Эми мен айтам, мыйзам менен корголгон олуттуу кылмыштарга өтөлү.
Эми кайрадан мобилдик телефон лоббиси жөнүндө сүйлөшөлү.
Кайрадан Германиядан келген жогорку деңгээлдеги спикер керектөөчүлөрдүн корголушун эске албай бул өлүмгө алып келчү
технологияны күч менен киргизгенине биздин көңүлүбүздү бурду.
Бул трагедиядан түздөн-түз жабыркаган адам катары мен биринчи AZK учурунда өзүм билимсиздигимден кутулдум, ал эми бул
өлүмгө алып келген технологиянын натыйжасында жүздөгөн уйкусуз түндөрдөн кийин ошол учурда азабымдан арылдым.
Мен айтам, биздин кийинки спикердин билимин жер жүзүнүн четине чейин жеткириңиз, анткени эртерээк же кечирээк, мен ишенем, ал
бул жерде ар бир адамга жана ар кандай деңгээлдерде таасир этет.
Жана биз дайыма айтып келгендей, мобилдик телефон лоббисинин саясатка, мыйзам чыгарууга жана масс-медиага
тийгизген өтө кылмыштуу жана бузуп-жалчыган таасирин жоюуга биз гана биргеликте жетише алабыз.
Анын карьералык тарыхынан сиз эми бул кылмыштын түшүнүксүз табиятын жана масштабын ачып
бере турган таң каларлык адамды көрө аласыз.
- Клаус Шейдштейгер, 1954-жылы туулган, Дортмунд университетинде журналистиканы окуган
студенттердин алгачкы тобунун мүчөсү болгон.
- Кёльндеги Westdeutscher Rundfunk телерадиоберүү компаниясында интеграцияланган стажировканы бүткөндөн кийин ал төрт жылга
Францияга көчүп барып, эркин жазуучу болуп иштеп, 1982-жылы алгачкы документалдуу тасмасын
чыгарды. Англиялык жазуучу Энтони Бёрджесстин портрети.
- 1980-жылдардын ортосунда ал туулган Эссен шаарында телевидение агенттигин негиздеп, өзүнүн камерасы менен студиялык жабдууларын
колдонуп, ARD жана ZDF мамлекеттик телеканалдары, ошондой эле RTL жана SAT.1 үчүн жаңылыктар, репортаждар жана
документалдуу тасмаларды даярдаган. Кийинчерээк тизмеге ARTE маданий телеканалы да кошулган.
Ал ARD, NDR, BR, MDR жана ZDF менен биргелешкен өндүрүштө бул каналга эфирге даяр портреттерди камсыздайт.
- 2006-жылы мобилдик байланыштар боюнча анын алгачкы терең талдоодон өткөн «Сотто мобилдик телефондор» отчетун
Франциянын мамлекеттик телерадиоберүүчү FR2 тапшырган.
- ARDга мүчө болгон немис биргелешкен өндүрүш өнөктөшү MDR программаны макулдашуусуз кыскартып, аны «Der
Handykrieg» («Мобилдик телефон согушу») деген аталышта таңкы берүүсүндө алдын ала эскертүүсүз эфирге чыгарат.
50 мүнөттүк тасма АКШда мээ шишиги бар бейтаптардын бүтүндөй мобилдик телефон индустриясына каршы
жүргүзгөн укуктук күрөшү тууралуу түшүнүк берет.
- Он жылдан кийин Шейдштейгердин алгачкы кинодокументалдуу тасмасы «Чайтканыңыз үчүн рахмат – мобилдик телефондор сиздин
ден соолугуңузга коркунучтуу болушу мүмкүн» деген аталышта чыкты, - 2018-жылы ошол эле темадагы китеп менен уланды.
- Анын акыркы тасмасы «Санариптик дилемма» 2024-жылдын май айында чыгарылат.
Бул тасма Брюсселдеги Европа Парламентинин алдын ала көрсөтүүсүндө чоң резонанс жаратты жана азыр төрт тилде онлайн
жеткиликтүү, ошондой эле айрым кинотеатрларда көрсөтүлүүдө.
- Клаус Шейдштейгер — ар кандай эл аралык доолордун негизи болуп эсептелген жана эл аралык илимий чөйрөлөрдө
резонанс жараткан мобилдик телефон изилдөөсүнүн демилгечиси.
Бүгүн ал «Критикалык мобилдик телефон изилдөөлөрүнө каршы 30 жылдык лоббизм» жөнүндө сөз кылууда.
Биз менен бул жерде болгонуңуз биз үчүн чоң урмат.
Эми биз кылдат угуп, алдыда боло турган окуяларды чыдамсыздык менен күтөбүз. Бул жерде болгонуңуз үчүн рахмат.
Рахмат, рахмат.
Ооба, абдан таасирдүү. Чакырууңуз үчүн чоң рахмат.
Сасек үй-бүлөсүнө тең келүү кыйын болот.
Бул жерде сизде чындап эле өзгөчө бир нерсе бар.
Ооба, мен бул тармакта так 20 жылдан бери иштеп келем.
Мен телевидение журналист жана репортер катары атайын даярдыктан өткөндүгүмдөн улам, ар кандай
тасмалардан да кээ бир элементтерди кошуп көрөйүн деп ойлодум.
Биринчи кезекте, балким кыскача тааныштыруу. Лоббизм деген эмне?
Менин изилдөөмдө мен Вашингтондо Ак Үйдүн каршысында, түз сызык боюнча болжол менен 400 метр
алыстыкта абдан чоң мейманкана бар экенин билдим.
Журналисттер, саясатчылар, юристтер жана таасирдүү адамдар 1950-жылдардан бери ал жерде жолугушуп келишет.
Жана лобби түздөн-түз мейманкананын барына алып барды.
Бул жагынан алганда, эки-үч стакан джин-тониктен кийин — кээде төртөнгө чейин — көңүл табигый түрдө тармактын таасирине
жана белгилүү бир деңгээлде манипуляциялоо мүмкүнчүлүгүнө бурулат, бул болсо чындап эле керектөөчүлөргө зыян келтирет.
Бул мага мобилдик телефон изилдөө темасын изилдеп жатканда абдан-абдан ачык болду.
Алгач сени өткөнгө чакан саякатка алып чыгууга уруксат берчи. Сенин сезимдериңди курчутуу үчүн.
Биз чыныгы эволюция болгонун эстейбиз.
Башында бул нерселер өтө кымбат болчу. Ошондуктан аларды колдоно алган адамдар өтө эле артыкчылыктуу эле.
Бүгүнкү 20 жаштагылар муну дээрлик эстебейт. Балким, алар атасынын үйүнөн эски моделдерди табышат.
