WEBVTT

00:07.160 --> 00:13.880
E kounye a mwen di, ann pase sou krim grav ke lalwa pwoteje.

00:13.880 --> 00:18.280
Epi kounye a, ann pale ankò sou loby telefòn mobil la.

00:18.280 --> 00:26.942
Yon lòt fwa ankò, yon oratè enpòtan ki soti Almay
atire atansyon nou sou teknoloji mòtèl sa a, ki te

00:26.942 --> 00:31.879
enpoze san okenn konsiderasyon pou pwoteksyon konsomatè.

00:31.879 --> 00:40.953
E kòm yon moun ki te dirèkteman afekte pa trajedi sa a, mwen menm
te libere anba inyorans mwen pandan premye AZK la, e

00:40.953 --> 00:50.320
apre plizyè santèn nwit san dòmi akoz teknoloji mòtèl sa
a, mwen te jwenn soulajman pou tòti mwen nan moman sa a.

00:50.320 --> 00:58.724
Mwen di, tanpri pote konesans pwochen oratè nou an nan
bout latè, paske pi bonè oswa pita, mwen konvenki li

00:58.724 --> 01:03.280
pral afekte chak moun isit la, e sou plizyè nivo diferan.

01:03.280 --> 01:11.257
E nou di, tankou toujou, se sèlman ansanm nou ka mete
fen nan gwo enfliyans kriminèl ak koripsyon ke lobyis

01:11.257 --> 01:15.879
telefòn mobil yo genyen sou politik, lejislasyon ak medya yo.

01:15.879 --> 01:29.980
Epi ou ka wè nan istwa karyè li ki nonm remakab sa a pral
kounye a pote limyè sou nati ak echèl enkoni krim sa a.

01:32.239 --> 01:41.120
-Klaus Scheidsteger, ki fèt an 1954, te fè pati premye
gwoup etidyan ki te etidye jounalis nan Inivèsite Dortmund.

01:41.120 --> 01:48.255
- Apre li fin konplete yon estaj entegre nan Westdeutscher
Rundfunk nan Kolòy, li te demenaje an Frans pou kat ane

01:48.255 --> 01:55.640
kòm yon ekriven endepandan epi li te pwodui premye fim
dokimantè li an 1982. Yon pòtrè ekriven angle Anthony Burgess.

01:55.640 --> 02:04.508
- Nan mitan ane 1980 yo, li te fonde yon ajans televizyon nan vil
natal li Essen epi li te itilize pwòp kamera li ak ekipman

02:04.508 --> 02:11.588
estidyo li pou pwodui nouvèl, repòtaj ak dokimantè
pou difize piblik ARD ak ZDF, osi byen ke RTL ak

02:11.588 --> 02:15.879
SAT.1. Apre sa, chanèl kiltirèl ARTE te ajoute nan lis la.

02:15.879 --> 02:24.400
Li founi li pòtrè ki pare pou difize an
ko-pwodiksyon ak ARD, NDR, BR, MDR ak ZDF.

02:24.400 --> 02:30.682
- An 2006, premye rapò an pwofondè li sou kominikasyon
mobil te difize kòm yon pwodiksyon sou komisyon pa FR2,

02:30.682 --> 02:34.680
difize leta franse a, ki te rele "Telefòn mobil nan tribinal".

02:34.680 --> 02:43.907
- Patnè koproduksyon Alman MDR, ki se yon manm ARD, koupe pwogram
nan san konsiltasyon epi li difize li anba tit "Der Handykrieg"

02:43.907 --> 02:48.199
(Gè Telefòn Mobil) san li pa anonse l nan pwogram maten an.

02:48.199 --> 02:58.039
Fim 50 minit la ofri yon apèsi sou batay legal pasyan ki gen timè
nan sèvo ap mennen kont tout endistri telefòn mobil Ozetazini.

02:58.039 --> 03:07.171
-Dizan pita, premye dokimantè sinema Scheidsteger la te
pibliye anba tit "Mèsi paske ou rele – Telefòn mobil ka danjere

03:07.171 --> 03:11.599
pou sante ou", -te swiv an 2018 pa yon liv sou menm sijè a.

03:11.599 --> 03:17.319
- Dènye fim li a, "The Digital
Dilemma", pral soti nan mwa me 2024.

03:17.319 --> 03:23.133
Fim sa a te fè anpil bri pandan yon avans-prezantasyon
nan Palman Ewopeyen an nan Briksèl e kounye a li

03:23.133 --> 03:26.719
disponib sou entènèt nan kat lang ak nan kèk sinema chwazi.

03:26.719 --> 03:33.050
- Klaus Scheidsteger se inisyatè yon etid sou
telefòn mobil ki ap fè bri nan sèk syantifik

03:33.050 --> 03:36.919
entènasyonal yo kòm baz pou plizyè pwosè entènasyonal.

03:36.919 --> 03:44.060
Jodi a li ap pale sou "30 ane lobyis
kont rechèch kritik sou telefòn mobil".

03:48.960 --> 03:54.520
Se yon onè pou nou genyen ou isit la avèk nou.

03:54.520 --> 03:59.360
E kounye a, n ap koute ak anpil atansyon epi n ap
tann avèk enpasyans sa k ap vini. Mèsi dèske nou la.

03:59.360 --> 04:01.840
Mèsi, mèsi.

04:01.840 --> 04:06.840
Wi, vrèman enpresyonan. Mèsi anpil pou envitasyon an.

04:06.840 --> 04:10.520
Fanmi Sasek la ap difisil pou matche.

04:10.520 --> 04:14.159
Sa ou genyen isit la se vrèman yon bagay espesyal.

04:14.159 --> 04:30.480
Epi wi, mwen te enplike nan domèn sa a prèske egzakteman 20 ane.

04:30.480 --> 04:40.959
Epi kòm mwen se yon jounalis televizyon ak repòtè ki fòme,
mwen te panse pou m ajoute kèk eleman ki soti nan plizyè fim.

04:40.959 --> 04:45.920
Premyeman, petèt yon ti
entwodiksyon. Ki sa egzakteman lobbying ye?

04:45.920 --> 04:53.110
Nan rechèch mwen, mwen te aprann ke gen yon
otèl ki trè gwo anfas Mezon Blanch nan

04:53.110 --> 04:57.319
Washington, apeprè 400 mèt si ou mezire l dwat.

04:57.319 --> 05:06.160
Jounalis, politisyen, avoka ak moun
enfliyan ap rankontre la depi ane 1950 yo.

05:06.160 --> 05:10.959
Epi lobi a mennen dirèkteman nan ba otèl la.

05:10.959 --> 05:20.092
E nan sans sa a, apre de oswa twa gin ak tonic – pafwa menm kat –
atansyon a te natirèlman sou enfliyans lan e,

05:20.092 --> 05:28.319
nan yon sèten mezi, sou potansyèl manipilasyon
endistri a, ki te aktyèlman nuizib pou konsomatè yo.

05:28.319 --> 05:36.240
E sa te vin trè, trè klè pou mwen lè m t ap
fè rechèch sou sijè rechèch telefòn mobil la.

05:36.240 --> 05:43.480
Kite m mennen ou nan yon ti vwayaj nan tan lontan
depi nan kòmansman. Se jis pou m ka file sans ou yo.

05:43.480 --> 05:47.519
Nou sonje ke te gen yon evolisyon reyèl.

05:47.519 --> 05:56.360
Nan kòmansman, bagay sa yo te ekstrèmman chè. Se sèlman
moun ki te gen anpil privilèj ki te kapab itilize yo.

05:56.360 --> 06:03.079
Jèn 20 an jodi a p ap sonje sa ditou. Petèt
yo ap toujou jwenn ansyen modèl lakay papa yo.

06:03.079 --> 06:12.699
Men sa ki pita vin tounen modèl sa a ki fè
tout bagay, smartphone la, ki ofri tou posiblite

06:12.699 --> 06:17.399
enkwayab, te pran plis pase 30 ane pou devlope.

