט מיט די געזעץ־נאָרמען וואָס ער אַליין האָט געשאַפֿן, און מוז זײַן באַקאַנט מיט זיי.
אָבער עס גייט וועגן די מענטשן וואָס האַנדלען אין נאָמען פֿון דער מדינה, פֿון וועלכע מען קען און זאָל דערוואַרטן אַז זיי זאָלן
האָבן מומחיות אין זייער פֿונקציע און אין זייערע טעטיקייט־געביטן.
אַקאַונטאַביליטעט, אחריות און ליאַביליטעט – וואָס זענען אַ זאַך פֿון קורס אין פּריוואַט־רעכט אויף האָריזאָנטאַלער מדרגה
צווישן פּריוואַטע יחידים – מוזן אויך אָנווענדן אָן קיין באַגרענעצונג אין ציבור־רעכט אויף ווערטיקאַלער מדרגה.
נאָר אויף דעם אופֿן, דורך די אחריות פֿון אַלע באַטייליקטע אַקטיאָרן, קען מען שאַפֿן אַ סיסטעם פֿון גאַנץ
באַשיצן פֿון די יסודותדיקע רעכטן, וואָס איז באַזירט אויף דעם יחיד'ס רעכט צו זעלבסטבאַשטימונג.
די וואָס קענען נישט ווערן געהאלטן פֿאַראַנטוואָרטלעך, וועלן זיך נישט פֿילן פֿאַראַנטוואָרטלעך.
אָבער די וואָס האָבן דערקענט זייער רעכט צו אחריות, וועלן אויספֿירן זייער פֿליכט פֿון אחריות.
איך קום איצט צו מײַן מסקנא מיט אַ פאָדערונג, אַ יסוד־רעכט – וואָס לויט מײַן לעגאַלער פֿאַרשטאַנד זאָל זײַן
זעלבסט־פֿאַרשטענדלעך – אָבער וואָס זאָל אַרײַנגערעכנט ווערן אין דעם קאַטאַלאָג פֿון יסוד־רעכטן.
פּאָליטיק און יורספּרודענץ האָבן אַ באַזונדערע אחריות אין דעם זאַך.
פֿאָרויסזעצונג פֿאַר דעם רעכט:
מענטשן זענען נישט געמאכט פֿאַרן געזעץ; נאָר דאָס געזעץ מוז געמאכט ווערן פֿאַר מענטשן.
דער יחיד איז נישט דער דינער פֿון דער מדינה.
דער מענטש איז דער דערפֿינדער פֿון דער מדינה, און די מדינה מוז דינען איר דערפֿינדער, קיינמאָל נישט פֿאַרקערט.
לעסאָף רוף איך צו רעפֿאָרמולירן דאָס פֿאָלגנדיקע אלס אַ יסודי רעכט:
לעגאַלע נאָרמען וואָס פֿאַרלעצן מענטשלעכע כּבֿוד, געבוירענע רעכטן, יסודותדיקע רעכטן און פֿרײַהייטן האָבן נישט
קיין נאָרמאַטיווע גילטיקייט און זענען גאָר אומגילטיק.
קיינער איז נישט מחויב זיי נאָכצופאָלגן, און קיינער האָט נישט דאָס רעכט צו מאַכן אַנדערע דאָס צו טאָן.
אַזוי וועלן מיר פֿאַר אַ גוטן פֿאַרמײַדן אַ צווייטע קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע!
אַ דאַנק פֿאַר אײַער אויפֿמערקזאַמקייט.
פֿאַנטאַסטיש! ד״ר ברונער, איך דאַנק אײַך אין נאָמען פֿון דער גאַנצער וועלט־באַפעלקערונג.
איך באַווונדער ווי דו ברענגסט אַדוואָקאַטן צוזאַמען.
עס איז די בעסטע לייזונג וואָס מיר קענען שטרעבן צו.
די מענטשן זענען ווי קליינע קינדער.
איר זענט אונדזערע פֿאָטערס, איר ווייסט דאָס געזעץ.
דו האָסט דאָס ווונדערלעך דערקלערט, מיר האָבן עס פֿאַרשטאַנען.
מיר ווינטשן אײַך גוטן גליק און אַ גאַנץ גרויסע צאָל נאָך.
די מענטשן מוזן קיינמאָל נישט פאַרגעסן אַז זיי זענען סאָווערענע.
און די רעגירונג איז נישט מײַן העכערער, נאָר מײַן אָנגעשטעלטער.
אַ דאַנק, אַ דאַנק, אַ דאַנק!
די פּראָדוקציעס זענען געשאַפֿן געוואָרן אויף דער געלעגנהייט פֿון אַ קאָנפֿערענץ פֿון דער אַנטי־צענזור־קאָאַליציע אין דער שווייץ.
AZK פֿאָלגט נישט נאָך קיין פינאַנציעלע אינטערעסן. ניט די איניציאַטאָרן, ניט די רעדנערס, און ניט Kla.TV
האָבן באַקומען קיין באַצאָלונג פֿאַר דער רעקאָרדירונג.
מיר ווילן אויסדריקלעך באַמערקן אַז דאָס ווידעא קען ווערן קאָפּירט און ווייטערגעשיקט אַזוי
אָפֿט ווי מען וויל, אין זײַן אומגעענדערטן צושטאַנד.
AZK איז נישט פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דעם אינהאַלט פֿון קיין בײַשטײַערונגען. AZK איז ביידע פּאָליטיש און
רעליגיעז נייטראַל און דערפֿאַר אָפּשאַצט נישט די רעדנער.
די אַרטיקלען זענען בלויז פֿאַר אינפֿאָרמאַציע־צילן און שפּיגלען נישט די מיינונג פֿון AZK. AZK איז אין
אַלע הינזיכטן אַ נייטראַלער אינפֿאָרמאַציע־צענטער.
יעדער רעדנער איז פֿאַראַנטוואָרטלעך נאָר פֿאַר זײַן אייגענעם בײַשטײַער און נישט פֿאַר אַנדערע בײַשטײַערונגען אָדער
פֿאַר דער AZK, ווײַל צווישן זיי זענען נישטאָ קיין איינפֿלוסן.
וויכטיקער באַמערקונג: די אינפֿאָרמאַציע וואָס ווערט דאָ פאָרגעשטעלט, איז איבערגעקוקט
געוואָרן לויט אונדזער בעסטער וויסן און גלויבן.
אָבער די רעדנער און די פּראָדוסענטן נעמען גאָר קיין אחריות פֿאַר די קאַנסעקווענצן פֿון אַקציעס אָדער אומטאָן וואָס האָבן
צו טאָן מיטן אינהאַלט פֿון דעם ווידעא. יעדער איז אַליין פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר ווי ער באַהאַנדלט וואָס ער הערט.