Бирок кийинчерээк ар тараптуу функцияларды аткара алган смартфон болуп калыптанган бул
түзмөктү иштеп чыгууга 30 жылдан ашык убакыт кеткен.
Ошол эле учурда лоббисттердин өнүгүп жаткан жаңы тармакка кийлигишүүсүнө да себеп болгон.
Ошентип мен бул мырзаны чакырдым, анткени 90-жылдардын башында Ларри Кинг өзүнүн шоуунда 100 штатты мыкты чагылдырган.
Ошол жерде анын шоосу көрсөтүлүп, сатылган.
Албетте, анын да тиешелүү таасири болгон, аны Иво Сасектин таасири менен салыштырса болот.
Ал чындап эле дүйнөнү кыдырып жүрдү жана дайыма кызыктуу коноктору болчу.
1992-жылдын аягында же 1993-жылдын башында бир күнү Флоридадан келген бир адам өзүнүн программасына чыгып:
«Жубайым мээ шишигинен каза болду. Мен муну анын мобилдик телефонду көп колдонушуна байланыштырам», — деди.
Ал шишик анын мобилдик телефону дайыма кармап жүргөн жеринде пайда болду. Эми мен Motorolaга доо коюп жатам.
Motorola ошол учурда рыноктун лидери болчу. Ал эми «Ларри Кинг Шоу» программасынан кийин Motorola компаниясынын акцияларынын
баасы фондулук биржада коркунучтуу деңгээлде түшүп кетти.
Алар бир жуманын ичинде акцияларынын баасынын 10%ын жоготушту. Бул 1992/93-жылдары болгон.
Кинорежиссёр катары менде тарыхты жаратып, айта турган сөзү бар адамдарды ар дайым издеп табууга чоң сыймык бар.
Ошондуктан мен ар дайым муну адистерге калтырганды жактырам.
Бул мен дагы алсыз эмесмин дегенди билдирет. Бирок, кийинчерээк кайра кайтып келгенде, ал дагы деле болот.
Бирок мен Венадан келген адамдан баштайм. Андан кийин кыска видеоклипте ал Вашингтон
штаттык университетинин илимпозу менен алмаштырылат.
Жана сизге бир аз даам татып көрүү үчүн жана мобилдик байланыштын алгачкы күндөрүнө чакан саякатка алып баруу үчүн.
Балким видеоклипти ойнотуп көр.
Башында мобилдик телефон технологиясы элиталык технология болгон.
Бул технологияны калктын өтө аз гана бөлүгү колдонгон. Ал эми дээрлик бир түндө эле ал массалык технологияга айланды.
Жана бул көрүнүш мага гана эмес, экономикага да таң калтырды.
Анткени алар мүмкүн болгон кардарлардын өтө эле аз санын болжогон. Ал эми бүгүн ошол кардарлар — бүт адамзат.
Таң калыштуусу, микротолкундуу нурлануу өткөрүү технологиясында колдонулуп жатса да, АКШ бийликтери өндүрүүчүдөн техникалык
тобокелдиктерди баалоону талап кылууну зарыл деп эсептеген жок.
Мобилдик телефон пионери Motorola мобилдик телефондорду жөнгө салуучу органдардын уруксатысыз базарга чыгарды.
1990-жылдардын ортосунда мүмкүн болгон саламаттыкка коркунучтар боюнча алгачкы илимий изилдөөлөр
жарыяланмакчы болгондо абал ыңгайсыз болуп калды.
Вашингтон университетинин профессору Генри Лай жетектеген топ жаныбарлар менен жүргүзүлгөн
эксперименттерде аталган ДНК жипчелеринин үзүлүштөрүн аныктаган.
Рактын алдын ала баскычы электрондук микроскоп астында так көрүнгөн.
Бир жыйынтык – радио толкун талаалары ДНКга зыян келтириши мүмкүн.
Албетте, ДНКга зыян келгенде клетка зыянды оңдоого аракет кылат. Бирок бул процесс генетикалык
мутацияларга алып келчү каталарга себеп болушу мүмкүн.
Албетте, бул рактын өнүгүшүнө алып келиши мүмкүн.
Биринчи мобилдик телефон өндүрүүчүсү Motorolaнын көз карашынан коркунучтуу болуп көрүнгөн илимий табылгалар
тармакка ыңгайлуу формада мастер-манипуляторлор, лоббисттик агенттик Burson-Marsteller тарабынан сунушталган.
Алар кардарлары Motorolaга «Wargame» деп аталган меморандумду сунушташты . Изилдөөнү маанисиз кылып көрсөтүү жана илимпоздорду
дискредитациялоо боюнча көрсөтмөлөрү бар стратегиялык документ.
Так, бул ошентип аталган согуштук оюн планынан алынган чакан үзүндү.
Бул ушунчалык чейин жетет, алар бир нерсени тапкан адамдардын өзүндө көйгөй болушу керек дешет.
Ал жерде чындыгында эмне изилденип жатканына суроо коюу керек.
Бул дагы эле жаш илимий тармак, жана биз изилдөөнү өзүбүз жүргүзүшүбүз керек.
Жана муну жасоо үчүн алар бул адамды, доктор Жорж Карлону алып келишти.
Башында бул мен үчүн абдан кызыктуу болду, анткени ал китеп жазган эле. 1993-жылы өнөр жай тарабынан беш-алты жыл
ичинде 25–30 миллион АКШ долларынын бюджети менен эч кандай көйгөй жок экенин аныктоо үчүн тандап алынган.
Ал чындыгында тармакка достук мамиле кылган адам катары эсептелген.
Ошол учурда — 1953-жылы туулган, демек 40 жашта — ал аскердик максатта изилдөөлөрдү жүргүзүп, ошондой эле укук жаатында
адистиги бар амбициялуу жаш илимпоз эле. Ал медицина жана укук тармактарын окуп, ошол кезде абдан амбициялуу жаш адам болчу.
Андан кийин алар туура эмес атты колдошту.
Айтор, ал өзүнүн WTR (Wireless Technology Research) компаниясын негиздегенде биринчи байкаганы –
кардиостимулятор тагынып жүргөн адамдар мобилдик телефонду өзү менен алып жүргөндө көйгөйлөргө дуушар болору.
Бул 1990-жылдардын ортосунда эле ошондой эле болчу. Өнөр жай эмне кылды?
Алар муну байкап, ритм түзгүч өндүрүүчүлөрдөн жыштыгын өзгөртүүнү суранышты. Ошондуктан бул ар дайым абдан күлкүлүү.
Андан кийин, кийинчерээк коомчулукка жарыяланган бул табылгаларга таянып, ал өзү биринчи көйгөйгө туш болду.