06:17.399 --> 06:29.560
Epi an menm tan, te gen tou rezon pou lobis yo
entèvni nan yon nouvo endistri k ap devlope.

06:29.560 --> 06:41.279
Kidonk mwen envite mesye sa a, paske Larry King te gen
yon bon 100 States nan emisyon li nan kòmansman ane 90 yo.

06:41.279 --> 06:44.480
Se la yo te montre epi vann emisyon li a.

06:44.480 --> 06:52.920
Epi, natirèlman, li te gen yon enfliyans ki
koresponn, ke yo ka konpare ak sa Ivo Sasek.

06:52.920 --> 06:59.680
Li te vrèman vwayaje atravè lemond e
li te toujou gen envite enteresan.

06:59.680 --> 07:06.540
Epi yon jou, nan fen ane 1992 oswa kòmansman ane 1993, yon nonm
ki soti nan Florid te parèt nan pwogram li epi li te di,

07:06.540 --> 07:13.000
'Madam mwen te mouri ak yon timè nan sèvo. E mwen
atribiye sa a itilizasyon souvan li te konn fè telefòn mobil.'

07:13.000 --> 07:20.319
Epi timè a devlope nan plas kote li te toujou kenbe
telefòn mobil li. E kounye a m ap pouswiv Motorola.

07:20.319 --> 07:26.586
Motorola te lidè nan mache a nan epòk sa a.
Epi apre Larry King Show la, pri aksyon Motorola

07:26.586 --> 07:29.720
a te pran yon bès danjere sou mache bousye a.

07:29.720 --> 07:38.959
Yo te pèdi 10% nan valè aksyon yo
nan yon semèn. Sa te nan 1992/93.

07:38.959 --> 07:49.240
Kòm yon reyalizatè, mwen gen gwo privilèj pou m toujou
kapab chèche moun ki fè listwa e ki gen yon bagay pou yo di.

07:49.240 --> 07:53.360
E se poutèt sa mwen toujou renmen kite l bay ekspè yo.

07:53.360 --> 07:58.720
Sa vle di mwen pa vilnerab non plis. Men, jan
m ap retounen sou sa pita, sa rive kanmenm.

07:58.720 --> 08:08.046
Men, m ap kòmanse ak yon moun ki soti Vyèn. Epi
pita, li pral ranplase nan ti videyo a pa yon

08:08.046 --> 08:12.959
syantis ki soti nan Washington State University.

08:12.959 --> 08:23.240
Epi jis pou ba ou yon ti gou epi mennen ou nan yon ti
vwayaj tounen nan premye jou kominikasyon mobil yo.

08:23.240 --> 08:25.319
Petèt jwe klip videyo a.

08:25.319 --> 08:31.879
Nan kòmansman, teknoloji telefòn mobil te yon teknoloji elit.

08:31.879 --> 08:44.440
Sa vle di ke yon ti gwoup nan popilasyon an te itilize teknoloji
sa a. E prèske lannwit lan, li vin tounen yon teknoloji mas.

08:44.440 --> 08:51.279
E fenomèn sa a pa sèlman te sezi m, li te sezi ekonomi an tou.

08:51.279 --> 09:04.399
Paske yo te prevwa yon kantite kliyan potansyèl
ki te prèske zewo. E jodi a, se tout ras imen an.

09:04.399 --> 09:13.813
Li etonan ke, malgre radyasyon mikwo-onn yo itilize pou
teknoloji transmisyon, otorite ameriken yo pa t jwenn li nesesè

09:13.813 --> 09:19.840
pou mande yon evalyasyon teknik sou risk yo bay manifakti a.

09:19.840 --> 09:28.720
Pionye telefòn mobil Motorola te pote telefòn mobil
sou mache a san apwobasyon otorite regilasyon yo.

09:28.720 --> 09:38.720
Lè premye etid syantifik sou risk potansyèl pou sante yo te
dwe pibliye nan mitan ane 1990 yo, bagay yo te vin enkonfòtab.

09:38.720 --> 09:44.870
Yon ekip ki te dirije pa Pwofesè Henry Lai
nan Inivèsite Washington te jwenn sa yo

09:44.870 --> 09:48.320
rele kase nan fil DNA nan eksperyans sou bèt.

09:48.320 --> 09:56.919
Pwekoursè kansè a te klèman vizib anba mikwoskòp elektwonik la.

09:56.919 --> 10:04.120
Youn nan konklizyon yo se ke chan ond radyo ka domaje ADN.

10:04.120 --> 10:10.199
Natirèlman, lè ADN domaje, selil la eseye
repare domaj la. Sepandan, erè rive pandan

10:10.199 --> 10:15.879
pwosesis sa a, ki mennen nan mutasyon jenetik.

10:15.879 --> 10:20.639
Epi, natirèlman, sa ka mennen nan devlopman kansè.

10:20.639 --> 10:28.848
Dekouvèt syantifik ki te menasan pou Motorola, premye manifakti
telefòn mobil la, te prezante nan yon

10:28.848 --> 10:36.000
fason ki favorab pou endistri a pa mèt
manipilasyon yo, ajans lobyis Burson-Marsteller.

10:36.000 --> 10:45.112
Yo te prezante bay kliyan yo, Motorola, sa yo rele memo
Wargame la . Yon dokiman estrateji ki gen enstriksyon

10:45.112 --> 10:52.919
sou kijan pou minimize etid la epi diskredite syantis yo.

10:52.919 --> 11:00.600
Egzakteman, se yon ti ekstrè nan sa yo rele plan jwèt lagè sa a.

11:00.600 --> 11:07.919
Sa rive tèlman lwen ke yo di moun ki jwenn
yon bagay ta dwe gen pwoblèm poukont yo.

11:07.919 --> 11:12.159
Fòk nou poze kesyon sou sa y ap vrèman fè rechèch la.

11:12.159 --> 11:20.480
Li toujou yon disiplin jèn, e nou
senpleman dwe fè rechèch la nou menm.

11:20.480 --> 11:26.320
E pou fè sa, yo te pote nonm sa a, Doktè George Carlo.

11:26.320 --> 11:36.438
Sa te vrèman enteresan pou mwen nan kòmansman paske li te ekri
yon liv. Endistri a te chwazi li an 1993 pou

11:36.438 --> 11:47.600
dekouvri, ak yon bidjè 25 a 30 milyon dola
ameriken sou senk a sis ane, ke pa t gen okenn pwoblèm.

11:47.600 --> 11:52.200
Epi yo te aktyèlman konsidere li
kòm yon moun ki zanmi endistri a.

11:52.200 --> 12:02.619
Nan epòk sa a – li te fèt an 1953, kidonk li te gen 40 an – li te
yon jèn syantis anbisye ki te deja fè kèk rechèch, pou militè pa

12:02.619 --> 12:09.833
egzanp, e ki te gen ekspètiz nan lalwa. Li te
etidye medsin ak lalwa, kidonk li te yon jèn

12:09.833 --> 12:13.600
gason ki te gen anpil anbisyon nan epòk sa a.

12:13.600 --> 12:16.399
Epi yo te parye sou move chwal la.

12:16.399 --> 12:26.979
An pasan, premye bagay li dekouvri ak pwòp konpayi li,
WTR (Wireless Technology Research), se ke moun ki gen

12:26.979 --> 12:32.759
pacemaker gen pwoblèm lè yo pote yon telefòn mobil sou yo.

12:32.759 --> 12:38.039
Sa te deja konsa nan mitan ane 1990 yo. Kisa endistri a te fè?

12:38.039 --> 12:47.039
Yo te remake sa epi yo mande manifakti pacemaker yo
pou chanje frekans yo. Kidonk, sa toujou vrèman komik.

12:47.039 --> 12:56.120
Epi, sou baz rezilta sa yo, ki te vin piblik pita,
li menm te rankontre yon pwoblèm, premye pwoblèm li.

12:56.120 --> 13:02.820
Yo te di, oke, se asosyasyon endistri a nan
Washington, CTIA, ki te komisyone li e ki te

13:02.820 --> 13:06.399
aktyèlman fè etid sa yo posib ak lajan piblik.

