1
00:00:00,640 --> 00:00:07,160


2
00:00:07,160 --> 00:00:13,880
E kounye a mwen di, ann pase sou krim grav ke lalwa pwoteje.

3
00:00:13,880 --> 00:00:18,280
Epi kounye a, ann pale ankò sou loby telefòn mobil la.

4
00:00:18,280 --> 00:00:26,942
Yon lòt fwa ankò, yon oratè enpòtan ki soti Almay
atire atansyon nou sou teknoloji mòtèl sa a, ki te

5
00:00:26,942 --> 00:00:31,879
enpoze san okenn konsiderasyon pou pwoteksyon konsomatè.

6
00:00:31,879 --> 00:00:40,953
E kòm yon moun ki te dirèkteman afekte pa trajedi sa a, mwen menm
te libere anba inyorans mwen pandan premye AZK la, e

7
00:00:40,953 --> 00:00:50,320
apre plizyè santèn nwit san dòmi akoz teknoloji mòtèl sa
a, mwen te jwenn soulajman pou tòti mwen nan moman sa a.

8
00:00:50,320 --> 00:00:58,724
Mwen di, tanpri pote konesans pwochen oratè nou an nan
bout latè, paske pi bonè oswa pita, mwen konvenki li

9
00:00:58,724 --> 00:01:03,280
pral afekte chak moun isit la, e sou plizyè nivo diferan.

10
00:01:03,280 --> 00:01:11,257
E nou di, tankou toujou, se sèlman ansanm nou ka mete
fen nan gwo enfliyans kriminèl ak koripsyon ke lobyis

11
00:01:11,257 --> 00:01:15,879
telefòn mobil yo genyen sou politik, lejislasyon ak medya yo.

12
00:01:15,879 --> 00:01:29,980
Epi ou ka wè nan istwa karyè li ki nonm remakab sa a pral
kounye a pote limyè sou nati ak echèl enkoni krim sa a.

13
00:01:32,239 --> 00:01:41,120
-Klaus Scheidsteger, ki fèt an 1954, te fè pati premye
gwoup etidyan ki te etidye jounalis nan Inivèsite Dortmund.

14
00:01:41,120 --> 00:01:48,255
- Apre li fin konplete yon estaj entegre nan Westdeutscher
Rundfunk nan Kolòy, li te demenaje an Frans pou kat ane

15
00:01:48,255 --> 00:01:55,640
kòm yon ekriven endepandan epi li te pwodui premye fim
dokimantè li an 1982. Yon pòtrè ekriven angle Anthony Burgess.

16
00:01:55,640 --> 00:02:04,508
- Nan mitan ane 1980 yo, li te fonde yon ajans televizyon nan vil
natal li Essen epi li te itilize pwòp kamera li ak ekipman

17
00:02:04,508 --> 00:02:11,588
estidyo li pou pwodui nouvèl, repòtaj ak dokimantè
pou difize piblik ARD ak ZDF, osi byen ke RTL ak

18
00:02:11,588 --> 00:02:15,879
SAT.1. Apre sa, chanèl kiltirèl ARTE te ajoute nan lis la.

19
00:02:15,879 --> 00:02:24,400
Li founi li pòtrè ki pare pou difize an
ko-pwodiksyon ak ARD, NDR, BR, MDR ak ZDF.

20
00:02:24,400 --> 00:02:30,682
- An 2006, premye rapò an pwofondè li sou kominikasyon
mobil te difize kòm yon pwodiksyon sou komisyon pa FR2,

21
00:02:30,682 --> 00:02:34,680
difize leta franse a, ki te rele "Telefòn mobil nan tribinal".

22
00:02:34,680 --> 00:02:43,907
- Patnè koproduksyon Alman MDR, ki se yon manm ARD, koupe pwogram
nan san konsiltasyon epi li difize li anba tit "Der Handykrieg"

23
00:02:43,907 --> 00:02:48,199
(Gè Telefòn Mobil) san li pa anonse l nan pwogram maten an.

24
00:02:48,199 --> 00:02:58,039
Fim 50 minit la ofri yon apèsi sou batay legal pasyan ki gen timè
nan sèvo ap mennen kont tout endistri telefòn mobil Ozetazini.

25
00:02:58,039 --> 00:03:07,171
-Dizan pita, premye dokimantè sinema Scheidsteger la te
pibliye anba tit "Mèsi paske ou rele – Telefòn mobil ka danjere

26
00:03:07,171 --> 00:03:11,599
pou sante ou", -te swiv an 2018 pa yon liv sou menm sijè a.

27
00:03:11,599 --> 00:03:17,319
- Dènye fim li a, "The Digital
Dilemma", pral soti nan mwa me 2024.

28
00:03:17,319 --> 00:03:23,133
Fim sa a te fè anpil bri pandan yon avans-prezantasyon
nan Palman Ewopeyen an nan Briksèl e kounye a li

29
00:03:23,133 --> 00:03:26,719
disponib sou entènèt nan kat lang ak nan kèk sinema chwazi.

30
00:03:26,719 --> 00:03:33,050
- Klaus Scheidsteger se inisyatè yon etid sou
telefòn mobil ki ap fè bri nan sèk syantifik

31
00:03:33,050 --> 00:03:36,919
entènasyonal yo kòm baz pou plizyè pwosè entènasyonal.

32
00:03:36,919 --> 00:03:44,060
Jodi a li ap pale sou "30 ane lobyis
kont rechèch kritik sou telefòn mobil".

33
00:03:48,960 --> 00:03:54,520
Se yon onè pou nou genyen ou isit la avèk nou.

34
00:03:54,520 --> 00:03:59,360
E kounye a, n ap koute ak anpil atansyon epi n ap
tann avèk enpasyans sa k ap vini. Mèsi dèske nou la.

35
00:03:59,360 --> 00:04:01,840
Mèsi, mèsi.

36
00:04:01,840 --> 00:04:06,840
Wi, vrèman enpresyonan. Mèsi anpil pou envitasyon an.

37
00:04:06,840 --> 00:04:10,520
Fanmi Sasek la ap difisil pou matche.

38
00:04:10,520 --> 00:04:14,159
Sa ou genyen isit la se vrèman yon bagay espesyal.

39
00:04:14,159 --> 00:04:30,480
Epi wi, mwen te enplike nan domèn sa a prèske egzakteman 20 ane.

40
00:04:30,480 --> 00:04:40,959
Epi kòm mwen se yon jounalis televizyon ak repòtè ki fòme,
mwen te panse pou m ajoute kèk eleman ki soti nan plizyè fim.

41
00:04:40,959 --> 00:04:45,920
Premyeman, petèt yon ti
entwodiksyon. Ki sa egzakteman lobbying ye?

42
00:04:45,920 --> 00:04:53,110
Nan rechèch mwen, mwen te aprann ke gen yon
otèl ki trè gwo anfas Mezon Blanch nan

43
00:04:53,110 --> 00:04:57,319
Washington, apeprè 400 mèt si ou mezire l dwat.

44
00:04:57,319 --> 00:05:06,160
Jounalis, politisyen, avoka ak moun
enfliyan ap rankontre la depi ane 1950 yo.

45
00:05:06,160 --> 00:05:10,959
Epi lobi a mennen dirèkteman nan ba otèl la.

46
00:05:10,959 --> 00:05:20,092
E nan sans sa a, apre de oswa twa gin ak tonic – pafwa menm kat –
atansyon a te natirèlman sou enfliyans lan e,

47
00:05:20,092 --> 00:05:28,319
nan yon sèten mezi, sou potansyèl manipilasyon
endistri a, ki te aktyèlman nuizib pou konsomatè yo.

48
00:05:28,319 --> 00:05:36,240
E sa te vin trè, trè klè pou mwen lè m t ap
fè rechèch sou sijè rechèch telefòn mobil la.

49
00:05:36,240 --> 00:05:43,480
Kite m mennen ou nan yon ti vwayaj nan tan lontan
depi nan kòmansman. Se jis pou m ka file sans ou yo.

50
00:05:43,480 --> 00:05:47,519
Nou sonje ke te gen yon evolisyon reyèl.

51
00:05:47,519 --> 00:05:56,360
Nan kòmansman, bagay sa yo te ekstrèmman chè. Se sèlman
moun ki te gen anpil privilèj ki te kapab itilize yo.

52
00:05:56,360 --> 00:06:03,079
Jèn 20 an jodi a p ap sonje sa ditou. Petèt
yo ap toujou jwenn ansyen modèl lakay papa yo.

53
00:06:03,079 --> 00:06:12,699
Men sa ki pita vin tounen modèl sa a ki fè
tout bagay, smartphone la, ki ofri tou posiblite

54
00:06:12,699 --> 00:06:17,399
enkwayab, te pran plis pase 30 ane pou devlope.