Алар: «Жарайт, бул изилдөөлөрдү CTIA — Вашингтондо жайгашкан өнөр жай ассоциациясы — тапшырган жана чындап эле
мамлекеттик каражаттардын эсебинен ишке ашырган», — дешти.
Алар: «Бул мүмкүн эмес, бала, акча жок».
Ал чындап эле өзүн коргоо үчүн катуу күрөшүүгө туура келди, андан кийин, Кудайга шүгүр, кайрадан туура жолго түштү.
Андан кийин, эгер айтсак, ал акчаны 1999-жылга чейин да алып турду. Карьерасынын
аягында аны каржылоо мүмкүн эмес деп эсептешти.
Ошентип, мен бул адамды таанып билүүгө сыймыктандым.
Ал, айтор, лоббисттик аракеттердин артка сахнада да болуп жаткан көрүнүштөрүнүн да өкүлү эле.
Жана бул чаралар бүгүнкү күндө дагы күчүндө.
Ошондуктан ал көп каралоого туш болду.
Андан кийин илим өзүнүн өнөр жайга жакын катарынан сатып алган илим ага иштебей калды, бирок башкаларга иштеди.
Андан соң кардардын пайдасы жана инновациялык технология үчүн жооптуу өнөр жай багыты аркылуу өзүн-өзү илгерилетүү.
Андан кийин тиешелүү кызмат орундарын өз адамдары же өнөр жай менен байланышы бар адамдар
ээлешти, анткени алар ага туура эмес коюм коюшкан эле.
Ошондуктан мен презентацияма Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмун (ДСУ) коштум. Анткени ДСУ мобилдик байланыштардын бул
жаңы феноменин жана анын саламаттык сактоо тармагына тийгизиши мүмкүн болгон кесепеттерин эске албай коё албайт.
Ошондуктан алар «эл аралык EMF долбоору» деп аталган долбоорду ишке киргизишти.
Директор Австралиядан келген доктор Майкл Репачоли болчу. Андан кийин ал Женевага которулду. Мен ошол учурда ага бардым,
анткени ал өзгөчө көңүлүмдү бурду. Муну кыска клипте көрсөтөм.
Кийинки видеону ойнотуп коюңуз.
Австралиялык доктор Майкл Репачоли мобилдик телефонду сынчылардын негизги күбөсү деп эсептелген, анткени 1995-жылы
жарыяланган изилдөөсү мобилдик телефондун радиациясына дуушар болгон чычкандарда рактын өнүгүүсүнүн көбөйүшүн көрсөткөн.
Азыр ал Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунда отуруп, өзүнүн изилдөөсүнө суроо салды. Ал
негизинен өзү менен согуштук оюн өткөрүп жатты.
Менин изилдөөм лимфомага бейим чычкандарды камтыды. Биз радио толкун сигналдарынын
таасиринен лимфоманын туруктуу өсүшүн аныктадык.
Андан кийин биз алты ай бою эмнени туура эмес кылганыбызды аныктоого аракет кылдык. Анткени биз
аны өзүбүзгө жөн гана түшүндүрө алган эмеспиз.
Жана бүгүн дагы биз муну жасай албайбыз.
Ал көйгөйдү табат, бирок бүгүнкү күнгө чейин көйгөйдүн кайдан келип чыкканын аныктай албай келет, ошондуктан көйгөй жок.
Тилин колдонуу ыкмасы бирдиктүү стандартталып, дүйнө жүзү боюнча милдеттүү кылынды.
Бизде мобилдик телефондордун коопсуз эместигине эч кандай далил жок.
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун желегинин астында австралиялык 1997-жылдан 2006-жылга чейин дүйнөнү
айланып, жакшы кабарды таратып жүрдү: «Проблема жок».
Доктор Майкл Репачоли абдан өзүнө ишенген эле. Акыры ал Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (WHO) мобилдик байланыштар боюнча
расмий өкүлү болчу. Бирок ал ката кетирди. Акча, акча, акча.
Өндүрүш тармагынан келген каражаттар Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна тапшырылганга чейин өзүнчө каражат фондуна салынышы керек.
Ошентип, жакшы адам акыры өнөр жай тарабынан акча төлөнүп жалданып, жактоочу жана маселенин
маанисин жеңилдеткен адам экени ачыкка чыкты.
Андан кийин ал Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунан пенсияга чыгып, ошондон бери өнөр жай
боюнча консультант катары артта иштеп келет.
Женевада долбоор менеджери болуп иштеп жүргөндө ал абдан мыкты иш кылган.
Мобилдик байланыш тармагынын өсүп жаткан индустриясы дүйнөнү ылдам темпте каптап өттү.
Дүйнө жүзү боюнча биринчи миллиард мобилдик телефон байланыштарына жетүү үчүн он эки жыл кетти, бирок экинчи миллиард үчүн болгону
үч жыл, үчүнчү миллиард үчүн эки жыл, жана ушундайча уланды.
Бүгүнкү күндө Батыш дүйнөсүндө мобилдик телефон келишимдеринин саны тургундардан көп – миссия аткарылды.
Ооба, бул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна чакан сапар эле.
Айтор, ал киши башында Джордж Карлонун жумушун абдан каалаган.
Бирок эми, мен айткандай, ал ачыкка чыкты, Кудайга шүгүр.
Бирок көйгөй жок деген пикир бекитилгенден кийин — ал тармактык багыттагы жана өнөр жайга ыңгайлуу
өлкөлөргө абдан ылайыктуу — аны түзөтүү өтө кыйын.
Адамдар мага кайра-кайра сурашат, бирок ал жакта эч нерсе жок.
Туура, медиа мезгил-мезгили менен ар кандай маалыматтарды берип турат.
Бул, айтор, кийинки этап, анда илим туура эмес чагылдырылып, натыйжалар манипуляцияланат.
Эми биз немис-австрия тарыхына бир аз тереңирээк кирип кетебиз.
Анткени Европа каржылаган, «Рефлекс изилдөөсү» деп аталган изилдөө болгон.
Бул жерде да ошол эле үлгү байкалат.
Ыңгайсыз илимпоздор жана изилдөөчүлөр менен күрөшүү керек. Же аларга каршы согуштук оюн өткөрүү керек.
Мен сиз үчүн бул тема боюнча кыска макала да даярдадым.
Тилекке каршы, профессор Франц Адлькофер эми биз менен эмес.
Бирок изилдөөлөрдүн улуу адам, ал биз биринчи жолу жолугушканда эле, менин айланадагылардын баары ал жакта эч нерсе жок дешкен.
Андан кийин ал: «Жарайт, көрсөтөлү» деди.
Андан кийин саламаттык боюнча кандайдыр бир көйгөйлөр бар-жогун аныктап көрөлү.
