Huquqiy tartib-qoidalar va AZK qoidalari haqidagi umumiy ma'lumotni taqdimot oxirida topishingiz mumkin.
Endi biz xorijdan kelgan birinchi mehmon ma'ruzachimizga murojaat qilamiz.
Men qisqacha ba'zi fon ma'lumotlarini bayon qilmoqchiman.
2008 yilda turli Shveytsariya ommaviy axborot vositalari "Konspiratsiya nazariyachilari biometrik pasportlarga qarshi
kurashyapti" kabi sarlavhalarni e'lon qilgan edi. Bu biz edik.
Tagesanzeiger gazetasi bu haqda xabar berdi.
St. Galler Tagblatt gazetasi yozdi: "Bunday guruhlar ko'pincha dunyoviy bo'lmagan tarzda
xulq-atvor qiladi va paranoriyadan aziyat chekadi."
SRF Rundschau qo'shimcha qildi: "Sasek pasportdagi chipni faqat birinchi qadam deb biladi.
Erta yoki kech, chip teri ostiga ham o'rnatiladi."
Endi, 17 yil o'tib, Yaponiyadagi Okinawa Universiteti professori doktor Daniel Brody bizga butun insonni tabiiy, suveren
mavjudotdan sintetik va nazorat ostidagi hayot shakliga aylantirishni rag'batlantiruvchi
reja, amaliyot va jarayonlarni tanishtiradi.
Bu faqat teri ostiga o'rnatiladigan chip emas. U shuningdek bizni insonlarni, butun insonni mohiyatidan o'zgartirish
mexanizmlari, usullari va yo'llariga ham tanishtiradi.
U shuningdek, bu dahshatli tasavvurlar, dahshatli rejalar va jarayonlarni amalga oshirishda qaysi kompaniyalar bilan qanday
odamlar ishtirok etayotgani haqida ham bizni bexabar qoldirmaydi.
Men 21-AZKda bugun ta'sirlanganlarga o'zining qimmatli bilimlarini ulashgani uchun
prof. Broudyga minnatdorchilik bildirmoqchiman.
Ammo avvalo, mana sizning qisqa biografiyangiz.
Prof. Daniel Brody 1964 yilda Qo'shma Shtatlarda tug'ilgan, amaliy psixolingvistika bo'yicha doktorlik
darajasiga ega va tasvir tahlilchisi sifatida tajribaga ega.
U aloqa nazariyasi va ritorikadan tortib tiliy kompozitsiya va ritorik grammatikagacha bo'lgan mavzularda ma'ruzalar o'qiydi.
Prof. Brody Yaponiyadagi Okinawa Christian Universitetining Madaniyatlararo muloqot
bo'yicha magistratura maktabining dekani edi.
U hozirda amaliy tilshunoslik professori.
Uning tadqiqotlari tovushlar, ramzlar, belgilar, tasvirlar va ranglarga hamda ularning hokimiyat markazlari tomonidan bilimni
shakllantirish va odamlarning idrok va hissiyotlariga ta'sir qilish vositasi sifatida qanday qo'llanilishiga qaratilgan.
U "Propaganda in Focus" asarining ham muharriri, "Bugungi propaganda modeli: idrok va ongni filtrlash" asarining ham
muharriri va "Okinawa bosqindagi, makdonaldlash va neoliberal propagandaga qarshi qarshilik" asarining ham muallifidir.
Uning ilmiy ishlaridan tanlovni ResearchGate'da topish mumkin, bu barcha fan sohalaridagi
tadqiqotchilar uchun mo'ljallangan global ma'lumotlar bazasidir.
Professor Daniel Brody 11-sentabr voqealari tufayli tashkil etilgan Propaganda va global terrorga qarshi
urush bo'yicha ishchi guruhining katta ilmiy xodimidir.
Bugun prof. dr. Broudy transgumanizm va posthumanizm haqida gapiradi.
Kim bunga intilmoqda va rivojlanish nuqtai nazaridan bugungi kunda biz qayerda turibmiz?
Voy, taklif va iliq kutib olganingiz uchun katta rahmat!
Va Yaponiya salomlari.
Sizning mamlakatingizda "Xayrli tong" qanday deyiladi?
Biz aytamiz: Ohayo gozaimasu! Yoroshiku onegai shimasu! va "yoroshiku onegai shimasu", bu
"iltifos, mehribon bo'ling" degan ma'noni anglatadi.
Nemischada uning ekvivalenti bormi, bilmayman, lekin ha, taklif uchun katta rahmat.
Men bugun transgumanizm va posthumanizm haqida gapirishga o'zimni tayyorladim.
Ba'zan biroz texnik bo'lib qoladi, lekin men uni keng auditoriya uchun jozibali qilishga harakat qildim.
Xo'sh, agar men shu sarlavhadan boshlasam. Bu juda qiziqarli sarlavha:
Sun'iy bachadon tez orada keladi!
Bu hozir butun dunyo bo'ylab eshitilayotgan biotexnologiya hikoyasining bir qismi. Va albatta, ostki sarlavha:
Oqibatlarga tayyormizmi?
Xo'sh, menga bu urushdek ko'rinadi.
Hamma uchun yana bir zarba – bu ruhiyatimizga qarshi retorik blitzkriegning tipik namunasi.
Menga shunday tuyuladiki, bu misantropik sarlavhaning mutlaqo jasorati yanada katta savollarni keltirib chiqaradi.
Bu kabi gumanitetga zid loyihalar kengroq transgumanizm harakatining bir qismiymi?
Yoki biz hatto posthumanizm deb ayta olamizmi?
Ba'zi javoblarni topish uchun biz boshqa tegishli hikoyalarga murojaat qilishimiz kerak.
Koronavirus voqeasi ommaga ma'lum bo'lgandan beri, men ba'zan o'zimdan so'rayman: dunyo haqida
haqiqatan ham qanday chuqur tushunchalarni qo'lga kiritdik?