13:06.399 --> 13:10.120
Yo te di, sa pa posib, tigason, pa gen plis lajan.

13:10.120 --> 13:19.039
Li te vrèman oblije goumen di pou defann tèt li epi apre
sa, mèsi Bondye, li te kapab retounen sou bon chemen an.

13:19.039 --> 13:36.000
Epi, wi, si ou vle, li te resevwa lajan an tou jiska
1999. Epi nan fen karyè li, yo te konsidere li pa dirab.

13:36.000 --> 13:39.279
Epi konsa mwen te gen privilèj pou m te konnen nonm sa a.

13:39.279 --> 13:48.559
Epi li te, pou nou di konsa, reprezantan sa k t ap
pase tou dèyè sèn nan an tèm de aktivite lobing.

13:48.559 --> 13:52.279
Epi mezi sa yo toujou valab jodi a.

13:52.279 --> 13:56.799
Kidonk li sibi anpil diskreditasyon.

13:56.799 --> 14:03.799
Apre sa, syans li te achte nan pwòp ran zanmi
endistri li pa t mache pou li, men li te mache pou lòt moun.

14:03.799 --> 14:11.919
Apre sa, pwomosyon tèt ou atravè yon oryantasyon endistriyèl
responsab pou benefis kliyan an ak teknoloji inovatè.

14:11.919 --> 14:22.159
Epi pozisyon ki enpòtan yo te ranpli pa pwòp moun yo oswa moun
ki pwòch endistri a, paske yo te parye sou move chwal avè l.

14:22.159 --> 14:33.583
E se poutèt sa mwen te enkli OMS nan prezantasyon
mwen. Paske OMS pa ka inyore nouvo fenomèn kominikasyon

14:33.583 --> 14:39.519
mobil sa a ak konsekans posib li yo pou swen sante.

14:39.519 --> 14:45.440
E se poutèt sa yo te lanse sa yo rele pwojè EMF entènasyonal la.

14:45.440 --> 14:55.573
Direktè a te Dr Michael Repacholi ki soti Ostrali. Apre sa, yo
te transfere li nan Jenèv. Mwen te vizite li nan epòk sa a paske

14:55.573 --> 15:01.799
li te atire atansyon m anpil. M ap montre w sa nan yon ti klip.

15:01.799 --> 15:03.759
Tanpri jwe pwochen videyo a.

15:03.759 --> 15:11.971
Doktè Ostralyen Michael Repacholi te konsidere kòm temwen kle
kritik telefòn mobil yo paske etid li, ki te pibliye

15:11.971 --> 15:19.679
an 1995, te montre yon ogmantasyon nan devlopman
kansè nan sourit ki te ekspoze a radyasyon telefòn mobil.

15:19.679 --> 15:29.879
Kounye a, nonm nan te chita nan OMS epi li te mete an kesyon
pwòp etid li. Li te esansyèlman ap fè jwèt lagè sou tèt li.

15:29.879 --> 15:36.411
Etid mwen te enplike sourit ki te gen
predispozisyon pou lenfòm. E nou dekouvri yon kwasans

15:36.411 --> 15:40.000
konstan nan lenfòm ki te koze pa siyal ond radyo.

15:40.000 --> 15:48.679
Apre sa, nou pase sis mwa ap eseye konprann sa nou te fè ki pa
t kòrèk. Paske nou senpleman pa t ka esplike sa pou tèt nou.

15:48.679 --> 15:52.000
E nou toujou pa ka fè sa jodi a.

15:52.000 --> 15:58.559
Li jwenn yon pwoblèm, men jiska jounen jodi a li pa ka
konnen kote pwoblèm nan soti, e kidonk pa gen okenn pwoblèm.

15:58.559 --> 16:04.960
Itilizasyon lang asosye a te estandadize
epi li te vin obligatwa atravè lemond.

16:04.960 --> 16:09.200
Nou pa gen okenn prèv ditou ke telefòn mobil yo pa an sekirite.

16:09.200 --> 16:20.840
Anba drapo OMS la, Ostralyen an navige atravè mond lan
soti 1997 rive 2006, ap gaye bon nouvèl la: "Pa gen pwoblèm".

16:20.840 --> 16:27.546
Dr Michael Repacholi te santi li trè konfyans.
Apre tout, li te pòtpawòl ofisyèl pou kominikasyon

16:27.546 --> 16:32.779
mobil nan OMS. Men li te fè erè. Lajan, lajan, lajan.

16:34.600 --> 16:43.480
Lajan k ap soti nan endistri a dwe mete nan
yon fon separe anvan yo remèt li bay OMS.

16:43.480 --> 16:51.919
Epi konsa, mesye bon an te finalman ekspoze kòm yon
avoka ak yon moun ki trivialize, peye pa endistri a.

16:51.919 --> 17:01.299
Li te pran retrèt li nan OMS e depi lè sa a li
ap travay dèyè sèn kòm yon konsiltan endistri.

17:05.680 --> 17:10.559
Li te fè yon gwo travay pandan li te manadjè pwojè nan Jenèv.

17:10.559 --> 17:16.559
Endistri kominikasyon mobil la, ki t ap
grandi rapidman, pran mond lan pa tanpèt.

17:16.559 --> 17:24.535
Sa te pran douz ane pou rive nan premye milya
koneksyon telefòn mobil atravè lemond, men dezyèm milya a te

17:24.535 --> 17:28.680
pran sèlman twa ane, twazyèm milya a de ane, e konsa.

17:28.680 --> 17:37.819
Jodi a, gen plis kontra telefòn mobil pase
abitan nan mond oksidantal la – misyon akonpli.

17:41.480 --> 17:46.119
Wi, se te yon ti vwayaj nan OMS la.

17:46.119 --> 17:51.440
An pasan, gason an te vrèman anvi
jwenn travay George Carlo a okòmansman.

17:51.440 --> 17:55.559
Men kounye a, jan mwen te di, yo ekspoze li, mèsi Bondye.

17:55.559 --> 18:06.891
Men yon fwa opinyon ki di pa gen okenn pwoblèm fin
etabli, yon opinyon ki natirèlman anfavè peyi ki oryante sou

18:06.891 --> 18:13.119
endistri e ki zanmi endistri, li vin trè difisil pou korije.

18:13.119 --> 18:17.119
Moun yo kontinye mande m, men pa gen anyen la.

18:17.119 --> 18:21.680
Egzakteman, medya yo ap kontinye
rapòte bagay diferan de tan zan tan.

18:21.680 --> 18:34.079
Kidonk, pou nou di konsa, se pwochen etap la, kote yo bay
syans lan yon move reprezantasyon epi yo manipile rezilta yo.

18:34.079 --> 18:39.079
E kounye a, n ap plonje yon ti kras
pi fon nan istwa Alman-Otrichyen an.

18:39.079 --> 18:45.359
Paske te gen yon etid ki te finanse
pa Ewòp, sa yo rele Etid Reflex la.

18:45.359 --> 18:49.039
Epi isit la tou, menm modèl la ka obsève.

18:49.039 --> 18:57.279
Syantis ak chèchè ki pa pratik dwe
konbat. Oswa yo dwe fè yo sibi jwèt lagè.

18:57.279 --> 19:02.880
Mwen te prepare tou yon ti atik sou sijè sa a pou ou.

19:02.880 --> 19:08.119
Malerezman, Pwofesè Franz Adlkofer pa avèk nou ankò.

19:08.119 --> 19:13.707
Men yon gwo chèchè, ki te aktyèlman di nan
kòmansman, lè nou te rankontre pou premye fwa,

19:13.707 --> 19:16.720
ke tout moun bò kote m te di pa t gen anyen la.

19:16.720 --> 19:19.359
Epi li te di, oke, ann montre li.

19:19.359 --> 19:23.599
Alò, ann wè si gen pwoblèm sante.

19:23.599 --> 19:28.200
Pwofesè Franz Adlkofer te pou vin
pwochen viktim enpòtan nan jwèt lagè a.