Профессор Франц Адлькофер согуш оюнунун кийинки көрүнүктүү курмандыгы болмок.
Жети өлкөдөн келген он эки изилдөө тобун бириктирип, ал Европа Биримдиги каржылаган
«Reflex» деп аталган изилдөөнү координациялады.
Профессор Хьюго Рудигер жетектеген команда Вена медициналык университетинин лабораторияларынан өнөр жай үчүн
канааттандырарлык натыйжаларды кайрадан бере алган жок.
Биз рефлекс маалыматтарына таянып, жогорку жыштыктагы электромагниттик талаалар
гендерге зыян келтириши мүмкүн экенин көрсөттүк.
Биз эми мобилдик телефон колдонуучулардын саламаттыгына коркунуч туудура турган зыян болбойт деп так айта албайбыз.
Учурда биз 15–20 жылдан кийин мээ шишиктеринин учуру кескин көбөйүшү мүмкүнчүлүгүн четке кагууга болбойт.
Эми электромагниттик талаалар боюнча далилдерди олуттуу кабыл алып, бир нерсени көрүү үчүн дагы 40 жыл күтпөйлү.
Венадагы кырсыктардан камсыздандыруу уюму AUVA Reflex изилдөөсүнүн жыйынтыктарын тынчсыздануу менен кабыл алып, Венадагы Медициналык
университетке изилдөөнү кайталоону тапшырууну каалады.
Азыр согуштук оюн стратегиясы шашылыш түрдө керек болду.
2008-жылы атактуу немис жаңылыктар журналы DER SPIEGEL азыр пенсиядагы профессор
Рюдигерди жасалма документ түзүү боюнча айыптаган.
Сүрөт жана аталыш профессордун лаборатория ассистенти менен романтикалык мамиледе экенин ишарат кылган.
Күмөндүү жасалма документтер боюнча скандалды алыстагы Бременден келген, өнөр жайга ыңгайлуу деп эсептелген биолог ачыктады.
SPIEGELдин маалыматына караганда, ДНК жипчелеринин сыныктары да камтылган изилдөөнүн жыйынтыктары жөн гана профессорун
кумир туткан лаборатория ассистентинин жасалмасы болгон.
Бир түндө илимпоздор жана алардын эмгектери абройсуз болду.
Ооба, ушундайча согуштук оюндар абдан жакшы иштейт.
Мен кайрадан Венаны тандайм, анткени бизде австриялык коноктор да бар.
Кийинки слайдда менде саясий «Профиль» журналынын макаласынан кичинекей бир аталыш бар.
Мен ар дайым «бул кичинекей айнек» деп айтам.
Бир журналист, илим журналисти Тина Гёбель чындыгында «Рефлекс» скандалын кылдат иликтеп, толук башкача жыйынтыктарга келген.
Ошентип, ал бул жерде илимпоздор алдамчылык кылбаганын, бирок, мисалы, лабораториянын ассистентине
жана башкаларга тышкы басым көрсөтүлгөнүн билди.
Бул радиациялык булгануу эле, Бременден чыккан белгилүү бир лоббист тарабынан башталган кир кампания.
Бул башка контекстте кайрадан көтөрүлөт.
Бул каралоо кампаниясы, менин кесиптеш журналистимдин ишинде абдан кызыктуу болуп
көрүнгөн, албетте, башка да кесепеттерге алып келет.
Жана мен ага бул тууралуу кайрадан сурадым.
Кийинки тасманы, сураныч.
Стратегиялык согуштук оюндардын астында калбоого тийиш болгон терс таасирлеринин бири – коркутуу.
Болжолдуу саламаттык коркунучу аныкталганы үчүн гана бардык күчкө ээ, каржылык жактан бекем тармакка ким каршы чыккысы келет?
Мен бул изилдөөгө чындап аралашкан жана мобилдик телефондун радиациясы боюнча мындан ары изилдөө жүргүзгүсү
келбесин айткандарды да билем, анткени эгер алар анын ден соолукка зыяндуу экенин аныкташса, лобби аларды жок кылат.
Ошондуктан бул изилдөөгө мындан ары кол тийгизгиси келбеген илимпоздордун чындап эле тынчсыздануулары бар.
Бул ысык картошкага айланды, анткени алар илимий жактан гана эмес, кээ бир учурларда жеке өзү
да жок кылынышынан коркушат, Венде болгондой эле.
Чындыгында, 1994-жылдагы Wargame эскертмесинен бери бир үлгү так көрүнүп турат.
Мобилдик телефондорубуздун жана смартфондорубуздун микротолкундуу нурлануусунда көйгөй бар экенин аныктаган
бардык илимпоздор кийинчерээк өздөрү да көйгөйгө туш болушту.
Согуштук оюндун стратегиялары бүгүнкү күндө да бар.
Венада дагы жаман даам калууда, болжолдуу жасалмачылыктын демилгечиси сотто айыпталып, Веналык изилдөөчүлөрдүн
илимий эмгеги эл аралык деңгээлде тастыкталганына карабастан.
Венадагы илимий изилдөө скандалы — бул мен Германиядан келген лоббист деп атай турган
бирөөнүн реакциясы эле. Ал айыптоолорду койду.
Алгач илимий талаш-тартыш башталды, ал кийин айрым изилдөө жыйынтыктарын каралоо жана четке
кагуу максатында өтө терең талкууга айланды.
Жети жылдан кийин мен таза жүрөк менен айта алам, ал киши күнөөлүү деп табылган.
Бул зыяндуу жалаа. Бул айыптоолор негизсиз экени далилденди.
Жана дагы деле бир нерсе туура эмес болуп кетти деп ойлоп жүргөндөргө эми баары жакшы экенин айта алабыз.
Биз бул маалыматты көзөмөлдөөнү улантабыз.
Биз жакында эле экинчи долбоорду аяктадык, ал биринчи ири долбоордун жыйынтыктарын
тастыктоого жана кеңейтүүгө мүмкүндүк берди.
Бул жөн гана сезгич ДНК айрым клеткаларда сынып калат деген гана эмес.
Бүгүнкү күндө биз анын эмнеге бузуларын да билебиз. Биз анын артындагы клеткалык механизмди сүрөттөй алабыз.
Илимий жактан алганда, бул фактыларды ишенимдүү түрдө баяндоого маанилүү табылга.
Австрияда согуштук оюндар, көрүнүп тургандай, фактыларды зыяндуу максатта түшүндүрүү жана бурмалоону да камтыйт,
мисалы, Венадагы өнөр жай лоббисттик FMK ассоциациясынын профессор Мосгёллер жетектеген AUVA изилдөөсүндө.