Ehtimol, yolg'on va aldovlar hozir kislorod kabi ko'p, hatto tibbiy niqob orqali filtrlansa ham.
Tomoshabinlarimga yetkazmoqchi bo'lgan intellektual o'zini himoya qilish doirasida, bu ma'ruza
matnini Iso hikmatidan bir parcha bilan bezamoqchiman:
"Chunki o'z so'zlaring bilan adolatli ekanliging isbotlanadi va o'z so'zlaring bilan aybdor topilasan."
Lingvist sifatida men so'zlar muhim deb hisoblayman.
Ular shunchaki og'zimizdan chiqqan tovushlar emas, balki yuragimiz va ongimiz holatining eng muhim belgilaridir.
Menimcha, transgumanistik kun tartibini ilgari surayotganlardan eshitayotgan ba'zi ovozlarga
yaqindan nazar tashlaganimizda bu aniq bo'ladi.
So'nggi besh yil ichida men ko'plab odamlardan transgumanizmni nimani anglatishi haqida so'radim. Va aksariyat
odamlar, hatto yuqori ma'lumotli odamlar ham, bilishmaydi.
Ba'zi odamlar buni transgenderizm bilan adashtirib, darhol afzal ko'riladigan zamirlar haqida gapira boshlaydilar.
Va transgumanizm haqida o'ylaganimizda, bir tomondan, u albatta transgenderizm bilan bog'liq, deb aytishimiz mumkin.
Taxminan bir yil oldin mashhur siyosiy tizim darvozaboni Neil deGrasse Tyson
"TRIGGERnometry" podkastida qatnashgan intervyuni eslayman.
Mezbollar bilan qizg'in bahs bo'lib o'tdi.
Men aytardimki, u uni haqiqiy bahs-munozara o'rniga qo'rqitdi.
Va Tayson an'anaga murojaat qilish deb ataladigan mantiqiy xatolikdan foydalanib, gender disforiyaga chalingan
erkaklarning ayollar sportida ishtirok etish amaliyotini qo'llab-quvvatlash va normalashtirishni targ'ib qildi.
U biz o'tkazish bosqichida ekanligimizni ta'kidladi. Biz buni aniqlashimiz kerak bo'lardi.
Xo'sh, menga shunday tuyuladiki, bu gap Tyson va uning hamkasblari haqida muhim bir tushuncha beradi.
Ular mantiqni buzishni shunchalik oddiy faktdek bayon etadiki, go'yo yaxshi maosh oladigan ideologlarga o'xshaydi.
Inson tarixi davomida har doim ikki jins bo'lgan.
Bugungi kunda erkak-ayol ikkilanma tizimidan tashqaridagi yangi konseptual kategoriyalar har tomondan faol yaratilmoqda.
Erkak va ayol insonlar, shuningdek autistik savantlar hozirda kontinuumga joylashtirilgan .
Ularning asosiy farqlariga qaramay, bu biologik toifalar hujayra darajasida mos kelishi kerak.
Va ehtimol biz posthumanizmga yo'naltirilgan o'zgarishni sezmayapmiz, chunki bu ayollar va erkaklarga xos muhim biologik
jarayonlarni tasvirlovchi kalit so'zlarni olib tashlash va haqiqatni buzishga qaratilgan kengroq kampaniyaning bir qismi.
Biz bu haqda allaqachon veb-saytimizdagi transgumanizmga bag'ishlangan to'rt qismli
seriyada batafsil yozganmiz: "Propaganda in Focus".
Agar uni o'qishni istasangiz, shunchaki propagandainfocus.com saytiga tashrif buyuring.
Menimcha, Oxford Ingliz Tili Lug'atidagi "gender" so'zining asl ta'rifida tavsifiy tilshunoslikda erkak va ayol jinsini
ifodalovchi turli zamirlarni kichik toifalarga ajratish uchun toifalar yaratishga qaratilgan sa'y-harakat nazarda tutilgan.
Faqat shu haqda qisqa yon izoh:
Qayerda ingliz tili umumiy til bo'lsa, bugungi kunda ayollar va erkaklarning kimligi hamda ularning odatdagi xatti-harakatlariga
oid prototipik xususiyatlarni o'z ichiga olgan bunday asosiy tushunchaviy toifalarni yo'q qilishga
urinish mutlaqo maqbul bo'lib qolgandek ko'rinadi.
Albatta, ba'zi tillarda, masalan, fransuz va ispan tillarida, jinsga xos otlar mavjud.
Agar xotirlam bo'lsa, pichoq erkak jinsidagi ot.
Pichoq erkak jinsidagi ot, vilka esa ayol jinsidagi otdir.
Ha, menimcha, men buni to'g'ri eslayman.
Ehtimol, 1960-yillarda Yangi Zelandiyalik psixolog va seksolog Jon Moni birinchi bo'lib gender tushunchalarini
tilshunoslikdan ajratib, ularni paydo bo'layotgan gender roli va gender identiteti tushunchalari bilan bog'lashga harakat qilgan.
Jamiyatni bu yangi tushunchalarni qabul qilishga moslashtirish ayniqsa qiyin emasdek ko'rinadi.
Albatta, bunga bir necha o'n yil ketdi, lekin bugun biz tayyormiz.
Ehtimol bu 1960-yillarda bo'lgan, ehtimol aynan shu tarixiy nuqtada til, shaxsiyat va shaxsiy o'zlik, jinsiylik hamda ijtimoiy
rollar haqidagi tobora ortib borayotgan chalkashlik boshlandi.
Bu mantiqqa to'g'ri keladi. Agar siz inson madaniyati, o'zini, oilani, inson ko'payishini, inson jamoasini, jamiyatni va
millatni sog'lom tushunchalarini yo'q qilmoqchi bo'lsangiz, avvalo tilni vayron qilib, umumiy
ma'nolarni empirik haqiqatlardan ajratishdan boshlash kerak.