55
00:06:17,399 --> 00:06:29,560
Epi an menm tan, te gen tou rezon pou lobis yo
entèvni nan yon nouvo endistri k ap devlope.

56
00:06:29,560 --> 00:06:41,279
Kidonk mwen envite mesye sa a, paske Larry King te gen
yon bon 100 States nan emisyon li nan kòmansman ane 90 yo.

57
00:06:41,279 --> 00:06:44,480
Se la yo te montre epi vann emisyon li a.

58
00:06:44,480 --> 00:06:52,920
Epi, natirèlman, li te gen yon enfliyans ki
koresponn, ke yo ka konpare ak sa Ivo Sasek.

59
00:06:52,920 --> 00:06:59,680
Li te vrèman vwayaje atravè lemond e
li te toujou gen envite enteresan.

60
00:06:59,680 --> 00:07:06,540
Epi yon jou, nan fen ane 1992 oswa kòmansman ane 1993, yon nonm
ki soti nan Florid te parèt nan pwogram li epi li te di,

61
00:07:06,540 --> 00:07:13,000
'Madam mwen te mouri ak yon timè nan sèvo. E mwen
atribiye sa a itilizasyon souvan li te konn fè telefòn mobil.'

62
00:07:13,000 --> 00:07:20,319
Epi timè a devlope nan plas kote li te toujou kenbe
telefòn mobil li. E kounye a m ap pouswiv Motorola.

63
00:07:20,319 --> 00:07:26,586
Motorola te lidè nan mache a nan epòk sa a.
Epi apre Larry King Show la, pri aksyon Motorola

64
00:07:26,586 --> 00:07:29,720
a te pran yon bès danjere sou mache bousye a.

65
00:07:29,720 --> 00:07:38,959
Yo te pèdi 10% nan valè aksyon yo
nan yon semèn. Sa te nan 1992/93.

66
00:07:38,959 --> 00:07:49,240
Kòm yon reyalizatè, mwen gen gwo privilèj pou m toujou
kapab chèche moun ki fè listwa e ki gen yon bagay pou yo di.

67
00:07:49,240 --> 00:07:53,360
E se poutèt sa mwen toujou renmen kite l bay ekspè yo.

68
00:07:53,360 --> 00:07:58,720
Sa vle di mwen pa vilnerab non plis. Men, jan
m ap retounen sou sa pita, sa rive kanmenm.

69
00:07:58,720 --> 00:08:08,046
Men, m ap kòmanse ak yon moun ki soti Vyèn. Epi
pita, li pral ranplase nan ti videyo a pa yon

70
00:08:08,046 --> 00:08:12,959
syantis ki soti nan Washington State University.

71
00:08:12,959 --> 00:08:23,240
Epi jis pou ba ou yon ti gou epi mennen ou nan yon ti
vwayaj tounen nan premye jou kominikasyon mobil yo.

72
00:08:23,240 --> 00:08:25,319
Petèt jwe klip videyo a.

73
00:08:25,319 --> 00:08:31,879
Nan kòmansman, teknoloji telefòn mobil te yon teknoloji elit.

74
00:08:31,879 --> 00:08:44,440
Sa vle di ke yon ti gwoup nan popilasyon an te itilize teknoloji
sa a. E prèske lannwit lan, li vin tounen yon teknoloji mas.

75
00:08:44,440 --> 00:08:51,279
E fenomèn sa a pa sèlman te sezi m, li te sezi ekonomi an tou.

76
00:08:51,279 --> 00:09:04,399
Paske yo te prevwa yon kantite kliyan potansyèl
ki te prèske zewo. E jodi a, se tout ras imen an.

77
00:09:04,399 --> 00:09:13,813
Li etonan ke, malgre radyasyon mikwo-onn yo itilize pou
teknoloji transmisyon, otorite ameriken yo pa t jwenn li nesesè

78
00:09:13,813 --> 00:09:19,840
pou mande yon evalyasyon teknik sou risk yo bay manifakti a.

79
00:09:19,840 --> 00:09:28,720
Pionye telefòn mobil Motorola te pote telefòn mobil
sou mache a san apwobasyon otorite regilasyon yo.

80
00:09:28,720 --> 00:09:38,720
Lè premye etid syantifik sou risk potansyèl pou sante yo te
dwe pibliye nan mitan ane 1990 yo, bagay yo te vin enkonfòtab.

81
00:09:38,720 --> 00:09:44,870
Yon ekip ki te dirije pa Pwofesè Henry Lai
nan Inivèsite Washington te jwenn sa yo

82
00:09:44,870 --> 00:09:48,320
rele kase nan fil DNA nan eksperyans sou bèt.

83
00:09:48,320 --> 00:09:56,919
Pwekoursè kansè a te klèman vizib anba mikwoskòp elektwonik la.

84
00:09:56,919 --> 00:10:04,120
Youn nan konklizyon yo se ke chan ond radyo ka domaje ADN.

85
00:10:04,120 --> 00:10:10,199
Natirèlman, lè ADN domaje, selil la eseye
repare domaj la. Sepandan, erè rive pandan

86
00:10:10,199 --> 00:10:15,879
pwosesis sa a, ki mennen nan mutasyon jenetik.

87
00:10:15,879 --> 00:10:20,639
Epi, natirèlman, sa ka mennen nan devlopman kansè.

88
00:10:20,639 --> 00:10:28,848
Dekouvèt syantifik ki te menasan pou Motorola, premye manifakti
telefòn mobil la, te prezante nan yon

89
00:10:28,848 --> 00:10:36,000
fason ki favorab pou endistri a pa mèt
manipilasyon yo, ajans lobyis Burson-Marsteller.

90
00:10:36,000 --> 00:10:45,112
Yo te prezante bay kliyan yo, Motorola, sa yo rele memo
Wargame la . Yon dokiman estrateji ki gen enstriksyon

91
00:10:45,112 --> 00:10:52,919
sou kijan pou minimize etid la epi diskredite syantis yo.

92
00:10:52,919 --> 00:11:00,600
Egzakteman, se yon ti ekstrè nan sa yo rele plan jwèt lagè sa a.

93
00:11:00,600 --> 00:11:07,919
Sa rive tèlman lwen ke yo di moun ki jwenn
yon bagay ta dwe gen pwoblèm poukont yo.

94
00:11:07,919 --> 00:11:12,159
Fòk nou poze kesyon sou sa y ap vrèman fè rechèch la.

95
00:11:12,159 --> 00:11:20,480
Li toujou yon disiplin jèn, e nou
senpleman dwe fè rechèch la nou menm.

96
00:11:20,480 --> 00:11:26,320
E pou fè sa, yo te pote nonm sa a, Doktè George Carlo.

97
00:11:26,320 --> 00:11:36,438
Sa te vrèman enteresan pou mwen nan kòmansman paske li te ekri
yon liv. Endistri a te chwazi li an 1993 pou

98
00:11:36,438 --> 00:11:47,600
dekouvri, ak yon bidjè 25 a 30 milyon dola
ameriken sou senk a sis ane, ke pa t gen okenn pwoblèm.

99
00:11:47,600 --> 00:11:52,200
Epi yo te aktyèlman konsidere li
kòm yon moun ki zanmi endistri a.

100
00:11:52,200 --> 00:12:02,619
Nan epòk sa a – li te fèt an 1953, kidonk li te gen 40 an – li te
yon jèn syantis anbisye ki te deja fè kèk rechèch, pou militè pa

101
00:12:02,619 --> 00:12:09,833
egzanp, e ki te gen ekspètiz nan lalwa. Li te
etidye medsin ak lalwa, kidonk li te yon jèn

102
00:12:09,833 --> 00:12:13,600
gason ki te gen anpil anbisyon nan epòk sa a.

103
00:12:13,600 --> 00:12:16,399
Epi yo te parye sou move chwal la.

104
00:12:16,399 --> 00:12:26,979
An pasan, premye bagay li dekouvri ak pwòp konpayi li,
WTR (Wireless Technology Research), se ke moun ki gen

105
00:12:26,979 --> 00:12:32,759
pacemaker gen pwoblèm lè yo pote yon telefòn mobil sou yo.

106
00:12:32,759 --> 00:12:38,039
Sa te deja konsa nan mitan ane 1990 yo. Kisa endistri a te fè?

107
00:12:38,039 --> 00:12:47,039
Yo te remake sa epi yo mande manifakti pacemaker yo
pou chanje frekans yo. Kidonk, sa toujou vrèman komik.

108
00:12:47,039 --> 00:12:56,120
Epi, sou baz rezilta sa yo, ki te vin piblik pita,
li menm te rankontre yon pwoblèm, premye pwoblèm li.

109
00:12:56,120 --> 00:13:02,820
Yo te di, oke, se asosyasyon endistri a nan
Washington, CTIA, ki te komisyone li e ki te

110
00:13:02,820 --> 00:13:06,399
aktyèlman fè etid sa yo posib ak lajan piblik.

