1
00:00:00,640 --> 00:00:07,160


2
00:00:07,160 --> 00:00:13,880
Һәм хәзер мин әйтәм: канун белән
якланган җитди җинаятьләргә күчик.

3
00:00:13,880 --> 00:00:18,280
Һәм хәзер мобиль телефон лоббисы турында тагын бер кат сөйләшик.

4
00:00:18,280 --> 00:00:26,952
Тагын бер кат Германиядән абруйлы спикер
безнең игътибарны кулланучыларны яклауны исәпкә

5
00:00:26,952 --> 00:00:31,879
алмыйча кертелгән бу үтергеч технологиягә юнәлтә.

6
00:00:31,879 --> 00:00:40,717
Һәм бу фаҗигадән турыдан-туры зыян күргән кеше буларак, мин
беренче AZK вакытында үземнең аңсызлыгымнан азат

7
00:00:40,717 --> 00:00:50,320
булдым, һәм бу үтергеч технология нәтиҗәсендә йөзләгән
йокысыз төннән соң шул вакытта газапларымнан котылдым.

8
00:00:50,320 --> 00:00:58,860
Мин әйтәм: зинһар, безнең киләсе спикерыбызның белемен Җир
йөзенә кадәр җиткерегез, чөнки мин ышанам, иртәме-соңмы

9
00:00:58,860 --> 00:01:03,280
ул мондагы һәр кешегә һәм төрле дәрәҗәләрдә тәэсир итәчәк.

10
00:01:03,280 --> 00:01:09,547
Һәм без һәрвакыттагыча әйтәбез: мобиль телефон лоббисының
сәясәткә, закон чыгару органнарына һәм

11
00:01:09,547 --> 00:01:15,879
матбугатка булган бик җинаятьчел һәм бозучы
йогынтысын без бары тик бергәләп кенә бетерә алабыз.

12
00:01:15,879 --> 00:01:24,280
Һәм сез аның карьера тарихыннан күрә аласыз,
хәзер бу гаҗәеп кеше бу җинаятьнең аңлашылмас

13
00:01:24,280 --> 00:01:29,980
табигате һәм күләме турында яктылык салачак.

14
00:01:32,239 --> 00:01:41,120
- Клаус Шайдштейгер, 1954 елда туган, Дортмунд университетында
журналистиканы өйрәнгән студентларның беренче төркеменә кергән.

15
00:01:41,120 --> 00:01:48,380
- Кёльн шәһәрендәге Westdeutscher Rundfunkта интеграцияләнгән
стажировканы тәмамлаганнан соң, ул дүрт ел буе Франциягә ирекле

16
00:01:48,380 --> 00:01:55,640
язучы булып күчеп яшәде һәм 1982 елда үзенең беренче документаль
фильмын төшерде. Инглиз язучысы Энтони Бёрджесның портреты.

17
00:01:55,640 --> 00:02:03,749
- 1980нче еллар уртасында ул туган шәһәре Эссенда телевидение
агентлыгы нигезләде һәм үз камерасы белән студия җиһазларын

18
00:02:03,749 --> 00:02:11,925
кулланып ARD һәм ZDF дәүләт тапшыру оешмалары, шулай ук RTL
һәм SAT.1 өчен яңалыклар, репортажлар һәм документаль фильмнар

19
00:02:11,925 --> 00:02:15,879
әзерләде. Соңрак исемлеккә мәдәни ARTE каналы да өстәлде.

20
00:02:15,879 --> 00:02:24,400
Ул ARD, NDR, BR, MDR һәм ZDF белән берлектә
җитештереп, бу каналга эфирга әзер портретлар тәкъдим итә.

21
00:02:24,400 --> 00:02:29,608
- 2006 елда мобиль элемтәләр турында аның беренче тирәнтен хисабы
Франция дәүләт тапшыручысы FR2 тарафыннан

22
00:02:29,608 --> 00:02:34,680
«Мобиль телефоннар судта» исеме астында заказ
буенча эшләнгән тапшыру буларак эфирга чыгарылды.

23
00:02:34,680 --> 00:02:41,304
- ARD әгъзасы булган немец уртак җитештерү партнеры MDR
программаны киңәшләшмичә кисеп ала һәм аны

24
00:02:41,304 --> 00:02:48,199
иртәнге тапшыруда игълан итмичә «Der Handykrieg»
(Мобиль телефон сугышы) исеме астында эфирга чыгара.

25
00:02:48,199 --> 00:02:54,118
50 минутлык фильм АКШта мидә шеш авыруы белән
интегүчеләрнең бөтен мобиль телефон индустриясенә каршы

26
00:02:54,118 --> 00:02:58,039
алып барган хокукый көрәшкә күз салырга мөмкинлек бирә.

27
00:02:58,039 --> 00:03:05,025
- Ун елдан соң Шейдштейгерның беренче кинодокументаль фильмы
«Шалтыратканыгыз өчен рәхмәт – мобиль телефоннар

28
00:03:05,025 --> 00:03:11,599
сәламәтлеккә зыянлы булырга мөмкин» исеме астында
чыкты, - 2018 елда шул ук темага багышланган китап чыкты.

29
00:03:11,599 --> 00:03:17,319
- Аның соңгы фильмы «The Digital
Dilemma» 2024 елның маенда чыгачак.

30
00:03:17,319 --> 00:03:22,262
Бу фильм Брюссельдәге Европа парламентында узган алдан карау
күрсәтүендә шактый зур резонанс тудырды,

31
00:03:22,262 --> 00:03:26,719
хәзер ул дүрт телдә онлайн карарга мөмкин
һәм сайлап алынган кинотеатрларда күрсәтелә.

32
00:03:26,719 --> 00:03:33,477
- Клаус Шайдштейгер — халыкара фәнни даирәләрдә зур
резонанс тудырган һәм төрле халыкара суд эшләре нигезе

33
00:03:33,477 --> 00:03:36,919
булып торган мобиль телефон тикшеренүенең инициаторы.

34
00:03:36,919 --> 00:03:44,060
Бүген ул «Критик мобиль телефон
тикшеренүләренә каршы 30 ел лоббилау» турында сөйли.

35
00:03:48,960 --> 00:03:54,520
Сезне безнең белән монда күрү безнең өчен зур хөрмәт.

36
00:03:54,520 --> 00:03:57,734
Һәм хәзер без колакларыбызны киң итеп
ачачакбыз һәм киләчәкне түземсезлек белән көтеп

37
00:03:57,734 --> 00:03:59,360
торачакбыз. Биредә булганыгыз өчен рәхмәт.

38
00:03:59,360 --> 00:04:01,840
Рәхмәт, рәхмәт.

39
00:04:01,840 --> 00:04:06,840
Әйе, бик тәэсирле. Чакыру өчен бик зур рәхмәт.

40
00:04:06,840 --> 00:04:10,520
Сасек гаиләсенә тиңнәр табу авыр булачак.

41
00:04:10,520 --> 00:04:14,159
Биредәге нәрсә чыннан да бик үзенчәлекле.

42
00:04:14,159 --> 00:04:30,480
Һәм әйе, мин бу өлкәдә төгәл 20 ел дәвамында катнашып киләм.

43
00:04:30,480 --> 00:04:36,648
Һәм мин телевидение журналисты һәм репортеры
буларак әзерләнгән кеше буларак, төрле

44
00:04:36,648 --> 00:04:40,959
фильмнардан да кайбер элементларны кертеп карарга булдым.

45
00:04:40,959 --> 00:04:45,920
Беренчедән, бәлки кыскача таныштыру. Лоббизм нәрсә ул?

46
00:04:45,920 --> 00:04:57,319
Мин тикшеренүемдә белдем, Вашингтонда Ак Йорт каршысында, туры
сызык буенча якынча 400 метр ераклыкта бик зур кунакханә бар.

47
00:04:57,319 --> 00:05:06,160
Журналистлар, сәясәтчеләр, юристлар һәм йогынтылы
кешеләр 1950 еллардан бирле анда очрашып киләләр.

48
00:05:06,160 --> 00:05:10,959
Һәм фойе турыдан-туры кунакханәнең барына чыга иде.

49
00:05:10,959 --> 00:05:19,356
Һәм бу яктан ике-өч джин-тоник – кайчакта хәтта дүрт – эчкәннән
соң игътибар табигый рәвештә сәнәгатьнең

50
00:05:19,356 --> 00:05:28,319
йогынтысына һәм билгеле дәрәҗәдә манипуляция мөмкинлегенә
юнәлде, бу исә чынлыкта кулланучыларга зыян китерде.

51
00:05:28,319 --> 00:05:36,240
Һәм бу миңа мобиль телефон тикшеренүе
темасын өйрәнгәндә бик-бик ачык булды.

52
00:05:36,240 --> 00:05:43,480
Иң элек сине үткәннәргә кечкенә сәяхәткә алып
барырга рөхсәт ит. Синнең сизүләреңне үткенәйтү өчен генә.

53
00:05:43,480 --> 00:05:47,519
Без чын эволюция булганын искә төшерәбез.

54
00:05:47,519 --> 00:05:56,360
Башта бу әйберләр гаять кыйммәтле иде. Шуңа күрә
аларны бары тик бик өстенлекле кешеләр генә куллана алды.

55
00:05:56,360 --> 00:06:03,079
Бүгенге 20 яшьлекләр моны сирәк хәтерләр. Бәлки,
алар әтиләренең өйендә әле дә иске модельләр табарлар.

56
00:06:03,079 --> 00:06:12,418
Ләкин соңрак универсаль модель – смартфон – булып
киткән һәм гаҗәеп мөмкинлекләр тәкъдим иткән бу

57
00:06:12,418 --> 00:06:17,399
җайланманы эшләү өчен 30 елдан артык вакыт кирәк булды.

