Tamin'ny 1 Martsa 2020, niditra an-kery tany Alemaina ilay antsoina hoe Lalàna Fiarovana amin'ny Tazo Mifindra.
Ao anatin'ny adidy hanome porofo fiarovana amin'ny tazomoka, manana safidy ny ray aman-dreny hanatrika fifampidinihana
miaraka amin'ny manampahefana ara-pahasalamana voakasika.
Ireo fifampidinihana ireo dia mikendry ny handresy lahatra ny ray aman-dreny momba ny
maha-ilaina ny antsoina hoe vaksinin'ny tazomoka.
Fanambarana toy ny hoe "Ny vaksiny dia hanimba ny zanakao kely kokoa noho ny raha voan'ny tazomoka izy", "Nihena hatrany ny
tazomoka hatramin'ny nampidirana ny vaksiny", "Tsy ho voan'ny tazomoka ny zanakao satria efa voavaksiny daholo ny olona
rehetra", "Ny vaksiny dia mandray anjara amin'ny hery fiarovana iombonana [(=fiarovana iombonana: voaaro
(amin'ny ankapobeny) amin'ny aretina mifindra ny fiarahamonina.)" ary "Siantifika daholo izany!"
Ao amin'ny fampisehoana ankehitriny sy feno fampahalalana nataony, mandà ireo filazana maro ataon'ireo antsoina hoe
mpanolotsaina momba ny vaksiny amin'ny tazomoka i Dr Gerd Reuther ary manazava ny antony
maha-zava-dehibe ny aretina amin'ny fahazazana.
"Ny tazomoka, tahaka ny aretina hafa amin'ny fahazazana, dia mahatonga ny aretina maro ho tsy fahita firy rehefa lehibe."
Midika izany fa amin'ny ankapobeny, ny fiatrehana ny aretin'ny fahazazana dia miaro ny fahasalamana.
Noho izany dia azo antoka fa ny fihotsahan-teny sy ny fivalanan-dranomaso, ohatra, dia mety ho levona
amin'ny ankizy rehefa efa voan'ny tazomoka izy ireo.
Misy tatitra ankehitriny fa ny aretina mitaiza 32 dia mihatsara na manjavona aorian'ny aretina tazomoka.
Nandritra ny taona maro, ny Hopitalin'ny Ankizy tao Basel dia niteraka fikasihan'ny tazomoka tamin'ny marary voan'ny sindrom
nephrotika, aretin'ny voa, satria fantatra fa aorian'ny fikasihan'ny tazomoka dia miala ho azy ny
sindrom nephrotika tsy misy fitsaboana, izay mety efa notadiavina nandritra ny taona maro teo aloha.
Ny sclérose multiple amin'ny fahanterana dia tsy fahita firy ihany koa amin'ny olona efa voan'ny aretin'ny
fahazazana toy ny tazomoka raha oharina amin'ireo tsy mbola voan'izany na ireo efa voa-vaksiny.
Ary fantatsika ihany koa avy amin'ny Tontolo Fahatelo fa ny ankizy any dia tsy mora tratran'ny fihanaky ny parasy sy ny
tazomoka raha efa voan'ny tazomoka mena izy ireo fony mbola kely.
Tsy dia maheno izany mihitsy ny ray aman-dreny!
Makà fotoana hijerena ny fampisehoana manontolo nataon'i Dr Gerd Reuther ary ampahafantaro ny ray aman-dreny, ny
manampahefana misahana ny fahasalamana, ny dokotera na ny mpanao politika ao amin'ny faritra misy anao.
Misaotra tamin'ny fampidirana.
Eny, lainga no lazaina amintsika amin'ny fomba maro, araka ny nolazainao:
Voafitaka isika amin'ny tantara, amin'ny tantaran'ny fitsaboana, ary koa miverimberina momba
ny zava-misy momba ny fitsaboana ankehitriny.
Ireo izay tsy nino izany teo aloha dia efa nahita, indrindra tamin'ny coronavirus, fa
tsy azo itokisana tokoa ny vaovao ofisialy.
Ary efa elaela izao no marina izany amin'ny zavatra rehetra lazaina momba ny vaksiny.
Ary izany no antony itiavako hiresaka anio momba ny vaksiny amin'ny tazomoka sy ny aretina tazomoka, izay efa natao ho
famantarana fampitandremana, toy ny hoe aretina tena mafy ny tazomoka izay matetika miteraka
fahasarotana lehibe ary mety hiafara amin'ny fahafatesana aza.
Ary... – Andraso kely, mila mifindra amin'ny fampisehoana aho mandra-pialan'izany, eny, tsara.
Koa, hatrany am-piandohana, eny – ...izay, mazava ho azy, toe-pahasalamana iray izay amin'ny voalohany
dia manana endrika somary mampivarahontsana ho an'ny rehetra noho ny soritr'aretin'ny hoditra.
Mazava fa marary ny olona rehefa misy hafanana ambony.
Fa manomboka amin'ny fampahalalana tena tsy azo itokisana izay aparitaky ny fampitam-baovao izany, ary indrisy koa
avy amin'ireo andrim-panjakana ofisialy, anisan'izany ny Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny Fahasalamana.
Vao haingana, nanambara ny OMS fa tena mampivarahontsana ny toe-draharaha, satria nitombo avy amin'ny 36 ka
hatramin'ny 57 ny isan'ny firenena misy fihanaky ny tazomoka manerantany, fitomboana 50 isan-jato.
Ary ho nisy tranga 10,3 tapitrisa tamin'ny morbily manerana izao tontolo izao, niaraka tamin'ny fahafatesana 107 500.
Mbola ampy hahatonga anao ho somary misavoritaka, satria mitohy mampiely isa iray ny RKI – izay hiverenantsika avy eo – izay
diso ihany koa: iray ny maty isaky ny 1 000 tranga tazomoka.
Fa raha manao kajy ianao, dia ho iray ny fahafatesana isaky ny tranga 100 amin'ny tazomoka. Ahoana no ahafahana manao izany?
Ary lasa mahaliana kokoa ny tantara manontolo rehefa mijery ny fampahalalana fototra farany avy amin'ny OMS ianao.
Tao anatin'ny 25 taona lasa, ny vaksiny dia namonjy ny ain'ny olona 60 tapitrisa.
Raha milaza ianao, ohatra, fa misy 100 000 ny maty isan-taona, mandritra ny 25 taona, dia ho 2,5 tapitrisa ny maty.
Ary ahoana no ahafahan'ny vaksiny iray namonjy ain'olona 60 tapitrisa?
Ka, mazava tsara fa misy zavatra tsy mety.
Ary raha mandany fotoana hamaky tsara ny famoahan'ny WHO amin'ny antsipiriany ianao, dia ho hitanao fa tsy niantehitra tamin'ny
angon-drakitra fanaraha-maso ny WHO, fa nilaza tao amin'ity famoahana ity fa tsy ampy ireo angon-drakitra fanaraha-maso.