Til va mantiqiy fikrlashni buzish uchun ulkan va uzluksiz propagandaviy kampaniyalar zarur.
Shundan kelib chiqadiki, biz o'zimizni vayron qilishda ishtirok etamiz.
Tilning qadrsizlanishi hamma narsani ag'darib yuborishi mumkin.
Shuning uchun, menga shunday tuyuladiki, ba'zi odamlar erkaklar hayz ko'rishi va farzand ko'rishi mumkin, deb hisoblashadi.
Genizisning birinchi kitobida insonni Xudoning timsoli deb ta'riflaydigan chuqur, ammo sodda bir tushuncha bor, u
ko'pincha e'tiborsiz qoldiriladi yoki masxara qilinadi.
Unda aytilishicha, yer yuzida erkaklar ham, ayollar ham Xudoning obrazida yaratilgan.
Agar biz bu toifalarni o'chirib tashlasak, Xudo biz insonlar orqali, Uning obrazini tashuvchilar
sifatida qanday ishlashini anglashimizni xiralashtiramiz.
Ehtimol, siz yaqinda sodir bo'lgan holatni eslaysiz: AQSh Oliy sudiga Jo Bayden nomlagan bir nomzod tinglov davomida
ayol nima ekanligini aniqlab bera olmagan yoki xohlamagan.
Va ayollikning asosiy tushunchaviy kategoriyasi zaiflashtirilgani bois erkaklar ayollarga ajratilgan
jamoat joylarini egallashni osonroq deb bildilar.
Bu asosan buzilgan tushunchalarning moddiy namoyishi.
Menga shunday tuyuladiki, bu tinglovlar davomida biz hammamiz Jon Moni argumentining nuqsonli mantiqini guvohi bo'ldik.
Kommunikatsiya nazariyotchisi Herbert Shiller bu jarayonni batafsil bayon qilib, uni ta'rif nazorati deb atagan.
Biz, oldindan aytib bo'lmaydigan mavjudotlarmiz, odamlarni nazorat qilishning foydali usuli – asosiy
so'zlar va tushunchalarning ta'riflarini nazorat qilishdir.
Ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy va diniy tizimning eng yuqori qatlamidagi shaxslar ta'riflarni nazorat qilib, til kodlari,
majburlash va yangi lingvistik normalar orqali ma'nolarni majburlay olganda, fikr, so'z va xulq-atvor
ustidan yanada kuchli nazorat o'rnatish osonlashadi.
Siz bunga ehtimol rozi bo'lasiz.
Orvellning Nyuspeak haqidagi g'oyalarini ko'rib chiqing:
Urush – tinchlik, erkinlik – qullik, jaholat – haqiqat.
Men "urush – tinchlikdir" mavzusiga biroz keyin qaytaman.
Shunday qilib, savol shuki, buni qanday amalga oshirishimiz mumkin, deb o'yladi Shiller.
Ushbu tartib, ya'ni piramidaning eng yuqorisidagi odamlar bunday nazoratni qanday amalga oshirishadi?
Bu uning axborot infratuzilmasi deb atagan narsaga muntazam va oson kirish orqali erishiladi.
Ular ma'lumotga ega bo'lgani uchun oddiygina kirish orqali kalit atama, nom yoki ta'rifning ma'nosiga osongina ta'sir o'tkaza
oladilar, va biz, iste'molchi omma, hammasini o'zlashtiramiz.
Meni hayratga soladigan narsa — dunyoda ishlayotgan bu nihoyatda ta'sirli kuchni Muqaddas havoriy Pavlus tomonidan
berilgan ta'rifidir: "havo hukmronligining shahzodasi" .
Kuch markazi uchun qanday g'alati nom!
Bu ming yillar oldin, havo makoni nazorat qilinmasidan, tijoratlashtirilmasidan va bugungi kunda
ommaviy kommunikatsiyaning eng muhim vositasiga aylanmasidan oldin tushunilgan edi.
Albatta, har kim ham efir to'lqinlariga kira olmaydi.
Ammo agar sizda u bo'lsa va rasmiy siyosiy haqiqatga zid gapirsangiz, sizni senzura qilishadi yoki,
undan ham yomoni, tarqatishdan olib tashlashadi.
Millionlab kilometr optik tolali kabellar, sun'iy yo'ldosh antennalari va sun'iy yo'ldoshlar, barcha yirik korporativ
brendlar va efir kanallari, shuningdek hikoyalarni shakllantirish, munozaralarni cheklash va ularni
jamoatchilik ongiga singdirish vositalari. Nima haqida o'ylash, qanday o'ylash, nima aytish yoki aytmaslik.
Bu qudrat, ongning eng asosiy darajasini shakllantirish qobiliyati aslida faqat ozchilikning qo'lida.
Menga shunday tuyuladiki, bu transgumanizm haqidagi bexabarlikning manbai.
Ijtimoiy mavjudotlar sifatida biz tabiatan hokimiyat va vakolat tizimlariga tortilamiz, shuning uchun ommaviy kommunikatsiya
asrida biz tabiatan media va media shaxsiyatlariga murojaat qilamiz, ularning vazifasi kattalar sifatida
bizga kerak bo'lgan hikoyalarni ongimizga to'ldirishdir.
Qiziqarli jihati shundaki, birinchi aloqa tarmoqlari bachadonda shakllangan ekan, biz
rivojlanib, onamizning ovozini idrok eta boshlaganimizda.
Rivojlanish psixologiyasi bo'yicha tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, eshitish uchun mas'ul bo'lgan miyaning til
sohalari homiladorlikning yettinchi oyida rivojlana boshlaydi.
Ijtimoiy tarmoq ona-bola munosabatlaridan oilaga, keyin jamoa va jamiyatga kengayganda, o'z
ovozimizni ko'tarishda psixologik ozodlikni topamiz.