58
00:06:17,399 --> 00:06:29,560
Һәм шул ук вакытта үсеп килүче яңа сәнәгатькә
лоббистларның да тыкшынуы өчен сәбәп бар иде.

59
00:06:29,560 --> 00:06:41,279
Шулай итеп, мин бу әфәндене чакырдым, чөнки 90нчы еллар башында
Ларри Кинг үз тапшыруында 100 штат белән яхшы эшләгән иде.

60
00:06:41,279 --> 00:06:44,480
Шунда аның шоуы күрсәтелде һәм сатылды.

61
00:06:44,480 --> 00:06:52,920
Һәм, әлбәттә, аның да тиешле йогынтысы бар иде,
аны Иво Сасек йогынтысы белән чагыштырырга була.

62
00:06:52,920 --> 00:06:59,680
Ул чыннан да бөтен дөнья буйлап сәяхәт итте
һәм һәрвакыт кызыклы кунаклар кабул итте.

63
00:06:59,680 --> 00:07:08,320
1992 ел ахырында/1993 ел башында бер көнне Флоридадан килгән
бер ир-ат үз тапшыруында: «Хатыным ми шешеннән вафат булды.

64
00:07:08,320 --> 00:07:13,000
Мин моны аның еш кына мобиль телефон куллануына бәйлим», — диде.

65
00:07:13,000 --> 00:07:20,319
Һәм шеш ул һәрвакыт мобиль телефонын тотып торган урында
барлыкка килде. Һәм хәзер мин Motorolaга каршы дәгъва куям.

66
00:07:20,319 --> 00:07:26,541
Motorola шул вакытта базарда лидер иде. Һәм
«Ларри Кинг Шоу»дан соң Motorola акцияләре бәясе

67
00:07:26,541 --> 00:07:29,720
фонд базарында куркыныч дәрәҗәдә төшә башлады.

68
00:07:29,720 --> 00:07:38,959
Алар бер атна эчендә акцияләренең бәясенең
10%ын югалттылар. Бу 1992/93 елларда булды.

69
00:07:38,959 --> 00:07:49,240
Кинорежиссёр буларак, минем өчен зур мәртәбә – һәрвакыт тарихка
эз калдырган һәм әйтер сүзе булган кешеләрне эзләп таба алу.

70
00:07:49,240 --> 00:07:53,360
Шуңа күрә мин һәрвакыт моны белгечләргә калдырырга яратам.

71
00:07:53,360 --> 00:07:58,720
Бу минем дә якланмаган булмавымны аңлата.
Ләкин, соңрак күрербез, бу барыбер була.

72
00:07:58,720 --> 00:08:12,959
Ләкин мин Венадан берәүдән башлыйм. Һәм соңрак кыска видеоклипта
аны Вашингтон штаты университетыннан бер галим алыштырачак.

73
00:08:12,959 --> 00:08:23,240
Һәм сезгә бераз тәмен татытып, мобиль
элемтәләрнең тәүге көннәренә кыскача сәяхәткә алып барырга.

74
00:08:23,240 --> 00:08:25,319
Бәлки видеоклипны уйнатыгыз.

75
00:08:25,319 --> 00:08:31,879
Башта мобиль телефон технологиясе элита технологиясе иде.

76
00:08:31,879 --> 00:08:44,440
Бу халыкның бик аз гына бер төркеме бу технологияне кулланган
дигән сүз. Һәм бер төн эчендә ул массакүләм технологиягә әйләнде.

77
00:08:44,440 --> 00:08:51,279
Һәм бу күренеш мине генә түгел, икътисадны да шаккатырды.

78
00:08:51,279 --> 00:09:04,399
Чөнки алар мөмкин булган клиентлар санын бик аз дип
фаразлаганнар иде. Ә бүген ул бөтен кешелек нәселе.

79
00:09:04,399 --> 00:09:13,509
Майкроволнов нурланыш тапшыру технологиясе өчен
кулланылуга карамастан, АКШ хакимиятләре җитештерүчедән

80
00:09:13,509 --> 00:09:19,840
техник куркынычларны бәяләүне сорарга кирәк дип санамады.

81
00:09:19,840 --> 00:09:28,720
Мобиль телефон пионеры Motorola мобиль телефоннарны
регулятив органнарның рөхсәтеннән башка базарга чыгарды.

82
00:09:28,720 --> 00:09:35,083
1990нчы еллар уртасында мөмкин сәламәтлек
куркынычлары турында беренче фәнни тикшеренүләр

83
00:09:35,083 --> 00:09:38,720
нәшер ителергә тиеш булганда, хәлләр уңайсыз булды.

84
00:09:38,720 --> 00:09:44,577
Вашингтон университеты профессоры Генри Лай
җитәкчелегендәге команда хайваннар өстендә үткәрелгән

85
00:09:44,577 --> 00:09:48,320
тәҗрибәләрдә шулай аталган ДНК җепсел өзеклекләрен ачыклаган.

86
00:09:48,320 --> 00:09:56,919
Ракның алдан барлыкка килүче формасы
электрон микроскоп астында ачык күренде.

87
00:09:56,919 --> 00:10:04,120
Бер нәтиҗә шул: радио дулкын кырлары ДНКга зыян китерә ала.

88
00:10:04,120 --> 00:10:10,418
Әлбәттә, ДНК зыян күргәндә күзәнәк аны төзәтергә
тырыша. Ләкин бу процесс вакытында хаталар килеп

89
00:10:10,418 --> 00:10:15,879
чыга, нәтиҗәдә генетик мутацияләр барлыкка килә.

90
00:10:15,879 --> 00:10:20,639
Һәм, әлбәттә, бу яман шеш үсешенә китерергә мөмкин.

91
00:10:20,639 --> 00:10:28,744
Беренче мобиль телефон җитештерүче Motorola күзлегеннән куркыныч
булган фәнни нәтиҗәләр сәнәгатькә уңайлы

92
00:10:28,744 --> 00:10:36,000
рәвештә оста манипуляторлар – лоббистик агентлык
Burson-Marsteller тарафыннан тәкъдим ителде.

93
00:10:36,000 --> 00:10:45,435
Алар үз клиентлары Motorolaга шул аталган «Wargame» хисабын
тәкъдим иттеләр . Бу стратегия документында тикшеренүне кимсетү

94
00:10:45,435 --> 00:10:52,919
һәм галимнәрнең абруен төшерү буенча күрсәтмәләр бирелгән.

95
00:10:52,919 --> 00:11:00,600
Дөрес, бу шул аталган сугыш уены планыннан кечкенә өзек.

96
00:11:00,600 --> 00:11:07,919
Бу хәл шулкадәр җитә ки, алар әйтәләр: нәрсәдер
табучы кешеләрнең үзенең дә проблемасы булырга тиеш.

97
00:11:07,919 --> 00:11:12,159
Анда чынлап та нәрсә өйрәнелүен сорарга кирәк.

98
00:11:12,159 --> 00:11:20,480
Бу әле яшь фән тармагы, һәм безгә
тикшеренүләрне үзебез үткәрергә генә туры килә.

99
00:11:20,480 --> 00:11:26,320
Һәм моны эшләү өчен алар бу кешене –
доктор Джордж Карлоны – китерделәр.

100
00:11:26,320 --> 00:11:36,467
Башта миңа бик кызык булды, чөнки ул китап язган иде. 1993 елда
сәнәгать аны биш-алты ел дәвамында 25–30 миллион

101
00:11:36,467 --> 00:11:47,600
АКШ доллары бюджет белән тикшерү үткәрергә сайлады,
һәм ул тикшерү бернинди проблема юклыгын ачыклады.

102
00:11:47,600 --> 00:11:52,200
Һәм аны чыннан да тармакка дус дип санадылар.

103
00:11:52,200 --> 00:12:02,053
Ул вакытта – 1953 елда туган, шуңа күрә 40 яшьлек – ул амбициоз
яшь галим иде, инде кайбер тикшеренүләр үткәргән, мәсәлән, хәрби

104
00:12:02,053 --> 00:12:09,058
максатларда, һәм шулай ук хокук өлкәсендә
тәҗрибәсе бар иде. Ул медицина һәм хокук фәннәрен

105
00:12:09,058 --> 00:12:13,600
өйрәнгән, шуңа күрә ул вакытта бик амбициоз яшь кеше иде.

106
00:12:13,600 --> 00:12:16,399
Аннары алар ялгыш атны якладылар.

107
00:12:16,399 --> 00:12:24,736
Әйткәндәй, ул үзенең WTR (Wireless Technology Research)
компаниясен оештырганда иң беренче ачыклаган нәрсә

108
00:12:24,736 --> 00:12:32,759
шул булды: кардиостимулятор куйдырган кешеләр
үзләрендә мобиль телефон йөрткәндә проблемаларга очрый.

109
00:12:32,759 --> 00:12:38,039
Бу инде 1990нчы еллар уртасында ук шулай иде. Сәнәгать нишләде?

110
00:12:38,039 --> 00:12:47,039
Алар моны игътибарга алып, ритм стимуляторы җитештерүчеләренә
ешлыгын үзгәртергә куштылар. Шуңа күрә бу һәрвакыт бик көлкеле.

111
00:12:47,039 --> 00:12:56,120
Аннары, соңрак җәмәгатьчелеккә җиткерелгән бу нәтиҗәләргә
нигезләнеп, ул үзе беренче мәртәбә проблемага очрады.

112
00:12:56,120 --> 00:13:02,857
Алар әйттеләр: «Ярар, моны Вашингтондагы сәнәгать
ассоциациясе CTIA йөкләде һәм чынлыкта җәмәгать

113
00:13:02,857 --> 00:13:06,399
акчалары ярдәмендә бу тикшеренүләрне мөмкин итте.»

114
00:13:06,399 --> 00:13:10,120
Алар әйттеләр: «Мөмкин түгел, малай, акча юк».