Бул атайылап туура эмес түшүндүрүү үлгүсү көп учурда чектен чыгып кетет, мисалы, Австриянын медициналык журналы
Ärzteblatt'та жалган жаңылыктар жарыяланганда, алар жакындан караганда гана акы төлөнүүчү жарнама экени билинет.
Бирок уста манипуляторлор үчүн абал акырындап кысылып баратат.
Ооба!
– Ооба, ооба, мындай нерселерди экинчи жолу караганда гана байкайсың, ал эми орточо керектөөчү анын
артында акы төлөнүүчү жарнама турганын деле байкабайт.
Бирок биз ушул куралдар менен иштейбиз. Бул радиациялык кир.
Эми дагы бир татаалдаштыруучу фактор пайда болду: Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун ракты изилдөө боюнча Эл
аралык агенттиги (IARC), Лион шаарында жайгашкан, аны 2011-жылы 2b категориядагы канцероген деп классификациялаган.
Бул категория да коомчулукка жарыяланды, жана кокустан эле Венадагы скандалды жараткан адам өнөр жай менен тыгыз байланышы
бардыгынан улам эксперттик комитетке кабыл алынган жок.
Ал ага ачык эле ачууланды.
Ал эми өнөр жай табигый түрдө бул классификацияны жөн гана жеңилдетүүгө аракет кылып жатат, бирок кийинчерээк рак коркунучу
бар деген шектенүүнү тастыктаган кошумча изилдөөлөр жарыяланды.
Бул эки параллелдүү изилдөө жана эки ири масштабдуу илимий изилдөө менен тастыкталды: бири
Америкада, экинчиси Италиянын Болонья шаарында.
Жана кийинки тандап алган видеоклип, бул нерсени бир аз так көрсөтүү үчүн, изилдөөнү жана ага каршы күрөштү
түшүндүрөт. Ошондуктан, видеону ырахаттанып көрүңүз.
Бул жолу да соода журналы Microwave News NTP изилдөөсү жөнүндө (Улуттук токсикология программасы – чычкандарда жана
тычканчаларда узак мөөнөттүү мобилдик телефон изилдөөсү) биринчи болуп кабар берип, окурмандарга ДНК жипчелеринин
үзүлүштөрү 20 жылдан ашык мурун эле табылганын эскертти.
NTP изилдөө координаторлорунун бири чукул эскертүү жасап, дароо чара көрүүнү талап кылат.
Мобилдик телефондордун кеңири колдонулушуна байланыштуу, бир аз гана жогорулаган тобокелдик да коомдук
саламаттыкка олуттуу кесепеттерди алып келиши мүмкүн.
Бул аралыкта өкмөттүк саламаттык сактоо органдары алдын алуу чараларын, айрыкча балдар
менен кош бойлуу аялдар үчүн, илгерилетүүсү керек.
Өсүп жаткан мээнин терең сиңиши жана жогору сезгичтигинен улам балдарда тобокелчилик жогору болушу мүмкүн.
Биз кандай сабактарды ала алабыз?
Биз азыркы же келечектеги, анын ичинде 5G сыяктуу зымсыз технологиялардын эч бирин тиешелүү
сыноолорсуз коопсуз деп эсептебешибиз керек. Аларды сыноодон өткөрбөө этикага туура келбейт.
NTP изилдөөсү жүрүп жаткан маалда, 2005-жылы Италиянын Болонья шаарында чычкандар менен тычканчаларга арналган узак мөөнөттүү
изилдөө да башталган, анда мобилдик телефон радиациясынан сейрек кездешүүчү шишиктердин пайда болушуна олуттуу белгилер байкалган.
Күтүлгөндөй эле, эки изилдөө азыр катуу сынга кабылууда.
Лоббисттик топ ICNIRP натыйжаларды кайрадан жөнөкөйлөтүүгө аракет кылып, алардын координациялангандыгын билдирүүдө.
Италиялык изилдөөнүн башчысы согуштук оюндарды төмөнкүдөй көрөт:
Бизде жалгыз окшоштук – изилдөөлөрдүн көз карандысыздыгы. Бул абдан маанилүү.
Бизде да ошол эле натыйжалар болду. Мен айтам, бул кокустан эмес.
Жана алар бизди коомубуздун туруктуулугуна коркунуч туудура турган жыйынтыктарды жарыяладык деп айыпташат.
Биз бул бардык түзмөктөргө ээ болгонубузга абдан кубанычтабыз.
Эми биз элдин арасында коркууну жайып жатабызбы?
Жок, биз коркутууну жайылткыбыз келбейт.
Мен өнөр-жайды коомдун кызматында аракет кылууга үгүттөйм.
Анткени адатта биз, керектөөчүлөр, коомдун кызматында турабыз.
Жана мен бул парадигманы өзгөрткүм келет.
Бирок бул өзгөрүү үчүн жоопкерчилик менде эмес.
Эгерде алгачкы маалыматтарга караганда жаныбарлар менен жүргүзүлгөн эксперименттер да так көрсөткүчтөрдү
көрсөтсө, анда аны 1-топко киргизүүдөн башка арга жок. Болбосо, бул IHCтин критерийлерине каршы келет.
Бул шарттарда 1-топко, адам үчүн канцерогендик деп классификациялоо сөзсүз болот.
Ооба, бул адистин пикири. Ал эми арткы планда бул көз карашты күндөн-күнгө күчтүү колдогон башка изилдөөлөр да бар.
Суроо: биз, керектөөчүлөр, муну менен кандайча бетме-бет болобуз?
Биз бул изилдөөлөр эмнени айтып жатканын билебизби?
Жок, бул жерде медиа да чоң роль ойнойт.
Бизде өнөр жай менен өтө маанилүү эки оюн бар, так эле менин мобилдик байланыш тармагымда
болгондой, ошондой эле коронавирус учурунда болгондой.
Мен RKI файлдары бир нерсе деп айтмакмын, бирок Радиациядан коргоо боюнча Федералдык башкармалык RKIге
окшош: алар маселелерди жашырып, радиацияны коргойт, бирок, өкүнүчтүүсү, керектөөчүлөрдү коргобойт!
Эми биз ICNIRP, Иондоштуруучу эмес радиациядан коргоо боюнча Эл аралык комиссия, чындап эле керектөөчүлөрдүн радиациядан коргоону
эл аралык деңгээлде камсыз кылууга жооптуу уюм экенин уктук.
ICNIRP кайсы жерде жайгашкан? Ал Мюнхендеги Радиациялык коргоо боюнча Федералдык башкармалыкта жайгашып,
Германиянын салык төлөөчүлөрүнүн каражаттары менен каржыланат.
Алар ал жакта катчылыкты да бекер алышат, жана бул, айталы, бекер лоббисттик ассоциация.