19:28.200 --> 19:33.078
Avèk yon total de douz gwoup rechèch ki soti
nan sèt peyi, li te kowòdone sa yo rele etid

19:33.078 --> 19:35.599
Reflex la ki te finanse pa Inyon Ewopeyen an.

19:35.599 --> 19:41.557
Yon ekip ki te dirije pa Pwofesè Hugo Rüdiger te
ankò echwe pou bay rezilta endistri a te ka

19:41.557 --> 19:45.119
aksepte soti nan laboratwa Inivèsite Medikal Vyèn nan.

19:45.119 --> 19:53.640
Nou demontre, sou baz done refleks, ke chan
elektwomayetik ki gen gwo frekans ka domaje jèn yo.

19:53.640 --> 20:05.119
Nou pa ka plis asire ke pa gen domaj ki ka rive ki
ta ka mete an danje sante itilizatè telefòn mobil yo.

20:05.119 --> 20:15.279
Pou kounye a, nou pa ka eskli posiblite ke ensidans timè
nan sèvo yo ap ogmante siyifikativman nan 15 a 20 ane.

20:15.279 --> 20:25.920
Ann pran prèv sou chan elektwomayetik yo oserye kounye
a epi pa tann 40 ane ankò pou nou ta ka wè yon bagay.

20:25.920 --> 20:33.072
Enstitisyon asirans aksidan AUVA nan Vyèn te
konsidere rezilta etid Reflex la ak enkyetid e li te

20:33.072 --> 20:36.759
vle bay MedUni Vienna manda pou repwodui etid la.

20:36.759 --> 20:41.000
Kounye a, estrateji jwèt lagè a te ijanman nesesè.

20:41.000 --> 20:49.799
Nan ane 2008, magazin nouvèl Alman renome DER SPIEGEL te akize
Pwofesè Rüdiger, ki kounye a pran retrèt, pou falsifikasyon.

20:49.799 --> 20:55.400
Imaj la ak tit la te sijere ke pwofesè a t
ap gen yon relasyon ak yon asistan laboratwa.

20:55.400 --> 21:00.576
Yo te dekouvri swadizan eskandal falsifikasyon an pa
yon biyolojis ki soti nan Bremen, yon vil ki lwen,

21:00.576 --> 21:05.720
e yo konsidere l kòm yon moun ki favorab endistri a.

21:05.720 --> 21:12.130
Dapre SPIEGEL, rezilta etid la, enkli kase
nan fil DNA yo, te jis yon fo kreyasyon pa

21:12.130 --> 21:16.039
yon asistan laboratwa ki te adore pwofesè li.

21:16.039 --> 21:22.140
Nan yon nuit, syantis yo ak travay yo te diskredite.

21:23.759 --> 21:28.559
Wi, se konsa jwèt lagè mache trè byen.

21:28.559 --> 21:32.200
M ap pran Vyèn ankò, paske nou gen envite Otrichyen tou.

21:32.200 --> 21:42.079
Sou pwochen diapositif la, mwen gen yon ti tit
ki soti nan yon atik nan magazin politik Profil.

21:42.079 --> 21:44.720
Se ti miwa a, mwen toujou di.

21:44.720 --> 21:53.010
Epi yon jounalis, jounalis syans Tina Goebel,
te vrèman fè rechèch sou eskandal Reflex la epi

21:53.010 --> 21:57.200
li te rive nan konklizyon ki totalman diferan.

21:57.200 --> 22:05.923
Kidonk li dekouvri ke syantis yo isit la pa t
komèt fwod, men yo te mete presyon sou, pa

22:05.923 --> 22:10.880
egzanp, asistan laboratwa a ak sou lòt moun ankò.

22:10.880 --> 22:22.119
Kidonk, se te polisyon radyasyon, yon kanpay sal
lanse pa yon lobis byen koni ki soti nan Bremen.

22:22.119 --> 22:25.599
Li pral parèt ankò nan yon lòt kontèks.

22:25.599 --> 22:32.455
Polisyon radyasyon sa a, ke mwen te jwenn trè
enteresan nan ka kòlèg jounalis mwen an,

22:32.455 --> 22:36.920
natirèlman gen lòt dimansyon an tèm de konsekans li yo.

22:36.920 --> 22:41.000
Epi mwen te mande li sou sa ankò.

22:41.000 --> 22:43.640
Pwochen fim, tanpri.

22:43.640 --> 22:50.440
Youn nan efè segondè nan jwèt lagè
estratejik ke yo pa ta dwe neglije se entimidasyon.

22:50.440 --> 22:56.679
Kiyès ki ta vle konfwonte yon endistri ki
gen tout pouvwa e ki solid finansyèman jis

22:56.679 --> 23:00.319
paske yo idantifye yon risk potansyèl pou sante?

23:00.319 --> 23:10.239
Mwen konnen tou kèk chèchè ki te vrèman enplike nan sa e ki te
di yo pa janm vle fè plis rechèch sou radyasyon telefòn mobil

23:10.239 --> 23:15.279
paske si yo dekouvri li danjere pou sante, loby a ap detwi yo.

23:15.279 --> 23:22.079
Kidonk, gen vrèman enkyetid bò kote syantis yo
ki senpleman pa vle manyen rechèch sa a ankò.

23:22.079 --> 23:29.605
Sa vin tounen yon pòm cho paske yo pè yo pral
detwi yo pa sèlman sou plan syantifik, men tou

23:29.605 --> 23:33.160
pèsonèlman nan kèk ka, jan sa te rive nan Vyèn.

23:33.160 --> 23:40.759
An reyalite, depi memo Wargame
1994 la, yon modèl te klèman vizib.

23:40.759 --> 23:46.530
Tout syantis ki te jwenn yon pwoblèm ak radyasyon
mikwo ond ki soti nan telefòn mobil ak

23:46.530 --> 23:50.400
smartphone nou yo te vin rankontre yon pwoblèm pou tèt yo.

23:50.400 --> 23:54.680
Estrateji jwèt lagè yo toujou prezan jodi a.

23:54.680 --> 24:04.236
Nan Vyèn tou, yon move gou rete, menm si moun ki te
dèyè fo falsifikasyon an kounye a kondane nan tribinal e

24:04.236 --> 24:09.279
travay syantifik chèchè Vyèn yo konfime entènasyonalman.

24:09.279 --> 24:21.319
Eskandal rechèch Vyèn nan te yon reyaksyon ki soti nan yon
moun mwen ta rele yon lobis ki soti Almay. Li te fè akizasyon.

24:21.319 --> 24:33.599
Premyeman, yo te lanse yon dispit akademik, ki pita tounen
yon gwo deba, jis pou diskredite epi rejte kèk rezilta rechèch.

24:33.599 --> 24:41.039
Sèt ane apre, mwen ka di ak yon
konsyans klè ke yo te kondane nonm nan.

24:41.039 --> 24:46.799
Sa a se kalomni malveyan. Akizasyon yo pwouve yo san fondman.

24:46.799 --> 24:58.000
E pou tout moun ki te toujou gen nan tèt yo ke yon
bagay te mal pase, nou ka kounye a di ke tout bagay anfòm.

24:58.000 --> 25:01.079
N ap kontinye siveye done sa yo.

25:01.079 --> 25:11.839
Nou fèk fini pwojè swivi a, ki te pèmèt nou
konfime epi elaji sou rezilta premye gwo pwojè a.

25:11.839 --> 25:19.119
Se pa sèlman ke ADN sansib la kase nan kèk selil.

25:19.119 --> 25:26.240
Jodi a, nou konnen tou poukisa li kraze.
Nou ka dekri mekanis selilè ki dèyè li.

25:26.240 --> 25:36.039
Soti nan yon pèspektiv syantifik, sa a se yon dekouvèt
enpòtan pou prezante reyalite yo nan yon fason ki kredib.