Onaimizdan ajralib, qadriyatlarimizni yoki qarashlarimizni tasdiqlaydigan yoki sinovdan
o'tkazadigan boshqa hikoyachilarga tortilganimizda.
Men shunchaki transgumanistlarning rejasi amalga oshsa va inson onalar reproduktiv sikldan olib tashlansa, sintetik
chaqaloqlar sintetik bachadonda tuxumdan chiqib, o'sib ulg'ayishini tasavvur qilishga harakat qilyapman.
Bu hazil emas, bu mutlaqo ahmoqona eshitiladi, lekin oldindan ko'rish mumkin.
Ular haqiqatan ham odamlarning ko'payish istagi va qobiliyatini olib qo'ymoqchi.
Bu, shuningdek, ijtimoiy jihatdan shakllantirilgan gender masalasi tobora ko'proq
suiiste'mol qilinishining sababi ham bo'lishi mumkin.
Ayollarni, inson onalardan tug'ilgan haqiqiy ayollarni, o'zlarining tabiiy reproduktiv quvvatlarini e'tiborsiz
qoldirishga qaratilgan transgumanist rejasiga jalb qilish uchun qattiq haqiqatni buzish kampaniyalari zarur.
Sizningcha, davlat tomonidan yaratilgan va tasdiqlangan sun'iy bachadonda davlat
tarbiyalaydigan chaqaloqlar qaysi til kodlariga duch keladi?
Endi o'ylab ko'ring, so'nggi o'n yil ichida ayollar an'anaviy ravishda ularga tegishli bo'lgan amaliyotlar
uchun yangi atamalarni qabul qilishga qanday bosim ostida bo'lishgan va shartlanishgan.
Menimcha, biz umuman olganda transgumanistik va posthumanistik kun tartiblariga oid hokimiyat markazlari
tomonidan ilgari surilayotgan bu mutlaqo aqlga sig'maydigan g'oyalarni qabul qilishga ruhiy tayyor emasmiz.
Insonning biologik, neyrologik va intellektual jarayonlari asosan nuqsonli va ularni muntazam texnologik takomillashtirish orqali
davlat aralashuvi va qayta loyihalashni zudlik bilan talab qiladi, degan so'nmas tushunchani
singdirish uchun katta madaniy shartlanish kerak bo'ladi.
Ushbu rejalarni ilgari surayotganlar doimiy ravishda emlanib, kuchaytirilgan, miyalari tajribaviy
yangilanishlarga duchor etilib, to'liq egiluvchan bo'lib qolgan odamlar bilan to'la dunyoni xohlashadi.
Men aytayotgan yangilanish aslida abadiy yashashga bo'lgan aytilmagan istak uchun koddir.
Proteus monografiyasida, uni men ilgari Kla.tv intervyusida muhokama qilgan edim, tasvirlanganidek, bu
rejimga bo'ysunganlar texnik jihatdan takomillashtiriladi, ammo hanuzgacha nazorat ostida saqlanadi.
Bu ma'lum darajada yaxshilanadi, lekin nazorat ostida bo'ladi.
Va aynan shu yerda aqlli marketing va tasvirni efirga uzatish kuchi o'z rolini o'ynaydi.
Ehtimol, transgumanizm va posthuman kelajakka o'tish ommaviy ongda haqiqatan ham sezilmayotganining asosiy sabablari shulardir.
Endi biroz fon ma'lumotlari.
Men harbiy soha uchun tasvir tahlilchisi bo'lib ishlagan paytimda, biz ko'pincha tasvirlarning sifati va ularning mazmunini
eng yaxshi qanday talqin qilish haqida juda xavotirlanar edik.
Shunday qilib, dushmanning taktikalari bizga tobora aniqroq bo'lib qoldi.
Ba'zan dushman o'z kamuflyajidan shunchalik samarali foydalanganki, biz ko'rganlarimizni tahlil qilish va
mazmunli xulosalar chiqarish biz uchun ancha qiyinlashardi.
Boshqacha qilib aytganda: aldamchilik, kamuflyaj va yashirinish dushman tomonidan aldash va chalg'itish uchun qo'llaniladigan
usullarning asosiy tarkibiy qismlari hisoblanadi.
Va omadimizga ko'ra, tahlil hech qachon vakuumda bo'lmaydi.
Shuningdek, bizda mavjud kartalar yorug'ida rasmni, tasvirlarni tushunishga e'tibor qaratib, dushman turli
aldovlarni qanday o'ylab topishini aniqlashimiz mumkin.
Va bu e'tibor urush paytlarida biz talqin qiladigan murakkab rasmning faqat bitta jihati.
O'tmishda bizda haqiqatan ham yaxshi xaritalar bo'lgan, ya'ni Yerning kartografik tasvirlari juda mukammal edi.
Ammo bugun bizda ham qo'limizda juda ko'p kuchli kartalar bor, garchi ular hukumat oq qog'ozlari, e'lon qilingan ko'rsatmalar,
ommaviy ma'ruzalar, ilmiy maqolalar va transgumanistlarning posthuman dunyoga o'tishi haqida ko'p narsani
oshkor qiluvchi boshqa yangiliklar ko'rinishida bo'lsa ham.
Transgumanizmni kim oldinga surayotganini tushunmoqchi bo'lgan har kim bu yerda tilga olingan kartalarni osongina
tekshirib, o'zining keng qamrovli tahlilini o'tkazishi mumkin.
Hammalarga ma'lumki, ko'plab jasur olimlar va shifokorlar hozirgi davrni global urush deb atashadi, unda eng halokatli
qurollar deyarli tanib bo'lmaydigan darajada o'zgartirilgan.
Shuning uchun biz bu qurollarni aniqlash va fosh etish uchun qo'limizdan kelgan barcha ishni qilishimiz kerak.
Savol shuki: nega bu paradigma o'zgarishining qurollari asosan yashirin bo'lib qolmoqda?