Бул отчетто Европа Парламентинин эки мүчөсү тарабынан бул так көрсөтүлгөн.
Бирөөсү — Мишель Риваси, ага кийинчерээк токтолобуз.
Экинчиси — физика илимдеринин немис профессору Клаус Бухнер. Алар бул маалыматтарды чогултуп, Эл аралык
радиациядан коргоо комитетинин дээрлик бардык мүчөлөрүндө кызыкчылыктардын кагылышуусун аныкташты.
Жана дал ушул көйгөй: негизги орундарда керектөөчүлөрдүн эмес, өнөр жайды коргогон адамдар бар.
Жана бул биздин көйгөйлөрдүн түпкү себеби. Жана ошондуктан биздин эч бирибиз толук маалымдалган эмеспиз.
Ошондуктан ушундай уюмдардын болушу жана чындыкты ачыкка чыгарууга мүмкүнчүлүктөрдүн бар болушу андан да маанилүү.
Анткени башка жол жок. Бизге фактыларга толук жаңы көз караш абдан керек.
Жана мен айткандай, бул чындыгында күндөн-күнгө барган сайын кысымдуу болуп баратат.
Кийинки слайд – «STOA» деп аталган изилдөө.
Бул изилдөө италиялык доктор Фиорелла Белпогги тарабынан тапшырылган, анткени анын Рамаццани институтундагы изилдөөлөрү
карциногенезге байланыштуу ар кандай башка тармактар боюнча АКШда негизги күбө катары да кайталанып
чакырылып турган жогорку кесипкөйлүктү көрсөтөт.
Ал ракты изилдөө тармагында дүйнөдө биринчи орунда тургандай.
Натыйжада Европа Парламенти ага «STOA» деп аталган изилдөөнү жүргүзүүнү тапшырды.
Бул илим жана технологиянын келечеги боюнча панель.
Биз муну технологиялык баалоо деп атайбыз.
Ал эми бул маселелердин натыйжасы кандай болду?
Мен дагы бир кыска цитата сунуштагым келет, анткени 5G чындыгында эле, эгер кааласаңыз, бир хайп.
Ал эми бул чындыгында мобилдик телефондордун өтө маанилүү сценасы үчүн жакшы, анткени алар
чараларды жана көз караштарды бир аз ашырып жиберишкен.
Бирок таасирлер 5G менен башталган эмес. Бирок, балким, профессор Пол сөз сүйлөп бергенге чейин мен
негизги пункттарды оозеки кыскача жыйынтыктап бере алам.
Алар бар болгон 800 изилдөөнү баалап чыгып, «Кеңейтүүнү дароо токтотуп, коомчулукту маалымдоо керек» дешти.
Жана мен айтам, биз муну кайсы жерден окуганбыз? Чындыгында эле окуган эмеспиз.
Бирок бул чаралар чындап эле керектөөчүлөрдү коргоо жаатында революциялык болуп саналат.
Жана алар килемдин астына сыпырылып салынат.
Жана бул так согуштук оюндун натыйжасы.
Бул темага байланыштуу мен жогорку билимдүү америкалык медициналык изилдөөчү профессор Полдун айткандарын кайрадан угdum.
Андан кийин мен муну ойногум келет.
Биздин табылгаларыбыздын негизинде бул маселени толугу менен кайра карап чыгышыбыз керек, тактап айтканда, радио толкундары
мээге жана нерв системасына олуттуу таасир эте алат, клеткалык ДНКбызга зыян келтириши мүмкүн, бир катар өнөкөт оорулар менен
байланышкан оксиддешүү стрессин жаратат, гормоналдык реакцияларды козгой алат жана репродуктивдик таасирлерге
ээ болуп, натыйжада катастрофалык зыян келтириши ыктымал.
Менин божомолум боюнча, 5G бул таасирлердин баарын ого бетер курчутот.
Андан кийин рак бар, ал, албетте, чоң көйгөй.
Жогоруда баяндалган бардык фактыларды эске алганда, 5G өзгөчө тынчсыздандырат. Азыр, сиз билгендей, бул жаңы
антенналардын миллиондогондорун бир да биологиялык коопсуздук тестин жүргүзбөстөн орнотуу пландалууда.
Жана бул толугу менен акылга сыйбас.
Ооба, изилдөөлөр бир нече жолу бирдей үлгүлөрдү көрсөтүп тургандыктан, мен андан соң
биз эмне кыла алаарыбызды да карап көрдүм.
Ошондуктан, балким, биз мыйзамдык чара көрө алабызбы?
Жана мен сизге айта алам, Америкада «миде шишик» деп аталган учурлар бар, алар келерки жылы 25-жылдыгын белгилешет.
Бул «Тамбак жолу» сыяктуу бир нерсе.
Ошентип, тамеки менен баштан кечиргендерибизди азыр бул жерде да баштан кечирип жатабыз.
Ар дайым жаңы судьялар бар; судьялар алмашып турат.
Андан кийин бир тараптуу деп эсептелгендер бар.
Андан кийин өнөр жайдан келген жаңы судья үчүн дагы 10 000 жаңы баракча болот.
Өнөр жай өзүн коргоо үчүн 40 юридикалык фирманы жаллады.
Ал эми ал 25-жылына кирип жатат, демек бул маараке. Бул абдан таң калыштуу.
Бизге керектөөчүлөрдү коргоону толугу менен башкача уюштуруу абдан керек.
Жана бул жерде бизде кайрадан ошол эле пакет бар, ал Дүйнөлүк саламаттык сактоо
уюмундагы башка презентацияларда да көрүнүп турган.
Керектөөчүлөр, айталы, алданып жатышат.
Жана бул уланбайт.
Ошондуктан мен окшош ойдогу адамдар менен биргеликте биз мыйзамдык чара көрө алабызбы деп ойлонуп жатам.
Андан кийин биз мобилдик байланыш боюнча изилдөө жүргүзүүнү тапшырдык.
Чындыгында, биз мындай иштер боюнча адис катары эсептелген мыкты адамдарды чогултууга керектүү каражатты чогулта алдык.
Жана биз «ATHEM-3» деп аталган изилдөөнү баштадык.
Жана, балким, мен жыйынтыктарды кыскача окуп бере алам.
Биз мобилдик телефон базалык станциясына жакын жашаган адамдарды жана андан бир топ алысыраак жашаган адамдарды изилдедик.
Айырма барбы? Эгер бар болсо, бул ден соолукка коркунучтуу абалдын кесепеттери эмнелер?
Мен протоколдон кыскача окуп бергим келет:
Изилдөөнүн эки түрү тең аймакты тейлеген антенналардан келген радиациянын салыштырмалуу жогорку же төмөн деңгээлине
дуушар болгон адамдар арасында статистикалык жактан маанилүү айырма бар экенин көрсөттү. Демек, айырма бар.
