WEBVTT

00:07.160 --> 00:13.880
Manje ngithi, masidlulisele
ezonweni ezinzima ezivikelwe ngumthetho.

00:13.880 --> 00:18.280
Manje ake sikhulume futhi ngelobhi yocingo lweselula.

00:18.280 --> 00:26.769
Futhi-ke, isikhulumi esidume kakhulu esivela eJalimane
sidonsa ukunaka kwethu kule teknoloji ebulalayo,

00:26.769 --> 00:31.879
eyadluliselwa ngaphandle kokunakekela ukuvikelwa kwabathengi.

00:31.879 --> 00:40.560
Futhi njengomuntu othinteke ngqo kulolu bhubhane, mina ngokwami
ngakhululwa ekungazini kwami ngesikhathi se-AZK yokuqala, futhi

00:40.560 --> 00:46.028
ngemva kwamakhulu ebusuku ngingakwazi
ukulala ngenxa yobuchwepheshe obubulalayo,

00:46.028 --> 00:50.320
ngakhululwa ekuhlukunyezweni kwami ngaleso sikhathi.

00:50.320 --> 00:57.148
Ngithi, ngiyacela, sidlulise ulwazi lomkhulumi wethu olandelayo
emaphethelweni omhlaba, ngoba masinyane noma

00:57.148 --> 01:03.280
kamuva, ngiyaqiniseka, luzothinta wonke umuntu
lapha phansi, futhi ezingeni eziningi ezehlukene.

01:03.280 --> 01:09.476
Futhi njengaso sonke isikhathi, sithi kuphela ngokubambisana
esingakwazi ukubeka umkhawulo emthelela omkhulu wobugebengu

01:09.476 --> 01:15.879
nokungcola okubangelwa yiqembu elimele izintshisekelo zamafoni
eselula kwezombusazwe, emthethweni nasemithonjeni yezindaba.

01:15.879 --> 01:23.810
Futhi ungabona emlandweni wakhe wemisebenzi
ukuthi lo muntu omangalisayo manje uzokhanyisa

01:23.810 --> 01:29.980
ubunjalo obungaqondakali nobubanzi balolu bugebengu.

01:32.239 --> 01:41.120
- uKlaus Scheidsteger, owazalwa ngo-1954, wayeyingxenye yeqembu
lokuqala labafundi abafunda ubuntatheli eNyuvesi yaseDortmund.

01:41.120 --> 01:48.267
- Ngemva kokuqeda ukuqeqeshwa okuhlanganisiwe eWestdeutscher
Rundfunk eCologne, wathuthela eFrance iminyaka emine njengombhali

01:48.267 --> 01:52.294
ozimele futhi wakhiqiza ifilimu yakhe
yokuqala yedokhumentari ngo-1982.

01:52.294 --> 01:55.640
Isithombe-mbhalo sombhali waseNgilandi u-Anthony Burgess.

01:55.640 --> 02:03.598
- Phakathi neminyaka yama-1980, wasungula i-ejensi yethelevishini
edolobheni lakhe lasekhaya i-Essen futhi wasebenzisa ikhamera

02:03.598 --> 02:09.550
yakhe kanye nemishini yesitudiyo yakhe ukukhiqiza izindaba,
imibiko nama-documentary kubasakazi

02:09.550 --> 02:15.879
bomphakathi i-ARD ne-ZDF, kanye ne-RTL ne-SAT.1.
Kamuva, isiteshi samasiko i-ARTE sengezwa ohlwini.

02:15.879 --> 02:20.583
Unikeza izithombe zabantu ezilungele
ukusakazwa kulesi sithelevishini

02:20.583 --> 02:24.400
ngokubambisana ne-ARD, i-NDR, i-BR, i-MDR kanye ne-ZDF.

02:24.400 --> 02:29.712
- Ngo-2006, umbiko wakhe wokuqala ojulile ngokuxhumana ngocingo
lweselula wakhishwa njengomkhiqizo oyalelwe

02:29.712 --> 02:34.680
umsakazi wombuso waseFrance i-FR2, owanikwa
isihloko esithi "Amagagasi weselula enkantolo".

02:34.680 --> 02:41.330
- Umlingani waseJalimane wokukhiqiza ngokuhlanganyela, i-MDR,
elilungu le-ARD, usika uhlelo ngaphandle kokubonisana futhi

02:41.330 --> 02:48.199
ulusakaza ngaphansi kwesihloko esithi "Der Handykrieg" (Impi
Yamafoni Eselula) ngaphandle kokukwazisa ohlelweni lwasekuseni.

02:48.199 --> 02:53.768
Ifilimu yemizuzu engu-50 inikeza ukuqonda ngempini
yezomthetho eyenziwa iziguli ezine-tumour

02:53.768 --> 02:58.039
yobuchopho zibhekene nemboni yonke yocingo lweselula e-USA.

02:58.039 --> 03:04.829
- Eminyakeni eyishumi kamuva, idokhumentari yokuqala
kaScheidsteger yasethula ngaphansi kwesihloko esithi "Ngiyabonga

03:04.829 --> 03:11.599
ngokushayela – Izifoni eziphathwayo zingaba yingozi empilweni
yakho", - yalandelwa ngo-2018 yincwadi ngesihloko esifanayo.

03:11.599 --> 03:17.319
- Ifilimu yakhe yakamuva, "The
Digital Dilemma", izokhishwa ngoMeyi 2024.