111
00:13:06,399 --> 00:13:10,120
Yo te di, sa pa posib, tigason, pa gen plis lajan.

112
00:13:10,120 --> 00:13:19,039
Li te vrèman oblije goumen di pou defann tèt li epi apre
sa, mèsi Bondye, li te kapab retounen sou bon chemen an.

113
00:13:19,039 --> 00:13:36,000
Epi, wi, si ou vle, li te resevwa lajan an tou jiska
1999. Epi nan fen karyè li, yo te konsidere li pa dirab.

114
00:13:36,000 --> 00:13:39,279
Epi konsa mwen te gen privilèj pou m te konnen nonm sa a.

115
00:13:39,279 --> 00:13:48,559
Epi li te, pou nou di konsa, reprezantan sa k t ap
pase tou dèyè sèn nan an tèm de aktivite lobing.

116
00:13:48,559 --> 00:13:52,279
Epi mezi sa yo toujou valab jodi a.

117
00:13:52,279 --> 00:13:56,799
Kidonk li sibi anpil diskreditasyon.

118
00:13:56,799 --> 00:14:03,799
Apre sa, syans li te achte nan pwòp ran zanmi
endistri li pa t mache pou li, men li te mache pou lòt moun.

119
00:14:03,799 --> 00:14:11,919
Apre sa, pwomosyon tèt ou atravè yon oryantasyon endistriyèl
responsab pou benefis kliyan an ak teknoloji inovatè.

120
00:14:11,919 --> 00:14:22,159
Epi pozisyon ki enpòtan yo te ranpli pa pwòp moun yo oswa moun
ki pwòch endistri a, paske yo te parye sou move chwal avè l.

121
00:14:22,159 --> 00:14:33,583
E se poutèt sa mwen te enkli OMS nan prezantasyon
mwen. Paske OMS pa ka inyore nouvo fenomèn kominikasyon

122
00:14:33,583 --> 00:14:39,519
mobil sa a ak konsekans posib li yo pou swen sante.

123
00:14:39,519 --> 00:14:45,440
E se poutèt sa yo te lanse sa yo rele pwojè EMF entènasyonal la.

124
00:14:45,440 --> 00:14:55,573
Direktè a te Dr Michael Repacholi ki soti Ostrali. Apre sa, yo
te transfere li nan Jenèv. Mwen te vizite li nan epòk sa a paske

125
00:14:55,573 --> 00:15:01,799
li te atire atansyon m anpil. M ap montre w sa nan yon ti klip.

126
00:15:01,799 --> 00:15:03,759
Tanpri jwe pwochen videyo a.

127
00:15:03,759 --> 00:15:11,971
Doktè Ostralyen Michael Repacholi te konsidere kòm temwen kle
kritik telefòn mobil yo paske etid li, ki te pibliye

128
00:15:11,971 --> 00:15:19,679
an 1995, te montre yon ogmantasyon nan devlopman
kansè nan sourit ki te ekspoze a radyasyon telefòn mobil.

129
00:15:19,679 --> 00:15:29,879
Kounye a, nonm nan te chita nan OMS epi li te mete an kesyon
pwòp etid li. Li te esansyèlman ap fè jwèt lagè sou tèt li.

130
00:15:29,879 --> 00:15:36,411
Etid mwen te enplike sourit ki te gen
predispozisyon pou lenfòm. E nou dekouvri yon kwasans

131
00:15:36,411 --> 00:15:40,000
konstan nan lenfòm ki te koze pa siyal ond radyo.

132
00:15:40,000 --> 00:15:48,679
Apre sa, nou pase sis mwa ap eseye konprann sa nou te fè ki pa
t kòrèk. Paske nou senpleman pa t ka esplike sa pou tèt nou.

133
00:15:48,679 --> 00:15:52,000
E nou toujou pa ka fè sa jodi a.

134
00:15:52,000 --> 00:15:58,559
Li jwenn yon pwoblèm, men jiska jounen jodi a li pa ka
konnen kote pwoblèm nan soti, e kidonk pa gen okenn pwoblèm.

135
00:15:58,559 --> 00:16:04,960
Itilizasyon lang asosye a te estandadize
epi li te vin obligatwa atravè lemond.

136
00:16:04,960 --> 00:16:09,200
Nou pa gen okenn prèv ditou ke telefòn mobil yo pa an sekirite.

137
00:16:09,200 --> 00:16:20,840
Anba drapo OMS la, Ostralyen an navige atravè mond lan
soti 1997 rive 2006, ap gaye bon nouvèl la: "Pa gen pwoblèm".

138
00:16:20,840 --> 00:16:27,546
Dr Michael Repacholi te santi li trè konfyans.
Apre tout, li te pòtpawòl ofisyèl pou kominikasyon

139
00:16:27,546 --> 00:16:32,779
mobil nan OMS. Men li te fè erè. Lajan, lajan, lajan.

140
00:16:34,600 --> 00:16:43,480
Lajan k ap soti nan endistri a dwe mete nan
yon fon separe anvan yo remèt li bay OMS.

141
00:16:43,480 --> 00:16:51,919
Epi konsa, mesye bon an te finalman ekspoze kòm yon
avoka ak yon moun ki trivialize, peye pa endistri a.

142
00:16:51,919 --> 00:17:01,299
Li te pran retrèt li nan OMS e depi lè sa a li
ap travay dèyè sèn kòm yon konsiltan endistri.

143
00:17:05,680 --> 00:17:10,559
Li te fè yon gwo travay pandan li te manadjè pwojè nan Jenèv.

144
00:17:10,559 --> 00:17:16,559
Endistri kominikasyon mobil la, ki t ap
grandi rapidman, pran mond lan pa tanpèt.

145
00:17:16,559 --> 00:17:24,535
Sa te pran douz ane pou rive nan premye milya
koneksyon telefòn mobil atravè lemond, men dezyèm milya a te

146
00:17:24,535 --> 00:17:28,680
pran sèlman twa ane, twazyèm milya a de ane, e konsa.

147
00:17:28,680 --> 00:17:37,819
Jodi a, gen plis kontra telefòn mobil pase
abitan nan mond oksidantal la – misyon akonpli.

148
00:17:41,480 --> 00:17:46,119
Wi, se te yon ti vwayaj nan OMS la.

149
00:17:46,119 --> 00:17:51,440
An pasan, gason an te vrèman anvi
jwenn travay George Carlo a okòmansman.

150
00:17:51,440 --> 00:17:55,559
Men kounye a, jan mwen te di, yo ekspoze li, mèsi Bondye.

151
00:17:55,559 --> 00:18:06,891
Men yon fwa opinyon ki di pa gen okenn pwoblèm fin
etabli, yon opinyon ki natirèlman anfavè peyi ki oryante sou

152
00:18:06,891 --> 00:18:13,119
endistri e ki zanmi endistri, li vin trè difisil pou korije.

153
00:18:13,119 --> 00:18:17,119
Moun yo kontinye mande m, men pa gen anyen la.

154
00:18:17,119 --> 00:18:21,680
Egzakteman, medya yo ap kontinye
rapòte bagay diferan de tan zan tan.

155
00:18:21,680 --> 00:18:34,079
Kidonk, pou nou di konsa, se pwochen etap la, kote yo bay
syans lan yon move reprezantasyon epi yo manipile rezilta yo.

156
00:18:34,079 --> 00:18:39,079
E kounye a, n ap plonje yon ti kras
pi fon nan istwa Alman-Otrichyen an.

157
00:18:39,079 --> 00:18:45,359
Paske te gen yon etid ki te finanse
pa Ewòp, sa yo rele Etid Reflex la.

158
00:18:45,359 --> 00:18:49,039
Epi isit la tou, menm modèl la ka obsève.

159
00:18:49,039 --> 00:18:57,279
Syantis ak chèchè ki pa pratik dwe
konbat. Oswa yo dwe fè yo sibi jwèt lagè.

160
00:18:57,279 --> 00:19:02,880
Mwen te prepare tou yon ti atik sou sijè sa a pou ou.

161
00:19:02,880 --> 00:19:08,119
Malerezman, Pwofesè Franz Adlkofer pa avèk nou ankò.

162
00:19:08,119 --> 00:19:13,707
Men yon gwo chèchè, ki te aktyèlman di nan
kòmansman, lè nou te rankontre pou premye fwa,

163
00:19:13,707 --> 00:19:16,720
ke tout moun bò kote m te di pa t gen anyen la.

164
00:19:16,720 --> 00:19:19,359
Epi li te di, oke, ann montre li.

165
00:19:19,359 --> 00:19:23,599
Alò, ann wè si gen pwoblèm sante.

166
00:19:23,599 --> 00:19:28,200
Pwofesè Franz Adlkofer te pou vin
pwochen viktim enpòtan nan jwèt lagè a.