Menga ko'ra, buning bir sababi shundaki, korporativ ommaviy axborot vositalari ularni va
ular keltiradigan zararni yashirishga intiladi.
Biz ularni bugun "meros ommaviy axborot vositalari" deb ataymiz , chunki ularning qulashiga oz qoldi va
ularning merosi inson farovonligiga qasddan beparvolikdir.
Boshqa muammo shundaki, ma'lumot juda ko'p.
Biz doimiy ravishda sezgi ortiqchiligiga duch kelganimiz sababli, narsalarga to'g'ri nuqtai nazar va aqliy toifalarni belgilashga
e'tibor qaratish uchun sarflanadigan energiya juda ko'p.
Bizga ommaviy axborot vositalarida taqdim etilgan tasvirlar, masalan, jinsiy ta'limning haqiqatan ham
murakkab manzarasining faqat kichik bir qismini tashkil etadi.
Agar biz transgumanizm kabi murakkab masalani tushunmoqchi bo'lsak, turli manbalarga va turli
sohalardagi bilimlarga murojaat qilishimiz kerak.
Siz ehtimol rozi bo'lasiz.
Masalan, 2015 yilda Klaus Schwab Charlie Rose'ning suhbat dasturida yaqinlashib kelayotgan to'rtinchi sanoat
inqilobining asosiy xususiyatlari haqida gapirganida ommaga taqdim etilgan vizual xabarlardan o'ylab ko'ring.
Menimcha, bu shunday ataladigan inqilob uchun ishlatilgan atama aslida transgumanizm uchun yana bir zukko kod so'zidir.
Biroq, u bir turdagi giperratsional noziklik bilan qadoqlangan bo'lib, undagi tushunchalarning ta'rifini biz
odatda texnologik rivojlanish orqali yuzaga keladigan tabiiy insoniy taraqqiyot bilan bog'laymiz.
Bu juda ijobiy eshitiladi.
Shunday ekan, nega bunday kodlangan tilni ishlatish kerak?
Bug' dvigatelining ish uslubimizni tubdan o'zgartirgan inson ixtirosining tabiiy natijasi
bo'lgan 200 yil oldingi davrni eslash kerak.
Unda biz hozir bozorga kirib, tanamizga, miyamizga va qon aylanish tizimimizga bostirib kirayotgan barcha yangi asbob-uskunalar
va texnikalarni qabul qilishga ruhiy tayyor bo'lishimiz kerak.
Shuningdek, Charlie Rose dasturidagi vizual tasvirlarni ham ko'rib chiqing.
Qorong'i fon soddalik va sirliликni, shuningdek ma'lum bir nafislikni anglatadi.
Ikki janob jamiyat va iqtisodiyotda dunyoni silkitadigan paradigmalar o'zgarishi
haqida ko'rinishicha mantiqiy suhbatlashadilar.
Charlie Rose Schwabdan bu inqilob haqida, uni o'ziga xos qiladigan narsa nima ekanligini gapirishga undaydigan savol so'raydi.
Va Schwab uni taxminan 1800-yillardagi sanoat inqilobi bilan solishtirishdan boshlaydi.
Schwab aytadiki, yangi inqilob siz qilayotgan ishni o'zgartirmaydi, balki sizni o'zgartiradi.
Geneetik muhandislikni ko'rib chiqing: o'zgarayotgan aynan siz.
Bu mantra yillar davomida u va boshqalar tomonidan turli ritorik ifodalarda takrorlangan.
Schwab bilan intervyuda ikki erkak o'rtasidagi bu mutlaqo tabiiy suhbatni ko'rib, ongimiz shunchalik tinchlanadiki, inqilob deb
ataladigan sirli kuch tanamizga hujayra darajasida bizni o'zgartiradigan
texnologiyalarni kiritayotganini deyarli sezmaymiz.
Eslab qoling! U aytadiki, inqilob sizni o'zgartiradi.
Sizning harakat qilish qobiliyatingiz, ajralmas, Xudo bergan huquqlar bilan ta'minlangan inson sifatidagi suverenitetimiz
amalda Schwabning bayonoti bilan o'chirib tashlanadi.
Bundan tashqari, bu oddiydek ko'rinadigan suhbatning vizual jihatlari eshitish xabarlarini chalg'itadi.
Texnologiyalar bizning genetik tuzilishimiz kabi tubdan noyob narsani o'zgartirish uchun qo'llanilmoqda.
Schwabning grammatik ifodasi til qanday qilib chuqur siyosiy va texnologik majburlovlarni butunlay tabiiy, shamol
kabi kuchlar bo'lib ko'rinishini ta'minlash uchun ishlatilishi mumkinligining mukammal namunasidir.
"To'rtinchi sanoat inqilobi"ni odamlarni "o'zgartiradigan" grammatik sub'ektga aylantirish orqali u o'zgarishlarni kim
boshqarayotganini, qaysi muassasalar ularni amalga oshirayotganini, ular kimning manfaatlariga xizmat
qilayotganini va qaysi qarorlarni ma'lum aktyorlar qabul qilayotganini butunlay e'tiborsiz qoldiradi.
Ko'rib turganingizdek, biz inqilobni boshqarayotgan odamlarning qon hujayralarimizni, tomirlarimizni va neyrologik yo'llarimizni
texnologik rivojlanish uchun ochiq va oson kirish mumkin bo'lgan joylar deb bilishlarini tushunish
maqsadida gap grammatikasini chuqur tahlil qilmoqdamiz.
Schwabsning ta'rifiga ko'ra, bu shunday deb ataladigan inqilob biz, passiv insonlarga
ta'sir etuvchi mustaqil kuch sifatida tasvirlanadi.
Ammo aslida narsalar boshqacha.
Menimcha, bu aniqlanishi mumkin bo'lgan kompaniyalar, hukumatlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan amalga oshirilayotgan
texnologik joriy etish bo'yicha muvofiqlashtirilgan dastur.