25:36.039 --> 25:44.747
Jwèt lagè nan Otrich sanble vle di tou entèpretasyon malveyan ak
distòsyon reyalite yo, tankou nan ka etid

25:44.747 --> 25:52.640
AUVA a ki dirije pa Pwofesè Mosgöller pou
asosyasyon lobi endistriyèl FMK ki baze nan Vyèn.

25:52.640 --> 26:00.640
Modèl entansyonèl sa a nan move entèpretasyon souvan rive nan
ekstrèm, pa egzanp lè yo pibliye fo nouvèl

26:00.640 --> 26:07.640
nan jounal medikal Otrich Ärzteblatt, ki
sèlman lè w gade pi pre parèt kòm piblisite peye.

26:07.640 --> 26:12.299
Men bagay yo ap vin sere tou dousman pou mèt manipilatè yo.

26:13.960 --> 26:16.460
Wi!

26:23.240 --> 26:30.453
– Wi, wi, se kalite bagay sa yo ou remake sèlman
lè w gade de fwa, e konsomatè mwayèn nan pa menm

26:30.453 --> 26:34.319
rann li kont ke gen dwa gen piblisite peye dèyè sa.

26:34.319 --> 26:39.599
Men, se zouti sa yo nou travay avèk yo. Sa se salte radyasyon.

26:39.599 --> 26:55.189
E kounye a te gen yon lòt faktè ki konplike bagay yo, sètadi ke
ajans kansè OMS la, IARC (Ajans Entènasyonal

26:55.189 --> 27:08.759
pou Rechèch sou Kansè), ki baze nan Lyon, te
klase li kòm yon kanserojèn kategori 2b an 2011.

27:08.759 --> 27:19.685
Yo te fè kategori sa a piblik tou, e an pasan, yo pa
t admèt nonm ki te pwovoke eskandal Vyèn nan nan

27:19.685 --> 27:25.960
komite ekspè a akoz lyen sere li te genyen ak endistri a.

27:25.960 --> 27:28.599
Epi li menm te eksprime kòlè li sou sa piblikman.

27:28.599 --> 27:42.599
Epi endistri a natirèlman ap eseye minimize klasifikasyon sa a,
men pita plis etid te pibliye ki konfime sispèk sou risk kansè a.

27:42.599 --> 27:53.720
Sa te konfime pa de etid paralèl, de gwo etid
rechèch, youn nan Amerik ak youn nan Bologna, Itali.

27:53.720 --> 28:04.946
E pwochen klip fim mwen chwazi pou ou a, pou fè tout bagay
la vin yon ti kras pi konkrè, eksplike etid la ak fason y

28:04.946 --> 28:11.720
ap kontrekare li. Kidonk, tanpri pran plezi gade fim nan.

28:11.720 --> 28:20.948
Se te ankò jounal komèsyal Microwave News ki te premye
rapòte sou etid NTP a epi ki te raple lektè yo ke kase

28:20.948 --> 28:25.519
nan chèn ADN yo te deja jwenn plis pase 20 ane de sa.

28:25.519 --> 28:35.400
Youn nan kòdonatè etid NTP yo bay yon
avètisman ijan epi li mande pou aksyon imedyat.

28:35.400 --> 28:44.599
Akòz itilizasyon lajè telefòn mobil yo, menm yon ti
ogmantasyon nan risk la ta gen gwo konsekans pou sante piblik.

28:44.599 --> 28:53.359
Antretan, otorite sante gouvènman an ta dwe ankouraje
mezi prevantif, espesyalman pou timoun ak fanm ansent.

28:53.359 --> 29:02.799
Risk la ka pi wo lakay timoun akoz penetrasyon ki pi
fon ak sansiblite ogmante nan sèvo k ap devlope a.

29:02.799 --> 29:05.039
Ki leson nou ka aprann?

29:05.039 --> 29:13.409
Nou pa ta dwe sipoze ankò ke nenpòt teknoloji
san fil aktyèl oswa kap vini, enkli 5G, se san

29:13.409 --> 29:19.180
danje san tès apwopriye. Pa teste yo ta pa etik.

29:21.000 --> 29:29.597
Nan menm peryòd ak etid NTP a, yo te fè yon etid alontèm sou rat
ak sourit nan Bologna, Itali, ki te kòmanse

29:29.597 --> 29:37.160
tou an 2005, ki te montre endikasyon serye sou
devlopman timè ra akoz radyasyon telefòn mobil.

29:37.160 --> 29:42.799
Kòm yo te atann, tou de etid yo ap fè fas ak gwo kritik kounye a.

29:42.799 --> 29:50.359
Gwoup loby ICNIRP ap eseye ankò minimize
rezilta yo, li reklame ke yo te kowòdone yo.

29:50.359 --> 29:56.140
Chèf etid Italyen an wè jwèt lagè konsa:

29:58.680 --> 30:06.599
Sèl bagay nou gen an komen se lefèt ke
etid yo endepandan. E sa trè enpòtan.

30:06.599 --> 30:12.359
Nou te jwenn menm rezilta yo. E mwen di, se pa pa chans.

30:12.359 --> 30:22.240
Epi yo akize nou ke nou pibliye rezilta ki ta
ka mete estabilite sosyete nou an an danje.

30:22.240 --> 30:26.319
Nou tèlman kontan gen tout aparèy sa yo.

30:26.319 --> 30:30.799
E kounye a n ap gaye laperèz pami pèp la?

30:30.799 --> 30:34.000
Non, nou pa vle gaye laperèz.

30:34.000 --> 30:40.640
Mwen vle ankouraje endistri a pou l aji nan sèvis sosyete a.

30:40.640 --> 30:46.920
Paske nòmalman nou menm konsomatè yo se nan sèvis sosyete a.

30:46.920 --> 30:49.920
E mwen ta renmen chanje paradigm sa a.

30:49.920 --> 30:55.200
Men responsablite pou chanjman sa a pa chita sou mwen.

30:55.200 --> 31:10.153
Si li parèt ke eksperyans sou bèt yo montre tou endikasyon
klè, jan sa sanble daprè rapò inisyal yo, pa gen okenn lòt chwa

31:10.153 --> 31:18.480
pase klase li nan Gwoup 1. Sinon, sa ta kontrè ak kritè IHC la .

31:18.480 --> 31:29.680
Nan sikonstans sa yo, klasifikasyon nan Gwoup
1, sètadi kanserojèn pou moun, ta inevitab.

31:29.680 --> 31:40.559
Wi, se opinyon ekspè a. Epi dèyè sèn nan, gen
lòt etid tou ki ap ogmante sipòte pwendvi sa a.

31:40.559 --> 31:46.039
Kesyon an se, kijan n ap kòm konsomatè fè fas ak sa a?

31:46.039 --> 31:50.119
Èske nou konnen sa etid sa yo di?

31:50.119 --> 31:54.200
Non, medya yo jwe tou yon wòl enpòtan isit la.

31:54.200 --> 32:01.710
Nou gen yon jwèt doub enpòtan anpil ak
endistri a, menm jan sa ye nan domèn pa m nan

32:01.710 --> 32:06.359
kominikasyon mobil, jan sa te ye ak kowonaviris la.

32:06.359 --> 32:14.510
Mwen ta di ke fichye RKI yo se yon bagay, men Biwo Federal pou
Pwoteksyon Radyasyon an sanble anpil ak RKI

32:14.510 --> 32:21.839
a, paske yo kache bagay yo – epi yo pwoteje
radyasyon, men malerezman pa konsomatè yo!

32:21.839 --> 32:32.668
E kounye a nou fèk tande ke ICNIRP, Komisyon Entènasyonal pou
Pwoteksyon Radyasyon Non-Iyonizan, se

32:32.668 --> 32:43.279
òganizasyon ki sipoze asire ke pwoteksyon kont
radyasyon pou konsomatè yo mache entènasyonalman.

32:43.279 --> 32:52.279
Ki kote ICNIRP baze? Li baze nan Biwo Federal pou Pwoteksyon
Radyasyon an nan Minik e li finanse pa kontribyab Alman yo.