Koa nanaiky manokana ny angon-drakitra izy ireo ary nampanao fanahafana tamin'ny programa solosaina antsoina hoe Measles CFR.
Ary mazava ho azy fa tsy iray isaky ny 1 000 ny fahafatesana nampidirin'ity programa ity, fa iray
isaky ny 100. Ary misy koa vinavina vitsivitsy hafa.
Na izany aza, tsy marina mihitsy ny isan'ny tranga tazomoka rehetra voatatitra eto.
Ary mihatra ihany koa izany, raha jerentsika amin'ny ambaratonga kely kokoa, any Eoropa.
Izany no tokony hanazavana indray fa ny Eoropa, araka ny Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny
Fahasalamana, dia tsy ilay Eoropa ho an'ny rehetra, fa kosa ilay Eoropan'ireo firenena matanjaka tandrefana.
Ahitana an'i Groenlandia izy, mivelatra hatrany amin'ny Fantsona Bering i Eoropa, ary mahafaoka ny rehetra hatrany Vladivostok,
ary azonao jerena koa i Israely kely, izay tsy misy ifandraisany amin'i Eoropa mihitsy, nefa
tafiditra ao anatin'ny faritra Eoropeana ihany koa.
Ka, raha mamaky lohateny toy ny hoe "Fiakarana mahery vaika ny tranga morbily any Eoropa" ianao, dia mety
ho nisy tranga vitsivitsy fanampiny tany Israely na tany amin'ny firenena kely hafa.
Fa izany dia "Eoropa", fa tsy ireo firenena ao amin'ny Vondrona Eoropeana.
Fa inona marina no mitranga ao amin'ny Vondrona Eoropeana?
Tamin'ny taona 2023, nisy tranga 2.361 tamin'ny tazomoka tany amin'ny firenena 30 ao amin'ny Vondrona Eoropeana.
Taham-pisian'ny tranga 5,2 isaky ny mponina iray tapitrisa.
Koa tsy tena aretina mahazatra izy io, fa, araka ny fantatsika amin'ny fitsaboana, aretina tena tsy fahita firy.
Indrindra rehefa ampitahaina amin'ny famaritana napetraky ny Vondrona Eoropeanina ho an'ny aretina tsy
fahita firy izay manome tombony ny indostrian'ny fanafody.
Raha ny marina, ny indostrian'ny fanafody no nitaky taona maro lasa izay mba ho tompon'andraikitra
voalohany amin'ny fanafody ho an'ny aretina tsy fahita firy.
Mila fepetra manokana ianao, ary avy eo dia tsy maintsy nitady famaritana ianao – inona no atao hoe aretina tsy fahita firy?
Ny aretina tsy fahita firy ao amin'ny Vondrona Eoropeana dia aretina izay tsy
mahakasika mihoatra ny dimy isaky ny 10 000 olona.
Andao hojerentsika ny tazomoka.
Ho aretina tsy fahita firy any Eoropa ny morbily na dia tsy nisy aza tany Alemaina tranga manodidina ny 50 ka
hatramin'ny 500 isan-taona, fa nisy kosa tranga morbily 41 500.
Na dia izany aza, mbola aretina tsy fahita matetika izany.
Midika izany fa ny zava-misy dia tena aretina tena tsy fahita firy ny tazomoka.
Ary ireto ny tarehimarika ananantsika ankehitriny, manomboka tamin'ny taona 2001 ka hatramin'ny 2018.
Azonao jerena mazava tsara eo ankavia: tamin'ny taona 2001 dia nisy tranga 6 000, tamin'ny taona 2008 kosa dia nisy tranga 500.
Ary ankehitriny, tamin'ny taona 2020, rehefa natomboka ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao, dia nisy tranga 50.
Midika izany fa miresaka tranga tena vitsy isika eto.
Ary mahaliana ihany koa fa ankehitriny, amin'ny taona 2020, dia nisy tranga 50 momba ny fanaovana vaksiny
an-tery... – izay tena teny marina kokoa, satria tsy tokony hiteny momba ny adidy ara-dalàna akory.
Toy ny fanatanterahana adidy kely izany. Tsy maintsy atao izany.
Fa ara-dalàna, ny tena voalaza eto dia fanerena hanao vaksiny.
Aiza no tsy maintsy lazaina fa ity fivoarana ity irery tao anatin'ny 20 taona farany no mampiseho
ny ilàna azy amin'ny fomba tsy azo ihodivirana.
Ny fiovana tena mahavariana tao anatin'ny 20 taona farany dia ny fihenan'ny isan'ny olona avy amin'ny 6 000 ho 766 teo
anelanelan'ny taona 2001 sy 2003. Ary inona no nitranga tany?
Tsy niova ny tahan'ny fanaovana vaksiny. Tsy nisy fanerena hanao vaksiny.
Tsia, ny nitranga dia ny nampidirana ny adidy fampahafantarana ny tranga tazo moka, izay toa tsy mitombina raha jerena voalohany.
Midika izany fa raha manery ny dokotera aho mba hitatitra ny tranga morbily any amin'ny manampahefana
ara-pahasalamana, dia mihena ho folo isan-jato ny isan'ny tranga. Ahoana no ahafahana manao izany?
Ny fanazavana tokana, araka ny hevitro, dia mety ho ireo no tena tarehimarika.
Saingy tsy mba marina mihitsy ireo tarehimarika teo aloha, dia 6 000 ary na ambony kokoa tamin'ny taona 1990.
Mazava ho azy fa noforonina izy ireo, satria ahoana koa no hanazavana fa rehefa voasazy ny dokotera noho ny tsy
fampandrenesana ny aretina tamin'ny manampahefana ara-pahasalamana, dia mihena tampoka ny isan'ny tranga?
Tsy mety ho marina izany. Ka, araka ny efa hitantsika tamin'ny tranga hafa, dia tsy maintsy mihevitra isika
fa noforonin'ny Ivotoerana Robert Koch ireo tarehimarika nandritra ny am-polony taona maro.
Hatramin'ny nampiharana ny fepetra fampandrenesana, nipoitra tranga iray hafa izay tsy hita amin'ireo tarehimarika
ireo, dia ny fiakaran'ny salan-taonan'ireo tranga tazomoka.
Ankehitriny, ny antsasaky ny tranga morbily rehetra dia eo amin'ny olona mihoatra ny 20 taona.
Midika izany fa nisy niova. Ary tsy maintsy heverina ihany koa fa misy fifandraisana antony sy vokany amin'ny fanaovana vaksiny.
Nandritra ny taonjato maro, tsy aretina nisy fiantraikany tamin'ny olon-dehibe ny tazomoka.
Tena tranga tena tsy fahita firy ireo. Fa olana voalohany fotsiny izany.