03:17.319 --> 03:21.990
Le filimu yadala umsindo omkhulu ekuhlolweni kokuqala ePhalamende
laseYurophu eBrussels, futhi manje

03:21.990 --> 03:26.719
iyatholakala ku-inthanethi ngezilimi ezine futhi
ingabonwa ezikhungweni zama-cinema ezikhethiwe.

03:26.719 --> 03:33.312
- UKlaus Scheidsteger ungumqali wocwaningo ngocingo lweselula
olubangela udumo emikhakheni yesayensi yamazwe ngamazwe

03:33.312 --> 03:36.919
njengesisekelo sezinqubo ezahlukene zomthetho zamazwe ngamazwe.

03:36.919 --> 03:44.060
Namuhla ukhuluma nge- "Iminyaka engu-30 yokuphembelela
ngokumelene nocwaningo olubucayi ngocingo lweselula".

03:48.960 --> 03:54.520
Kuyisithunzi ukuba nibe lapha nathi.

03:54.520 --> 03:59.360
Manje sizolalela ngokucophelela kakhulu futhi sijabule ukubona
ukuthi kwenzekani ngokulandelayo. Siyabonga ngokuba lapha.

03:59.360 --> 04:01.840
Ngiyabonga, ngiyabonga.

04:01.840 --> 04:06.840
Yebo, kuyamangalisa kakhulu. Ngiyabonga kakhulu ngomemo.

04:06.840 --> 04:10.520
Umndeni wakwaSasek uzoba nzima ukuwulinganisa.

04:10.520 --> 04:14.159
Lokho onakho lapha kungento ekhethekile ngempela.

04:14.159 --> 04:30.480
Yebo, sengibambe iqhaza kulo mkhakha cishe iminyaka engu-20 ngqo.

04:30.480 --> 04:37.098
Futhi njengoba nginguntatheli wezindaba oqeqeshiwe
kumabonakude nomxhumanisi wezindaba, ngangicabanga ukuthi

04:37.098 --> 04:40.959
ngizofaka nezinye izingxenye ezivela kumafilimu ahlukahlukene.

04:40.959 --> 04:45.920
Okokuqala, mhlawumbe isingeniso
esifushane. Yini ngempela ukulobi?

04:45.920 --> 04:53.127
Ecwaningweni lwami, ngafunda ukuthi kunehhotela
elikhulu kakhulu elibheke phesheya kwe-White House

04:53.127 --> 04:57.319
eWashington, cishe amamitha angama-400 ngokubuka indiza.

04:57.319 --> 05:06.160
Abalobi bezindaba, abezepolitiki, abameli nabantu
abanethonya sebehlangana lapho kusukela ngeminyaka yama-1950.

05:06.160 --> 05:10.959
Futhi igumbi lokulinda liholela ngqo ebhawa yehhotela.

05:10.959 --> 05:19.676
Futhi ngalokhu, ngemva kwezinye i-gin and tonic ezimbili noma
ezintathu – kwesinye isikhathi ngisho nezine – ukugxila

05:19.676 --> 05:28.319
kwakungokwemvelo emthelelweni futhi, ngendlela ethile,
ekungeneni kokukhohliswa ngemboni, okwakuyingozi kubathengi.

05:28.319 --> 05:36.240
Futhi lokhu kwacaca kakhulu kimi lapho ngenza
ucwaningo ngesihloko socwaningo ngocingo lweselula.

05:36.240 --> 05:43.480
Ngivumele ukuthi ngikuthathe ohambweni oluncane oluya
esikhathini esidlule ekuqaleni. Ukuze ngiqinise imizwa yakho.

05:43.480 --> 05:47.519
Sikhumbula ukuthi kwaba nokuthuthuka kwangempela.

05:47.519 --> 05:56.360
Ekuqaleni, lezi zinto zazibiza kakhulu kakhulu. Ngakho-ke
kwakungabantu abacebile kuphela ababekwazi ukuzisebenzisa.

05:56.360 --> 06:03.079
Abantu abaneminyaka engu-20 namuhla ngeke bakhumbule lokhu.
Mhlawumbe basazothola amamodeli amadala endlini kababa wabo.

06:03.079 --> 06:13.126
Kodwa lokho okwathi kamuva kwaba yileli modeli elenza
konke, ifoni ehlakaniphile, enikeza futhi amathuba amangalisayo,

06:13.126 --> 06:17.399
kuthathe iminyaka engaphezu kwengu-30 ukuthuthukiswa.

06:17.399 --> 06:29.560
Futhi ngasikhathi sinye, kwakukhona futhi isizathu
sokuthi abalobi bangenelele embonini entsha eyayisathuthuka.

06:29.560 --> 06:36.677
Ngakho-ke ngamema lo mnumzane, ngoba uLarry
King wayenazo zonke izifundazwe eziyi-100

06:36.677 --> 06:41.279
ngesikhathi uhambo lwakhe lwethula ngo-90s ekuqaleni.

06:41.279 --> 06:44.480
Lapho umbukiso wakhe wawuboniswa khona, wawuthengiswa khona.

06:44.480 --> 06:52.920
Futhi, impela, wayenethonya
elihambisanayo, elingafaniswa nelika Ivo Sasek.

06:52.920 --> 06:59.680
Wahamba ngempela emhlabeni wonke futhi
wayenokwamukela izivakashi ezithakazelisayo njalo.