Жүрөк кагышынын өзгөрмөчүлүгүн талдоо күндүзү экспозицияга байланыштуу эч кандай айырма байкалбай турганын, бирок түнкү эс
алуу учурунда электромагниттик талааларга (EMF) курч жана/же созулмалуучу дуушар болуу уйкунун калыбына келтирүүчү функциясын
азайтарын көрсөттү – так ушул нерсени биз жөнүндө Иводон уктук.
Кан үлгүлөрүнүн хромосомалык анализи таасир ДНКга зыян келтирерин жана бул көп жылдар бою
хромосомаларга зыян топтолушуна алып келерин далилдеди.
Эки изилдөө тобу тең терс физикалык таасирлер менен мобилдик телефон базалык станцияларынан келген тышкы жогорку
жыштыктагы электромагниттик талааларга дуушар болуунун ортосунда статистикалык жактан маанилүү байланыштарды аныкташты.
Аларды айыл жергесине эч кандай сактык чараларын көрбөй отургузуп жатышат, бирок бизде бул жерде так
натыйжалар бар, алар эми эл аралык деңгээлде жарыяланды.
Жана биз аны түздөн-түз чечүүнү каалайбыз. Тилекке каршы, биздин юрист, жетекчибиз, укук боюнча адисибиз оор ооруп жатат.
Азыр биз юридикалык команданы издеп жатабыз.
Келгиле, муну Швейцария жана башка өлкөлөр менен канчалык деңгээлде координациялай алаарыбызды көрөлү.
Ошондуктан бир нече мүмкүнчүлүктөр бар. Бул жерде да бизге парадигмалык өзгөрүү керек.
Андан кийин дагы бир жеке окуя.
Убакытка келсек, мен азырынча жакшы экенимди ойлойм.
Мен акыркы тасмамды толук бүтүрө электе эле, аны Брюсселдеги Европа Парламентинде көрсөтүү үчүн чакырышты.
Ал балким 80 пайызга бүткөн эле.
Фильмде так ушул эле адамдар бар эле, алардын арасында Мишель Риваси менен Клаус Бухнер да бар, алар
ICNIRP окуяларын, бизди коргошу керек болгон уюмдардын өнөр жайга жакын мамилесин ачыкташкан.
Бизде технологиянын, тактап айтканда жарык берүү технологиясынын альтернативаларын каттаган кванттык физик болгон.
Ошентип, бизди Европа Парламентиндеги талкууга катышууга чакырышты.
Муну кылбашың керек эле – тасма дагы бүтө элек болчу – бирок мен ойлодум: «Жарайт, бул абдан чоң урмат-сый».
Ал 80 пайызга бүткөн эле. Бул болсо буга чейин эле абдан таасирдүү эле.
Ооба, эки жума өткөндөн кийин француз евродепутаты Мишель Риваси көз жумду.
Анын ачуу даамдуу калдык даамы бар, бирок ал ошондой эле.
Андан кийин Wargaming мага каршы чыкты, саясий чөйрөдөн эмес, өз катарынан.
Керектөөчүлөрдү коргоо (деп аталган) уюмдар, чындыгында критикалык мобилдик байланыштарды иштетип,
Шейдштегердин жаңы тасмасынын келе жатканын аныкташкан.
Ал эми Шейдштейгер бизди керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо уюму катары эске алган жок, бул чындап эле кабыл алынгыс.
Тилекке каршы, сулуу көрүнүү каалоосу жана башка ушундай нерселер да роль ойнойт.
Андан кийин биздин катарыбыздан мындай сыноо угулду: «Ооба, бир жолу биз Розенхаймдагы технологиялык
компания үчүн Шейдштегер тарткан жарнама тасмасын көргөнбүз».
Жана, балким, аны алар демөөрчүлөп койгон же ушундай эле бир маанисиз нерсе.
Жакшы, мен дайыма моюнга алып келгенмин: кинорежиссёр катары мен өз атымды кийин мага каршы
колдонулушу мүмкүн болгон нерселерге койбойм.
Бирок ага карабастан, алар мени каралоого аракет кылышты жана андан соң кайрымдуулук каражаттарына
негизделген тасманын бүтүшүнө да тоскоол болууга аракет кылышты.
Андан кийин мен бул фильмди Швейцариянын Цюрих шаарында дагы бир жолу көрсөттүм.
Мен абдан бактылуу болдум, айтышым керек, бул жерде Швейцариялык уюмдар бар эле, алар мага: «Вау, бул абдан маанилүү» дешти.
Ал эми биз азыр бул жерде мобилдик телефон мамылары боюнча бир нерсе жасап жатабыз.
Мага жакындаган эки адам ушулар.
Биринчиден, «WIR» ассоциациясы жана чындыгында абдан билимдүү мейкиндиктик пландоочу Даниель Лаубшер бар.
Алар азыр сотто бул антенна курулуштарына каршы күрөшүп жатышат.
Алар: «Келгиле, бир нерсени чогуу жасайлы, анткени биз да жакында жүрөбүз» дешти.
Чындыгында айтайын дегеним, андан кийин Швейцарияда «Санариптик дилемма» тасмасынын премьерасы болду.
Биз муну дээрлик так бир жыл мурун уюштурдук.
Ал жактагы швейцариялык достор, мен мындайды буга чейин эч качан көргөн эмесмин, алар чындап эле бир нерсени уюштуруп салышты.
Азыр бизде төрт тилдеги нуска бар.
Жана сиз фильмди веб-сайтта француз, англис, италиялык жана немис тилдеринде акысыз көрө аласыз.
Бул 90 мүнөттүк документалдык тасма.
Жана Швейцария Конфедерациясынын байыркы руху, айткандай, азыркыга чейин даана сезилип турганы абдан керемет.
Биз менен эмес, жана эми мурдагыдан да көп! Девизге берилген.
Ооба, андан кийин мен үчүн кийинки сокку келди.
Мен технологиялык компаниянын элчиси болуп, ошондуктан коркутууну таратып жүргөндөн кийин – ишенгисиз – кийинки бомба жарылды:
Азыр мен нацисттер мененмин.
Так.
Ооба, клубга кош келиңиз. Бул ишенгисиз, бирок ал биздин өз катарыбыздан чыккан. Ооба.
Жана бул чындыгында абдан уят.
Жана дал ошол жерде биз чындап эле күчтөрүбүздү бириктирүүгө аракет кылышыбыз керек.
Ошентип, дагы бир жолу уюштуруучуларга, үй-бүлөгө, үй-бүлөгө жана досторума чоң ыраазычылык.