Raha tsy izany intsony, dia tsy maintsy misy antony misy fiantraikany.
Ary ny hany antony mety mahatonga izany amin'izao fotoana izao dia ny fampiharana ny fanaovana vaksiny.
Na izany aza, ny toe-draharaha manontolo dia toy izao: tena tsy fahita firy ny aretina.
Ary raha kajiana fa ny dokotera salan'isa dia manana fifandraisana amin'ny marary manodidina ny 200 000 ao anatin'ny
30 taona fampiharana, dia tsy maintsy miasa mandritra ny 150 taona ny dokotera mahazatra
vao hahita tranga iray monja amin'ny tazomoka.
Na izany aza, heverina ho "loza ara-pahasalamana manokana" izany.
Izany no zavatra mahatsiravina, satria ny Lalànan'ny Fiarovana amin'ny Aretina Mifindra dia milaza fa ny fandrahonana fampitana
dia aretina mifindra izay, noho ny fivoarany klinika henjana sy ny fomba fiparitahany, dia
mety hiteraka loza lehibe ho an'ny besinimaro.
Ny fanontaniana dia hoe ahoana no ahafahana manao izany ho an'ny aretina tena tsy fahita firy ary, araka ny angon-drakitra
ofisialy, tena mahalana no miteraka fandeha mafy na mahafaty?
Tsy azo atao izany. Saingy ity fizarana ao amin'ny Lalàna momba ny Fiarovana amin'ny Aretina Ity dia
nampiasaina hanamarinana fanerena an-kolaka mba hanaovana vaksiny amin'ny tazomoka any Alemaina.
Tsy ny olona rehetra no voakasika. Araka ny hitako eto amin'ny efijery, ny ankamaroany dia teraka
talohan'ny taona 1971, raha azo lazaina, ka mahazo tombontsoa avy amin'ny fahaterahana mialoha.
Dia heverina fa hisy olona tsy ho voan'ny aretina.
Na izany aza, izay teraka taorian'ny 31 Desambra 1970 dia tsy maintsy manome porofo fa efa voan'ny tazomoka izy ireo na
raha tsy izany dia efa nahazo vaksiny fanoherana ny tazomoka.
Ity dia mihatra amin'ny ankizy ao amin'ny crèche sy sekoly, ny mpiasa amin'ny fotodrafitrasa fiarahamonina, ireo teraka tamin'ny
taona 1971 na taloha, ary ny mpiasan'ny fahasalamana rehetra.
Satria heverina, na farafaharatsiny asongadina, fa misy loza tena ambony amin'ny aretina
morbily ao amin'ireo fotodrafitrasa iombonana ireo.
Ary tsy maintsy mijery ianao raha tena mihatra mihitsy izany.
Araka ny fampahalalana avy amin'ny Filankevitra Federaly tamin'ny taona 2020, olona 11 tapitrisa any Alemaina no
tsy maintsy manaporofo fa efa voaaro amin'ny tazomoka amin'ny alalan'ny aretina na vaksiny.
Ny zava-misy fa somary manjavozavo ny fanaporofoana ny fiarovana amin'ny aretina virosy dia
tantara hafa izay hodinihintsika kely aoriana.
Fa andao hojerentsika izao: teo anelanelan'ny taona 2014 sy 2018 dia nisy fiparitahan'ny tazomoka 430 niaraka tamin'ny tranga
tazomoka 3 178, ary ny ampahefatry ny tranga fotsiny no nitranga tao amin'ireo fotodrafitrasa fiaraha-monina
izay takiana amin'ny mpiasa ny manome porofo fa manana fiarovana amin'ny aretina izy ireo.
Ny 75 isan-jaton'ny tranga hafa dia nitranga tany amin'ireo toerana izay mbola tsy voatery ny fanaovana vaksiny.
Mampiseho ihany koa izany fa lavitry ny fomba fisainana lojika ny fampiharana ataon'ireo komity antsoina hoe
manam-pahaizana ao amin'ny Robert Koch Institute, STIKO ary ny manampahefana ara-pahasalamana.
Angamba efa fantatra tsara ny toe-draharaha ankapobeny.
Taloha dia nisy be kokoa ny tazomoka. Ireto ny maty noho ny tazomoka eto.
Izany no antony itondrahako ny isan'ny maty fa tsy ny isan'ny tranga rehetra, satria, araka ny efa nohazavaiko teo aloha,
tamin'ny taona 2001 vao nampidirina ny fepetra fanaovana tatitra.
Taloha, tsy nisy fepetra fampandrenesana. Midika izany fa tsy tena fantatra ny isan'ny tranga talohan'izany.
Satria rehefa miverina any amin'ny lasa lavitra ianao, dia fahita matetika tamin'ny olona maro voan'ny
tazomoka ny tsy nandeha tany amin'ny dokotera akory.
Rehefa narary tazomoka aho fony mbola kely, dia tao an-trano ihany koa aho.
Izany no famaritana ny aretin'ny reny, ary hoy izy hoe: "Ankehitriny dia hipetraka fotsiny eo am-pandriana
ianao mandritra ny andro vitsivitsy, ary avy eo mifoha indray rehefa salama ianao." Ary izay ihany no nisy.
Mazava ho azy fa tsy hita ao amin'ny antontan'isa izany. Izany no mahatonga ny fahafatesana.
Saingy hita fa tamin'ny taona 1960 dia teo anelanelan'ny 100 sy 200 ny maty voalaza fa noho ny tazomoka.
Milaza aho hoe voalaza satria tsy azo antoka mihitsy ny fifandraisan'ny antony sy ny vokany.
Ary rehefa nampidirina voalohany ny vaksiny amin'ny tazomoka tamin'ny 1974, ary tamin'ny 1976 no nampitomboana ny
fampielezan-kevitra hanafoanana ny tazomoka, dia efa nihena be ireo tarehimarika ireo ka latsaky ny 40.
Midika izany fa efa nisy talohan'izany ny fironana fihenana tsy tapaka tamin'ny isan'ny
tranga sy ny fahafatesana vokatry ny tazomoka.
Tsy misy mihitsy fifandraisana antony sy vokany eo amin'ireo vaksiny ireo sy izany.
Fa misy zavatra mahaliana hafa momba ny antontan'isa.
Eritrereto indray ity fanambarana avy amin'ny RKI ity: iray ny maty isaky ny arivo tranga.
Tamin'ny taona 1960 sy 1970, talohan'ny fampidirana ny vaksiny amin'ny tazomoka, dia nisy teraka 800 000.
Midika izany fa amin'ireo zaza 800 000 teraka ireo, raha samy nahazo vaksiny avokoa izy ireo na raha 0,1% ny tahan'ny
fahafatesana vokatry ny morbily, dia tokony ho maro kokoa ny zaza maty tamin'ny morbily, satria ny morbily
dia aretina fahita matetika tamin'ny ankizy izay efa maro tamin'izy ireo no efa nisy.