06:59.680 --> 07:06.424
Futhi ngolunye usuku, ekupheleni kuka-1992 noma ekuqaleni
kuka-1993, indoda evela eFlorida yafika ohlelweni lwakhe yathi,

07:06.424 --> 07:13.000
'Umkami washona ngenxa yomdlavuza wobuchopho. Futhi ngikubheka
ekusetshenzisweni kwakhe kaningi kwefoni ephathekayo.'

07:13.000 --> 07:20.319
Futhi ithumba lathuthuka endaweni ayehlala ebamba kuyo
ifoni yakhe ephathekayo. Manje sengimangalela iMotorola.

07:20.319 --> 07:26.152
IMotorola yayiyinkokheli yemakethe ngaleso sikhathi.
Futhi ngemva kweLarry King Show, intengo yamasheya

07:26.152 --> 07:29.720
eMotorola yehla kakhulu ngendlela eyingozi emakethe yamasheya.

07:29.720 --> 07:38.959
Balahlekelwa amaphesenti ayi-10 enani lesabelo
sabo phakathi kwesonto. Lokho kwenzeka ngo-1992/93.

07:38.959 --> 07:49.240
Njengomqambi wefilimu, nginethuba elikhulu lokuhlala ngikwazi
ukufuna abantu abenze umlando nabane okuthile abakushoyo.

07:49.240 --> 07:53.360
Futhi yingakho ngihlale ngithanda ukuyishiya kochwepheshe.

07:53.360 --> 07:58.720
Lokho kusho ukuthi nami angibuthakathaka. Noma kunjalo, njengoba
ngizofika kuleso sikhathi kamuva, kwenzeka noma kunjalo.

07:58.720 --> 08:08.247
Kodwa ngizoqala nomuntu waseVienna. Futhi
kamuva, ezoshintshwa esiqeshini sevidiyo esifushane

08:08.247 --> 08:12.959
ngusosayensi waseWashington State University.

08:12.959 --> 08:19.233
Futhi nje ukukunika ukunambitheka okuncane
nokukuhambisa ohambweni oluncane ubuyele

08:19.233 --> 08:23.240
ezinsukwini zokuqala zokuxhumana ngocingo lweselula.

08:23.240 --> 08:25.319
Mhlawumbe dlala ividiyo.

08:25.319 --> 08:31.879
Ekuqaleni, ubuchwepheshe befoni
ephathekayo babuyobuchwepheshe babantu abacebile.

08:31.879 --> 08:40.278
Lokhu kusho ukuthi iqembu elincane kakhulu labantu
lisebenzise lobu buchwepheshe. Futhi cishe ngobusuku obubodwa,

08:40.278 --> 08:44.440
selube ubuchwepheshe obusetshenziswa ngabantu abaningi.

08:44.440 --> 08:51.279
Futhi lesi simo asimangazi mina kuphela, simangaze futhi umnotho.

08:51.279 --> 09:04.399
Ngoba babeqagela inani elincane kakhulu labathengi
abangaba khona. Futhi namuhla, yilowo lonke uhlobo lwabantu.

09:04.399 --> 09:12.187
Kuyamangaza ukuthi, nakuba imisebe ye-microwave isetshenziswa
kubuchwepheshe bokudlulisa, iziphathimandla

09:12.187 --> 09:19.840
zase-US azibonanga kufanelekile ukucela
ukuhlolwa kobungozi lobuchwepheshe kumkhiqizi.

09:19.840 --> 09:28.720
Umqambi wokuqala wamafoni eselula, iMotorola, wangenisa amafoni
eselula emakethe ngaphandle kwemvume yeziphathimandla zokulawula.

09:28.720 --> 09:35.440
Lapho izifundo zokuqala zesayensi mayelana nezingozi
ezingaba khona kwezempilo zazizokushicilelwa phakathi

09:35.440 --> 09:38.720
neminyaka yama-1990, izinto zaba sengathi azizinhle.

09:38.720 --> 09:44.911
Ithimba eliholwa nguProfesa Henry Lai
waseWashington University lathola okubizwa ngokuthi

09:44.911 --> 09:48.320
ukuphuka kwemicu ye-DNA ezivivinyweni zezilwane.

09:48.320 --> 09:56.919
Isibonakaliso sokuqala somdlavuza sasibonakala
ngokusobala ngaphansi kwemakroskophu ye-elekthronikhi.

09:56.919 --> 10:04.120
Isiphetho esisodwa ukuthi amasimu
amagagasi erediyo angalimaza i-DNA.

10:04.120 --> 10:15.879
Impela, lapho i-DNA ilimele, iseli lizama ukulungisa umonakalo.
Nokho, kule nqubo kwenzeka amaphutha aholela ekuguqulweni kofuzo.

10:15.879 --> 10:20.639
Futhi, vele, lokhu kungaholela ekuthuthukisweni komdlavuza.

10:20.639 --> 10:28.550
Imiphumela yesayensi, eyayisongela ngokombono womkhiqizi wokuqala
wocingo lweselula iMotorola, yethulwa

10:28.550 --> 10:36.000
ngendlela enobungane embonini ngabachwepheshe
bokuphatha, inkampani yokulobi iBurson-Marsteller.

10:36.000 --> 10:45.209
Bawethula kumakhasimende abo iMotorola incwadi ebizwa ngokuthi
iWargame memo . Iphepha lesu elinezimiyalelo zokuthi banciphise

10:45.209 --> 10:52.919
kanjani ukubaluleka kocwaningo futhi bacwase kanjani ososayensi.