115
00:13:10,120 --> 00:13:19,039
Ул чыннан да үзен яклау өчен бик нык көрәшергә мәҗбүр
булды, һәм Аллаһка шөкер, ул яңадан юлга кайта алды.

116
00:13:19,039 --> 00:13:36,000
Һәм аннары, әйе, әгәр теләсәгез, ул 1999 елга кадәр акча
да алды. Карьерасының ахырында аны тотрыксыз дип санадылар.

117
00:13:36,000 --> 00:13:39,279
Шулай итеп, миңа бу кеше белән танышу бәхете насыйп булды.

118
00:13:39,279 --> 00:13:48,559
Һәм ул, әйтергә кирәк, лоббистик эшчәнлекләрнең
кулисалар артында да бара торган вакыйгаларның вәкиле иде.

119
00:13:48,559 --> 00:13:52,279
Һәм болар бүген дә гамәлдә булган чаралар.

120
00:13:52,279 --> 00:13:56,799
Шулай итеп, ул зур дәрәҗәдә дискредитациягә дучар булды.

121
00:13:56,799 --> 00:14:03,799
Аннары фән аның үз сәнәгатькә дус сафларыннан алынса
да, аңа файда китермәде, ә башкаларга файда китерде.

122
00:14:03,799 --> 00:14:11,919
Аннары клиент файдасына җаваплы сәнәгать юнәлешендә
үз-үзеңне рекламалау һәм инновацион технологияләр.

123
00:14:11,919 --> 00:14:18,429
Аннары тиешле вазыйфалар үз кешеләре яки
сәнәгатьтәге элемтәләре булган кешеләр белән тутырылды,

124
00:14:18,429 --> 00:14:22,159
чөнки алар аның белән ялгыш атка ставка ясаганнар иде.

125
00:14:22,159 --> 00:14:30,163
Һәм шуңа күрә мин үз презентациямә Дөнья сәламәтлек саклау
оешмасын (WHO) керттем. Чөнки Дөнья сәламәтлек саклау

126
00:14:30,163 --> 00:14:39,519
оешмасы мобиль элемтәләрнең бу яңа күренешен һәм аның сәламәтлек
саклауга мөмкин булган нәтиҗәләрен игътибарсыз калдыра алмый.

127
00:14:39,519 --> 00:14:45,440
Шуңа күрә алар шул дип аталган
халыкара ЭМФ проектын башлап җибәрделәр.

128
00:14:45,440 --> 00:14:53,279
Директор Австралиядән доктор Майкл Репачоли иде. Аннары аны
Женевага күчерделәр. Мин шул вакытта аның янына

129
00:14:53,279 --> 00:15:01,799
бардым, чөнки ул минем игътибарымны аеруча җәлеп
иткән иде. Мин сезгә моны кыска клипта күрсәтермен.

130
00:15:01,799 --> 00:15:03,759
Зинһар, киләсе видеоны уйнатыгыз.

131
00:15:03,759 --> 00:15:11,155
Австралияле доктор Майкл Репачоли мобиль телефонны
тәнкыйтьләүчеләрнең төп шаһите дип саналды, чөнки аның

132
00:15:11,155 --> 00:15:19,679
1995 елда басылып чыккан тикшеренүе мобиль телефон нурланышына
дучар ителгән тычканнарда яман шеш үсеше артуын күрсәтте.

133
00:15:19,679 --> 00:15:26,026
Хәзер ул Бөтендөнья сәламәтлек оешмасында
утырып, үз тикшеренүен шик астына алды. Ул

134
00:15:26,026 --> 00:15:29,879
чынлыкта үзе үк үз-үзенә сугыш уеннары үткәрә иде.

135
00:15:29,879 --> 00:15:36,476
Минем тикшеренүем лимфомага йөз тоткан
тычканнар белән узды. Без радио дулкын сигналлары

136
00:15:36,476 --> 00:15:40,000
аркасында лимфоманың тотрыклы үсүен ачыкладык.

137
00:15:40,000 --> 00:15:48,679
Аннары без алты ай буе нәрсәне дөрес эшләмәгәнбез икәнен
аңларга тырыштык. Чөнки без моны үзебезгә дә аңлата алмадык.

138
00:15:48,679 --> 00:15:52,000
Һәм без моны бүген дә эшли алмыйбыз.

139
00:15:52,000 --> 00:15:58,559
Ул проблема таба, ләкин бүгенгәчә аның кайдан
килеп чыкканын ачыклый алмый, шуңа күрә проблема юк.

140
00:15:58,559 --> 00:16:04,960
Бәйле тел кулланышы дөнья күләмендә
стандартлаштырылды һәм мәҗбүри ителде.

141
00:16:04,960 --> 00:16:09,200
Бездә мобиль телефоннарның куркыныч булуына бернинди дә дәлил юк.

142
00:16:09,200 --> 00:16:16,569
Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы флагы астында
Австралияле 1997 елдан 2006 елга кадәр дөнья буйлап

143
00:16:16,569 --> 00:16:20,840
йөрде һәм «Проблема юк» дигән яхшы хәбәрне таратты.

144
00:16:20,840 --> 00:16:27,982
Доктор Майкл Репачоли үзен бик ышанычлы хис итте. Ни дисәң дә, ул
Дөнья сәламәтлек саклау оешмасының (WHO) мобиль элемтәләр буенча

145
00:16:27,982 --> 00:16:32,779
рәсми вәкиле иде. Ләкин ул хаталар ясады. Акча, акча, акча.

146
00:16:34,600 --> 00:16:43,480
Сәнәгатьтән килгән акчалар Дөнья сәламәтлек
оешмасына тапшырылганчы аерым фондка салынырга тиеш.

147
00:16:43,480 --> 00:16:51,919
Шулай итеп, яхшы кеше ахыр чиктә сәнәгать тарафыннан
түләнгән яклаучы һәм мәсьәләне җиңеләйтүче итеп ачыкланды.

148
00:16:51,919 --> 00:16:56,808
Аннары ул Бөтендөнья сәламәтлек саклау
оешмасыннан лаеклы ялга чыкты һәм шуннан бирле

149
00:16:56,808 --> 00:17:01,299
сәнәгать консультанты буларак күзгә күренмичә эшли.

150
00:17:05,680 --> 00:17:10,559
Женевада проект менеджеры булып
эшләгән вакытта ул бик яхшы эш башкарды.

151
00:17:10,559 --> 00:17:16,559
Мобиль элемтәләрнең үсеп килүче
тармагы дөньяны тиз арада тетрәндерде.

152
00:17:16,559 --> 00:17:24,541
Дөнья күләмендә беренче миллиард мобиль телефон тоташуларына
ирешү өчен ун ике ел кирәк булды, әмма икенче миллиард өчен

153
00:17:24,541 --> 00:17:28,680
бары өч ел, өченче миллиард өчен ике ел, һәм шундый рәвешле.

154
00:17:28,680 --> 00:17:37,819
Бүген Көнбатыш дөньяда мобиль телефон
контрактлары саны халык саныннан да күбрәк – бурыч үтәлде.

155
00:17:41,480 --> 00:17:46,119
Әйе, бу Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасына кечкенә сәфәр иде.

156
00:17:46,119 --> 00:17:51,440
Әйткәндәй, бу кеше башта Джордж Карлоның эшен бик теләгән.

157
00:17:51,440 --> 00:17:55,559
Ләкин хәзер, әйткәнемчә, ул ачыкланды, Аллаһка шөкер.

158
00:17:55,559 --> 00:18:06,277
Ләкин бер тапкыр «проблема юк» дигән фикер
урнашкач, ул табигый рәвештә сәнәгатькә юнәлгән һәм

159
00:18:06,277 --> 00:18:13,119
сәнәгатькә дус илләргә бик туры килә, аны үзгәртү бик авыр.

160
00:18:13,119 --> 00:18:17,119
Кешеләр миңа һаман сорашалар, ләкин анда берни дә юк.

161
00:18:17,119 --> 00:18:21,680
Дөрес, матбугат вакыт-вакыт төрлечә хәбәр итә.

162
00:18:21,680 --> 00:18:34,079
Димәк, әйтергә мөмкин, бу киләсе этап, анда фәнне
дөрес күрсәтмиләр һәм нәтиҗәләр белән манипуляцияләнә.

163
00:18:34,079 --> 00:18:39,079
Һәм хәзер без Германия-Австрия тарихына бераз тирәнрәк керәбез.

164
00:18:39,079 --> 00:18:45,359
Чөнки Европа акчасы белән финансланган,
шулай аталган «Рефлекс» тикшеренүе булган.

165
00:18:45,359 --> 00:18:49,039
Һәм монда да шул ук үрнәк күзәтелә.

166
00:18:49,039 --> 00:18:57,279
Уңайсыз галимнәр һәм тикшеренүчеләр белән
көрәшергә кирәк. Яки аларны сугыш уеннары аша сынарга.

167
00:18:57,279 --> 00:19:02,880
Мин сезнең өчен бу тема буенча кыска мәкалә дә әзерләдем.

168
00:19:02,880 --> 00:19:08,119
Кызганычка каршы, профессор Франц Адлькофер безнең белән юк.

169
00:19:08,119 --> 00:19:12,941
Ләкин зур галим, без беренче тапкыр
очрашканда чынлап та әйткән иде: минем

170
00:19:12,941 --> 00:19:16,720
тирә-юньдәгеләр барысы да анда берни дә юк дип әйткәннәр.

171
00:19:16,720 --> 00:19:19,359
Аннары ул әйтте: «Ярар, күрсәтик».

172
00:19:19,359 --> 00:19:23,599
Аннары сәламәтлек белән бәйле проблемалар бармы икәнен ачыклыйк.