Menga ko'ra bu xarakterizatsiya rostroqdek ko'rinadi.
Biz inson xulq-atvori, idrok etish, neyrologik funksiyalar, ijtimoiy munosabatlar, maxfiylik huquqlari va hattoki
sotib olish hamda sotishni tubdan o'zgartiradigan texnologiyalarni moliyalashtiramiz va amalga oshiramiz.
Bu batafsilroq tavsif darhol savollarni tug'dirardi:
Xabardor rozilik haqida nima deyish mumkin?
Bu demokratik nuqtai nazardan ham xohishmandmi? Va qanday moddiy hamda intellektual qarshilik variantlari mavjud?
Douglas Lummis bu jarayonni 1996 yildagi Radical Democracy kitobida batafsil muhokama qiladi.
U o'quvchilarni antidemokratik rivojlanishlar bilan tanishtiradi, ularni milliy xavfsizlik nomi
ostida vayron qiladigan rivojlanishlar deb ta'riflaydi.
Bugun biz terrorizmga qarshi kurash, aholi ko'payishiga qarshi kurash, karbon dioksidga qarshi kurash yoki elita firibgarlik
bilan himoya qilinishi yoki kurashilishi kerak bo'lgan maqsad sifatida ta'kidlaydigan boshqa bir
zamonaviy abstraksiya haqida gaplashishimiz mumkin.
Va Lummisga ko'ra, rivojlanish mafkurasining doirasida metaforaning kuchi shundaki, u bu mafkura doirasida amalga
oshirilayotgan loyihalarni tabiiy va muqarrar ekanligi, shuningdek, ular rivojlantirilishi mo'ljallangan
maqsadli ob'yektning to'g'ri va oldindan belgilangan kelajagini keltirib chiqarishiga oid taassurot uyg'otadi.
Rivojlanish dasturi, siyosat yoki reja, balki investitsiya yoki urush o'yini mashqi nomi ostida vayronagarchilik
qanday aql bovar qilmas shoshilinchlik bilan amalga oshirilishini hisobga olsak, bu juda chuqur ma'no kasb etadi.
Bir marta nisbatan qudratli bo'lganlar insoniyatni ortiqcha, foydasiz yeyuvchilar deb hisoblashsa, ularga, masalan,
oziq-ovqat, hayotni saqlab turuvchi zarur hayvon oqsili, zararli karbonat angidridni chiqaruvchi va Yer
yuzidagi hayot uchun mutlaqo zarur bo'lgan narsalarga kirishni taqiqlash kerak, deb hisoblashadi.
Yoki ularni katta va yuvilmagan yuk tashuvchi hayvonlar to'dasining a'zolari deb ko'rishadi, ularni
ro'yxatga olish, belgilash va nazorat qilish kerak.
Schwabning to'rtinchi sanoat inqilobi ta'rifida nomi tilga olinmaganlar amalda global transgumanizm kultiga a'zo
ekanliklarini va unga ibodat qilishlarini tan olishmoqda.
Schwab tomonidan qo'llaniladigan odatiy ritorik taktika yashirin qolishni afzal ko'radigan aktyorni yashirishga xizmat qiladi.
Tanqidiy diskurs tahlilida bu texnika nominalizatsiya deb ataladi.
Bu ajoyib g'oyaviy ta'sirga ega bo'lgan ritorik harakatdir.
U asosan siyosiy loyiha bo'lgan, ya'ni texnologiya orqali inson jamiyatini o'zgartirishni muqarrar tarixiy kuchdek ko'rsatadi.
Va yana bir bor: bu shunchaki "Qarshilik befoyda" degan ma'noni ifodalovchi kod.
Tabiiy ravishda rivojlanayotgan inqilobga qarshi turib bo'lmaydi.
Bu Lummis va antidemokratik tendensiya haqidagi oldingi fikrimni qo'llab-quvvatlaydi.
Schwabning tili odamlarning bu texnologiyalar ularni umuman o'zgartirishini istamasliklari bo'yicha jamoaviy
qaror qabul qilish imkoniyatini butunlay istisno qiladi.
Grammatik tuzilma o'zi muloyim majburlash shakli sifatida xizmat qiladi.
Yana bir sabab shundaki, bu texnologiyalar umumiy manfaat uchun zarur va ajralmas vositalar sifatida taqdim etiladi.
Ular texnokratlar har doim ustida ishlagan ijtimoiy muammolarni hal qilishni da'vo qilishadi.
Demak, bu global tashabbus ortida kim turibdi?
Agar eng ko'zga ko'ringan, global qudratning markaziy markazi – transmilliy markaziy bank tizimini e'tiborsiz qoldirsak, butun
dunyo bo'ylab hamkorlik qilayotgan ko'plab hukumat idoralari, nodavlat tashkilotlar va korporativ gigantlar
orasida eng nufuzli ishtirokchilar ko'pchilikka ma'lum.
Tadqiqotimizda biz harbiy-sanoat kompleksi, DARPA va NASA hozircha e'tiborni shu
yo'nalishlarga qaratishimiz kerakligini ta'kidladik.
Agar biz NASAning, taxminan kosmik tadqiqotlar uchun, kiborglarga bo'lgan talabini olaylik, bu paydo bo'layotgan
transgumanistik paradigma bo'yicha har qanday tadqiqot uchun aniq mantiqiy boshlang'ich nuqtadir.
Biz insonlarni tabiiy, suveren mavjudotlardan yanada sintetik va nazorat ostidagi hayot shakliga
aylantirish bo'yicha reja va jarayonlarni o'rganib chiqdik.
Meningcha, agar kommunikatsiya hamda material tuzilmalar va arxitekturalarning dizayni dunyoni va undagi inson tanalarini
qayta shakllantirishni istagan hokimiyatdagilarning fikrlash tarzini qanday aks ettirishini
hisobga olsak, bunday tadqiqot nisbatan sodda bo'ladi.