32:52.279 --> 33:00.839
Yo menm jwenn sekretarya a la gratis, e
se yon asosyasyon lobi gratis, ann di.

33:00.839 --> 33:07.559
Sa a te klèman dekri nan rapò sa a pa de manm Palman Ewopeyen an.

33:07.559 --> 33:13.400
Youn se Michèle Rivasi, ke n ap rive sou li pita.

33:13.400 --> 33:23.567
E lòt la se yon pwofesè fizik Alman, Pwofesè Klaus Buchner. Yo te
konpile enfòmasyon sa yo epi yo te kapab dekouvri

33:23.567 --> 33:32.319
yon konfli enterè pami prèske tout manm komite sa
a, Komite Entènasyonal sou Pwoteksyon Radyasyon.

33:32.319 --> 33:41.440
E se egzakteman pwoblèm nan: nan pozisyon kle yo,
gen moun ki pwoteje endistri a olye de konsomatè yo.

33:41.440 --> 33:49.799
E se rasin pwoblèm nou yo. E se
poutèt sa okenn nan nou pa byen enfòme.

33:49.799 --> 33:58.400
E se poutèt sa li vin pi enpòtan toujou pou gen
òganizasyon tankou sa a ak opòtinite pou dekouvri laverite.

33:58.400 --> 34:07.819
Paske pa gen okenn lòt fason. Nou vrèman bezwen
yon pèspektiv totalman nouvo sou reyalite yo.

34:15.800 --> 34:18.440
E jan mwen te di, li aktyèlman ap vin pi plis ak plis opresif.

34:18.440 --> 34:23.360
Pwochen glisad la se sa yo rele etid STOA a.

34:23.360 --> 34:36.204
Sa te komisyone pa Doktè Italyen Fiorella Belpoggi paske rechèch
li nan Enstiti Ramazzini demontre yon nivo ekspètiz ki

34:36.204 --> 34:48.400
wo, e yo toujou ap chèche li ankò Ozetazini kòm yon
temwen kle pou plizyè lòt domèn ki gen rapò ak kanserojenez.

34:48.400 --> 34:54.840
Li se yon bagay tankou nimewo en nan
mond lan nan domèn rechèch sou kansè.

34:54.840 --> 35:04.199
E kòm rezilta, Palman Inyon Ewopeyen an te
komisyone li pou fè sa yo rele etid STOA a.

35:04.199 --> 35:10.719
Sa a se Panèl pou Lavni Syans ak Teknoloji.

35:10.719 --> 35:15.599
Nou ta rele sa yon evalyasyon teknoloji.

35:15.599 --> 35:19.360
E kisa ki te rezilta zafè sa yo?

35:19.360 --> 35:28.519
Mwen ta renmen tou sijere yon ti sitasyon,
paske 5G se aktyèlman, si ou vle, yon gwo bri.

35:28.519 --> 35:35.679
E sa vrèman bon pou sèn ki kritik sou telefòn mobil
la, paske yo depase limit ak pèspektiv yo yon ti jan.

35:35.679 --> 35:46.637
Men efè yo pa t kòmanse ak 5G. Men petèt mwen
ka rezime kout pwen prensipal yo oralman

35:46.637 --> 35:52.880
anvan mwen kite Pwofesè Paul fè yon deklarasyon.

35:52.880 --> 36:05.480
Yo te evalye 800 etid ki egziste deja epi yo te di,
"Sispann ekspansyon an imedyatman, edike piblik la."

36:05.480 --> 36:11.239
Epi mwen vle di, èske nou te li sa yon kote? Pa vrèman.

36:11.239 --> 36:16.840
Men sa yo se vrèman mezi ki ta
revolisyonè pou pwoteksyon konsomatè.

36:16.840 --> 36:19.440
Epi yo bale yo anba tapi a.

36:19.440 --> 36:23.199
Epi se egzakteman yon rezilta jwèt lagè.

36:23.199 --> 36:31.639
E sou sijè sa a, mwen tande ankò pwofesè
medikal Ameriken Paul, ki gen anpil konesans.

36:31.639 --> 36:36.940
Mwen ta renmen jwe sa a apre.

36:40.159 --> 36:51.136
Nou bezwen re-egzamine tout dosye a nan limyè rezilta nou yo,
sètadi ke ond radyo yo ka gen yon gwo enpak sou sèvo ak sistèm

36:51.136 --> 37:00.430
nève a, ka domaje ADN selilè nou, ka lakòz estrès oksidatif, ki
lye ak plizyè maladi kwonik, ka deklanche

37:00.430 --> 37:10.719
reyaksyon òmòn, epi yo ka gen efè tou sou
repwodiksyon, ki an retou ka lakòz domaj devastatè.

37:10.719 --> 37:16.320
E prediksyon mwen se ke 5G ap agrave tout efè sa yo.

37:16.320 --> 37:21.519
Epi gen kansè, ki se, natirèlman, yon gwo pwoblèm.

37:21.519 --> 37:30.634
Lè ou gade tout reyalite yo, 5G a vrèman alarman. Kounye
a, jan ou ka konnen, plan an se enstale dè milyon

37:30.634 --> 37:35.880
nouvo antèn sa yo san yo pa fè okenn tès sekirite biyolojik.

37:35.880 --> 37:39.619
E sa a absoliman fou.

37:42.760 --> 37:54.719
Wi, pa pi piti akoz rechèch la, ki repete montre
menm modèl yo, mwen te konsidere tou sa nou ka fè.

37:54.719 --> 37:59.440
Kidonk petèt nou ka fè yon bagay atravè chanèl legal?

37:59.440 --> 38:07.840
E mwen ka di w ke Ozetazini gen sa yo rele ka timè
nan sèvo, ki pral antre nan 25yèm ane yo ane pwochèn.

38:07.840 --> 38:10.159
Se yon bagay tankou Tobacco Road.

38:10.159 --> 38:14.320
Kidonk, sa nou te fè eksperyans ak
tabak la, se sa n ap fè eksperyans isit la.

38:14.320 --> 38:20.239
Toujou gen nouvo jij; yo ranplase jij yo.

38:20.239 --> 38:24.320
Apre sa, gen moun yo konsidere kòm patipri.

38:24.320 --> 38:30.639
Apre sa, pral gen yon lòt 10,000 paj
nouvo pou nouvo jij ki soti nan endistri a.

38:30.639 --> 38:36.800
Endistri a anboche 40 kabinè avoka pou defann tèt li.

38:36.800 --> 38:43.960
Epi li pral antre nan 25yèm ane li,
kidonk se yon anivèsè. E sa etonan.

38:43.960 --> 38:48.719
Nou ta vrèman dwe òganize pwoteksyon
konsomatè a yon fason ki totalman diferan.

38:48.719 --> 38:57.000
Epi isit la nou gen menm pake a ankò, ki te
evidan tou nan OMS nan lòt prezantasyon yo.

38:57.000 --> 39:01.159
Konsomatè yo, ann di, ap pran nan yon vire.

39:01.159 --> 39:04.119
E sa pa ka kontinye.

39:04.119 --> 39:08.920
Se poutèt sa mwen t ap panse, ansanm ak moun
ki gen menm lide, si nou ka pran aksyon legal.

39:08.920 --> 39:14.119
Epi nou te komisyone yon etid sou kominikasyon mobil.

39:14.119 --> 39:25.639
Nou reyisi vrèman ranmase lajan pou rasanble pi
bon moun ki gen, ann di, ekspètiz pou bagay konsa.

39:25.639 --> 39:30.960
Epi nou te lanse sa yo rele etid ATHEM-3 la.

39:30.960 --> 39:35.480
E petèt mwen ka brèfman li rezilta yo.

39:35.480 --> 39:46.079
Nou te egzamine moun ki rete toupre yon
estasyon baz telefòn mobil ak moun ki rete byen lwen.

39:46.079 --> 39:51.719
Èske gen yon diferans? E si wi, ki
konsekans danje sante sa a genyen?