Ary tsy ho vitsy loatra ny isan'ny maty 50, 100 na 150 raha toa ka tena maty ny iray amin'ny ankizy arivo voan'ny tazomoka.
Koa eto koa dia hitantsika indray fa tena malalaka ny fanodinkodinana ny tarehimarika, indrindra ilay tarehimarika 1
amin'ny 1 000, izay tsy azo porofoina ho an'ireo firenena indostrialy mifototra amin'ny angon-drakitra
rehetra nangonina nandritra ny am-polony taona vitsy lasa.
Ary ny Fitsarana Federaly momba ny Lalàmpanorenana dia nandray taham-pifandimbiasana iray
amin'ny folo arivo tamin'ny didim-pitsarana nataony.
Farafahakeliny tao anatin'ny taona vitsy farany nanomboka tamin'ny 2018 ka hatramin'ny 2024, ny isan'ny tranga morbily,
anisan'izany ny fahafatesana sy ny fahasimbana maharitra, ny morbily eo ankavia ary ny rubéola eo
ankavanana, dia ireo tarehimarika ofisialy avy amin'ny RKI.
Ka hitanao fa tao anatin'ny enin-taona, tsy nisy maty, tsy nisy fahasimbana maharitra.
Koa tsy aretina mety hampidi-doza amin'ny besinimaro amin'ny fomba rehetra ity.
Midika izany fa ny fampiharana ny andinin-teny momba ny fanaraha-maso ny aretina naseho teo aloha
dia tsy azo avy amin'ireo tarehimarika manontolo.
Raha mijery lavidavitra kokoa isika, dia tamin'ireo tranga 7 092 tamin'ny tazomoka, telo
monja no voalaza fa maty vokatry ny tazomoka.
Fa mazava ho azy, ny fanontaniana dia hoe: tena ny tazomoka ve no nahatonga izany?
Afaka nilaza fotsiny aho fa raha sendra tranga tampoka ny tazomoka ka nisy olona maty tsy nisy fitsaboana ivelany.
Afaka milaza aho fa eny, mazava ho azy, ny tazomoka no antony nahafaty ny olombelona.
Fa raha vao mitsabo aho ary miatrika risika ihany koa, dia mazava ho azy fa hafa izany.
Dia manana fahafahana foana aho fa mety nisy olona maty noho ny aretina fototra, fa koa noho ny fitsaboana.
Ary ampiasaina ihany koa avy eo ireo akora manafika, na dia amin'ny tranga tosidrano aza, raha
mbola miharatsy hatrany ny toe-pahasalaman'ilay zaza.
Eritrereto fotsiny ny tany Etazonia, izay nilazany fa nisy olona maty tamin'ny morbily avy amin'ny ankizy.
Eny, ankizy tahaka izany dia ampidirana rivotra amin'ny alalan'ny milina fampidiran-drivotra.
Hita fa tena hafa tanteraka ny endriky ny aretina.
Fa raha mampiasa ventilateur aho amin'ny olona iray, dia midika izany fa ampatoryiko amin'ny opioida izy, ampitonyko,
angamba omenaiko remdesivir – raha fintinina, fanafody antiviral tsy dia fantatra loatra izay misy voka-dratsy goavana.
Fa tsy voatery handeha lavitra toy izany aza aho.
Eny, fanao mahazatra ankehitriny, indrindra any amin'ny hopitaly, ny mampihena avy hatrany na dia tazo kely aza.
Ary indrindra rehefa miakatra kokoa ny tazo amin'ny morbily, dia ampiasaina ny fanafody mpanala tazo.
Ary tsy amin'ny famonosana ny kitroka na angamba amin'ny aspirine mahazatra intsony, fa ankehitriny, na dia ho
an'ny ankizy aza, dia raisina fepetra mahery kokoa, toy ny diclofenac na ibuprofen, ohatra.
Ary eto, avy amin'ny Arzneimittel-Telegramm (Telegram-panafody), azonao vakiana ao amin'ny bokin'ny fampahalalana ao anaty
fonosana fa ireo akora roa ireo, izay ampiasaina hampihenana ny tazo, dia mety hiteraka fanaintainan'ny loha,
maloiloy, fandoavana ary na dia meningita aseptika aza.
Amin'ny teny hafa, ny meningitis no heverina ho fahasarotana mahafaty na antony mahatonga ny fandehan'ny tazomoka ho henjana,
izay mitarika amin'ny meningitis ary avy eo amin'ny encephalitis.
Ary azo atao izany amin'ny alalan'ireo fanafody ireo irery ihany, ohatra.
Ary tsy fantatro mihitsy tranga iray aza izay, tamin'ny fahafatesana, nisy nanandrana
nanavaka raha nisy anjara ny vokatry ny fitsaboana.
Mandeha ho azy izany; voalaza fa ny tazomoka no nahafaty olona iray.
Ary amin'ny farany, mety ho hita fa tsy mbola nisy olona maty noho ny tazomoka mihitsy.
Misy fikarohana vitsivitsy milaza mazava fa raha tsy misy fampihenana ny tazo, dia mahazaka tsara ny fizotran'ny
aretina voajanahary ny vatana, indrindra amin'ny ankizy.
Ary fa tena ilaina tanteraka io tazo avo amin'ny fiafaran'ny aretina io mba hahazoana fahasitranana tanteraka.
Ary tiako ihany koa ny hanonona ny Profesora ao amin'ny Oniversite Graninger, izay mety
ho fantatrareo sasany, raha Aostriana ianareo.
Profesora Graninger, izay, raha ny marina, mbola velona hatramin'izao, mpiara-miasa taloha tao amin'ny AKH any Viena,
izay efa 30 taona no manam-pahaizana malaza eran-tany momba ny areti-mifindra, dia nilaza tamin'izany fotoana izany hoe:
Tsy mahavita mamoaka tazo araka ny tokony ho izy intsony ny olona ankehitriny – izany no fehin-kevitra mampanahy.
Ny fahaizana mamokatra hafanana anatiny no mekanisma fiarovana tranainy indrindra ananantsika amin'ny fivoarana.
Ary tena zava-dehibe ho an'ny fivoaran'ny aretina sy ny fahavelomany koa ny mety hisian'ny tazo.
Ary toy izany izy. Tsy mpitsabo amin'ny fitsaboana hafa akory i Graninger, fa dokotera nentim-paharazana efa za-draharaha izay
nilaza izany, nefa, ho anisan'ny taranaka antitra, dia nahatsapa ihany koa izy fa mety hanimba olona mafy ny fampihenana ny tazo.
Ary raha ampifangaroinao amin'ny fanafody toy ny diclofenac na ibuprofen izany, dia mety hiteraka fahasimbana avo
roa heny ianao, izay mety hitarika hatramin'ny fahafatesana.