173
00:19:23,599 --> 00:19:28,200
Профессор Франц Адлькофер сугыш уенының
киләсе күренекле корбаны булырга тиеш иде.

174
00:19:28,200 --> 00:19:32,804
Ул җиде илдән барлыгы ун ике тикшеренү
төркемен җитәкләп, Европа Берлеге финанслаган

175
00:19:32,804 --> 00:19:35,599
«Рефлекс» дип аталган тикшеренүне координацияләде.

176
00:19:35,599 --> 00:19:42,028
Профессор Хьюго Рудигер җитәкчелегендәге команда
тагын да Вена медицина университеты лабораторияләреннән

177
00:19:42,028 --> 00:19:45,119
сәнәгатькә кабул ителерлек нәтиҗәләр бирә алмады.

178
00:19:45,119 --> 00:19:53,640
Без рефлекс мәгълүматларына нигезләнеп күрсәттек, югары
ешлыктагы электромагнит кырлары геннарга зыян китерә ала.

179
00:19:53,640 --> 00:20:05,119
Без хәзер мобиль телефон кулланучыларының сәламәтлеген
куркыныч астына куя алырлык зыян булмаячак дип ышана алмыйбыз.

180
00:20:05,119 --> 00:20:15,279
Хәзерге вакытта без 15–20 елдан соң ми шешләре
очракларының сизелерлек арту ихтималын кире кага алмыйбыз.

181
00:20:15,279 --> 00:20:22,192
Хәзер электромагнит кыры турында дәлилләрне
җитди кабул итик һәм тагын 40 ел көтеп тормас

182
00:20:22,192 --> 00:20:25,920
өчен, бу арада без берни дә күрмәскә мөмкинбез.

183
00:20:25,920 --> 00:20:32,801
Венадагы һөнәри аварияләр иминияте оешмасы AUVA Reflex
тикшеренүе нәтиҗәләрен борчылу белән кабул итте һәм MedUni

184
00:20:32,801 --> 00:20:36,759
Viennaга әлеге тикшеренүне кабатлау өчен йөкләмә бирергә теләде.

185
00:20:36,759 --> 00:20:41,000
Хәзер сугыш уеннары стратегиясе ашыгыч рәвештә кирәк иде.

186
00:20:41,000 --> 00:20:46,438
2008 елда мәшһүр немец яңалыклар журналы DER
SPIEGEL хәзер инде пенсиягә чыккан профессор

187
00:20:46,438 --> 00:20:49,799
Рудигерны документларны ялганлау гаебе белән гаепләде.

188
00:20:49,799 --> 00:20:55,400
Рәсем һәм башлык профессорның лаборатория
ассистенты белән романтик мөнәсәбәттә булуын күрсәтте.

189
00:20:55,400 --> 00:21:05,720
Фараз ителгән ялган документлар скандалы ерактагы Бременнән
килгән, сәнәгатькә дус дип саналган биолог тарафыннан ачыкланды.

190
00:21:05,720 --> 00:21:12,546
SPIEGEL мәгълүматларына караганда, ДНК җепселләре өзелүе дә
кертеп, тикшеренү нәтиҗәләре бары тик профессорын иделләштергән

191
00:21:12,546 --> 00:21:16,039
лаборатория ассистенты тарафыннан уйдырма гына булган.

192
00:21:16,039 --> 00:21:22,140
Бер төн эчендә галимнәр һәм аларның эше дискредитацияләнде.

193
00:21:23,759 --> 00:21:28,559
Әйе, шулай итеп сугыш уеннары бик яхшы эшли.

194
00:21:28,559 --> 00:21:32,200
Мин янә Венаны сайлыйм, чөнки бездә Австрия кунаклары да бар.

195
00:21:32,200 --> 00:21:42,079
Киләсе слайдта мин сәяси «Профиль»
журналындагы мәкаләдән кечкенә заголовок китердем.

196
00:21:42,079 --> 00:21:44,720
Мин һәрвакыт шуны әйтәм: ул кечкенә көзге.

197
00:21:44,720 --> 00:21:57,200
Һәм бер журналист, фән журналисты Тина Гёбель, чынлап та «Рефлекс»
скандалын җентекләп өйрәнеп, бөтенләй башка нәтиҗәләргә килде.

198
00:21:57,200 --> 00:22:05,817
Шулай итеп, ул мондагы галимнәр алдау белән
шөгыльләнмәгәнен ачыклады, әмма, мәсәлән, лаборатория

199
00:22:05,817 --> 00:22:10,880
ассистентына һәм башкаларга тышкы басым ясалганын белде.

200
00:22:10,880 --> 00:22:22,119
Шулай итеп, бу — радиацион пычрану иде, Бременнан
билгеле лоббист тарафыннан башлап җибәрелгән пычрак кампания.

201
00:22:22,119 --> 00:22:25,599
Ул башка контекстта тагын кабат күтәреләчәк.

202
00:22:25,599 --> 00:22:32,623
Бу радиацион пычрану, аны мин журналист
хезмәттәшем очрагында бик кызыклы дип таптым,

203
00:22:32,623 --> 00:22:36,920
әлбәттә, нәтиҗәләре ягыннан башка үлчәмнәргә дә ия.

204
00:22:36,920 --> 00:22:41,000
Һәм мин аңа моны тагын бер кат сорадым.

205
00:22:41,000 --> 00:22:43,640
Киләсе фильм, зинһар.

206
00:22:43,640 --> 00:22:50,440
Стратегик сугыш уеннарының кимсетелеп
бәяләнмәскә тиешле бер яман тәэсире – куркыту.

207
00:22:50,440 --> 00:22:56,823
Бер потенциаль сәламәтлек куркынычы гына
ачыкланды дип, кем бөтен куәте белән финанс

208
00:22:56,823 --> 00:23:00,319
яктан нык сәнәгатькә каршы чыгарга теләр иде?

209
00:23:00,319 --> 00:23:07,708
Мин шулай ук бу эшкә чынлап та катнашкан һәм шуны әйткән
тикшеренүчеләрне дә беләм: алар мобиль телефон радиациясе турында

210
00:23:07,708 --> 00:23:15,279
беркайчан да тагын тикшеренү үткәрергә теләмиләр, чөнки әгәр
ул сәламәтлеккә зыянлы булуы ачыкланса, лобби аларны юк итәчәк.

211
00:23:15,279 --> 00:23:22,079
Шулай итеп, чыннан да кайбер галимнәр бу
тикшеренүгә тагын бер кат кагылырга теләми.

212
00:23:22,079 --> 00:23:29,589
Бу кайнар бәрәңгегә әйләнде, чөнки алар фәнни
яктан гына түгел, кайбер очракларда шәхси яктан да юк

213
00:23:29,589 --> 00:23:33,160
ителерләр дип куркалар, Веннада булган очрак кебек.

214
00:23:33,160 --> 00:23:40,759
Чынлыкта, 1994 елгы Wargame
меморандумыннан бирле үрнәк ачык күренә.

215
00:23:40,759 --> 00:23:47,029
Безнең мобиль телефоннардан һәм смартфоннардан чыга
торган микродулкын нурланышында проблема тапкан барлык

216
00:23:47,029 --> 00:23:50,400
галимнәр соңыннан үзләре дә шул ук проблемага очрадылар.

217
00:23:50,400 --> 00:23:54,680
Воен уеннары стратегияләре бүген дә сакланган.

218
00:23:54,680 --> 00:24:03,773
Веннада да начар тәмен саклый, хәтта фараз ителгән
ялганлауны оештыручы хәзер судта хөкем ителгән һәм венналы

219
00:24:03,773 --> 00:24:09,279
тикшеренүчеләрнең фәнни эше халыкара дәрәҗәдә расланган булса да.

220
00:24:09,279 --> 00:24:17,244
Венадагы тикшеренү скандалы — мин аны
Германия лоббисты дип атар идем, шундый берәүдән

221
00:24:17,244 --> 00:24:21,319
килгән реакция иде. Ул гаепләүләр белдерде.

222
00:24:21,319 --> 00:24:28,945
Башта академик бәхәс кузгатылды, ул соңыннан
кайбер тикшеренү нәтиҗәләрен дискредитацияләү һәм

223
00:24:28,945 --> 00:24:33,599
кире кагу максатыннан бик тирән бәхәскә әйләнде.

224
00:24:33,599 --> 00:24:41,039
Җиде елдан соң мин гаепсез күңел
белән әйтә алам, ул кеше хөкем ителгән.

225
00:24:41,039 --> 00:24:46,799
Бу явыз яла. Бу гаепләүләр нигезсез булып чыкты.

226
00:24:46,799 --> 00:24:58,000
Һәм әле дә күңелләренең бер почмагында нәрсәдер дөрес булмады
дип уйлап йөргән һәркемгә хәзер без әйтә алабыз: барысы да яхшы.

227
00:24:58,000 --> 00:25:01,079
Без бу мәгълүматны күзәтеп торуны дәвам итәчәкбез.

228
00:25:01,079 --> 00:25:11,839
Без әле генә икенчел проектны тәмамладык, ул безгә беренче
зур проект нәтиҗәләрен расларга һәм киңәйтергә мөмкинлек бирде.

229
00:25:11,839 --> 00:25:19,119
Бу бары тик кайбер күзәнәкләрдә сизгер ДНК өзелүе генә түгел.

230
00:25:19,119 --> 00:25:26,240
Бүген без шулай ук аның ни өчен ватылуын да беләбез. Без
моның артында торган күзәнәк механизмын тасвирлый алабыз.

231
00:25:26,240 --> 00:25:36,039
Фәнни яктан караганда, бу фактларны
ышанычлы итеп тәкъдим итү өчен мөһим ачыш.