10:52.919 --> 11:00.600
Kunjalo, ngakho-ke lesi yisiqephu esincane
salo hlelo lomdlalo wempi okuthiwa kanjalo.

11:00.600 --> 11:07.919
Kuya phambili kangangokuthi bathi abantu
abathola into kumele babe nenkinga ngokwabo.

11:07.919 --> 11:12.159
Kufanele umuntu azibuze ukuthi empeleni kucwaningwa ini lapho.

11:12.159 --> 11:20.480
Kuseyisifundo esisencane, futhi
kumele senza ucwaningo thina uqobo.

11:20.480 --> 11:26.320
Futhi ukuze benze lokho, baletha lo muntu, uDkt George Carlo.

11:26.320 --> 11:36.102
Kwaba yinto ethakazelisayo kakhulu kimi ekuqaleni ngoba wayebhale
incwadi. Wakhethwa embonini ngo-1993 ukuze athole,

11:36.102 --> 11:47.600
ngesabelomali sama-US$25 kuya kwama-US$30 million
eminyakeni emihlanu kuya kwemithupha, ukuthi kwakungekho nkinga.

11:47.600 --> 11:52.200
Futhi empeleni wayebhekwa njengomuntu onobungane embonini.

11:52.200 --> 12:00.664
Ngaleso sikhathi – azalwe ngo-1953, ngakho wayeneminyaka engu-40
ubudala – wayengusosayensi osakhulayo onamaphupho amakhulu

12:00.664 --> 12:09.540
owayesewenzile ucwaningo oluthile, isibonelo emkhakheni wezempi,
futhi wayenolwazi lwezomthetho. Wayefunde izokwelapha nomthetho,

12:09.540 --> 12:13.600
ngakho wayeyinsizwa enomdlandla omkhulu ngaleso sikhathi.

12:13.600 --> 12:16.399
Kwabe sekuthi basekela ihhashi elingalungile.

12:16.399 --> 12:24.746
Ngokungeziwe, into yokuqala ayithole nenkampani yakhe, i-WTR
(Wireless Technology Research), wukuthi

12:24.746 --> 12:32.759
abantu abanezirekhodi zenhliziyo bahlangabezana
nezinkinga uma bethwala ifoni ephathekayo kubo.

12:32.759 --> 12:38.039
Lokho kwakusekhona phakathi
neminyaka yama-1990. Imboni yenza ukuthini?

12:38.039 --> 12:47.039
Baphawula lokhu futhi bacela abakhiqizi bama-pacemaker ukuthi
bashintshe imvamisa yabo. Ngakho kuhlala kuyahlekisa kakhulu.

12:47.039 --> 12:56.120
Kanti-ke, ngokusekelwe kulezi zitholokhona, ezaziswa emphakathini
kamuva, wahlangabezana nenkinga, inkinga yakhe yokuqala.

12:56.120 --> 13:02.733
Bathi, kulungile, kwakuyinhlangano yezimboni
eWashington, i-CTIA, eyayala lezi zifundo futhi empeleni

13:02.733 --> 13:06.399
yenza lezi zifundo zaba nokwenzeka ngemali yomphakathi.

13:06.399 --> 13:10.120
Bathi, "Akwenzeki, mfana, ayisekho imali."

13:10.120 --> 13:19.039
Kwakudingeka alwe kanzima ukuze azivikele, kwathi-ke,
ngenhlanhla kaNkulunkulu, wakwazi ukubuyela endleleni efanele.

13:19.039 --> 13:30.233
Futhi-ke, yebo, uma ungathanda, waphinde
wamukela imali kuze kube ngonyaka ka-1999. Ekupheleni

13:30.233 --> 13:36.000
komsebenzi wakhe, wabhekwa njengongasekhohlakali.

13:36.000 --> 13:39.279
Ngakho-ke nganginethuba lokwazi lo muntu.

13:39.279 --> 13:48.559
Futhi wayengumeleli, singasho kanjalo, kwalokho okwenzeka
ngemuva kwezibuko maqondana nemisebenzi yokuphembelela.

13:48.559 --> 13:52.279
Futhi lezi zinyathelo zisazisebenza namuhla.

13:52.279 --> 13:56.799
Ngakho-ke usehlangabezane nokudicilelwa phansi okuningi.

13:56.799 --> 14:01.360
Kwathi-ke, isayensi ayithenge kubantu
abavela emigqeni yakhe abangane bemboni ayizange

14:01.360 --> 14:03.799
imsebenzele yena, kodwa yabasebenzela abanye.

14:03.799 --> 14:08.918
Bese ukuzikhangisa ngokuzibophezela embonini
ngendlela evumelana nezimfanelo ukuze kube

14:08.918 --> 14:11.919
wusizo kumakhasimende kanye nobuchwepheshe obusha.

14:11.919 --> 14:18.422
Kwathi-ke izikhundla ezifanele zagcwaliswa
ngabantu babo noma ngabantu abanezixhumanisi

14:18.422 --> 14:22.159
embonini, ngoba babehambisana nomuntu ongafanele.

14:22.159 --> 14:31.115
Futhi yingakho ngifake i-WHO ekwethulweni kwami. Ngoba i-WHO
ayikwazi ukunganaki lesi simo esisha

14:31.115 --> 14:39.519
sokuxhumana ngocingo lweselula nemiphumela
yaso engaba khona ekunakekelweni kwezempilo.