167
00:19:28,200 --> 00:19:33,078
Avèk yon total de douz gwoup rechèch ki soti
nan sèt peyi, li te kowòdone sa yo rele etid

168
00:19:33,078 --> 00:19:35,599
Reflex la ki te finanse pa Inyon Ewopeyen an.

169
00:19:35,599 --> 00:19:41,557
Yon ekip ki te dirije pa Pwofesè Hugo Rüdiger te
ankò echwe pou bay rezilta endistri a te ka

170
00:19:41,557 --> 00:19:45,119
aksepte soti nan laboratwa Inivèsite Medikal Vyèn nan.

171
00:19:45,119 --> 00:19:53,640
Nou demontre, sou baz done refleks, ke chan
elektwomayetik ki gen gwo frekans ka domaje jèn yo.

172
00:19:53,640 --> 00:20:05,119
Nou pa ka plis asire ke pa gen domaj ki ka rive ki
ta ka mete an danje sante itilizatè telefòn mobil yo.

173
00:20:05,119 --> 00:20:15,279
Pou kounye a, nou pa ka eskli posiblite ke ensidans timè
nan sèvo yo ap ogmante siyifikativman nan 15 a 20 ane.

174
00:20:15,279 --> 00:20:25,920
Ann pran prèv sou chan elektwomayetik yo oserye kounye
a epi pa tann 40 ane ankò pou nou ta ka wè yon bagay.

175
00:20:25,920 --> 00:20:33,072
Enstitisyon asirans aksidan AUVA nan Vyèn te
konsidere rezilta etid Reflex la ak enkyetid e li te

176
00:20:33,072 --> 00:20:36,759
vle bay MedUni Vienna manda pou repwodui etid la.

177
00:20:36,759 --> 00:20:41,000
Kounye a, estrateji jwèt lagè a te ijanman nesesè.

178
00:20:41,000 --> 00:20:49,799
Nan ane 2008, magazin nouvèl Alman renome DER SPIEGEL te akize
Pwofesè Rüdiger, ki kounye a pran retrèt, pou falsifikasyon.

179
00:20:49,799 --> 00:20:55,400
Imaj la ak tit la te sijere ke pwofesè a t
ap gen yon relasyon ak yon asistan laboratwa.

180
00:20:55,400 --> 00:21:00,576
Yo te dekouvri swadizan eskandal falsifikasyon an pa
yon biyolojis ki soti nan Bremen, yon vil ki lwen,

181
00:21:00,576 --> 00:21:05,720
e yo konsidere l kòm yon moun ki favorab endistri a.

182
00:21:05,720 --> 00:21:12,130
Dapre SPIEGEL, rezilta etid la, enkli kase
nan fil DNA yo, te jis yon fo kreyasyon pa

183
00:21:12,130 --> 00:21:16,039
yon asistan laboratwa ki te adore pwofesè li.

184
00:21:16,039 --> 00:21:22,140
Nan yon nuit, syantis yo ak travay yo te diskredite.

185
00:21:23,759 --> 00:21:28,559
Wi, se konsa jwèt lagè mache trè byen.

186
00:21:28,559 --> 00:21:32,200
M ap pran Vyèn ankò, paske nou gen envite Otrichyen tou.

187
00:21:32,200 --> 00:21:42,079
Sou pwochen diapositif la, mwen gen yon ti tit
ki soti nan yon atik nan magazin politik Profil.

188
00:21:42,079 --> 00:21:44,720
Se ti miwa a, mwen toujou di.

189
00:21:44,720 --> 00:21:53,010
Epi yon jounalis, jounalis syans Tina Goebel,
te vrèman fè rechèch sou eskandal Reflex la epi

190
00:21:53,010 --> 00:21:57,200
li te rive nan konklizyon ki totalman diferan.

191
00:21:57,200 --> 00:22:05,923
Kidonk li dekouvri ke syantis yo isit la pa t
komèt fwod, men yo te mete presyon sou, pa

192
00:22:05,923 --> 00:22:10,880
egzanp, asistan laboratwa a ak sou lòt moun ankò.

193
00:22:10,880 --> 00:22:22,119
Kidonk, se te polisyon radyasyon, yon kanpay sal
lanse pa yon lobis byen koni ki soti nan Bremen.

194
00:22:22,119 --> 00:22:25,599
Li pral parèt ankò nan yon lòt kontèks.

195
00:22:25,599 --> 00:22:32,455
Polisyon radyasyon sa a, ke mwen te jwenn trè
enteresan nan ka kòlèg jounalis mwen an,

196
00:22:32,455 --> 00:22:36,920
natirèlman gen lòt dimansyon an tèm de konsekans li yo.

197
00:22:36,920 --> 00:22:41,000
Epi mwen te mande li sou sa ankò.

198
00:22:41,000 --> 00:22:43,640
Pwochen fim, tanpri.

199
00:22:43,640 --> 00:22:50,440
Youn nan efè segondè nan jwèt lagè
estratejik ke yo pa ta dwe neglije se entimidasyon.

200
00:22:50,440 --> 00:22:56,679
Kiyès ki ta vle konfwonte yon endistri ki
gen tout pouvwa e ki solid finansyèman jis

201
00:22:56,679 --> 00:23:00,319
paske yo idantifye yon risk potansyèl pou sante?

202
00:23:00,319 --> 00:23:10,239
Mwen konnen tou kèk chèchè ki te vrèman enplike nan sa e ki te
di yo pa janm vle fè plis rechèch sou radyasyon telefòn mobil

203
00:23:10,239 --> 00:23:15,279
paske si yo dekouvri li danjere pou sante, loby a ap detwi yo.

204
00:23:15,279 --> 00:23:22,079
Kidonk, gen vrèman enkyetid bò kote syantis yo
ki senpleman pa vle manyen rechèch sa a ankò.

205
00:23:22,079 --> 00:23:29,605
Sa vin tounen yon pòm cho paske yo pè yo pral
detwi yo pa sèlman sou plan syantifik, men tou

206
00:23:29,605 --> 00:23:33,160
pèsonèlman nan kèk ka, jan sa te rive nan Vyèn.

207
00:23:33,160 --> 00:23:40,759
An reyalite, depi memo Wargame
1994 la, yon modèl te klèman vizib.

208
00:23:40,759 --> 00:23:46,530
Tout syantis ki te jwenn yon pwoblèm ak radyasyon
mikwo ond ki soti nan telefòn mobil ak

209
00:23:46,530 --> 00:23:50,400
smartphone nou yo te vin rankontre yon pwoblèm pou tèt yo.

210
00:23:50,400 --> 00:23:54,680
Estrateji jwèt lagè yo toujou prezan jodi a.

211
00:23:54,680 --> 00:24:04,236
Nan Vyèn tou, yon move gou rete, menm si moun ki te
dèyè fo falsifikasyon an kounye a kondane nan tribinal e

212
00:24:04,236 --> 00:24:09,279
travay syantifik chèchè Vyèn yo konfime entènasyonalman.

213
00:24:09,279 --> 00:24:21,319
Eskandal rechèch Vyèn nan te yon reyaksyon ki soti nan yon
moun mwen ta rele yon lobis ki soti Almay. Li te fè akizasyon.

214
00:24:21,319 --> 00:24:33,599
Premyeman, yo te lanse yon dispit akademik, ki pita tounen
yon gwo deba, jis pou diskredite epi rejte kèk rezilta rechèch.

215
00:24:33,599 --> 00:24:41,039
Sèt ane apre, mwen ka di ak yon
konsyans klè ke yo te kondane nonm nan.

216
00:24:41,039 --> 00:24:46,799
Sa a se kalomni malveyan. Akizasyon yo pwouve yo san fondman.

217
00:24:46,799 --> 00:24:58,000
E pou tout moun ki te toujou gen nan tèt yo ke yon
bagay te mal pase, nou ka kounye a di ke tout bagay anfòm.

218
00:24:58,000 --> 00:25:01,079
N ap kontinye siveye done sa yo.

219
00:25:01,079 --> 00:25:11,839
Nou fèk fini pwojè swivi a, ki te pèmèt nou
konfime epi elaji sou rezilta premye gwo pwojè a.

220
00:25:11,839 --> 00:25:19,119
Se pa sèlman ke ADN sansib la kase nan kèk selil.

221
00:25:19,119 --> 00:25:26,240
Jodi a, nou konnen tou poukisa li kraze.
Nou ka dekri mekanis selilè ki dèyè li.

222
00:25:26,240 --> 00:25:36,039
Soti nan yon pèspektiv syantifik, sa a se yon dekouvèt
enpòtan pou prezante reyalite yo nan yon fason ki kredib.