Ary raha jerentsika ny risika eo amin'ny tazomoka sy ny vaksiny tazomoka araka ny tarehimarika ofisialy, dia
hitantsika fa miatrika hevitra tanteraka tsy misy antony momba ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao isika.
Manana tranga 50 ka hatramin'ny 100 isan-taona any Alemaina izahay.
Austiria dia azo zaraina amin'ny folo foana.
Ankehitriny, antsasaky ny tranga ireo dia hita amin'ny ankizy, izany hoe tranga pediatrika 25 ka hatramin'ny 250.
Ary avy eo dia mety hisy maty iray isaky ny tranga dimy ka hatramin'ny folo arivo.
Izany no tena asehon'ny antontan'isa rehefa ireo fahafatesana ireo, izay mety vokatry ny fitsaboana,
dia mbola isaina ho fahafatesana vokatry ny tazomoka.
Midika izany fa, arakaraka ny fiverimberenany isan-taona, dia hisy fahafatesan'ny
ankizy iray isaky ny 10 ka hatramin'ny 200 taona.
Ka ahoana ny amin'ny vaksinin'ny tazomoka? Na dia manaiky aza ireo mpiaro ny vaksiny fa tsy maintsy misy iray ka hatramin'ny
roa ny maty isan-taona vokatry ny vaksinin'ny tazomoka.
Manodidina ny iray tapitrisa ny vaksiny omena any Alemaina.
Ary ny farafahakeliny voalaza ho an'ny vaksiny tsirairay dia fahafatesana iray isaky ny vaksiny iray tapitrisa.
Fahafatesana iray ka hatramin'ny roa, araka ny fampahalalana ofisialy avy amin'ny RKI, ary koa araka ny
fampahalalana ofisialy avy amin'ny RKI: vokadratsy lehibe 100 isan-taona, anisan'izany ny fahasimbana maharitra.
Azo antenaina izany. Raha oharina amin'ny fahafatesan'ny zaza iray isaky ny 10 ka hatramin'ny 200 taona.
Ka rehefa mandanjalanja ny tombony sy ny fatiantoka, tsy misy mpitsabo tompon'andraikitra, na mpanao politika
tompon'andraikitra aza, amin'ny sainy ara-dalàna, afaka manapa-kevitra hanohana ny fanaovana vaksiny, ary
indrindra fa tsy ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao.
Satria mihamafy kokoa izy: ny tazomoka dia mamela fiarovana mandritra ny androm-piainana.
Midika izany fa izay efa voan'ny tazomoka dia tsy ho voan'ny tazomoka intsony.
Mitovy amin'ny tazomoka kely izy io. Izay rehetra efa voan'ny tazomoka kely dia tsy ho voan'izany indray.
Saingy hafa ny zava-misy aorian'ny fanaovana vaksiny.
Tsy misy vaksiny tokana, raha mino mihitsy ny fahombiazan'ny vaksiny, ary tsy misy amin'izy ireo aza no
fitsaboana miorina amin'ny porofo satria tsy mbola nisedra tamin'ny fanandramana placebo ara-dalàna.
Dia na dia ireo mpiaro ny vaksiny aza tsy maintsy miaiky fa ny vaksiny dia miteraka haavon'ny
antibody ambany kokoa noho ny efa nisy aretina.
Ary mazava ho azy, mety hiverina indray ny aretina.
Ary ankehitriny dia tsapantsika fa ny mponina efa voaentana nandritra ny taona maro na am-polony taona dia
manana fiarovana ambany kokoa noho ny mponina izay ny ankamaroan'ny olona manana fiarovana voajanahary.
Mazava ho azy! Satria tsy feno mihitsy ny fanoherana, raha misy aza.
Ny reny voa-vaksiny dia manana haavon'ny antikorpo ambany kokoa, ka mandalo antikorpo vitsy
kokoa ho fiarovana voalohany ho an'ny zanany.
Midika izany fa, araka ireo zava-misy ireo, izay efa nohamafisin'ny Ivotoerana Robert Koch ihany koa, dia
mazava fa tsy afaka mampihena na mampitsahatra tanteraka ny tazomoka na aretina hafa aho amin'ny alalan'ny vaksiny.
Mifanohitra amin'izany, raha manana taha fanaovana vaksiny ambony aho na fanaovana vaksiny tsy maintsy atao aza, dia mampiteraka
tranga vaovao miverimberina izay tsy mety hiseho amin'ny mponina efa matetika tratran'ity aretina ity, satria
raha tsy izany dia mivoatra ny fiarovana voajanahary.
Ary azo tsikaritra izany amin'ny alalan'ny haavon'ny antibody ireo.
Ary ireo haavon'ny antibody ireo dia, mazava ho azy, araka ny lazain'izy ireo, somary hosoka
kely, izay zava-dehibe ihany koa ho fantatra.
Satria, araka ny nolazaiko tany am-piandohana, raha misy olona tsy te-hanatontosa vaksiny araka ity fepetra fanaovana vaksiny
any Alemaina ity, dia afaka manao fitsapana antibody izy mba hanehoana fa ampy tsara ny
antibody ananany ka tsy mila manao vaksiny.
Fa inona no tondroin'ireo antibody ireo? Fantatsika fa amin'ireo fitsapana IgG ELISA ireo, na dia olona efa voan'ny morbily aza
dia ambany be ny haavon'ny antibody ka, araka ny valin'ny fitsapana, dia tokony hanaovana vaksiny izy,
na dia efa voaporofo aza fa efa voan'ny morbily izy.
Midika izany fa efa hitantsika fa tsy tena misy dikany ilay zavatra manontolo.
Ary mazava tsara izany, satria araka ny fandikana ofisialy dia miatrika "aretina virosy" isika eto.
Ary ny aretina virosy dia ady amin'ny alalan'ny hery fiarovana sela indrindra, fa tsy amin'ny antikorpo.
Ary rehefa mandrefy antibody aho, izay tsy nisy dikany koa tamin'ny coronavirus, dia tsy
manana fampahalalana momba ny hery fiarovana aho.
Saingy efa izao no zava-misy: amin'ity fanerena an-kolaka hanaovana vaksiny any Alemaina ity dia takiana
ny porofon'ny fiarovana ho an'ireo olona voakasika, na dia tsy mbola nantsoina aza izany hatreto.
Fa izany indrindra no fandrahonana entin'ity lalànan'ny valanaretina ity ho antsika rehetra
amin'ny hoavy, ho an'ny karazana aretina rehetra.
Isika no meloka, ary raha misy fisalasalana dia tsy maintsy manaporofo fa tsy voakasika isika.
Ary satria tsy mino anay amin'ny maha-olom-pirenena azy ireo, hoy izy ireo hoe eny, ny fitsapana ataonay ihany no inoanay.