Endi transgumanizmning texnik jihatlari qanday tasavvur qilinishi va ommaga targ'ib qilinishiga e'tibor bering.
"Ushbu loyihada biz Bio-Nano Buyumlar Interneti, qisqartmasi IoBNT tushunchalarini ishlab chiqamiz va o'rganamiz."
Qulllanilish sohalariga shaxsiylashtirilgan tibbiyot hamda mikro darajadagi sanoat ilovalari kiradi.
IoBNT inson tanasidagi nanoqurilmalar bilan tashqi darvozalar o'rtasidagi aloqa platformasi orqali infektsiyalarni kuzatish
va ularni faollashtirish imkonini berish uchun mo'ljallangan.
Shu tarzda, IoBNT nano-qurilmalar va tashqi kompyuterlar o'rtasida ma'lumot va
boshqaruv axborotini uzatishni qo'llab-quvvatlaydi.
Agar biz ijtimoiy dunyo nima uchun aynan shunday ekanini diqqat bilan o'ylasak, u tajriba ekanligini tushuna boshlaymiz.
Jamiyat va iqtisodiyotning buyuk muhandislari biz, sinov sub'ektlari ustidan, fikrlashimiz, gaplashishimiz va ijtimoiy
hamda iqtisodiy aloqalarimizni belgilovchi ruhiy ramkani nazorat qilish orqali allaqachon yuqori darajada nazoratga erishishgan.
Shuningdek, bizga 'to'g'ri' qadriyatlar va munosabatlarni, qabul qilingan g'oyalar va mafkuralarni singdiradigan
yirik ommaviy axborot tizimlarini ham o'ylab ko'ring.
Biz albatta bir tajribada sinov sub'ektlarimiz.
Ba'zilarimiz bunga noaniq darajada xabardormiz. Boshqalar esa umuman aloqasi yo'q.
Biz texnokratlarning bayonotlarida ko'plab izlarni topamiz.
Keling, NASA tomonidan qayta nashr etilgan «Transgumanist manifesti»dan ushbu ta'rifni olaylik:
Doimiy taraqqiyot, o'z-o'zini o'zgartirish, amaliy optimizm, kelajakni ko'zlagan yechimlar va tanqidiy fikrlashni ta'minlovchi
hayot sifatiga intiladigan dunyoqarash; transgumanizm.
Transguman biologik-texnik organizmdir; texnologiya bilan birga rivojlanadigan inson turining o'zgarishi.
Ushbu nuqtai nazar o'zgarishni optimistik jihatdan tasvirlaydi, lekin o'zgarishni kim moliyalashtirayotgani
yoki biotexnologik organizmlarni kim ishlab chiqayotgani haqida hech qanday ma'lumot bermaydi.
U o'zining mafkuraviy ildizlarini tan oladi. Yana nominalizatsiya.
Insonlar kabi, dunyoqarashlar ham nimagadir intiladi; ma'lum bir hayot sifatiga.
U barcha mas'uliyatni abstraksiyaga yuklaydi. Masalan, tabiiy tanlanish yoki ajoyib ijodiy kuchga ega
bo'lgan boshqa bir ko'r-ko'rona tasodif mexanizmi.
Boshqacha fikrlashga jur'at etadiganlar uchun qo'ylarni tartibda, itoatkor va to'g'ri yo'nalishda
harakat qilishini ta'minlash uchun doimo qo'y itlari bor.
Elon Musk ogohlantirdi: maymunlarga o'xshab qolmaslik uchun biz mashinalar bilan birlashishimiz kerak.
Va 2013 yilda kelajak strategisti sifatida Rockefeller jamg'armasi va Xitoy Ta'lim vazirligida ishlashni rejalashtirgan
Maykl Zappa ham shunday ta'kidlagan edi: insoniyatda gen terapiyasi, sun'iy a'zolar, sintetik qon va qon
tomirlari hamda bioelektron dorilar kelajagiga qarshi turmay, qichqirib-tortib olib borilishdan boshqa tanlovi yo'q.
Shunday ekan, Schwab, Musk, Gates, Harari va boshqa yetakchi texnokratlar hamda guru'lar tasvirlab bergan bunday o'zgarishni
ko'rganda, menimcha, hozir qayerda turganimizni so'rash tabiiy.
Hozirgacha muhokama qilgan barcha shu nom ostidagi yangilanishlar inson bo'lish nima degani, degan savolni tug'diradi.
Agar, masalan, DNK hayot kodi bo'lsa, genetik kod bilan manipulyatsiya qilinishi inson hayoti uchun nimani anglatadi?
Hukumatlar bunday turdagi ishlarni bajarish uchun texnologiyalarni tadqiq etish va rivojlantirishni moliyalashtiradimi?
Bu Moderna'ning mRNA texnologiyasini joriy etish e'lon qilingan paytdagi reklama kampaniyasidan olingan...
Xoʻp, bu juda hayratlanarli. Biz haqiqatan ham posthuman dunyoning tongida turibmizmi?
Agar shunday bo'lsa, "posthuman" atamasi aslida nimani anglatadi? Bu nazariymi? Amaliymi?
O'n yilliklar davomida posthumanizmning falsafiy yo'nalishi mavjud bo'lib, u Yoritish davrida tushunilgan
humanizmning tugaganini e'lon qilgan barcha yirik madaniy nazariyachilarning asarlarida uchraydi.
Posthumanizm endi texnologik posthumanizm ma'nosida ham tushuniladi.
Meni qiziqtiradigan soha va bu texnologik takomillashtirishlar orqali insonlarning ijtimoiy, psixologik yoki
jismoniy tuzilishi va xatti-harakatlarini o'zgartirishga qaratilgan sa'y-harakatlarda aks etadi:
Genetik muhandislik yoki neyro-kibernetik kuchaytirishda.
Qanday qilib biz bunga aminmiz?