223
00:25:36,039 --> 00:25:44,747
Jwèt lagè nan Otrich sanble vle di tou entèpretasyon malveyan ak
distòsyon reyalite yo, tankou nan ka etid

224
00:25:44,747 --> 00:25:52,640
AUVA a ki dirije pa Pwofesè Mosgöller pou
asosyasyon lobi endistriyèl FMK ki baze nan Vyèn.

225
00:25:52,640 --> 00:26:00,640
Modèl entansyonèl sa a nan move entèpretasyon souvan rive nan
ekstrèm, pa egzanp lè yo pibliye fo nouvèl

226
00:26:00,640 --> 00:26:07,640
nan jounal medikal Otrich Ärzteblatt, ki
sèlman lè w gade pi pre parèt kòm piblisite peye.

227
00:26:07,640 --> 00:26:12,299
Men bagay yo ap vin sere tou dousman pou mèt manipilatè yo.

228
00:26:13,960 --> 00:26:16,460
Wi!

229
00:26:23,240 --> 00:26:30,453
– Wi, wi, se kalite bagay sa yo ou remake sèlman
lè w gade de fwa, e konsomatè mwayèn nan pa menm

230
00:26:30,453 --> 00:26:34,319
rann li kont ke gen dwa gen piblisite peye dèyè sa.

231
00:26:34,319 --> 00:26:39,599
Men, se zouti sa yo nou travay avèk yo. Sa se salte radyasyon.

232
00:26:39,599 --> 00:26:55,189
E kounye a te gen yon lòt faktè ki konplike bagay yo, sètadi ke
ajans kansè OMS la, IARC (Ajans Entènasyonal

233
00:26:55,189 --> 00:27:08,759
pou Rechèch sou Kansè), ki baze nan Lyon, te
klase li kòm yon kanserojèn kategori 2b an 2011.

234
00:27:08,759 --> 00:27:19,685
Yo te fè kategori sa a piblik tou, e an pasan, yo pa
t admèt nonm ki te pwovoke eskandal Vyèn nan nan

235
00:27:19,685 --> 00:27:25,960
komite ekspè a akoz lyen sere li te genyen ak endistri a.

236
00:27:25,960 --> 00:27:28,599
Epi li menm te eksprime kòlè li sou sa piblikman.

237
00:27:28,599 --> 00:27:42,599
Epi endistri a natirèlman ap eseye minimize klasifikasyon sa a,
men pita plis etid te pibliye ki konfime sispèk sou risk kansè a.

238
00:27:42,599 --> 00:27:53,720
Sa te konfime pa de etid paralèl, de gwo etid
rechèch, youn nan Amerik ak youn nan Bologna, Itali.

239
00:27:53,720 --> 00:28:04,946
E pwochen klip fim mwen chwazi pou ou a, pou fè tout bagay
la vin yon ti kras pi konkrè, eksplike etid la ak fason y

240
00:28:04,946 --> 00:28:11,720
ap kontrekare li. Kidonk, tanpri pran plezi gade fim nan.

241
00:28:11,720 --> 00:28:20,948
Se te ankò jounal komèsyal Microwave News ki te premye
rapòte sou etid NTP a epi ki te raple lektè yo ke kase

242
00:28:20,948 --> 00:28:25,519
nan chèn ADN yo te deja jwenn plis pase 20 ane de sa.

243
00:28:25,519 --> 00:28:35,400
Youn nan kòdonatè etid NTP yo bay yon
avètisman ijan epi li mande pou aksyon imedyat.

244
00:28:35,400 --> 00:28:44,599
Akòz itilizasyon lajè telefòn mobil yo, menm yon ti
ogmantasyon nan risk la ta gen gwo konsekans pou sante piblik.

245
00:28:44,599 --> 00:28:53,359
Antretan, otorite sante gouvènman an ta dwe ankouraje
mezi prevantif, espesyalman pou timoun ak fanm ansent.

246
00:28:53,359 --> 00:29:02,799
Risk la ka pi wo lakay timoun akoz penetrasyon ki pi
fon ak sansiblite ogmante nan sèvo k ap devlope a.

247
00:29:02,799 --> 00:29:05,039
Ki leson nou ka aprann?

248
00:29:05,039 --> 00:29:13,409
Nou pa ta dwe sipoze ankò ke nenpòt teknoloji
san fil aktyèl oswa kap vini, enkli 5G, se san

249
00:29:13,409 --> 00:29:19,180
danje san tès apwopriye. Pa teste yo ta pa etik.

250
00:29:21,000 --> 00:29:29,597
Nan menm peryòd ak etid NTP a, yo te fè yon etid alontèm sou rat
ak sourit nan Bologna, Itali, ki te kòmanse

251
00:29:29,597 --> 00:29:37,160
tou an 2005, ki te montre endikasyon serye sou
devlopman timè ra akoz radyasyon telefòn mobil.

252
00:29:37,160 --> 00:29:42,799
Kòm yo te atann, tou de etid yo ap fè fas ak gwo kritik kounye a.

253
00:29:42,799 --> 00:29:50,359
Gwoup loby ICNIRP ap eseye ankò minimize
rezilta yo, li reklame ke yo te kowòdone yo.

254
00:29:50,359 --> 00:29:56,140
Chèf etid Italyen an wè jwèt lagè konsa:

255
00:29:58,680 --> 00:30:06,599
Sèl bagay nou gen an komen se lefèt ke
etid yo endepandan. E sa trè enpòtan.

256
00:30:06,599 --> 00:30:12,359
Nou te jwenn menm rezilta yo. E mwen di, se pa pa chans.

257
00:30:12,359 --> 00:30:22,240
Epi yo akize nou ke nou pibliye rezilta ki ta
ka mete estabilite sosyete nou an an danje.

258
00:30:22,240 --> 00:30:26,319
Nou tèlman kontan gen tout aparèy sa yo.

259
00:30:26,319 --> 00:30:30,799
E kounye a n ap gaye laperèz pami pèp la?

260
00:30:30,799 --> 00:30:34,000
Non, nou pa vle gaye laperèz.

261
00:30:34,000 --> 00:30:40,640
Mwen vle ankouraje endistri a pou l aji nan sèvis sosyete a.

262
00:30:40,640 --> 00:30:46,920
Paske nòmalman nou menm konsomatè yo se nan sèvis sosyete a.

263
00:30:46,920 --> 00:30:49,920
E mwen ta renmen chanje paradigm sa a.

264
00:30:49,920 --> 00:30:55,200
Men responsablite pou chanjman sa a pa chita sou mwen.

265
00:30:55,200 --> 00:31:10,153
Si li parèt ke eksperyans sou bèt yo montre tou endikasyon
klè, jan sa sanble daprè rapò inisyal yo, pa gen okenn lòt chwa

266
00:31:10,153 --> 00:31:18,480
pase klase li nan Gwoup 1. Sinon, sa ta kontrè ak kritè IHC la .

267
00:31:18,480 --> 00:31:29,680
Nan sikonstans sa yo, klasifikasyon nan Gwoup
1, sètadi kanserojèn pou moun, ta inevitab.

268
00:31:29,680 --> 00:31:40,559
Wi, se opinyon ekspè a. Epi dèyè sèn nan, gen
lòt etid tou ki ap ogmante sipòte pwendvi sa a.

269
00:31:40,559 --> 00:31:46,039
Kesyon an se, kijan n ap kòm konsomatè fè fas ak sa a?

270
00:31:46,039 --> 00:31:50,119
Èske nou konnen sa etid sa yo di?

271
00:31:50,119 --> 00:31:54,200
Non, medya yo jwe tou yon wòl enpòtan isit la.

272
00:31:54,200 --> 00:32:01,710
Nou gen yon jwèt doub enpòtan anpil ak
endistri a, menm jan sa ye nan domèn pa m nan

273
00:32:01,710 --> 00:32:06,359
kominikasyon mobil, jan sa te ye ak kowonaviris la.

274
00:32:06,359 --> 00:32:14,510
Mwen ta di ke fichye RKI yo se yon bagay, men Biwo Federal pou
Pwoteksyon Radyasyon an sanble anpil ak RKI

275
00:32:14,510 --> 00:32:21,839
a, paske yo kache bagay yo – epi yo pwoteje
radyasyon, men malerezman pa konsomatè yo!

276
00:32:21,839 --> 00:32:32,668
E kounye a nou fèk tande ke ICNIRP, Komisyon Entènasyonal pou
Pwoteksyon Radyasyon Non-Iyonizan, se

277
00:32:32,668 --> 00:32:43,279
òganizasyon ki sipoze asire ke pwoteksyon kont
radyasyon pou konsomatè yo mache entènasyonalman.

278
00:32:43,279 --> 00:32:52,279
Ki kote ICNIRP baze? Li baze nan Biwo Federal pou Pwoteksyon
Radyasyon an nan Minik e li finanse pa kontribyab Alman yo.