Na izany aza, tsy misy fitsapana afaka manaporofo fa mahatoky amin'ny aretina rehetra
ianao. Zava-dehibe ny mahatsiaro hatrany izany.
Fa fantatsika mihoatra noho izany aza: tsy vitan'ny hoe 100 isan-jato mahomby ny fiarovana amin'ny fiverenan'ny tazomoka
rehefa efa voan'ny tazomoka ianao, fa ny tazomoka, tahaka ny aretina hafa amin'ny fahazazana, dia midika
fa mihena ny fisehoan'ny aretina maro rehefa lehibe.
Midika izany fa amin'ny ankapobeny, ny fiatrehana ny aretin'ny fahazazana dia miaro ny fahasalamana.
Noho izany dia azo antoka fa ny fihotsahan'ny lela sy ny fanaovana fandriana mando, ohatra, dia mety ho
levona amin'ny ankizy rehefa voan'ny tazomoka izy ireo.
Misy tatitra ankehitriny fa ny aretina mitaiza 32 dia mihatsara na manjavona aorian'ny aretina tazomoka.
Nandritra ny taona maro, ny Hopitalin'ny Ankizy tao Basel dia niteraka faniriana aretina morbily tamin'ireo marary voan'ny
sindrom nephrotika, aretin'ny voa, satria fantatra fa aorian'ny aretina morbily dia levona tsy misy
fitsaboana ny sindrom nephrotika, izay mety efa nandramana nandritra ny taona maro teo aloha.
Ny sclérose multiple amin'ny fahanterana dia tsy fahita firy ihany koa amin'ny olona efa voan'ny aretin'ny
fahazazana toy ny tazomoka raha oharina amin'ireo tsy mbola voan'izany na ireo efa voa-vaksiny.
Ary fantatsika ihany koa avy amin'ny Tontolo Fahatelo fa ny ankizy any dia tsy mora tratran'ny fihanaky ny parasy sy ny
tazomoka raha efa voan'ny morbily izy ireo fony mbola kely.
Koa tena zava-dehibe io hevitra io.
Satria raha anery olona iray ankehitriny handalo aretina voajanahary toy ny tazomoka, izay efa voaporofo fa mitondra soa
ara-pahasalamana maro any aoriana eo amin'ny fiainana, dia fanitsakitsahana ihany koa ny
fahafahany misafidy eo amin'ny fiainana izany.
Milaza io hoe eny, mety hisakana anao tsy ho voan'ny morbily amin'ny alalan'ny vaksiny izahay, saingy tsy azo antoka izany.
Fantatsika ankehitriny fa farafahakeliny 30 isan-jaton'ny tranga tazomoka dia olona efa
voaentana vaksiny, ary mitombo hatrany ny isan'izy ireo.
Ary tsy maintsy lazaina ihany koa fa ireo soa ara-pahasalamana ireo dia tsy azo avy amin'ny aretina
morbily voajanahary aorian'ny fanaovana vaksiny morbily.
Ary avy eo dia tsy maintsy mandanjalanja ny tombony sy ny fatiantoka ny olona iray, ary mino aho fa saika tsy hisy
hanapa-kevitra hanohana ny fanaovana vaksiny, fa amin'izany dia tsy resaka safidy intsony izany, fa fanerena hanao izany, na dia
misy aza ny fatiantoka mivaingana ho an'ilay olona voakasika.
Ary araka ny efa nolazaiko teo aloha, ankehitriny rehefa nahita fihenan'ny aretina amin'ny ankizy toy ny tazomoka isika, dia
miaina fiakarana indray, izay raisin'ny Ivotoerana Robert Koch na ny OMS avy hatrany ho antso hanao hetsika,
milaza hoe eny, manana fiparitahana vaovao isika ankehitriny, ka mila manao vaksiny avy hatrany isika.
Izany, mazava ho azy, dia fihetsika tena diso tanteraka. Fa kosa, ireo fiparitahan'ny aretina izay hitantsika indray
ankehitriny dia tsy azo ialàna, araka izay nolazaiko teo aloha.
Satria mihavitsy hatrany ny olona voan'ny tazomoka voajanahary ary mihamaro hatrany ny voaentana vaksiny, dia tsy
maintsy mihena ny fanoheran'ny vatana amin'ny tazomoka. Ary noho izany, mihamaro indray ny tranga tazomoka.
Ary tsy mety ho antony hanasokajiana ny tazomoka ho aretina tokony hampanaovana vaksiny izany.
Koa manana aretina mifindra vaovao isika, izay mihatra ihany koa amin'ny aretina hafa.
Avy eo dia manome ity vaksiny ity izahay amin'ny fampiasana otrikaretina efa malemy.
Manome fiarovana tsy feno foana izy.
Fa na dia mikraoba mampidi-aretina efa voalefaka aza izy, dia mbola mikraoba mampidi-aretina araka ny fitsaboana
nentim-paharazana ary azo antoka fa mety hiteraka aretina.
Ary ny zava-misy dia tsy misy na aiza na aiza eto an-tany olona iray voasokajy irery mandritra
ny 10 na 14 andro aorian'ny fanaovana vaksiny.
Aorian'ny fanaovana vaksiny dia avela avy hatrany hiverina eo amin'ny mponina izy, ka noho izany dia
mazava fa ireo otrikaretina nohamalefahina ireo dia afaka mifindra ho azy amin'ny olon-kafa.
Midika izany fa isaky ny fanaovana vaksiny dia mitombo indray ny risika amin'ny fiparitahan'ny aretina amin'ny fomba voajanahary.
Midika izany fa hisy aretina vaovao satria mampiely otrikaretina efa malemy isika ary satria manome fiarovana ara-pahasalamana
ambany kokoa isika raha oharina amin'ny aretina voajanahary.
Ary avy eo dia mampitombo ny ezaka fanaovana vaksiny ianao, ary rehefa manao izany dia
mipoitra aza ny aretina mifindra maro kokoa.
Ary izany indrindra no hitantsika indray tao anatin'ny dimy taona farany tany amin'ny firenena maro manana tahan'ny
fanaovana vaksiny ambony ho an'ny aretina amin'ny ankizy.
Eto, ohatra, azonao jerena koa ny tranga tazomoka any amin'ny faritra Eoropeana. Ireto no tranga voatatitra, ireo
tsanganana mena. Ary azonao jerena ny tsipika manga eo an-tampony, izay rehefa (fotsiny) iray fatra no nomena.
Efa natao matetika nandritra ny fotoana ela izany, ary tsy nisy fampiharana mahazatra ny fampidirana fatra faharoa;
vao tao anatin'ny 25 taona farany no nanome vahana izany.
Ary araka ny hitanareo, niakatra ho mihoatra ny 90 isan-jato ankehitriny ny tahan'ny fatra faharoa.