39:51.719 --> 39:55.360
Mwen ta renmen li koutman nan minit yo:

39:55.360 --> 40:04.852
Tou de kalite etid yo te montre yon diferans siyifikatif ant
moun ki te ekspoze a nivo radyasyon relativman wo oswa ba ki

40:04.852 --> 40:09.559
soti nan antèn k ap sèvi zòn nan. Kidonk, gen yon diferans.

40:09.559 --> 40:20.264
Analiz varyabilite rit kè a te bay prèv ke pa gen okenn diferans
ki gen rapò ak ekspozisyon ki ka mezire pandan jounen an, men ke

40:20.264 --> 40:28.645
ekspozisyon ijan ak/oswa kwonik a chan
elektwomayetik pandan repo lannwit diminye fonksyon restoratif

40:28.645 --> 40:33.519
dòmi an – egzakteman sa nou sot tande nan men Ivo.

40:33.519 --> 40:43.626
Analiz kromozòm nan echantiyon san yo bay prèv
ke ekspoze a lakòz domaj nan ADN, ki mennen nan

40:43.626 --> 40:49.239
yon akimilasyon domaj kromozòm sou plizyè ane.

40:49.239 --> 41:00.287
Tou de ekip rechèch yo te jwenn relasyon estatistikman siyifikatif
ant efè fizik negatif ak ekspoze a chan elektwomayetik ekstèn

41:00.287 --> 41:05.639
ki gen gwo frekans ki soti nan estasyon baz telefòn mobil yo.

41:05.639 --> 41:14.199
Epi yo ap plante yo san reflechi nan zòn riral, menm si nou
gen rezilta klè isit la, ki kounye a pibliye entènasyonalman.

41:14.199 --> 41:24.320
E nou vle atake l dirèkteman. Malerezman, jan chans lan
ta vle, avoka nou, lidè nou, ekspè legal nou, malad grav.

41:24.320 --> 41:27.320
Epi kounye a n ap chèche yon ekip legal.

41:27.320 --> 41:32.599
Ann wè nan ki pwen nou ka menm
kowòdone sa a ak Swis la ak sou sa.

41:32.599 --> 41:40.659
Kidonk gen plizyè posibilite. Epi nou
bezwen yon chanjman paradigèm isit la tou.

41:50.480 --> 41:53.440
Apre sa, yon lòt istwa pèsonèl.

41:53.440 --> 41:58.079
Konsa pou tan an, mwen toujou anfòm, mwen panse.

41:58.079 --> 42:07.400
Mwen pa t fin fè dènye fim mwen an nèt lè yo te
mande m montre l nan Palman Ewopeyen an nan Briksèl.

42:07.400 --> 42:10.199
Li te petèt fini a 80 pousan.

42:10.199 --> 42:18.381
Epi nan fim nan, nou te gen egzakteman moun sa yo mwen sot
mansyone, tankou Michèle Rivasi ak Klaus

42:18.381 --> 42:26.480
Buchner, ki te dekouvri istwa ICNIRP sa yo, amitye
endistri enstitisyon ki sipoze pwoteje nou yo.

42:26.480 --> 42:35.480
Nou te gen yon fizisyen kwantik isit la ki te anrejistre
altènativ nan teknoloji, espesyalman teknoloji ekleraj.

42:35.480 --> 42:41.800
Epi konsa, yo te envite nou patisipe
nan diskisyon an nan Palman Ewopeyen an.

42:41.800 --> 42:46.599
Ou pa sipoze fè sa – fim nan pa t fini ankò
– men mwen te panse, oke, sa se yon gwo onè.

42:46.599 --> 42:53.159
Li te 80 pousan konplè. E sa te deja trè enpresyonan.

42:53.159 --> 42:59.639
Wi, e de semèn apre, depite
Ewopeyen franse Michèle Rivasi te mouri.

42:59.639 --> 43:05.000
Li gen yon gou anmè apre, men se konsa li ye.

43:05.000 --> 43:13.199
Epi Wargaming vire kont mwen, pa soti nan
esfè politik la, men soti nan pwòp ran li.

43:13.199 --> 43:20.769
Òganizasyon (yo rele konsa) pou pwoteksyon konsomatè,
ki an reyalite ap opere kominikasyon mobil kritik, te

43:20.769 --> 43:24.519
dekouvri ke yon nouvo fim pa Scheidsteger t ap vini.

43:24.519 --> 43:32.000
Epi Scheidsteger pa t pran nou an konsiderasyon kòm yon
òganizasyon pou pwoteksyon konsomatè, sa ki pa vrèman akseptab.

43:32.000 --> 43:36.000
Kidonk, vanite ak lòt bagay konsa jwe yon wòl tou, malerezman.

43:36.000 --> 43:43.532
Epi te vini yon kritik ki soti nan pwòp ran nou, ki
te di: wi, nou te wè yon fwa yon fim piblisite pa

43:43.532 --> 43:47.559
Scheidsteger pou yon konpayi teknoloji nan Rosenheim.

43:47.559 --> 43:51.400
Epi se pwobableman yo menm ki patwone l oswa kèk betiz konsa.

43:51.400 --> 44:03.360
Byen, mwen toujou admèt ke, kòm yon reyalizatè, mwen
pa mete non mwen sou bagay ki ta ka sèvi kont mwen.

44:03.360 --> 44:15.320
Men kanmenm, yo te eseye diskredite m epi apre sa yo
te eseye anpeche fim nan ki baze sou don konplete.

44:15.320 --> 44:21.760
Apre sa, mwen te gen yon lòt
pwojeksyon fim sa a nan Zurich, Swis.

44:21.760 --> 44:31.239
Epi mwen te gen anpil chans, mwen dwe di, ke òganizasyon Swis
yo te prezan isit la, ki te di m, "Woy, sa a tèlman enpòtan."

44:31.239 --> 44:35.639
Epi kounye a, n ap fè yon bagay
konsènan anmèt telefòn mobil yo isit la.

44:35.639 --> 44:39.119
Se de mesye sa yo ki te pwoche bò kote m.

44:39.119 --> 44:46.719
Premyeman, gen asosyasyon "WIR" la ak Daniel
Laubscher, yon planifikatè espasyal ki vrèman gen konesans.

44:46.719 --> 44:50.920
Epi kounye a y ap lite kont
konstriksyon antèn sa yo nan tribinal.

44:50.920 --> 44:57.599
Epi yo te di, ann fè yon bagay ansanm, paske nou tou nou toupre.

44:57.599 --> 45:07.079
Epi mwen dwe di, nou te gen premye
fim "The Digital Dilemma" la nan Swis.

45:07.079 --> 45:11.199
Nou te òganize sa prèske egzakteman yon ane de sa.

45:11.199 --> 45:17.519
E zanmi Swis yo la, mwen pa janm fè eksperyans
anyen konsa anvan, yo vrèman mete yon bagay sou pye.

45:17.519 --> 45:20.599
Kounye a nou gen kat vèsyon lang.

45:20.599 --> 45:27.159
Epi ou ka gade fim nan gratis sou sit
wèb la an franse, angle, italyen ak alman.

45:27.159 --> 45:30.159
Sa a se yon fim dokimantè 90 minit.

45:30.159 --> 45:41.119
Epi se jis mèveye kijan ansyen lespri
Konfederasyon Swis la toujou palpab, pou di konsa.

45:41.119 --> 45:46.619
Pa avèk nou, e kounye a plis pase tout tan! Fidèl ak deviz la.

45:53.400 --> 45:57.079
Wi, epi apre sa te vini pwochen chòk la pou mwen.

45:57.079 --> 46:06.199
Apre mwen te deja yon anbasadè pou yon konpayi teknoloji e konsa
m t ap gaye laperèz – enkwayab – pwochen gwo nouvèl la te vini:

46:06.199 --> 46:08.960
Kounye a mwen avèk Nazi yo.

46:08.960 --> 46:10.840
Egzakteman.

46:10.840 --> 46:18.239
E wi, byenveni nan klib la. Sa
enkwayab, men li sòti nan pwòp ran nou. Wi.