279
00:32:52,279 --> 00:33:00,839
Yo menm jwenn sekretarya a la gratis, e
se yon asosyasyon lobi gratis, ann di.

280
00:33:00,839 --> 00:33:07,559
Sa a te klèman dekri nan rapò sa a pa de manm Palman Ewopeyen an.

281
00:33:07,559 --> 00:33:13,400
Youn se Michèle Rivasi, ke n ap rive sou li pita.

282
00:33:13,400 --> 00:33:23,567
E lòt la se yon pwofesè fizik Alman, Pwofesè Klaus Buchner. Yo te
konpile enfòmasyon sa yo epi yo te kapab dekouvri

283
00:33:23,567 --> 00:33:32,319
yon konfli enterè pami prèske tout manm komite sa
a, Komite Entènasyonal sou Pwoteksyon Radyasyon.

284
00:33:32,319 --> 00:33:41,440
E se egzakteman pwoblèm nan: nan pozisyon kle yo,
gen moun ki pwoteje endistri a olye de konsomatè yo.

285
00:33:41,440 --> 00:33:49,799
E se rasin pwoblèm nou yo. E se
poutèt sa okenn nan nou pa byen enfòme.

286
00:33:49,799 --> 00:33:58,400
E se poutèt sa li vin pi enpòtan toujou pou gen
òganizasyon tankou sa a ak opòtinite pou dekouvri laverite.

287
00:33:58,400 --> 00:34:07,819
Paske pa gen okenn lòt fason. Nou vrèman bezwen
yon pèspektiv totalman nouvo sou reyalite yo.

288
00:34:15,800 --> 00:34:18,440
E jan mwen te di, li aktyèlman ap vin pi plis ak plis opresif.

289
00:34:18,440 --> 00:34:23,360
Pwochen glisad la se sa yo rele etid STOA a.

290
00:34:23,360 --> 00:34:36,204
Sa te komisyone pa Doktè Italyen Fiorella Belpoggi paske rechèch
li nan Enstiti Ramazzini demontre yon nivo ekspètiz ki

291
00:34:36,204 --> 00:34:48,400
wo, e yo toujou ap chèche li ankò Ozetazini kòm yon
temwen kle pou plizyè lòt domèn ki gen rapò ak kanserojenez.

292
00:34:48,400 --> 00:34:54,840
Li se yon bagay tankou nimewo en nan
mond lan nan domèn rechèch sou kansè.

293
00:34:54,840 --> 00:35:04,199
E kòm rezilta, Palman Inyon Ewopeyen an te
komisyone li pou fè sa yo rele etid STOA a.

294
00:35:04,199 --> 00:35:10,719
Sa a se Panèl pou Lavni Syans ak Teknoloji.

295
00:35:10,719 --> 00:35:15,599
Nou ta rele sa yon evalyasyon teknoloji.

296
00:35:15,599 --> 00:35:19,360
E kisa ki te rezilta zafè sa yo?

297
00:35:19,360 --> 00:35:28,519
Mwen ta renmen tou sijere yon ti sitasyon,
paske 5G se aktyèlman, si ou vle, yon gwo bri.

298
00:35:28,519 --> 00:35:35,679
E sa vrèman bon pou sèn ki kritik sou telefòn mobil
la, paske yo depase limit ak pèspektiv yo yon ti jan.

299
00:35:35,679 --> 00:35:46,637
Men efè yo pa t kòmanse ak 5G. Men petèt mwen
ka rezime kout pwen prensipal yo oralman

300
00:35:46,637 --> 00:35:52,880
anvan mwen kite Pwofesè Paul fè yon deklarasyon.

301
00:35:52,880 --> 00:36:05,480
Yo te evalye 800 etid ki egziste deja epi yo te di,
"Sispann ekspansyon an imedyatman, edike piblik la."

302
00:36:05,480 --> 00:36:11,239
Epi mwen vle di, èske nou te li sa yon kote? Pa vrèman.

303
00:36:11,239 --> 00:36:16,840
Men sa yo se vrèman mezi ki ta
revolisyonè pou pwoteksyon konsomatè.

304
00:36:16,840 --> 00:36:19,440
Epi yo bale yo anba tapi a.

305
00:36:19,440 --> 00:36:23,199
Epi se egzakteman yon rezilta jwèt lagè.

306
00:36:23,199 --> 00:36:31,639
E sou sijè sa a, mwen tande ankò pwofesè
medikal Ameriken Paul, ki gen anpil konesans.

307
00:36:31,639 --> 00:36:36,940
Mwen ta renmen jwe sa a apre.

308
00:36:40,159 --> 00:36:51,136
Nou bezwen re-egzamine tout dosye a nan limyè rezilta nou yo,
sètadi ke ond radyo yo ka gen yon gwo enpak sou sèvo ak sistèm

309
00:36:51,136 --> 00:37:00,430
nève a, ka domaje ADN selilè nou, ka lakòz estrès oksidatif, ki
lye ak plizyè maladi kwonik, ka deklanche

310
00:37:00,430 --> 00:37:10,719
reyaksyon òmòn, epi yo ka gen efè tou sou
repwodiksyon, ki an retou ka lakòz domaj devastatè.

311
00:37:10,719 --> 00:37:16,320
E prediksyon mwen se ke 5G ap agrave tout efè sa yo.

312
00:37:16,320 --> 00:37:21,519
Epi gen kansè, ki se, natirèlman, yon gwo pwoblèm.

313
00:37:21,519 --> 00:37:30,634
Lè ou gade tout reyalite yo, 5G a vrèman alarman. Kounye
a, jan ou ka konnen, plan an se enstale dè milyon

314
00:37:30,634 --> 00:37:35,880
nouvo antèn sa yo san yo pa fè okenn tès sekirite biyolojik.

315
00:37:35,880 --> 00:37:39,619
E sa a absoliman fou.

316
00:37:42,760 --> 00:37:54,719
Wi, pa pi piti akoz rechèch la, ki repete montre
menm modèl yo, mwen te konsidere tou sa nou ka fè.

317
00:37:54,719 --> 00:37:59,440
Kidonk petèt nou ka fè yon bagay atravè chanèl legal?

318
00:37:59,440 --> 00:38:07,840
E mwen ka di w ke Ozetazini gen sa yo rele ka timè
nan sèvo, ki pral antre nan 25yèm ane yo ane pwochèn.

319
00:38:07,840 --> 00:38:10,159
Se yon bagay tankou Tobacco Road.

320
00:38:10,159 --> 00:38:14,320
Kidonk, sa nou te fè eksperyans ak
tabak la, se sa n ap fè eksperyans isit la.

321
00:38:14,320 --> 00:38:20,239
Toujou gen nouvo jij; yo ranplase jij yo.

322
00:38:20,239 --> 00:38:24,320
Apre sa, gen moun yo konsidere kòm patipri.

323
00:38:24,320 --> 00:38:30,639
Apre sa, pral gen yon lòt 10,000 paj
nouvo pou nouvo jij ki soti nan endistri a.

324
00:38:30,639 --> 00:38:36,800
Endistri a anboche 40 kabinè avoka pou defann tèt li.

325
00:38:36,800 --> 00:38:43,960
Epi li pral antre nan 25yèm ane li,
kidonk se yon anivèsè. E sa etonan.

326
00:38:43,960 --> 00:38:48,719
Nou ta vrèman dwe òganize pwoteksyon
konsomatè a yon fason ki totalman diferan.

327
00:38:48,719 --> 00:38:57,000
Epi isit la nou gen menm pake a ankò, ki te
evidan tou nan OMS nan lòt prezantasyon yo.

328
00:38:57,000 --> 00:39:01,159
Konsomatè yo, ann di, ap pran nan yon vire.

329
00:39:01,159 --> 00:39:04,119
E sa pa ka kontinye.

330
00:39:04,119 --> 00:39:08,920
Se poutèt sa mwen t ap panse, ansanm ak moun
ki gen menm lide, si nou ka pran aksyon legal.

331
00:39:08,920 --> 00:39:14,119
Epi nou te komisyone yon etid sou kominikasyon mobil.

332
00:39:14,119 --> 00:39:25,639
Nou reyisi vrèman ranmase lajan pou rasanble pi
bon moun ki gen, ann di, ekspètiz pou bagay konsa.

333
00:39:25,639 --> 00:39:30,960
Epi nou te lanse sa yo rele etid ATHEM-3 la.

334
00:39:30,960 --> 00:39:35,480
E petèt mwen ka brèfman li rezilta yo.

335
00:39:35,480 --> 00:39:46,079
Nou te egzamine moun ki rete toupre yon
estasyon baz telefòn mobil ak moun ki rete byen lwen.

336
00:39:46,079 --> 00:39:51,719
Èske gen yon diferans? E si wi, ki
konsekans danje sante sa a genyen?