232
00:25:36,039 --> 00:25:44,420
Австриядә, күрәсең, уеннар уйнау шулай ук фактларны яман ният
белән аңлату һәм бозу дигәнне аңлата, мәсәлән, Вена шәһәрендәге

233
00:25:44,420 --> 00:25:52,640
FMK сәнәгать лоббисы ассоциациясе тарафыннан профессор
Мосгёллер җитәкчелегендә үткәрелгән AUVA тикшеренүе очрагында.

234
00:25:52,640 --> 00:26:00,700
Бу ниятле ялгыш аңлау үрнәге еш кына чикләргә җитә, мәсәлән,
Австриянең медицина журналы Ärzteblatt'та ялган

235
00:26:00,700 --> 00:26:07,640
яңалыклар басылып чыга, аларны тик җентекләп
карагач кына түләүле реклама икәнлеге ачыклана.

236
00:26:07,640 --> 00:26:12,299
Ләкин оста манипуляторлар өчен хәлләр акрынлап кысыла бара.

237
00:26:13,960 --> 00:26:16,460
Әйе!

238
00:26:23,240 --> 00:26:30,331
– Әйе, әйе, мондый әйберләрне син икенче тапкыр
караганда гына күрәсең, ә уртача кулланучы моның

239
00:26:30,331 --> 00:26:34,319
артында түләүле реклама булырга мөмкинлеген дә сизми.

240
00:26:34,319 --> 00:26:39,599
Ләкин без менә шушы кораллар
белән эшлибез. Бу — радиация пычрагы.

241
00:26:39,599 --> 00:26:54,447
Һәм хәзер тагын бер катлауландыра торган фактор бар иде: Дөнья
сәламәтлек саклау оешмасының ракны өйрәнү буенча

242
00:26:54,447 --> 00:27:08,759
Халыкара агентлыгы (IARC), Лионда урнашкан, аны 2011
елда 2b категорияле канцероген дип классификацияләде.

243
00:27:08,759 --> 00:27:19,935
Бу категория дә җәмәгатьчелеккә ачыкланды, һәм, әйткәндәй,
Вена скандалын кузгатып җибәргән кеше сәнәгать белән нык

244
00:27:19,935 --> 00:27:25,960
бәйләнештә булу сәбәпле экспертлар комитетына кабул ителмәде.

245
00:27:25,960 --> 00:27:28,599
Һәм ул хәтта моңа карата ачуын җәмәгать алдында да белдерде.

246
00:27:28,599 --> 00:27:36,439
Һәм табигый рәвештә сәнәгать бу классификацияне
кимсетүгә омтыла, ләкин соңрак басылып чыккан өстәмә

247
00:27:36,439 --> 00:27:42,599
тикшеренүләр рак куркынычы турында шикне раслады.

248
00:27:42,599 --> 00:27:49,502
Бу ике параллель тикшеренү, ике зур күләмле
фәнни-тикшеренү, берсе Америкада, берсе Италиянең Болонья

249
00:27:49,502 --> 00:27:53,720
шәһәрендә үткәрелгән тикшеренүләр белән расланды.

250
00:27:53,720 --> 00:28:04,796
Һәм сезнең өчен сайлап алынган киләсе фильм клибы, бөтен нәрсәне
бераз ачыграк итеп күрсәтү өчен, тикшеренүне һәм аңа каршы

251
00:28:04,796 --> 00:28:11,720
ничек көрәшүне аңлата. Шулай итеп, фильмны карап ләззәтләнегез.

252
00:28:11,720 --> 00:28:21,128
Тагын бер кат сәүдә журналы Microwave News NTP тикшеренүе
турында беренче булып хәбәр итте һәм укучыларга ДНК җепселләре

253
00:28:21,128 --> 00:28:25,519
өзелүләре инде 20 елдан артык элек табылганын искәртте.

254
00:28:25,519 --> 00:28:35,400
NTP тикшеренү координаторларыннан берсе ашыгыч
кисәтү ясый һәм кичекмәстән чаралар күрергә чакыра.

255
00:28:35,400 --> 00:28:44,599
Мобиль телефоннарның киң таралуы аркасында хәтта бераз гына
арткан куркыныч та җәмәгать сәламәтлегенә җитди йогынты ясаячак.

256
00:28:44,599 --> 00:28:50,396
Шул арада хөкүмәт сәламәтлек саклау органнары
профилактик чараларны, бигрәк тә балалар һәм

257
00:28:50,396 --> 00:28:53,359
йөкле хатын-кызлар өчен, алга сөрүләре кирәк.

258
00:28:53,359 --> 00:29:02,799
Үсеп килүче мидә сеңүнең зуррак булуы һәм сизгерлеге
арту сәбәпле, балаларда куркыныч югарырак булырга мөмкин.

259
00:29:02,799 --> 00:29:05,039
Нинди дәресләр ала алабыз?

260
00:29:05,039 --> 00:29:13,827
Без хәзерге яки киләчәк теләсә нинди сымсыз технологияләрне, шул
исәптән 5Gны, тиешенчә сынау үткәрмичә куркынычсыз дип санарга

261
00:29:13,827 --> 00:29:19,180
тиеш түгелбез. Аларны сынамыйча калу әхлакка каршы булыр.

262
00:29:21,000 --> 00:29:29,208
NTP тикшеренүе белән бер үк вакытта, 2005 елда Италиянең Болонья
шәһәрендә тычканнар һәм мырышлар өстендә озак вакытлы тикшеренү

263
00:29:29,208 --> 00:29:37,160
үткәрелде, анда мобиль телефон радиациясе нәтиҗәсендә сирәк
очрый торган шешләр барлыкка килүнең җитди билгеләре ачыкланды.

264
00:29:37,160 --> 00:29:42,799
Көтелгәнчә, ике тикшеренү дә хәзер зур тәнкыйтькә дучар була.

265
00:29:42,799 --> 00:29:50,359
Лобби төркеме ICNIRP тагын бер кат нәтиҗәләрне
кимсетәргә тырыша, аларны координацияләнгән дип белдерә.

266
00:29:50,359 --> 00:29:56,140
Италия тикшеренүенең җитәкчесе
уен-тренировкаларны түбәндәгечә күрә:

267
00:29:58,680 --> 00:30:06,599
Бездә уртак булган бердәнбер нәрсә –
тикшеренүләрнең бәйсез булуы. Һәм бу бик мөһим.

268
00:30:06,599 --> 00:30:12,359
Без дә шул ук нәтиҗәләргә ирештек.
Һәм мин әйтәм, бу очраклы түгел.

269
00:30:12,359 --> 00:30:22,240
Һәм алар безне җәмгыятебезнең тотрыклылыгын куркыныч
астына куя ала торган нәтиҗәләрне бастыруда гаеплиләр.

270
00:30:22,240 --> 00:30:26,319
Без бу барлык җайланмаларга ия булуга бик шатбыз.

271
00:30:26,319 --> 00:30:30,799
Һәм хәзер без халык арасында курку таратып йөрибезме?

272
00:30:30,799 --> 00:30:34,000
Юк, без курку таратырга теләмибез.

273
00:30:34,000 --> 00:30:40,640
Мин сәнәгатьне җәмгыять хезмәтендә эш итәргә өндим.

274
00:30:40,640 --> 00:30:46,920
Чөнки гадәттә без, кулланучылар, җәмгыять хезмәтендә булабыз.

275
00:30:46,920 --> 00:30:49,920
Һәм мин бу парадигманы үзгәртергә телим.

276
00:30:49,920 --> 00:30:55,200
Ләкин бу үзгәреш өчен җаваплылык миндә түгел.

277
00:30:55,200 --> 00:31:06,959
Әгәр хайваннар өстендә үткәрелгән тәҗрибәләр дә, башлангыч
хәбәрләргә караганда, ачык күрсәткечләр

278
00:31:06,959 --> 00:31:18,480
күрсәтсә, аны 1-нче төркемгә кертүдән башка юл
юк. Юкса бу IHC критерийларына каршы киләчәк.

279
00:31:18,480 --> 00:31:29,680
Бу шартларда 1-нче төркемгә, ягъни кеше өчен
канцероген дип классификацияләү мәҗбүри булыр иде.

280
00:31:29,680 --> 00:31:40,559
Әйе, бу эксперт фикере. Һәм пәрдә артында да бу
карашны көннән-көн ныграк яклаучы башка тикшеренүләр бар.

281
00:31:40,559 --> 00:31:46,039
Сорау шунда: без, кулланучылар буларак, моңа ничек очрашачакбыз?

282
00:31:46,039 --> 00:31:50,119
Без бу тикшеренүләрнең нәрсә сөйли икәнен беләбезме?

283
00:31:50,119 --> 00:31:54,200
Юк, монда матбугат чаралары да зур роль уйный.

284
00:31:54,200 --> 00:32:06,359
Безнең сәнәгать белән бу мөһим икеләтә уен бар, шулай ук мобиль
элемтәләр өлкәсендә дә, коронавирус очрагында булган кебек.

285
00:32:06,359 --> 00:32:13,957
Мин әйтер идем, RKI документлары – бер хәл, әмма Радиациядән
саклау буенча федераль идарә RKI кебек үк хәл:

286
00:32:13,957 --> 00:32:21,839
алар мәсьәләләрне яшерәләр һәм радиацияне яклыйлар,
әмма кызганычка каршы, кулланучыларны якламыйлар!

287
00:32:21,839 --> 00:32:32,023
Һәм хәзер без ишеттек: ICNIRP, Яман түгел нурланыштан саклау
буенча Халыкара комиссия, чынлыкта

288
00:32:32,023 --> 00:32:43,279
кулланучыларны нурланыштан саклау чараларының халыкара
дәрәҗәдә эшләвен тәэмин итәргә тиешле оешма икән.

289
00:32:43,279 --> 00:32:49,103
ICNIRP кайда урнашкан? Ул Мюнхендагы
Радиациядән саклау федераль идарәсендә урнашкан һәм

290
00:32:49,103 --> 00:32:52,279
Германия салым түләүчеләре хисабына финанслана.