14:39.519 --> 14:45.440
Futhi yingakho basungula lo msebenzi
wamazwe ngamazwe obizwa ngokuthi i-EMF.

14:45.440 --> 14:55.378
Umqondisi wayenguDkt Michael Repacholi wase-Australia. Kamuva
wadluliselwa eGeneva. Ngamvakashela ngaleso sikhathi ngoba

14:55.378 --> 15:01.799
wayeqaphele kakhulu. Ngizokubonisa lokho esiqeshini esifushane.

15:01.799 --> 15:03.759
Ngicela udlale ividiyo elandelayo.

15:03.759 --> 15:11.687
UDkt. Michael Repacholi wase-Australia wayebhekwa njengofakazi
obalulekile wabagxeki bamafoni eselula ngoba ucwaningo lwakhe,

15:11.687 --> 15:16.952
olushicilelwe ngo-1995, lwabonisa ukwanda
kokuthuthukiswa komdlavuza ezimpungusheni

15:16.952 --> 15:19.679
ezazivezwe ekukhanyeni kwamafoni eselula.

15:19.679 --> 15:29.879
Manje indoda yahlala e-WHO yaze yabeka umbuzo ngocwaningo
lwayo. Empeleni wayeziqhuba imidlalo yempi kuye uqobo.

15:29.879 --> 15:36.564
Ucwaningo lwami lwaluhlanganisa amagundane
abebethambekele ku-lymphoma. Futhi sithole ukukhula okuqhubekayo

15:36.564 --> 15:40.000
kwe-lymphoma okubangelwa izimpawu zamagagasi omsakazo.

15:40.000 --> 15:45.331
Emva kwalokho, sichithe izinyanga eziyisithupha
sizama ukuqonda ukuthi yini esiyenzile

15:45.331 --> 15:48.679
okungalungile. Ngoba besingakwazi ukuzichazela lokhu.

15:48.679 --> 15:52.000
Futhi namanje asikwazi ukwenza lokho.

15:52.000 --> 15:58.559
Uthola inkinga, kodwa kuze kube namuhla akakwazi
ukuthola ukuthi ivela kuphi, ngakho-ke ayikho inkinga.

15:58.559 --> 16:04.960
Ukusetshenziswa kolimi okuhlobene kwenziwa
okujwayelekile futhi kwaphoqelelwa emhlabeni wonke.

16:04.960 --> 16:09.200
Asinabo ubufakazi nhlobo bokuthi
izelfoni eziphathwayo aziphephile.

16:09.200 --> 16:16.177
Ngaphansi kwesibhengezo se-WHO, i-Australian
yagibela umhlaba wonke kusukela ngo-1997 kuya

16:16.177 --> 16:20.840
ku-2006, isabalalisa izindaba ezinhle: "Akukho nkinga".

16:20.840 --> 16:27.506
UDkt. Michael Repacholi wayezizwa eqinisekile kakhulu.
Phela wayengumkhulumeli osemthethweni wezokuxhumana

16:27.506 --> 16:32.779
ngocingo e-WHO. Kodwa wenza amaphutha. Imali, imali, imali.

16:34.600 --> 16:43.480
Imali evela embonini kumele ibekwe esitsheni
esihlukile ngaphambi kokuyinikezela ku-WHO.

16:43.480 --> 16:51.919
Kwathi-ke ekugcineni indoda enhle yavela njengommeli
nomuntu ohlaziya izindaba ezibalulekile, ekhokhelwa embonini.

16:51.919 --> 17:01.299
Wabe esethatha umhlalaphansi e-WHO, futhi kusukela
lapho usebenza ngemuva kwezibuko njengomeluleki wemboni.

17:05.680 --> 17:10.559
Ngesikhathi esebenza njengomphathi
wephrojekthi eGeneva, wenze umsebenzi omuhle kakhulu.

17:10.559 --> 17:16.559
Imboni ekhulayo yokuxhumana ngocingo lweselula
yathatha umhlaba ngamandla ngesivinini esikhulu.

17:16.559 --> 17:22.336
Kwathatha iminyaka eyishumi nambili ukufinyelela ekuxhumaneni
kwocingo lweselula okokuqala okungu-bhiliyoni

17:22.336 --> 17:28.680
emhlabeni wonke, kodwa okwesibili kwathatha iminyaka
emithathu kuphela, okwesithathu iminyaka emibili, njalo njalo.

17:28.680 --> 17:37.819
Namuhla, kunezinkontileka zocingo lweselula ezingaphezu kwabantu
abahlala emhlabeni waseNtshonalanga – umsebenzi usuqediwe.

17:41.480 --> 17:46.119
Yebo, bekuyohambo oluncane e-WHO.

17:46.119 --> 17:51.440
Ngokungeqondile, indoda yayifuna
kakhulu umsebenzi kaGeorge Carlo ekuqaleni.

17:51.440 --> 17:55.559
Kodwa manje, njengoba ngishilo,
usembulekile, ngiyabonga kuNkulunkulu.

17:55.559 --> 18:06.588
Kodwa uma sekusunguliwe umbono wokuthi awekho
amaphutha, umbono owuhambelana ngokwemvelo namazwe agxile

18:06.588 --> 18:13.119
embonini futhi asekela imboni, kuba nzima kakhulu ukuwususa.