Мен сиз менин эмгегимден бир нерсе алдыңыз деп үмүттөнөм.
Чоң рахмат – чоң рахмат
– Чоң рахмат! Эми бул жерде дагы бир кайрылуу жасайм.
Жана бул Швейцарияга гана эмес, Швейцария Конфедерациясынан бүткүл дүйнөгө!
Мен сиздерден, адвокаттар, судьялар, прокурорлор жана чындыкты издегендердин баарынан өтүнөм: бул адамды акысыз колдоңуздар!
Бул жерде көргөнүңүздүн баары ыктыярдуу негизде жасалат.
Бул күндүзү иштеген миңдеген адамдар.
Кечкисин биз бул программаларды, бул билимди бош убактыбызда, эс алууда чыгарабыз.
Ал чексиз суммадагы акчага түшөт, ооба. Чексиз суммадагы акча, мындай тасма.
Бул адистикти сандык жактан баалоого болбойт.
Мен сиздерден, юристтерден өтүнөм: эң негизгиси, сиздер азыр алдыңкы катарда турасыздар – боштукту толтурууга чакырылдыңыздар.
Биз жөнөкөй адамдар эмеспиз, баары бизге көз каранды.
... Мистер Бруннер менен, анын коштоосунда ишти улантып, аларга акысыз кызмат кылыңыз.
Бул ишке ашып, ийгиликке жетиши үчүн колуңуздан келгендин баарын жасаңыз.
Сага ийгилик каалайм. Бул фильмдерди көр, бул фильмдерди көр!
Мобилдик телефон жана Wi-Fi нурлануу адамдарга, жаныбарларга жана айлана-чөйрөгө зыян
келтирет. Бизге нурлануусуз аймактар керек! ASZA.org
Мен эми сиздердин көңүлүңүздөрдү ушул эле темадагы, бүгүн kla.TVде көрсөтүлүп жаткан бир тасмага кыскача
бурууну каалайм. Ал көп тилдерде даярдалган жана Стокгольм жөнүндө өтө тынчсыздандырарлык документалдык тасма.
Стокгольм 5G жаатында пионер болуп саналат жана Европада 5G тажрыйбасы эң мыкты шаар деп эсептелет.
Бирок бул документалдык тасмада адамдар өз ойлорун айтышат, жана мен сизге айта алам, бул коркунучтуу көрүнүш.
Бул мен өмүрүмдө мурда эч качан сезбеген өтө катуу оору болчу. Бул мен тарткан эң катуу оору болчу.
Ал бир нече жолу болду. Мен өлөм деп ойлодум.
Мен байланыштарды көрүп, антеннада бир нерсе туура эмес экенин түшүндүм. Бул коркунучтуу. Мен бул жерден чыгып кетшим керек.
Ооба, бул жерде адамдар бир нече күндүн ичинде ооруп калышты. Жүрөк титирөө, баш оору, уйку
бузулуулары, чарчоо, кыска мөөнөттүү эс тутумду жоготуу ж.б.
Биз баарын угуп бүттүк, анын ичинде Шейдштегер мырзадан да. Бул жөн гана Швециядан жардам сураган үн.
Азыр мен бул конференциянын башталышына кыскача кайрылып кетким келет, анткени бул жерде
ар бир адам өзүнүн чакан салымын кошо алат.
Бирге болгондо баары мүмкүн. Бул, мисалы, биз бул жардам сураган үндү да тарата алабыз дегенди билдирет.
Же мырза Шейдштегердин тасмаларын таратыңыз, анткени бул жерде адамдар өмүрү үчүн күрөшүп жатышат. Алар өлүмгө алып
келген радиациядан качып, үйлөрүн таштап кетүүгө аргасыз.
Мен айтам, эгер биз бул акылсыздыкты токтотпосо, бизге да ошондой болот. Ошондуктан мен силерден ушул маанилүү документалдык
тасмалар тууралуу кабар таратууга жардам берүүнү суранам.
Мен муну дагы бир жолу белгилеп кетким келет. Атам муну мурда эле айткан, баары ыктыярдуу.
Биз булардын баарын бош убактыбызда жасайбыз. Мен сиздерди, биздин конокторубузду, ал тургай бул жерге биринчи жолу келип
жаткан сиздерди да бизге кошулууга чакырам. Мисалы, кийинки шаршембиде биз кайрадан практикалык иш-чараларды сунуштайбыз.
Сиз кайда болбосуз, онлайн катыша аласыз. Сиз жардам бере аласыз. Мисалы, бир топ бул документалдык тасманы биргелешип таратат.
Биз аларды ар кандай адамдарга жөнөтөбүз. Бизде стратегиялар бар. Биз колубуздан келгендин
баарын жасайбыз, анткени ал өтө катуу цензураланган.
Бирок биз булактарды да камсыз кылабыз, анткени булактар дайыма жоголуп жатат. Биз
биргеликте изилдөө жүргүзөбүз. Ар кандай топтор бар.
Көбүрөөк маалыматты www.kla.tv/mitwirken сайтынан ала аласыз. Бул жерде сиз ар кандай топторду көрө аласыз.
www.kla.tv/mitwirken дарегин жазып коюп, сизге жагып, сизди кызыктырган салым кошуу мүмкүнчүлүгүн табыңыз. Ошондой эле
бул тууралуу AZKдагы байланыш адамыңыз менен сүйлөшө аласыз.
Алар ошондой эле ортомчулар катары да иштей алышат. Ар бир адам бир аз салым кошуп жардам бере алат.
Эгер бул жерде катталсаңыз, сиз чакырылып, бардык деталдарды аласыз.
Африкадан келген адамдар да катышат. Алар кайсы өлкөдөн келгенине же кайсы тилде сүйлөшүңө карабастан.
Менимче, бул жерде Африканын ар кайсы аймактарынан болжол менен 20 адам болгон.
Мен айтам, жетекчилик командалары сизди көрүүгө чыдамсыздана күтүп жатышат. Биз сиздин жардамыңызды чыдамсыздана күтүп жатабыз.
Ошентип, биз бул адилетсиздиктерге каршы күрөшүү үчүн практикалык кадамдарды жасай алабыз. Биз
муну кайрадан угуп жатабыз: бул ири адилетсиздиктер.
Мен кийинки салым кошуучулардын кечелеринин даталарын тез эле айтып өтөм, анткени биз
аларды бүт жай бою ар эки аптада өткөрүп келебиз.
Бир жолу 30-июлда саат 19:00дө, андан кийин ар эки жумада бир жолу шаршемби күнү,
14-августта саат 19:00дө жана 27-августта саат 19:00дө.
Биз сизди көрүүгө чыдамсыздык менен күтүп жатабыз!