291
00:32:52,279 --> 00:33:00,839
Анда хәтта секретариатны бушлай алалар,
һәм ул, әйтик, бушлай лобби ассоциациясе.

292
00:33:00,839 --> 00:33:07,559
Бу хисапта Европа парламентының ике
әгъзасы тарафыннан бу ачык итеп күрсәтелгән.

293
00:33:07,559 --> 00:33:13,400
Берсе — Мишель Риваси, аңа без соңрак килербез.

294
00:33:13,400 --> 00:33:23,306
Ә икенчесе — физика профессоры, немец профессоры Клаус Бухнер.
Алар бу мәгълүматны туплап, Халыкара радиациядән

295
00:33:23,306 --> 00:33:32,319
саклану комитетының диярлек барлык әгъзалары
арасында мәнфәгатьләр каршылыгы булуын ачыклый алдылар.

296
00:33:32,319 --> 00:33:41,440
Һәм менә нәкъ менә шунда проблема: төп вазыйфаларда
кулланучылар урынына сәнәгатьне яклаучы кешеләр утыра.

297
00:33:41,440 --> 00:33:49,799
Һәм менә шунда безнең проблемаларыбызның тамыры. Һәм
шуңа күрә безнең берәребез дә тиешенчә хәбәрдар түгел.

298
00:33:49,799 --> 00:33:58,400
Шуңа күрә мондый оешмаларның һәм хакыйкатьне
ачу мөмкинлекләренең булуы тагын да әһәмиятлерәк.

299
00:33:58,400 --> 00:34:07,819
Чөнки башка юл юк. Безгә фактларга тулысынча яңа караш кирәк.

300
00:34:15,800 --> 00:34:18,440
Һәм мин әйткәнчә, ул чыннан да көннән-көн басымны көчәйтә бара.

301
00:34:18,440 --> 00:34:23,360
Киләсе слайд – шулай аталган STOA тикшеренүе.

302
00:34:23,360 --> 00:34:36,100
Бу эшне итальян доктор Фиорелла Белпогги йөкләде, чөнки аның
Рамаццини институтындагы тикшеренүләре югары дәрәҗәдәге

303
00:34:36,100 --> 00:34:48,400
осталыкны күрсәтә, һәм аны АКШта карциногенез белән
бәйле төрле башка өлкәләрдә төп шаһит буларак еш чакыралар.

304
00:34:48,400 --> 00:34:54,840
Ул яман шешне өйрәнү өлкәсендә
дөньяда беренче номерлы кеше кебек.

305
00:34:54,840 --> 00:35:04,199
Һәм нәтиҗәдә Европа парламенты аңа шул
аталган STOA тикшеренүен үткәрүне йөкләде.

306
00:35:04,199 --> 00:35:10,719
Бу — фән һәм технологияләрнең киләчәге панеле.

307
00:35:10,719 --> 00:35:15,599
Без моны технология бәяләмәсе дип атар идек.

308
00:35:15,599 --> 00:35:19,360
Һәм бу эшләрнең нәтиҗәсе нинди булды?

309
00:35:19,360 --> 00:35:28,519
Мин шулай ук кыска бер цитата тәкъдим итәргә телим,
чөнки 5G чынлыкта, әйтергә кирәк, зур шау-шу гына.

310
00:35:28,519 --> 00:35:33,256
Һәм бу чыннан да мобиль телефонга
тәнкыйтьче күренеш өчен яхшы, чөнки алар чаралар һәм

311
00:35:33,256 --> 00:35:35,679
перспективалар белән бераз артык киткәннәр.

312
00:35:35,679 --> 00:35:46,830
Ләкин тәэсирләр 5G белән генә башланмады. Әмма
бәлки мин профессор Пол чыгыш ясар алдыннан төп

313
00:35:46,830 --> 00:35:52,880
пунктларны кыскача авыздан гына йомгаклап үтәрмен.

314
00:35:52,880 --> 00:36:05,480
Алар 800 бар булган тикшеренүне бәяләп, «Киңәйтүне
шунда ук туктатырга, халыкны мәгарифләндерергә» диделәр.

315
00:36:05,480 --> 00:36:11,239
Һәм мин әйтәм, без моны кайдадыр
укыган идекме? Чынлап әйткәндә, юк.

316
00:36:11,239 --> 00:36:16,840
Ләкин болар чыннан да кулланучыларны яклау
өлкәсендә революцион үзгәрешләр кертәчәк чаралар.

317
00:36:16,840 --> 00:36:19,440
Һәм аларны келәм астына сыпырып куялар.

318
00:36:19,440 --> 00:36:23,199
Һәм бу нәкъ менә сугыш уены нәтиҗәсе.

319
00:36:23,199 --> 00:36:31,639
Һәм бу тема буенча мин тагын бер кат белемле американ
медицина тикшеренүчесе профессор Полның сүзләрен тыңладым.

320
00:36:31,639 --> 00:36:36,940
Мин моны киләсе итеп уйнарга телим.

321
00:36:40,159 --> 00:36:50,491
Без табылган нәтиҗәләрне исәпкә алып бөтен мәсьәләне яңадан
карарга тиешбез, ягъни радио дулкыннары мигә һәм нерв системасына

322
00:36:50,491 --> 00:36:59,335
зур йогынты ясый, күзәнәкләребезнең ДНКсына зыян сала, хроник
авырулар белән бәйле оксидатив стресс тудыра,

323
00:36:59,335 --> 00:37:10,719
гормональ реакцияләрне кузгата һәм шулай ук репродуктив
тәэсирләр күрсәтә, бу исә коточкыч зыян китерергә мөмкин.

324
00:37:10,719 --> 00:37:16,320
Һәм минем фаразымча, 5G боларның барысын да тагын да көчәйтәчәк.

325
00:37:16,320 --> 00:37:21,519
Аннары рак бар, ул әлбәттә зур проблема.

326
00:37:21,519 --> 00:37:31,288
Барлык фактларга карасаң, 5G аеруча куркыныч. Хәзер, сез
беләсездер, план шундый: миллионлаган яңа антенна урнаштыру,

327
00:37:31,288 --> 00:37:35,880
бер генә биологик куркынычсызлык сынавын да үткәрмичә.

328
00:37:35,880 --> 00:37:39,619
Һәм бу бөтенләй акылга сыймаслык.

329
00:37:42,760 --> 00:37:50,460
Әйе, иң беренче чиратта тикшеренүләр аркасында,
алар берничә тапкыр шул ук үрнәкләрне күрсәтә,

330
00:37:50,460 --> 00:37:54,719
һәм мин шуннан соң без нишли алабыз дип тә уйладым.

331
00:37:54,719 --> 00:37:59,440
Шулай итеп, бәлки без моны хокукый юллар аша хәл итә алырбыз?

332
00:37:59,440 --> 00:38:07,840
Һәм мин сезгә әйтә алам, Америкада «мозговой шеш» дип аталган
очраклар бар, алар киләсе елда үзләренең 25-нче елына керәчәк.

333
00:38:07,840 --> 00:38:10,159
Бу «Тамбак юлы» кебек нәрсә.

334
00:38:10,159 --> 00:38:14,320
Шулай итеп, без тәмәке белән
кичергәннәребезне монда да кичерәбез.

335
00:38:14,320 --> 00:38:20,239
Һәрвакыт яңа судьялар бар; судьялар алыштырыла.

336
00:38:20,239 --> 00:38:24,320
Аннары бер яклы дип саналганнар бар.

337
00:38:24,320 --> 00:38:30,639
Аннары тармактан килгән яңа судья
өчен тагын 10 000 яңа бит булачак.

338
00:38:30,639 --> 00:38:36,800
Сәнәгать үзен яклау өчен 40 юридик фирманы яллаган.

339
00:38:36,800 --> 00:38:43,960
Һәм ул инде 25-нче елга керә, димәк, бу юбилей. Һәм бу гаҗәеп.

340
00:38:43,960 --> 00:38:48,719
Безгә чынлап та кулланучыларны
яклауны бөтенләй башкача оештырырга кирәк.

341
00:38:48,719 --> 00:38:57,000
Һәм менә бездә янә шул ук пакет бар, ул Дөнья сәламәтлек
саклау оешмасындагы башка презентацияләрдә дә ачык күренде.

342
00:38:57,000 --> 00:39:01,159
Кулланучыларны, әйтик, алдап йөртәләр.

343
00:39:01,159 --> 00:39:04,119
Һәм бу дәвам итә алмый.

344
00:39:04,119 --> 00:39:08,920
Шуңа күрә мин охшаш фикердәге кешеләр белән
бергә без хокукый чаралар күрә алабызмы дип уйлыйм.

345
00:39:08,920 --> 00:39:14,119
Аннары без мобиль элемтә буенча тикшеренү үткәрүне йөкләдек.

346
00:39:14,119 --> 00:39:25,639
Чынлап та без мондый эшләр өчен, әйтик, белгечлеккә ия
булган иң яхшы кешеләрне бергә җыярга акча җыя алдык.

347
00:39:25,639 --> 00:39:30,960
Һәм без шулай аталган ATHEM-3 тикшеренүен башлап җибәрдек.

348
00:39:30,960 --> 00:39:35,480
Һәм, бәлки, мин нәтиҗәләрне кыскача укып чыгармын.

349
00:39:35,480 --> 00:39:46,079
Без мобиль телефон база станциясе янында яшәүче
кешеләрне һәм шактый ерак яшәүче кешеләрне тикшердек.

350
00:39:46,079 --> 00:39:51,719
Аерма бармы? Әгәр бар икән, бу
сәламәтлек өчен куркынычның нәтиҗәләре нинди?