18:13.119 --> 18:17.119
Abantu bayaqhubeka bekungibuza, kodwa akukho lutho lapho.

18:17.119 --> 18:21.680
Ngempela, imithombo yezindaba ihlala ibika
okuthile okuhlukile ngezikhathi ezithile.

18:21.680 --> 18:34.079
Ngakho-ke, uma sithi kanjalo, lesi yisigaba esilandelayo lapho
isayensi ichazwa kabi futhi imiphumela iphathwa ngokungafanele.

18:34.079 --> 18:39.079
Futhi manje sizongena kancane
ngokujulile emlandweni waseJalimane nase-Austria.

18:39.079 --> 18:45.359
Ngoba kwakukhona ucwaningo oluxhaswe yizwe
laseYurophu, olubizwa ngokuthi i-Reflex Study.

18:45.359 --> 18:49.039
Futhi lapha, iphethini efanayo ingabonakala.

18:49.039 --> 18:57.279
Ososayensi nabacwaningi abangafanele kumele
balwe nabo. Noma badlalwe imidlalo yempi.

18:57.279 --> 19:02.880
Ngiphinde ngilungiselele udaba olufushane ngalolu daba ngawe.

19:02.880 --> 19:08.119
Ngeshwa, uProfesa Franz Adlkofer akasekho nathi.

19:08.119 --> 19:13.721
Kodwa indoda enkulu yocwaningo, eyathi empeleni
ekuqaleni, lapho sihlangana khona okokuqala, ukuthi

19:13.721 --> 19:16.720
wonke umuntu ongizungezile wathi akukho lutho lapho.

19:16.720 --> 19:19.359
Wabe esethi, kulungile, masiyibonise.

19:19.359 --> 19:23.599
Manje ake sibone ukuthi ngabe kukhona yini izinkinga zempilo.

19:23.599 --> 19:28.200
UProfesa Franz Adlkofer wayezoba isisulu
esilandelayo esidume kakhulu somdlalo wempi.

19:28.200 --> 19:32.984
Ngezinhlangano zocwaningo eziyishumi nambili
ezivela emazweni ayisikhombisa, wahambisa

19:32.984 --> 19:35.599
ucwaningo olubizwa nge-Reflex oluxhaswe yi-EU.

19:35.599 --> 19:41.784
Ithimba eliholwa nguProfesa Hugo Rüdiger liphinde
lehluleka ukuletha imiphumela eyamukelekayo embonini

19:41.784 --> 19:45.119
evela emalabhorethri eNyuvesi Yezokwelapha yaseVienna.

19:45.119 --> 19:53.640
Sibonise, ngokususelwa kudatha yokuphendula, ukuthi
amasimu kagesi-magnethi anamaza aphezulu angalimaza amagene.

19:53.640 --> 20:05.119
Asisekho siqinisekile ukuthi umonakalo ngeke wenzeke
ongabeka impilo yabasebenzisi befoni ephathekayo engcupheni.

20:05.119 --> 20:11.822
Okwamanje, asikwazi ukuphika ukuthi amathuba
okuthi ukwenzeka kwezithumba zobuchopho kuzokwanda

20:11.822 --> 20:15.279
kakhulu eminyakeni engu-15 kuya kwengu-20 ezayo.

20:15.279 --> 20:25.920
Masithathe ubufakazi bamaza kagesi-magnethi ngokungathi sína
manje, singalindi eminye iminyaka engu-40 kuze sibone okuthile.

20:25.920 --> 20:32.933
Inhlangano yomshwalense wezingozi i-AUVA eVienna yabuka
imiphumela yocwaningo lwe-Reflex ngokukhathazeka futhi

20:32.933 --> 20:36.759
yafuna ukuyala iMedUni Vienna ukuthi iphinde lolu cwaningo.

20:36.759 --> 20:41.000
Manje isu lomdlalo wempi lalidingeka ngokuphuthuma.

20:41.000 --> 20:46.690
Ngo-2008, iphephabhuku lezindaba elidumile
laseJalimane i-DER SPIEGEL lamsola uProfesa

20:46.690 --> 20:49.799
Rüdiger, osephumile emsebenzini, ngokufakelwa.

20:49.799 --> 20:55.400
Isithombe nesihloko kwakusikisela ukuthi uprofesa
wayenobudlelwano bothando nomsekeli we-labhorethri.

20:55.400 --> 21:00.558
Udaba lokukhohlisa olusolwayo lwembulwe
ngusosayensi wezinto eziphilayo ovela eBremen ekude, obhekwa

21:00.558 --> 21:05.720
njengomuntu osebenzisana kahle nomkhakha wezimboni.

21:05.720 --> 21:12.155
Ngokusho kwe-SPIEGEL, imiphumela yocwaningo, kuhlanganise
nokuphuka kwezigaxa ze-DNA, kwakuyinkohliso nje eyenziwe

21:12.155 --> 21:16.039
umsizi waselebhoratri owayemhlonipha kakhulu uprofesa wakhe.

21:16.039 --> 21:22.140
Ngobusuku obubodwa, ososayensi nomsebenzi wabo baphikiswa.

21:23.759 --> 21:28.559
Yebo, yilokho okwenza imidlalo yezimpi isebenze kahle kakhulu.

21:28.559 --> 21:32.200
Ngizothatha iVienna futhi, njengoba sinabavakashi base-Austria.