Masalan, 2015 yilda Pfizer Bar-Ilan universiteti bilan dori yetkazib berish uchun DNK nanorobotlarini
yaxshiroq tushunish maqsadida hamkorlikni e'lon qildi.
Matbuot relizi aniq aytadiki, "bu strategik qadam nanorobotlarni ilmiy fantastikadan amaliy yechimga aylantiradi".
Shuning uchun hujayra darajasida ishlaydigan robotlarga ishoralar an'anaviy biologiya sohasining inqirozga
uchrayotganini yoki o'rnini bosayotganini ko'rsatishi mumkin.
Bu sintetik biologiyaning tabiiy biologiya bilan birlashishini anglatishi mumkin, bu esa tadqiqot va rivojlanish
hamda inson mavjudligining yangi shakllarini oldinga chiqaradi.
2015 yilda "Bio-nano narsalar interneti" nomli nashrda IoBNT pioneri, turk-amerikalik kompyuter olimi va muhandis Ian Akyildiz
hamda uning hamkasblari aloqa va tarmoq texnologiyalarida sodir bo'layotgan bu paradigma o'zgarishi haqida yozadilar.
Ular aytadilar: "Nanotexnologiya darajasida biologik hujayralarni nazorat qilish, qayta ishlatish, o'zgartirish
va qayta loyihalash asosida obyektlar yaratish mumkin."
Ushbu yangi tarmoq, tirik hujayralar va organizmlarga asoslangan bo'lib, harbiy, sog'liqni saqlash va xavfsizlik sohalaridagi
ko'plab yangi ilovalarning poydevorini tashkil etadi; bu yerda nano-narsalarni atrof-muhitga osonlik bilan yashirish,
implantatsiya qilish va tarqatish mumkin bo'lib, ular birgalikda aniqlash, boshqarish, ishlov
berish va tarmoqlash vazifalarini bajarishi mumkin.
2019 yil noyabrida Entoni Fauchi sog'liqni saqlash sohasida ushbu yangi texnologiyaning, o'z-o'zini yig'uvchi nanopartikular deb
ataladigan nanoteknologiyaning qo'llanilishi haqida gapirdi, "universal gripp vaksinalari
immunitet javobini chaqirishning yangi usuli sifatida".
Bu 2019-yil noyabrida edi.
Olt kun o'tgach, Xitoyning Vuhan shahridan sirli yangi gripp shtammi haqidagi birinchi xabar paydo bo'ldi.
Aloqasi nima?
Bir necha yil o'tgach, 2023 yilda Akyildizning ma'ruzasida bu mavzu yanada ko'proq e'tiborga olinadi.
U quyidagini ta'kidlaydi: "IoBNT ortidagi nanoo'lchamdagi bio-mashinalar tanaga inyeksiya qilinish uchun mo'ljallangan."
Va bu COVID vaksinalarida juda yaxshi ishlaydi. Bu shu yo'nalishga qarab ketmoqda.
Ushbu mRNA'lar nanokoylikdagi kichkina mashinalardan boshqa narsa emas. Ular dasturlashtirilgan va in'ektsiya qilinadi.
Biz bu barcha aniq ilovalar haqida keng yozdik, lekin eng hayratlanarli jihati – oldimizda
turgan paradigma o'zgarishini inkor etish darajasi.
Tadqiqot va rivojlanish o'n yilliklar davomida davom etib kelmoqda.
Tadqiqotchilar deyarli hech qachon jismoniy tizimni uning asl holatida tahlil qilmaydilar.
Buning o'rniga ular tizimda kuzatayotgan deb hisoblaydigan xulq-atvorni yaqinlashtiradigan modelni quradilar.
Va modelning xatti-harakatlarini tahlil qilish orqali ular haqiqiy tizimning xatti-harakatlarini
oldindan bashorat qila olishlariga umid qilishadi.
Ko'rib turganingizdek, biz modellarni quramiz, chunki tabiiy dinamik tizimlar odatda amaliy va aniq tahlil
uchun muhit bo'lib xizmat qilishda juda murakkab bo'ladi.
Ilmiy doiralardagi inson tanasini mashina, miyani kompyuter, DNKni dasturiy ta'minot, vaksinalarni esa dasturiy ta'minot
yangilanishlari deb atashga oid barcha chalg'ituvchi gaplar insonlarni tajriba va yangilanish uchun munosib ob'ekt
sifatida noto'g'ri tushunchaviy modellashtirishni aks ettiradi.
Transgumanist texnokratlarning ongida hukmron bo'lgan reduktiv va mexanistik tafakkur
asosdan nuqsonli ekanligi hozirda isbotlandi.
So'nggi besh yil ichida dori-darmonlarning eksperimental qo'llanilishi natijasida yuzaga kelgan jarohatlar va o'limlarni
global miqyosda yashirishni hisobga olsak, inson tanasi, miyasi va qon aylanish tizimi kabi murakkab va
dinamik tizim hozir qulab bormoqda, deb o'ylayman.
Haqiqiy posthuman kelajak uchun barcha transgumanistik modellar allaqachon qulab tushdimi?
Men bu insoniyatga qarshi texnokratik urush haqidagi haqiqat yana qancha vaqt yashirin qolishini tasavvur ham qila olmayman.
Maqolda aytilganidek: haqiqat o'zini ko'rsatadi.
Voy, qanday ajoyib boshlanish. Rahmat, doktor Broudy, professor Broudy. Bu nihoyatda ajoyib bo'ldi.
Endi bizda kun uchun asos bor. Biz bu yo'nalishda yana ko'proq tinglaymiz.
Ammo hozircha bir lahza nafas olib, yengil nafas chiqaraylik.
Biz bu ma'ruzani u yerda qayd etgan masalalarning chuqurligini chinakam anglab yetishimiz uchun
uni ko'p marta tomosha qilishimizga to'g'ri keladi.
Yana hamma narsa uchun rahmat.