351
00:39:51,719 --> 00:39:55,360
Мин минутлар язмасыннан кыскача укып чыгарга телим:

352
00:39:55,360 --> 00:40:02,659
Ике тикшеренү төре дә бу районны хезмәтләндерүче антенналардан
килгән радиациянең чагыштырмача югары яки түбән

353
00:40:02,659 --> 00:40:09,559
дәрәҗәсенә дучар булган кешеләр арасында статистик
яктан әһәмиятле аерма күрсәтте. Шуңа күрә аерма бар.

354
00:40:09,559 --> 00:40:20,219
Йөрәк тибешенең үзгәрүчәнлеген анализлау көндезге вакытта
тәэсиргә бәйле аерманы үлчәп булмыйчагына дәлилләр күрсәтте, әмма

355
00:40:20,219 --> 00:40:28,106
төнге ял вакытында кискен һәм/яки хроник
электромагнит кырларына дучар булу йокының торгызу

356
00:40:28,106 --> 00:40:33,519
функциясен киметә – нәкъ менә без моны Иводан ишеттек.

357
00:40:33,519 --> 00:40:43,296
Кан үрнәкләренең хромосома анализы күрсәтте,
экспозиция ДНК зыян китерә, бу исә күп еллар

358
00:40:43,296 --> 00:40:49,239
дәвамында хромосома зыяннарының җыелуына китерә.

359
00:40:49,239 --> 00:40:57,360
Ике тикшеренү төркеме дә мобиль телефон база станцияләреннән
килгән тышкы югары ешлыктагы электромагнит

360
00:40:57,360 --> 00:41:05,639
кырларына дучар булу белән тискәре физик тәэсирләр
арасында статистик яктан әһәмиятле бәйләнешләр тапты.

361
00:41:05,639 --> 00:41:14,199
Һәм аларны авыл җирләрендә уйламыйча утырталар, хәтта бездә монда
ачык нәтиҗәләр бар, алар хәзер халыкара дәрәҗәдә басылып чыкты.

362
00:41:14,199 --> 00:41:20,743
Һәм без моны турыдан-туры хәл итәргә
телибез. Кызганычка каршы, безнең адвокат, безнең

363
00:41:20,743 --> 00:41:24,320
җитәкче, безнең хокук белгечебез җитди авырый.

364
00:41:24,320 --> 00:41:27,320
Һәм без хәзер юридик команда эзлибез.

365
00:41:27,320 --> 00:41:32,599
Карап карыйк, без моны Швейцария һәм башка
илләр белән ни дәрәҗәдә координацияли алабыз.

366
00:41:32,599 --> 00:41:40,659
Шулай итеп, берничә мөмкинлек бар. Һәм
монда да безгә парадигма үзгәреше кирәк.

367
00:41:50,480 --> 00:41:53,440
Аннары тагын бер шәхси хикәя.

368
00:41:53,440 --> 00:41:58,079
Вакыт ягыннан әле дә мин яхшы дип уйлыйм.

369
00:41:58,079 --> 00:42:07,400
Мин соңгы фильмымны әле тәмамлап бетермәгән идем, аны
Брюссельдәге Европа парламентында күрсәтергә сорадылар.

370
00:42:07,400 --> 00:42:10,199
Ул, мөгаен, 80 процентка тәмамланган иде.

371
00:42:10,199 --> 00:42:18,623
Һәм фильмда бездә нәкъ менә мин әйткән кешеләр бар иде, шул
исәптән Мишель Ривази һәм Клаус Бухнер, алар

372
00:42:18,623 --> 00:42:26,480
безне сакларга тиеш булган оешмаларның сәнәгатькә
дус булуын һәм ICNIRP тарихларын ачыклаганнар.

373
00:42:26,480 --> 00:42:35,480
Бездә монда технологияләрнең, аерым алганда яктырту
технологияләренең альтернативаларын теркәгән квант физигы булды.

374
00:42:35,480 --> 00:42:41,800
Шулай итеп безне Европа
парламентындагы фикер алышуда катнашырга чакырдылар.

375
00:42:41,800 --> 00:42:46,599
Син моны эшләргә тиеш түгел идең – фильм әле
тәмамланмаган иде – ләкин мин уйладым: ярар, бу бик зур хөрмәт.

376
00:42:46,599 --> 00:42:53,159
Ул 80 процент тәмамланган иде. Һәм
бу инде бик тә сокландыргыч иде.

377
00:42:53,159 --> 00:42:59,639
Әйе, һәм ике атнадан соң француз ЕП
депутаты Мишель Риваси вафат булды.

378
00:42:59,639 --> 00:43:05,000
Аның ачы соң тәме бар, ләкин ул шундый гына.

379
00:43:05,000 --> 00:43:13,199
Аннары Wargaming миңа каршы борылды, ләкин
сәяси даирәдән түгел, ә үз сафлары эченнән.

380
00:43:13,199 --> 00:43:20,403
Кулланучыларны яклау (диелә торган) оешмалары,
чынлыкта мобиль элемтәгә тәнкыйтьче караган,

381
00:43:20,403 --> 00:43:24,519
Шейдштегерның яңа фильмының киләчәген ачыклаганнар.

382
00:43:24,519 --> 00:43:32,000
Һәм Шейдштейгер безне кулланучылар хокукларын яклау
оешмасы буларак исәпкә алмады, бу чыннан да кабул итәрлек түгел.

383
00:43:32,000 --> 00:43:36,000
Кызганычка каршы, горурлык һәм
башка шундый әйберләр дә роль уйный.

384
00:43:36,000 --> 00:43:43,797
Аннан соң безнең үз сафларыбыздан шундый тәнкыйть
яңгырады: «Әйе, без бервакыт Розенхаймдагы технология компаниясе

385
00:43:43,797 --> 00:43:47,559
өчен Шейдштегер төшергән реклама фильмын күргән идек».

386
00:43:47,559 --> 00:43:51,400
Һәм, мөгаен, аны алар яки шундый
бер мәгънәсез нәрсә спонсорлагандыр.

387
00:43:51,400 --> 00:44:03,360
Ярар, мин һәрвакыт таныйм: кинорежиссёр буларак, мин үз исемемне
соңыннан миңа каршы кулланылырга мөмкин булган эшләргә куймыйм.

388
00:44:03,360 --> 00:44:15,320
Ләкин шулай да алар мине дискредитацияләргә тырыштылар, аннары
иганә нигезендәге фильмны тәмамлануын да булдырмаска тырыштылар.

389
00:44:15,320 --> 00:44:21,760
Аннары мин бу фильмны Швейцариянең
Цюрих шәһәрендә тагын бер тапкыр карадым.

390
00:44:21,760 --> 00:44:31,239
Мин, әйтергә кирәк, бик бәхетле булдым, чөнки монда Швейцария
оешмалары бар иде, алар миңа: «Уф, бу бит бик мөһим!» диделәр.

391
00:44:31,239 --> 00:44:35,639
Һәм без хәзер монда мобиль телефон
манараларына каршы чаралар күрәбез.

392
00:44:35,639 --> 00:44:39,119
Минем яныма килгән ике ир-ат шулар.

393
00:44:39,119 --> 00:44:46,719
Беренчедән, «WIR» ассоциациясе бар, һәм чыннан да
бик белемле шәһәр төзелеше белгече Даниэль Лаубшер.

394
00:44:46,719 --> 00:44:50,920
Һәм алар хәзерге вакытта бу антенна
корылмаларына каршы судта көрәшәләр.

395
00:44:50,920 --> 00:44:57,599
Һәм алар әйттеләр: «Әйдәгез, берәр
эш эшлик, чөнки без дә якында гына».

396
00:44:57,599 --> 00:45:07,079
Һәм, дөресен әйткәндә, без аннары Швейцариядә
«Цифрлы дилемма» фильмының премьерасын уздырдык.

397
00:45:07,079 --> 00:45:11,199
Без моны якынча бер ел элек төгәл оештырдык.

398
00:45:11,199 --> 00:45:17,519
Һәм андагы швейцарияле дуслар, мондый әйберне мин беркайчан
да кичергәнем юк иде, алар чыннан да берәр нәрсә оештырганнар.

399
00:45:17,519 --> 00:45:20,599
Хәзер бездә дүрт тел версиясе бар.

400
00:45:20,599 --> 00:45:27,159
Һәм сез фильмны сайтта бушлай француз,
инглиз, итальян һәм немец телләрендә карый аласыз.

401
00:45:27,159 --> 00:45:30,159
Бу 90 минутлык документаль фильм.

402
00:45:30,159 --> 00:45:41,119
Һәм Швейцария Конфедерациясенең борынгы рухы әле дә
сизелә алуы, әйтерсең лә, гади генә әйткәндә, гаҗәеп.

403
00:45:41,119 --> 00:45:46,619
Безнең белән түгел, һәм хәзер моңа
кадәргедән дә артыграк! Бары тик девиз буенча.

404
00:45:53,400 --> 00:45:57,079
Әйе, һәм аннары минем өчен тагын бер шок булды.

405
00:45:57,079 --> 00:46:06,199
Мин инде технология компаниясенең илчесе булып, шуңа күрә курку
таратып йөргәндә – ышанасы да килми – киләсе бомба шартлады:

406
00:46:06,199 --> 00:46:08,960
Хәзер мин нацистлар белән.

407
00:46:08,960 --> 00:46:10,840
Нәкъ менә.

408
00:46:10,840 --> 00:46:18,239
Һәм әйе, клубыбызга рәхим ит. Бу ышангысыз,
ләкин ул безнең үз сафларыбыздан чыккан. Әйе.

409
00:46:18,239 --> 00:46:20,280
Һәм бу чыннан да бик оят.

410
00:46:20,280 --> 00:46:24,599
Һәм менә шунда без чынлап та
көчләребезне берләштерергә тырышырга тиешбез.