Saingy nitarika ve izany ho amin'ny fihenan'ny fisehoan'ireo aretina? Mazava ho azy fa tsia.
Ary izany koa no fanitsakitsahana manaraka ataon'ny mpanao lalàna eto.
Koa ekena fa, araka ny fitsaboana nentim-paharazana, ny vaksiny voalohany dia manome fiarovana 95 isan-jato.
Raha miandry 12 ka hatramin'ny 15 volana hafa ianao nefa tsy mahazo ny fatra faharoa, dia
miakatra ho 98 isan-jato ny hery fiarovana.
Ary aorian'ny fanaovana vaksiny fanindroany, dia milaza izy ireo fa mihoatra ny 99 isan-jato ny tahan'ny fahombiazan'ny vaksiny.
Raha ny marina anefa, tsy ilaina mihitsy ny vaksiny faharoa ho an'ny mihoatra ny 95 isan-jato, na marina kokoa 98 isan-jato,
satria araka ny fitsaboana nentim-paharazana dia efa nivoatra ho 98 isan-jato ny hery fiarovana
taorian'ny vaksiny voalohany – raha miandry fotsiny ianao.
Kanefa mbola misy ihany ny olona manao ny vaksiny faharoa, izay mitondra risika mitovy tanteraka amin'ny tsindrona voalohany.
Midika izany fa mety hisy olona iray maty isaky ny iray tapitrisa ary farafahakeliny aretina
mafy 100 isaky ny iray tapitrisa vokatr'izany.
Ary na dia izany aza, tsy maintsy ekena fa ny ankamaroan'ny olona dia tsy tena mila azy ireo. Raha ny marina,
amin'ny 98 amin'ny 100 amin'ny tranga dia tsy ilaina izy ireo.
Fa hitanao fa tsy te-hanamarina raha tsy ilaina izany ny olona; te-hanao azy indray mandeha
fotsiny izy ireo. Tsy fitsaboana ara-tsaina izany koa.
Ary raha mbola miresaka momba izany isika, tiako ny hiverina hijery indray ny lohahevitra hoe "fiarovana ny andian'omby".
Izany dia teny malaza iray hafa ampiasain'ny maro amin'ny fitsaboana, nefa ny ankamaroany tsy
mbola nifandray tamin'io lohahevitra io mihitsy.
Ary ireo tsipika telo ireo dia mampiseho asa telo lehibe momba ity lohahevitra ity izay efa novokarina.
Ny tsipika manga dia ny asan'i Fox tamin'ny taona 1971.
Asa iray tena ratsy ara-methodolojia, ka miorina amin'ny fiheverana tanteraka tsy marina.
Ary eo ianao mahita ny fiarovana andiany any ambany any, izay ny lafiny R.
Midika izany fa ity anton-javatra fampitana ity no mampiseho ny haavon'ny fampitana ny aretina.
Araka ny fantatrao, efa voalaza imbetsaka momba ny coronavirus ity: "Ny tahan'ny R dia tsy maintsy atao latsaky ny 1."
Raha ny tsara indrindra, roa izy, araka ny filazana. Ary eto koa dia voamarika hoe roa.
Koa, miaraka amin'ity tahan'ny R 2 ho an'ny coronavirus ity, araka ny asa nataon'i Fox izay niankinan'ny zava-drehetra hatramin'ny
taona 2020, dia ilaina ny fiarovana ara-kolektiva 50 isan-jato.
Izany àry no momba ilay 60 na 80 isan-jato efa voatatitra.
Tsy misy ifandraisany mihitsy amin'ny fikarohana siantifika ity.
Na izany aza, satria miorina amin'ny fiheverana tanteraka tsy marina ihany koa ny asan'i Fox, dia efa
nodinihin'ny vondrona mpikaroka roa hafa teto tamin'ny taona 2020 indray izany. Indray, 2 ny sanda R.
Ny vondrona iray dia mahatratra 10 isan-jato, ary ny iray kosa 20 isan-jato.
Midika izany fa ireo no taha izay tsy maintsy lazainao hoe, raha manoro hevitra fanaovana vaksiny ianao, dia 10–20 isan-jaton'ny
olona ao amin'ny firenena no hanao izany satria tsy te-hieritreritra momba izany izy ireo, ka
mandeha any amin'ny dokotera ary maka vaksiny.
Tsy mila fepetra fanerena na inona na inona aho mba hiarovana ny andian'ombiko.
Ary raha mihanaka kokoa ankehitriny ny aretina, dia manana sanda R tena ambony ho an'ny tazomoka isika, tombanana ho eo
anelanelan'ny 15 sy 17, saingy tsy mitombina intsony izany eto.
Na dia izany aza, tsy ho tratran'izy ireo mihitsy ny fiarovana 80 na 90 isan-jaton'ny andian'omby; amin'ny tsara indrindra
dia ho tratran'izy ireo 60 ka hatramin'ny 70 isan-jato.
Ary satria efa nihoatra ny 80 isan-jato ny tahan'ny fanaovana vaksiny talohan'ny nanerena azy ho tsy maintsy atao, dia tsy
manohana mihitsy aza ireo fikarohana ireo ny hevitra fa mahomby ny fiarovana iombonana –
izay, mazava ho azy, tena mampiady hevitra.
Ary izy koa dia teny avy amin'ny fitsaboana biby, araka ny hitanao: "fiarovana ny andiany."
Eny ary, raharaha mampisalasala izany...
Dia tsy azo ara-drariny amin'ity asa ity koa izany.
Ny olana anefa dia, amin'ny tahan'ny fanaovana vaksiny amin'izao fotoana izao, tsy hoe mahita fotsiny isika fa mihamaro hatrany ny
zokiolona – araka ny efa nolazaiko, ireo mihoatra ny 20 taona izao no mandrafitra ny antsasaky ny tranga
rehetra – no voan'ny aretina, fa koa ny ankamaroan'ireo voan'ny aretina dia olona efa nahazo vaksiny.
Koa isaky ny misy valanaretina, afaka mahafantatra ianao raha manontany – misalasala be ny manampahefana, saingy amin'ny
fomba iray dia afaka mahafantatra ianao fa farafahakeliny 30 isan-jaton'ireo voan'ny aretina no efa voaentana vaksiny.
Ka tsy misy akory aza ny vokatra fiarovana eto.
Nisy olona iray nandinika tatitra 18 momba ny fiparitahan'ny tazomoka teo amin'ny ankizy mpianatra. Ny tahan'ny fanaovana
vaksiny dia nanomboka tamin'ny 71 ka hatramin'ny 99,8 isan-jato.
Ary mazava izany: raha efa manana iray any Alemaina isika ankehitriny, ohatra – ary tena misy io vaksiny tsy
maintsy atao ho an'ny ankizy any amin'ny crèche sy ny sekoly – dia azonao heverina fa tsy mila manontany akory ianao.