46:18.239 --> 46:20.280
E sa vrèman wont.

46:20.280 --> 46:24.599
E se la nou ta dwe vrèman eseye mete fòs nou ansanm.

46:24.599 --> 46:33.119
Epi konsa, yon lòt fwa ankò, anpil mèsi bay
òganizatè yo, fanmi an, fanmi an ak zanmi yo.

46:33.119 --> 46:39.019
Epi mwen espere ou te kapab jwenn yon bagay nan travay mwen.

46:42.159 --> 46:46.139
Mèsi anpil – mèsi anpil.

46:50.000 --> 46:54.920
– Mèsi anpil! Kounye a, m ap fè yon lòt apèl isit la.

46:54.920 --> 46:59.559
E se pa sèlman pou Swis yo, men se soti
nan Konfederasyon Swis la pou tout mond lan!

46:59.559 --> 47:11.119
Mwen sipliye nou, avoka, jij, pwokirè, nou tout
k ap chèche laverite, sipòte nonm sa a gratis!

47:11.119 --> 47:13.559
Tout sa ou wè isit la fèt sou baz volontè.

47:13.559 --> 47:16.760
Sa se dè milye moun ki travay pandan lajounen.

47:16.760 --> 47:24.519
Epi nan aswè, nou pwodui pwogram sa yo,
konesans sa yo, nan tan lib nou, pandan vakans.

47:24.519 --> 47:29.000
Sa koute yon kantite lajan enfini, wi.
Yon kantite lajan enfini, yon fim konsa.

47:29.000 --> 47:31.840
Ekspètiz sa a pa ka kantifye.

47:31.840 --> 47:38.894
Mwen sipliye nou, avoka, anvan tout bagay, nou kounye a sou liy
devan an – yo rele nou pou nou ranpli vid la. Se pa nou menm,

47:38.894 --> 47:42.280
moun san fòmasyon legal yo, paske tout bagay depann de nou.

47:42.280 --> 47:49.119
... Kontinye travay ak Mesye
Brunner, avèk li, epi sèvi yo gratis.

47:49.119 --> 47:53.800
Fè tout sa ou kapab pou asire w li sòti, pou asire w li reyisi.

47:53.800 --> 48:00.380
Mwen swete w tout pi bon bagay.
Epi gade fim sa yo, gade fim sa yo!

48:04.840 --> 48:13.719
Radyasyon telefòn mobil ak Wi-Fi fè mal moun, bèt ak
anviwònman an. Nou bezwen zòn san radyasyon! ASZA.org

48:13.719 --> 48:23.840
Kounye a mwen ta renmen brèfman atire atansyon nou sou yon fim
sou menm sijè a, ki ap difize jodi a sou

48:23.840 --> 48:32.880
kla.TV. Li te pwodwi nan plizyè lang e li se
yon dokimantè ki vrèman alarman sou Stockholm.

48:32.880 --> 48:45.119
Stockholm se yon pyonye nan 5G e yo konsidere
l kòm vil ki gen pi bon eksperyans 5G an Ewòp.

48:45.119 --> 48:53.059
Men nan dokimantè sa a, moun yo gen chans pou
yo pale, e mwen ka di w, se yon imaj laterè.

48:55.079 --> 49:04.800
Se te yon doulè ekstrèm mwen pa t janm santi anvan nan
lavi mwen. Se te doulè ki pi entans mwen te janm santi.

49:04.800 --> 49:11.840
E sa te rive plizyè fwa. Mwen te panse m t ap mouri.

49:11.840 --> 49:18.128
Mwen te tonbe sou koneksyon yo epi mwen
reyalize ke te gen yon bagay ki pa t kòrèk ak

49:18.128 --> 49:21.679
antèn nan. Sa a danjere. Mwen dwe sòti isit la.

49:21.679 --> 49:31.400
Wi, moun isit la tonbe malad nan kèk jou. Palpitasyon kè,
maltèt, pwoblèm dòmi, fatig, pèt memwa kout tèm, elatriye.

49:31.400 --> 49:39.480
Nou tande tout bagay, menm sa Mesye Scheidsteger te
di. Epi se senpleman yon rele pou èd ki soti nan Syèd.

49:39.480 --> 49:47.777
Epi kounye a, mwen ta renmen fè yon ti
referans rapid sou kòmansman konferans sa a, paske

49:47.777 --> 49:52.159
isit la, tout moun ka kontribye ti pati pa yo.

49:52.159 --> 49:59.280
Epi ansanm, tout bagay posib. Sa vle di nou ka
tou gaye rele sa a pou mande èd, pou egzanp.

49:59.280 --> 50:06.707
Oswa distribye fim Mesye Scheidsteger yo,
paske moun yo ap goumen pou lavi yo isit la. Yo

50:06.707 --> 50:10.880
oblije kouri kite kay yo akoz radyasyon mòtèl la.

50:10.880 --> 50:17.042
Epi mwen di menm bagay la ap rive nou si nou pa
kanpe foli sa a. E se poutèt sa m ap mande nou

50:17.042 --> 50:20.320
tout pou tanpri ede gaye dokimantè enpòtan sa yo.

50:20.320 --> 50:25.400
E mwen ta renmen fè sa remake ankò. Papa
te di sa pi bonè, tout bagay se volontè.

50:25.400 --> 50:33.884
Nou fè tout sa nan tan lib nou. Mwen ta renmen envite nou tout,
envite nou yo, menm sila yo ki la pou premye fwa, pou vin jwenn

50:33.884 --> 50:38.159
nou. Pa egzanp, mèkredi pwochen n ap ankò ofri aktivite pratik.

50:38.159 --> 50:46.519
Ou ka patisipe sou entènèt, kèlkeswa kote ou ye. Ou ka ede. Youn
nan gwoup yo, pa egzanp, pral distribye dokimantè sa a ansanm.

50:46.519 --> 50:54.679
Nou voye yo bay tout kalite moun. Nou gen
estrateji. Nou fè sa nou kapab paske li sibi anpil sansi.

50:54.679 --> 51:01.480
Men nou pral tou asire sous yo, paske sous yo ap
disparèt tout tan. N ap fè rechèch ansanm. Gen diferan gwoup.

51:01.480 --> 51:09.679
Ou ka jwenn plis enfòmasyon sou
www.kla.tv/mitwirken. Isit la ou ka wè diferan gwoup yo.

51:09.679 --> 51:17.926
Ou lib pou w note www.kla.tv/mitwirken epi
jwenn yon opòtinite kontribisyon ou renmen e ki

51:17.926 --> 51:22.599
atire w. Ou ka pale tou ak kontak AZK ou a sou sa.

51:22.599 --> 51:29.599
Yo ka sèvi tou kòm entèmedyè. E tout
moun ka ede lè yo kontribye yon ti kras.

51:29.599 --> 51:34.440
E si ou anrejistre isit la, y ap
envite w epi w ap resevwa detay yo.

51:34.440 --> 51:39.639
Moun ki soti nan Lafrik patisipe tou.
Kèlkeswa peyi yo soti ladan yo oswa lang yo pale.

51:39.639 --> 51:44.679
Mwen panse te gen anviwon 20 moun isit la
ki soti Afrik, ki soti nan diferan rejyon.

51:44.679 --> 51:49.920
Mwen di, ekip lidèchip yo ap tann
pou wè ou. Nou swete jwenn èd ou.

51:49.920 --> 51:56.480
Kidonk nou ka senpleman fè yon bagay pratik pou
konbat abi sa yo. Nou tande l ankò: sa yo se abi grav.

51:56.480 --> 52:03.559
M ap rapidman pase dat pou pwochen sware kontribitè yo,
paske nou te fè yo chak de semèn pandan tout sezon lete a.

52:03.559 --> 52:13.039
Yon fwa 30 Jiyè a 7è diswa, yon Mèkredi, yon fwa chak
de semèn pita, 14 Out a 7è diswa ak 27 Out a 7è diswa.

52:13.039 --> 52:15.760
Nou swete wè ou!