337
00:39:51,719 --> 00:39:55,360
Mwen ta renmen li koutman nan minit yo:

338
00:39:55,360 --> 00:40:04,852
Tou de kalite etid yo te montre yon diferans siyifikatif ant
moun ki te ekspoze a nivo radyasyon relativman wo oswa ba ki

339
00:40:04,852 --> 00:40:09,559
soti nan antèn k ap sèvi zòn nan. Kidonk, gen yon diferans.

340
00:40:09,559 --> 00:40:20,264
Analiz varyabilite rit kè a te bay prèv ke pa gen okenn diferans
ki gen rapò ak ekspozisyon ki ka mezire pandan jounen an, men ke

341
00:40:20,264 --> 00:40:28,645
ekspozisyon ijan ak/oswa kwonik a chan
elektwomayetik pandan repo lannwit diminye fonksyon restoratif

342
00:40:28,645 --> 00:40:33,519
dòmi an – egzakteman sa nou sot tande nan men Ivo.

343
00:40:33,519 --> 00:40:43,626
Analiz kromozòm nan echantiyon san yo bay prèv
ke ekspoze a lakòz domaj nan ADN, ki mennen nan

344
00:40:43,626 --> 00:40:49,239
yon akimilasyon domaj kromozòm sou plizyè ane.

345
00:40:49,239 --> 00:41:00,287
Tou de ekip rechèch yo te jwenn relasyon estatistikman siyifikatif
ant efè fizik negatif ak ekspoze a chan elektwomayetik ekstèn

346
00:41:00,287 --> 00:41:05,639
ki gen gwo frekans ki soti nan estasyon baz telefòn mobil yo.

347
00:41:05,639 --> 00:41:14,199
Epi yo ap plante yo san reflechi nan zòn riral, menm si nou
gen rezilta klè isit la, ki kounye a pibliye entènasyonalman.

348
00:41:14,199 --> 00:41:24,320
E nou vle atake l dirèkteman. Malerezman, jan chans lan
ta vle, avoka nou, lidè nou, ekspè legal nou, malad grav.

349
00:41:24,320 --> 00:41:27,320
Epi kounye a n ap chèche yon ekip legal.

350
00:41:27,320 --> 00:41:32,599
Ann wè nan ki pwen nou ka menm
kowòdone sa a ak Swis la ak sou sa.

351
00:41:32,599 --> 00:41:40,659
Kidonk gen plizyè posibilite. Epi nou
bezwen yon chanjman paradigèm isit la tou.

352
00:41:50,480 --> 00:41:53,440
Apre sa, yon lòt istwa pèsonèl.

353
00:41:53,440 --> 00:41:58,079
Konsa pou tan an, mwen toujou anfòm, mwen panse.

354
00:41:58,079 --> 00:42:07,400
Mwen pa t fin fè dènye fim mwen an nèt lè yo te
mande m montre l nan Palman Ewopeyen an nan Briksèl.

355
00:42:07,400 --> 00:42:10,199
Li te petèt fini a 80 pousan.

356
00:42:10,199 --> 00:42:18,381
Epi nan fim nan, nou te gen egzakteman moun sa yo mwen sot
mansyone, tankou Michèle Rivasi ak Klaus

357
00:42:18,381 --> 00:42:26,480
Buchner, ki te dekouvri istwa ICNIRP sa yo, amitye
endistri enstitisyon ki sipoze pwoteje nou yo.

358
00:42:26,480 --> 00:42:35,480
Nou te gen yon fizisyen kwantik isit la ki te anrejistre
altènativ nan teknoloji, espesyalman teknoloji ekleraj.

359
00:42:35,480 --> 00:42:41,800
Epi konsa, yo te envite nou patisipe
nan diskisyon an nan Palman Ewopeyen an.

360
00:42:41,800 --> 00:42:46,599
Ou pa sipoze fè sa – fim nan pa t fini ankò
– men mwen te panse, oke, sa se yon gwo onè.

361
00:42:46,599 --> 00:42:53,159
Li te 80 pousan konplè. E sa te deja trè enpresyonan.

362
00:42:53,159 --> 00:42:59,639
Wi, e de semèn apre, depite
Ewopeyen franse Michèle Rivasi te mouri.

363
00:42:59,639 --> 00:43:05,000
Li gen yon gou anmè apre, men se konsa li ye.

364
00:43:05,000 --> 00:43:13,199
Epi Wargaming vire kont mwen, pa soti nan
esfè politik la, men soti nan pwòp ran li.

365
00:43:13,199 --> 00:43:20,769
Òganizasyon (yo rele konsa) pou pwoteksyon konsomatè,
ki an reyalite ap opere kominikasyon mobil kritik, te

366
00:43:20,769 --> 00:43:24,519
dekouvri ke yon nouvo fim pa Scheidsteger t ap vini.

367
00:43:24,519 --> 00:43:32,000
Epi Scheidsteger pa t pran nou an konsiderasyon kòm yon
òganizasyon pou pwoteksyon konsomatè, sa ki pa vrèman akseptab.

368
00:43:32,000 --> 00:43:36,000
Kidonk, vanite ak lòt bagay konsa jwe yon wòl tou, malerezman.

369
00:43:36,000 --> 00:43:43,532
Epi te vini yon kritik ki soti nan pwòp ran nou, ki
te di: wi, nou te wè yon fwa yon fim piblisite pa

370
00:43:43,532 --> 00:43:47,559
Scheidsteger pou yon konpayi teknoloji nan Rosenheim.

371
00:43:47,559 --> 00:43:51,400
Epi se pwobableman yo menm ki patwone l oswa kèk betiz konsa.

372
00:43:51,400 --> 00:44:03,360
Byen, mwen toujou admèt ke, kòm yon reyalizatè, mwen
pa mete non mwen sou bagay ki ta ka sèvi kont mwen.

373
00:44:03,360 --> 00:44:15,320
Men kanmenm, yo te eseye diskredite m epi apre sa yo
te eseye anpeche fim nan ki baze sou don konplete.

374
00:44:15,320 --> 00:44:21,760
Apre sa, mwen te gen yon lòt
pwojeksyon fim sa a nan Zurich, Swis.

375
00:44:21,760 --> 00:44:31,239
Epi mwen te gen anpil chans, mwen dwe di, ke òganizasyon Swis
yo te prezan isit la, ki te di m, "Woy, sa a tèlman enpòtan."

376
00:44:31,239 --> 00:44:35,639
Epi kounye a, n ap fè yon bagay
konsènan anmèt telefòn mobil yo isit la.

377
00:44:35,639 --> 00:44:39,119
Se de mesye sa yo ki te pwoche bò kote m.

378
00:44:39,119 --> 00:44:46,719
Premyeman, gen asosyasyon "WIR" la ak Daniel
Laubscher, yon planifikatè espasyal ki vrèman gen konesans.

379
00:44:46,719 --> 00:44:50,920
Epi kounye a y ap lite kont
konstriksyon antèn sa yo nan tribinal.

380
00:44:50,920 --> 00:44:57,599
Epi yo te di, ann fè yon bagay ansanm, paske nou tou nou toupre.

381
00:44:57,599 --> 00:45:07,079
Epi mwen dwe di, nou te gen premye
fim "The Digital Dilemma" la nan Swis.

382
00:45:07,079 --> 00:45:11,199
Nou te òganize sa prèske egzakteman yon ane de sa.

383
00:45:11,199 --> 00:45:17,519
E zanmi Swis yo la, mwen pa janm fè eksperyans
anyen konsa anvan, yo vrèman mete yon bagay sou pye.

384
00:45:17,519 --> 00:45:20,599
Kounye a nou gen kat vèsyon lang.

385
00:45:20,599 --> 00:45:27,159
Epi ou ka gade fim nan gratis sou sit
wèb la an franse, angle, italyen ak alman.

386
00:45:27,159 --> 00:45:30,159
Sa a se yon fim dokimantè 90 minit.

387
00:45:30,159 --> 00:45:41,119
Epi se jis mèveye kijan ansyen lespri
Konfederasyon Swis la toujou palpab, pou di konsa.

388
00:45:41,119 --> 00:45:46,619
Pa avèk nou, e kounye a plis pase tout tan! Fidèl ak deviz la.

389
00:45:53,400 --> 00:45:57,079
Wi, epi apre sa te vini pwochen chòk la pou mwen.

390
00:45:57,079 --> 00:46:06,199
Apre mwen te deja yon anbasadè pou yon konpayi teknoloji e konsa
m t ap gaye laperèz – enkwayab – pwochen gwo nouvèl la te vini:

391
00:46:06,199 --> 00:46:08,960
Kounye a mwen avèk Nazi yo.

392
00:46:08,960 --> 00:46:10,840
Egzakteman.

393
00:46:10,840 --> 00:46:18,239
E wi, byenveni nan klib la. Sa
enkwayab, men li sòti nan pwòp ran nou. Wi.