411
00:46:24,599 --> 00:46:33,119
Һәм шулай итеп, тагын бер кат, оештыручыларга,
гаиләгә, туганнарга һәм дусларга зур рәхмәт.

412
00:46:33,119 --> 00:46:39,019
Һәм мин өметләнәм, сез минем эшемнән нидер файда алдыгыз.

413
00:46:42,159 --> 00:46:46,139
Зур рәхмәт – зур рәхмәт.

414
00:46:50,000 --> 00:46:54,920
– Зур рәхмәт! Хәзер мин монда мөрәҗәгатьне кабатлыйм.

415
00:46:54,920 --> 00:46:59,559
Һәм бу бары тик швейцариялеләргә генә түгел,
ә Швейцария Конфедерациясеннән бөтен дөньяга!

416
00:46:59,559 --> 00:47:11,119
Мин сездән үтенәм, адвокатлар, судьялар, прокурорлар,
хакыйкатьне эзләүчеләр – барыгыз да бу кешене бушлай яклагыз!

417
00:47:11,119 --> 00:47:13,559
Биредә сез күргән барлык эшләр дә ирекле рәвештә башкарыла.

418
00:47:13,559 --> 00:47:16,760
Бу көндез эшләүче меңләгән кеше.

419
00:47:16,760 --> 00:47:24,519
Һәм кичләрен без бу программаларны, бу
белемне буш вакытларыбызда, ялда эшләп чыгарабыз.

420
00:47:24,519 --> 00:47:29,000
Әйе, бу чиксез күп акча тота. Чиксез күп акча, мондый фильм өчен.

421
00:47:29,000 --> 00:47:31,840
Бу осталыкны сан белән бәяләп булмый.

422
00:47:31,840 --> 00:47:38,357
Мин сезне, адвокатларны, иң беренче чиратта үтенәм:
хәзер сез алгы сызыкта торасыз – бушлыкны тутырырга

423
00:47:38,357 --> 00:47:42,280
чакырылгансыз. Без гади кешеләр түгел, барысы да безгә бәйле.

424
00:47:42,280 --> 00:47:49,119
... Мистер Бруннер белән эштә дәвам итегез, аның
белән бергә эшләгез һәм аларга бушлай хезмәт итегез.

425
00:47:49,119 --> 00:47:53,800
Аның уңышка ирешүен тәэмин итәр өчен бар көчеңне куй.

426
00:47:53,800 --> 00:48:00,380
Сезгә иң изге теләкләр. Һәм бу
фильмнарны карагыз, бу фильмнарны карагыз!

427
00:48:04,840 --> 00:48:10,500
Мобиль телефон һәм Wi-Fi нурланышы кешеләргә,
хайваннарга һәм әйләнә-тирә мохиткә зыян

428
00:48:10,500 --> 00:48:13,719
китерә. Безгә нурланышсыз зоналар кирәк! ASZA.org

429
00:48:13,719 --> 00:48:23,077
Мин хәзер сезнең игътибарны шул ук темага багышланган, бүген
kla.TV сайтында күрсәтелә торган бер фильмга

430
00:48:23,077 --> 00:48:32,880
кыскача юнәлтергә телим. Ул күп телләрдә эшләнгән һәм
Стокгольм турында бик борчу тудыручы документаль фильм.

431
00:48:32,880 --> 00:48:45,119
Стокгольм 5G өлкәсендә пионер булып тора һәм
Европада иң яхшы 5G тәҗрибәсе булган шәһәр дип санала.

432
00:48:45,119 --> 00:48:53,059
Ләкин бу документаль фильмда кешеләр үз фикерләрен
әйтәләр, һәм мин сезгә әйтә алам, бу куркыныч күренеш.

433
00:48:55,079 --> 00:49:04,800
Бу минем гомеремдә беркайчан да кичермәгән көчле
авырту иде. Бу мин кичергән иң көчле авырту иде.

434
00:49:04,800 --> 00:49:11,840
Һәм бу берничә тапкыр булды. Мин үләм дип уйладым.

435
00:49:11,840 --> 00:49:21,679
Мин тоташтыруларны аңладым да антеннада нәрсәдер дөрес
түгеллеген сиздем. Бу куркыныч. Миңа моннан китәргә кирәк.

436
00:49:21,679 --> 00:49:27,681
Әйе, монда кешеләр берничә көн эчендә авырып
китте. Йөрәк тибеше ешаюы, баш авыртулары, йокы

437
00:49:27,681 --> 00:49:31,400
бозылулары, хәлсезлек, кыска вакытлы хәтерне югалту һ.б.

438
00:49:31,400 --> 00:49:39,480
Без барысын да ишеттек, шул исәптән Шейдштегер әфәндедән
дә. Һәм бу гади генә Швециядән ярдәм сорап кычкыру гына.

439
00:49:39,480 --> 00:49:52,159
Һәм бу мизгелдә мин конференциянең башына кыскача кире
кайтырга телим, чөнки монда һәркем үз кечкенә өлешен кертә ала.

440
00:49:52,159 --> 00:49:59,280
Һәм бергәләп барысы да мөмкин. Бу, мәсәлән,
безгә бу ярдәм чакыруын да таратырга мөмкинлек бирә.

441
00:49:59,280 --> 00:50:06,964
Яки Шейдштегер әфәнденең фильмналарын таратсыннар,
чөнки монда кешеләр үз гомерләре өчен көрәшәләр. Алар

442
00:50:06,964 --> 00:50:10,880
үлемле радиация аркасында өйләреннән качарга мәҗбүр.

443
00:50:10,880 --> 00:50:15,827
Һәм мин әйтәм: әгәр без бу акылсызлыкны туктатмасак, безнең белән
дә шул ук хәл булачак. Шуңа күрә мин сезнең

444
00:50:15,827 --> 00:50:20,320
барыгыздан үтенәм: зинһар, бу мөһим документаль
фильмнар турында мәгълүмат таратырга ярдәм итегез.

445
00:50:20,320 --> 00:50:25,400
Һәм мин моны тагын бер кат ассызыклап әйтергә
телим. Әтием моны алдан ук әйтте: барысы да ирекле.

446
00:50:25,400 --> 00:50:31,391
Без моның барысын да буш вакытларыбызда башкарабыз. Мин сезне,
безнең кунакларны, хәтта монда беренче тапкыр

447
00:50:31,391 --> 00:50:38,159
булучыларны да безгә кушылырга чакырам. Мәсәлән, киләсе чәршәмбе
без тагын бер кат практик эшчәнлекләр тәкъдим итәчәкбез.

448
00:50:38,159 --> 00:50:43,445
Сез кайда гына булсагыз да, онлайнда кушыла
аласыз. Сез ярдәм итә аласыз. Мәсәлән, бер

449
00:50:43,445 --> 00:50:46,519
төркем бу документаль фильмны бергәләп таратачак.

450
00:50:46,519 --> 00:50:54,679
Без аларны төрле кешеләргә җибәрәбез. Бездә стратегияләр
бар. Без мөмкин булганны эшлибез, чөнки ул бик нык цензуралана.

451
00:50:54,679 --> 00:50:59,197
Ләкин без чыганакларны да иминләштерәчәкбез,
чөнки чыганаклар даими рәвештә югала. Без бергәләп

452
00:50:59,197 --> 00:51:01,480
тикшеренүләр үткәрәчәкбез. Төрле төркемнәр бар.

453
00:51:01,480 --> 00:51:09,679
Сез www.kla.tv/mitwirken сайтында күбрәк мәгълүмат
таба аласыз. Биредә сез төрле төркемнәрне күрә аласыз.

454
00:51:09,679 --> 00:51:18,087
www.kla.tv/mitwirken сайтына кереп, үзегезгә ошаган һәм сезне
кызыксындырган өлеш кертү мөмкинлеген ирекле рәвештә табыгыз.

455
00:51:18,087 --> 00:51:22,599
Шулай ук бу хакта AZKдагы элемтә кешегез белән дә сөйләшә аласыз.

456
00:51:22,599 --> 00:51:29,599
Алар шулай ук арадашчылар булып та эшли
алалар. Һәм һәркем бераз өлеш кертеп ярдәм итә ала.

457
00:51:29,599 --> 00:51:34,440
Әгәр монда теркәлсәгез, сезне
чакырырлар һәм барлык мәгълүматны җибәрерләр.

458
00:51:34,440 --> 00:51:39,639
Африкадан килгән кешеләр дә катнаша. Алар кайсы
илләрдән килүләренә яки нинди телдә сөйләшүләренә карамастан.

459
00:51:39,639 --> 00:51:44,679
Минемчә, монда Африканың төрле
төбәкләреннән якынча 20 кеше булган.

460
00:51:44,679 --> 00:51:49,920
Мин әйтәм, җитәкчелек командалары сезне күрергә түземсезлек
белән көтәләр. Без сезнең ярдәмегезне түземсезлек белән көтәбез.

461
00:51:49,920 --> 00:51:56,480
Шулай итеп, без бу бозуларга каршы көрәшү өчен гади генә практик
чара күрә алабыз. Без моны тагын ишеттек: болар җитди бозулар.

462
00:51:56,480 --> 00:52:01,023
Мин киләсе өлеш кертүчеләр кичәләренең
даталарын тиз генә әйтеп үтәм, чөнки без аларны

463
00:52:01,023 --> 00:52:03,559
бөтен җәй буена ике атнага бер үткәреп киләбез.

464
00:52:03,559 --> 00:52:09,884
Бер тапкыр 30 июльдә кичке 7дә, аннары ике
атнага бер тапкыр чәршәмбе кичке 7дә, 14

465
00:52:09,884 --> 00:52:13,039
августта кичке 7дә һәм 27 августта кичке 7дә.

466
00:52:13,039 --> 00:52:15,760
Без сезне күрергә түземсезлек белән көтәбез!