Mazava ho azy fa efa samy nahazo vaksiny izy rehetra, raha tsy izany dia tsy ho any an-tsekoly izy ireo.
Midika izany fa tsy misakana na inona na inona mihitsy ireo taha avo amin'ny fanaovana vaksiny.
Mifanohitra amin'izany, miverimberina ireo aretina ireo, indrindra rehefa mieritreritra ianao fa efa omena vaksiny ny
ankizy ary tsy asiana fanokanana izy ireo fa mbola miaraka amin'ny ankizy hafa any amin'ny toeram-pikarakarana iombonana.
Izany dia mety hiteraka fiparitahan'ny tazomoka bebe kokoa.
Ity dia fikarohana nataon'i Goldman sy Miller, izay nanisa izany tamin'ny fomba hafa nandritra ny roa taona
ho an'ny isan'ny firenena samihafa. Eto, ohatra, dia kajiana ho an'ny firenena 30 izany.
Eto dia azonao jerena ny isan'ny vaksiny raisin'ny ankizy eo amin'ny axis X any ambany ary ny
taha-pahafatesan'ny ankizy eo amin'ny axis Y.
Tsy antony sy vokany izany, fa fifandraisana tena matanjaka tokoa, dia R=0,70, izay manan-danja amin'ny haavon'ny 0,1
isan-jato, midika fa arakaraka ny fanaovana vaksiny matetika any amin'ny firenena no avo kokoa ny taha-pahafatesan'ny zazakely.
Tsy azo atao ny mandinika ny antony sy vokany avy amin'ity. Na izany aza, raha avo ny
fifandraisana dia tsy maintsy dinihina ny antony sy vokany.
Ary raha ny marina, tokony ho mifanohitra amin'izany.
Arakaraka ny fanaovana vaksiny betsaka kokoa ho an'ny ankizy no tokony ho salama kokoa izy ireo ary kely kokoa ny
mety hahafatesany. Na izany aza, tsy hita io fifandraisana io.
Midika izany fa mampiseho mazava tsara ity fifandraisana ity fa tsy miaro ny fahasalaman'ny ankizy ny vaksiny, satria raha
tsy misy fifandraisana dia tsy misy antony mahatonga vokany.
Ary tsy misy io fifandraisana io eo amin'ny fanaovana vaksiny sy ny fanatsarana ny fahasalaman'ny ankizy.
Ary ny vokatra tena izy amin'ireo vaksiny ireo dia hita ao amin'ny fanadihadiana momba ny vaksiny nataon'ny
GSK vao haingana tany Angletera – tamin'ny vanim-potoana fanaraha-maso 42 andro, izay tena fohy tokoa.
Midika izany fa tsy azo atao mihitsy ny mamantatra ny aretina mitaiza.
Saingy tsy mbola nisy fikarohana fanaraha-maso natao tamin'ny zazakely; fa kosa, nohanina
vaksiny ny zazakely ho ampahany amin'ny fikarohana.
Koa efa raharaha tena mampanahy ara-pitondrantena izany.
Dimy amby zato isan-jaton'ny zazakely – ho fiarahabana tonga eto amin'ity planeta ity – dia voka-dratsy tsy niriana.
6,1 isan-jato no voakasika tamin'ny fiainana andavanandro. 2 isan-jato no niaina vokadratsy mafy.
Ary izany rehetra izany ho an'ny fanaovam-baksiny izay natao hiaro ireo zazakely any aoriana eo amin'ny fiainany.
10 isan-jaton'ny zazakely no tsy maintsy nitsidika ny efitrano vonjy taitra.
Izany ve no antony anaovantsika vaksiny? Misy fikarohana tahaka izao ve atao? Tsy mety izany!
Raha heverina mihitsy ny fanaovana vaksiny, araka ny fomba fijeriko dia noho ny tranga tena tsy fahita
firy izay mety hiteraka fahasimbana ho an'ilay olona voakasika ihany, izay angamba tsy azo ialàna.
Fa satria tena mahazatra izy ireo, dia tsy maintsy manontany tena isika hoe karazana akora mahatsiravina inona marina izy ireo.
Ary raha nijery ela kokoa ianao, taorian'ny 180 andro, dia 3,4 isan-jato no nanana aretina maharitra vaovao.
Tsy azo vinaniana izay hitranga amin'ireo ankizy ireo amin'ny taona ho avy.
Ka andao hohintinina ny fehin-kevitra: Ny tazomoka dia aretina fahazazana tranainy izay tsy dia nisy
fiantraikany tamin'ny olon-dehibe. Efa niova izany ankehitriny.
Na izany aza, toe-pahasalamana tsy dia mety hiteraka fahasarotana goavana na hahafaty ny ankizy raha tsy tsaboina.
Ary noho izany, toe-javatra iray izay mety hanana fiantraikany tsara amin'ny fahasalamana any aoriana eo amin'ny fiainana.
Tsy vitan'ny hoe voaaro amin'ny tazomoka ianao, fa ambany kokoa ihany koa ny mety hisian'ny aretina maro hafa hahazo anao.
Ary izany no mahatonga ny "vaksiny fiarovana" izay heverina hanome karazana fiarovana tsy azo
raisina ho tena izy amin'ny tazomoka na aretina hafa.
Satria mety hiteraka aretina mafy tsy azo vinavinaina, ary mety hitarika fahafatesana aza, ireo fanaovam-vaksiny rehetra ireo.
Na dia kely aza ny mety hisian'izany araka ny filazan'ireo mpanentana fanaovana vaksiny, dia tsy azo
vinavinaina amin'ny tranga tsirairay ny loza mety hitranga.
Ary ny zavatra very tamin'ny adihevitra manontolo – anisan'izany ny fanerena hanao vaksiny amin'ny COVID-19 – dia ny hoe,
tsy toy ny fepetra fitsaboana, dia olona salama foana no resahina. Ary eo no tena avo dia avo ny fenitra takiana.
Ary raha efa nataonao ankehitriny ho tsy maintsy atao ity vaksiny amin'ny tazomoka ity ary manaraka izany
ianao, dia ho lasa fiarahamonin'ny adala ny fiaraha-monina.
Ny mponin'i Schildburg, izay nanandrana nanala ny ahitra tamin'ny rindrin'ny tanàna ary nahita hevitra fa afaka mihinana azy ny
omby, saingy tsy nahalala ny fomba hampiakarana ilay omby eo ambonin'ny rindrin'ny tanàna, dia nahita hevitra
mahay hanintonana azy tamin'ny tady. Indrisy anefa, rehefa tonga teo an-tampony ilay omby dia voahantona.
Ary izany dia saika mitovy amin'ny toe-draharaha misy amin'ny vaksinin'ny tazomoka.
Misaotra anao noho ny fifantohanao.