394
00:46:18,239 --> 00:46:20,280
E sa vrèman wont.

395
00:46:20,280 --> 00:46:24,599
E se la nou ta dwe vrèman eseye mete fòs nou ansanm.

396
00:46:24,599 --> 00:46:33,119
Epi konsa, yon lòt fwa ankò, anpil mèsi bay
òganizatè yo, fanmi an, fanmi an ak zanmi yo.

397
00:46:33,119 --> 00:46:39,019
Epi mwen espere ou te kapab jwenn yon bagay nan travay mwen.

398
00:46:42,159 --> 00:46:46,139
Mèsi anpil – mèsi anpil.

399
00:46:50,000 --> 00:46:54,920
– Mèsi anpil! Kounye a, m ap fè yon lòt apèl isit la.

400
00:46:54,920 --> 00:46:59,559
E se pa sèlman pou Swis yo, men se soti
nan Konfederasyon Swis la pou tout mond lan!

401
00:46:59,559 --> 00:47:11,119
Mwen sipliye nou, avoka, jij, pwokirè, nou tout
k ap chèche laverite, sipòte nonm sa a gratis!

402
00:47:11,119 --> 00:47:13,559
Tout sa ou wè isit la fèt sou baz volontè.

403
00:47:13,559 --> 00:47:16,760
Sa se dè milye moun ki travay pandan lajounen.

404
00:47:16,760 --> 00:47:24,519
Epi nan aswè, nou pwodui pwogram sa yo,
konesans sa yo, nan tan lib nou, pandan vakans.

405
00:47:24,519 --> 00:47:29,000
Sa koute yon kantite lajan enfini, wi.
Yon kantite lajan enfini, yon fim konsa.

406
00:47:29,000 --> 00:47:31,840
Ekspètiz sa a pa ka kantifye.

407
00:47:31,840 --> 00:47:38,894
Mwen sipliye nou, avoka, anvan tout bagay, nou kounye a sou liy
devan an – yo rele nou pou nou ranpli vid la. Se pa nou menm,

408
00:47:38,894 --> 00:47:42,280
moun san fòmasyon legal yo, paske tout bagay depann de nou.

409
00:47:42,280 --> 00:47:49,119
... Kontinye travay ak Mesye
Brunner, avèk li, epi sèvi yo gratis.

410
00:47:49,119 --> 00:47:53,800
Fè tout sa ou kapab pou asire w li sòti, pou asire w li reyisi.

411
00:47:53,800 --> 00:48:00,380
Mwen swete w tout pi bon bagay.
Epi gade fim sa yo, gade fim sa yo!

412
00:48:04,840 --> 00:48:13,719
Radyasyon telefòn mobil ak Wi-Fi fè mal moun, bèt ak
anviwònman an. Nou bezwen zòn san radyasyon! ASZA.org

413
00:48:13,719 --> 00:48:23,840
Kounye a mwen ta renmen brèfman atire atansyon nou sou yon fim
sou menm sijè a, ki ap difize jodi a sou

414
00:48:23,840 --> 00:48:32,880
kla.TV. Li te pwodwi nan plizyè lang e li se
yon dokimantè ki vrèman alarman sou Stockholm.

415
00:48:32,880 --> 00:48:45,119
Stockholm se yon pyonye nan 5G e yo konsidere
l kòm vil ki gen pi bon eksperyans 5G an Ewòp.

416
00:48:45,119 --> 00:48:53,059
Men nan dokimantè sa a, moun yo gen chans pou
yo pale, e mwen ka di w, se yon imaj laterè.

417
00:48:55,079 --> 00:49:04,800
Se te yon doulè ekstrèm mwen pa t janm santi anvan nan
lavi mwen. Se te doulè ki pi entans mwen te janm santi.

418
00:49:04,800 --> 00:49:11,840
E sa te rive plizyè fwa. Mwen te panse m t ap mouri.

419
00:49:11,840 --> 00:49:18,128
Mwen te tonbe sou koneksyon yo epi mwen
reyalize ke te gen yon bagay ki pa t kòrèk ak

420
00:49:18,128 --> 00:49:21,679
antèn nan. Sa a danjere. Mwen dwe sòti isit la.

421
00:49:21,679 --> 00:49:31,400
Wi, moun isit la tonbe malad nan kèk jou. Palpitasyon kè,
maltèt, pwoblèm dòmi, fatig, pèt memwa kout tèm, elatriye.

422
00:49:31,400 --> 00:49:39,480
Nou tande tout bagay, menm sa Mesye Scheidsteger te
di. Epi se senpleman yon rele pou èd ki soti nan Syèd.

423
00:49:39,480 --> 00:49:47,777
Epi kounye a, mwen ta renmen fè yon ti
referans rapid sou kòmansman konferans sa a, paske

424
00:49:47,777 --> 00:49:52,159
isit la, tout moun ka kontribye ti pati pa yo.

425
00:49:52,159 --> 00:49:59,280
Epi ansanm, tout bagay posib. Sa vle di nou ka
tou gaye rele sa a pou mande èd, pou egzanp.

426
00:49:59,280 --> 00:50:06,707
Oswa distribye fim Mesye Scheidsteger yo,
paske moun yo ap goumen pou lavi yo isit la. Yo

427
00:50:06,707 --> 00:50:10,880
oblije kouri kite kay yo akoz radyasyon mòtèl la.

428
00:50:10,880 --> 00:50:17,042
Epi mwen di menm bagay la ap rive nou si nou pa
kanpe foli sa a. E se poutèt sa m ap mande nou

429
00:50:17,042 --> 00:50:20,320
tout pou tanpri ede gaye dokimantè enpòtan sa yo.

430
00:50:20,320 --> 00:50:25,400
E mwen ta renmen fè sa remake ankò. Papa
te di sa pi bonè, tout bagay se volontè.

431
00:50:25,400 --> 00:50:33,884
Nou fè tout sa nan tan lib nou. Mwen ta renmen envite nou tout,
envite nou yo, menm sila yo ki la pou premye fwa, pou vin jwenn

432
00:50:33,884 --> 00:50:38,159
nou. Pa egzanp, mèkredi pwochen n ap ankò ofri aktivite pratik.

433
00:50:38,159 --> 00:50:46,519
Ou ka patisipe sou entènèt, kèlkeswa kote ou ye. Ou ka ede. Youn
nan gwoup yo, pa egzanp, pral distribye dokimantè sa a ansanm.

434
00:50:46,519 --> 00:50:54,679
Nou voye yo bay tout kalite moun. Nou gen
estrateji. Nou fè sa nou kapab paske li sibi anpil sansi.

435
00:50:54,679 --> 00:51:01,480
Men nou pral tou asire sous yo, paske sous yo ap
disparèt tout tan. N ap fè rechèch ansanm. Gen diferan gwoup.

436
00:51:01,480 --> 00:51:09,679
Ou ka jwenn plis enfòmasyon sou
www.kla.tv/mitwirken. Isit la ou ka wè diferan gwoup yo.

437
00:51:09,679 --> 00:51:17,926
Ou lib pou w note www.kla.tv/mitwirken epi
jwenn yon opòtinite kontribisyon ou renmen e ki

438
00:51:17,926 --> 00:51:22,599
atire w. Ou ka pale tou ak kontak AZK ou a sou sa.

439
00:51:22,599 --> 00:51:29,599
Yo ka sèvi tou kòm entèmedyè. E tout
moun ka ede lè yo kontribye yon ti kras.

440
00:51:29,599 --> 00:51:34,440
E si ou anrejistre isit la, y ap
envite w epi w ap resevwa detay yo.

441
00:51:34,440 --> 00:51:39,639
Moun ki soti nan Lafrik patisipe tou.
Kèlkeswa peyi yo soti ladan yo oswa lang yo pale.

442
00:51:39,639 --> 00:51:44,679
Mwen panse te gen anviwon 20 moun isit la
ki soti Afrik, ki soti nan diferan rejyon.

443
00:51:44,679 --> 00:51:49,920
Mwen di, ekip lidèchip yo ap tann
pou wè ou. Nou swete jwenn èd ou.

444
00:51:49,920 --> 00:51:56,480
Kidonk nou ka senpleman fè yon bagay pratik pou
konbat abi sa yo. Nou tande l ankò: sa yo se abi grav.

445
00:51:56,480 --> 00:52:03,559
M ap rapidman pase dat pou pwochen sware kontribitè yo,
paske nou te fè yo chak de semèn pandan tout sezon lete a.

446
00:52:03,559 --> 00:52:13,039
Yon fwa 30 Jiyè a 7è diswa, yon Mèkredi, yon fwa chak
de semèn pita, 14 Out a 7è diswa ak 27 Out a 7è diswa.

447
00:52:13,039 --> 00:52:15,760
Nou swete wè ou!