21:32.200 --> 21:42.079
Esilayidini esilandelayo, nginomhlohlotelo omncane
ovela endatshaneni emagazini wezepolitiki iProfil.

21:42.079 --> 21:44.720
Lona isibuko esincane, ngihlala ngithi.

21:44.720 --> 21:52.630
Futhi intatheli yesayensi uTina Goebel
wayecwaninge ngokujulile ngesigameko seReflex futhi

21:52.630 --> 21:57.200
wafinyelela ezinqolobaneni ezahlukile ngokuphelele.

21:57.200 --> 22:05.618
Ngakho-ke wathola ukuthi ososayensi lapha abazange
benze inkohliso, kodwa kwakucindezelwa abantu

22:05.618 --> 22:10.880
abangaphandle, isibonelo umsizi we-labhorethri njalo njalo.

22:10.880 --> 22:22.119
Ngakho-ke lokho kwakungungcoliswa ngemisebe,
umkhankaso ongcolile owaqalwa ngumlobhisti odumile waseBremen.

22:22.119 --> 22:25.599
Kuzovela futhi esimweni esihlukile.

22:25.599 --> 22:32.928
Lokhu kungcoliswa ngemisebe, engikubonile kuyathakazelisa
kakhulu esimweni somunye wabezindaba engisebenza naye,

22:32.928 --> 22:36.920
ngokwemvelo kuneminye imikhawulo maqondana nemiphumela yaso.

22:36.920 --> 22:41.000
Ngambuza ngalokho futhi.

22:41.000 --> 22:43.640
Ifilimu elandelayo, ngiyacela.

22:43.640 --> 22:50.440
Omunye umphumela ongathandeki wokudlala imidlalo
yezempi ngobuchule ongafanele ukunganakwa wukwesabisa.

22:50.440 --> 23:00.319
Ubani ongathanda ukulwa nomkhakha onamandla onke futhi oqinile
kwezezimali nje ngoba kutholakale ingozi engaba khona kwezempilo?

23:00.319 --> 23:07.695
Ngiyazi futhi abacwaningi ababebambe iqhaza kakhulu kulokhu
abathi abasafuni ukwenza ucwaningo olwengeziwe

23:07.695 --> 23:15.279
ngemisebe yocingo lweselula ngoba uma bethola ukuthi
kuyingozi empilweni, iqembu elinamandla lizobabhubhisa.

23:15.279 --> 23:22.079
Ngakho-ke ngempela kunokukhathazeka
kwabacwaningi abangasafuni ukuthinta lolu cwaningo.

23:22.079 --> 23:29.131
Lokhu sekuyindaba esishisayo ngoba besaba ukuthi
bazobhujiswa hhayi kuphela ngokwesayensi, kodwa

23:29.131 --> 23:33.160
nangokomuntu siqu kwezinye izimo, njengoba kwenzeka eVienna.

23:33.160 --> 23:40.759
Empeleni, iphethini ibonakala
ngokusobala kusukela kumemo ye-Wargame yango-1994.

23:40.759 --> 23:46.921
Bonke ososayensi abathola inkinga ngemisebe
ye-microwave evela kumafoni ethu weselula

23:46.921 --> 23:50.400
nama-smartphone kamuva nabo babhekana nenkinga.

23:50.400 --> 23:54.680
Amacebo okudlala izimpi asekhona nanamuhla.

23:54.680 --> 24:02.281
NaseVienna kusasele ukunambitheka okubi, nakuba umqali
wokukhohliswa okucatshangwayo manje esesolwayo

24:02.281 --> 24:09.279
enkantolo futhi umsebenzi wesayensi
wabacwaningi baseVienna usuqinisekisiwe emhlabeni wonke.

24:09.279 --> 24:16.576
Isigameko sokuphenya eVienna kwakuyimpendulo
evela kumuntu engingambiza ngokuthi

24:16.576 --> 24:21.319
ummeleli wezepolitiki waseJalimane. Wenze izinsolo.

24:21.319 --> 24:28.480
Okokuqala, kwavulwa impikiswano yezemfundo,
eyashintsha yaba yimpikiswano ejulile kakhulu, ngenhloso

24:28.480 --> 24:33.599
yokudicilela phansi nokunganaki eminye imiphumela yocwaningo.

24:33.599 --> 24:41.039
Emuva kweminyaka eyisikhombisa, ngingasho
ngenhliziyo ecacile ukuthi indoda yagwetshwa.

24:41.039 --> 24:46.799
Lokho kuwukudicilela phansi okunobuqili.
Izinsolo sezifakazelwe ukuthi azinaso isisekelo.

24:46.799 --> 24:58.000
Futhi kubo bonke ababe nesasele emqondweni wabo ukuthi kukhona
okungahambi kahle, manje singasho ukuthi konke kuhamba kahle.

24:58.000 --> 25:01.079
Sizoqhubeka nokubheka le datha.

25:01.079 --> 25:08.117
Sisanda kuqeda iphrojekthi yokulandela,
eyasivumela ukuthi siqinisekise futhi sandise

25:08.117 --> 25:11.839
okutholakele ephrojekthini yethu enkulu yokuqala.

25:11.839 --> 25:19.119
Akukhona nje ukuthi i-DNA ebucayi iphuka kwezinye izicubu.

25:19.119 --> 25:26.240
Namuhla, sesiyazi futhi ukuthi kungani kuphuka.
Singachaza indlela yamaseli esebenza ngemuva kwayo.

25:26.240 --> 25:36.039
Ngokombono wesayensi, lokhu kuwukutholwa
okubalulekile ekwethuleni amaqiniso ngendlela ekholisayo.

25:36.039 --> 25:44.081
Ukudlala izimpi e-Austria kubonakala kusho nokuhumusha kabi
nokugoba amaqiniso, njengalokhu okwenzeke

25:44.081 --> 25:52.640
ocwaningweni lwe-AUVA oluholwa nguProfesa Mosgöller
ngenhlangano yelobhi yezimboni i-FMK evela eVienna.

25:52.640 --> 25:58.801
Lolu hlelo lokuhumusha kabi ngenhloso luvame ukuthathwa kube
sezingeni eliphezulu kakhulu, isibonelo lapho izindaba

25:58.801 --> 26:04.372
ezingamanga zishicilelwa emagazini wezokwelapha
wase-Austria i-Ärzteblatt, okuthi kuphela lapho kubhekwa

26:04.372 --> 26:07.640
ngokucophelela kuvela ukuthi kuyikukhangiso okukhokhelwayo.

26:07.640 --> 26:12.299
Kodwa izinto ziyaqala ukuqinisa
kancane kancane kubaculi bokudlala ngabanye.

26:13.960 --> 26:16.460
Yebo!

26:23.240 --> 26:30.342
Yebo, yebo, lezo yizinto ozibona kuphela uma ubuka
kabili, futhi umthengi ojwayelekile akazi nokuthi

26:30.342 --> 26:34.319
kungase kube nezikhangiso ezikhokhelwayo ngemuva kwazo.

26:34.319 --> 26:39.599
Kodwa lawa ngamathuluzi
esisebenza nawo. Lena yinsalela yomsakazo.

26:39.599 --> 26:55.061
Futhi manje kwakukhona enye into eyayiyinkimbinkimbi, okungukuthi
i-IARC (Inhlangano Yomhlaba Wonke Yezokucwaninga

26:55.061 --> 27:08.759
Ngomdlavuza), engaphansi kwe-WHO, esekwe eLyon,
yahlela lokhu njenge-carcinogen yohlobo 2b ngo-2011.

27:08.759 --> 27:20.414
Lesi sigaba naseshicilelwa obala, futhi ngokungahleliwe, indoda
eyabangela isigameko se-Vienna ayizange yamukelwe ekhomitini

27:20.414 --> 27:25.960
yochwepheshe ngenxa yokuxhumana kwayo okusondele embonini.

27:25.960 --> 27:28.599
Futhi waze waveza intukuthelo yakhe ngalokho obala.

27:28.599 --> 27:36.246
Futhi imboni ngokwemvelo izama ukunciphisa ukubaluleka
kwalolu hlelo lokuhlukanisa, kodwa kamuva kwashicilelwa izifundo

27:36.246 --> 27:42.599
ezengeziwe ezaqinisekisa ukungabaza ngengozi yokuba nomdlavuza.

27:42.599 --> 27:48.822
Lokhu kwaqinisekiswa ngocwaningo
oluhambisanayo ezimbili kanye nocwaningo olukhulu

27:48.822 --> 27:53.720
ezimbili, olulodwa eMelika nolunye eBologna, e-Italy.

27:53.720 --> 28:04.168
Futhi ividiyo elandelayo engiyikhethele nina, ukuze
konke kube sobala kancane, ichaza ucwaningo nokuthi

28:04.168 --> 28:11.720
kuphikiswa kanjani. Ngakho-ke, ngiyacela nijabulele le vidiyo.

28:11.720 --> 28:18.715
Kwaphinde kwaba iphephabhuku lezohwebo iMicrowave News elaba
yilowo wokuqala ukubika ngocwaningo lwe-NTP futhi

28:18.715 --> 28:25.519
lakhumbuza abafundi ukuthi ukuqhekeka kwemicu ye-DNA
sekwatholakala eminyakeni engaphezu kwengu-20 edlule.

28:25.519 --> 28:35.400
Omunye wabahleli bocwaningo be-NTP ukhipha
isexwayiso esiphuthumayo futhi ubiza izinyathelo ezisheshayo.

28:35.400 --> 28:41.356
Ngenxa yokusetshenziswa kabanzi kwamafoni
eselula, ngisho nengozi encane eyandisiwe ingaba

28:41.356 --> 28:44.599
nemiphumela emibi kakhulu empilweni yomphakathi.

28:44.599 --> 28:50.125
Okwamanje, iziphathimandla zezempilo zikahulumeni
kufanele zikhuthaze izinyathelo zokuvimbela,

28:50.125 --> 28:53.359
ikakhulukazi ezinganeni nasemakhosikazini abakhulelwe.

28:53.359 --> 29:02.799
Ingozi ingaba phezulu ezinganeni ngenxa yokungena
okukhulu nokuzwela okwengeziwe kobuchopho obusathuthuka.

29:02.799 --> 29:05.039
Yiziphi izifundo esingazifunda?

29:05.039 --> 29:11.345
Asisafanele sicabange ukuthi noma yiziphi izobuchwepheshe
ezingenantambo zamanje noma ezizayo,

29:11.345 --> 29:19.180
kuhlanganise ne-5G, ziphephile ngaphandle kokuhlolwa
okufanele. Ukungazihloli kungabi ngokwezimiso.

29:21.000 --> 29:29.300
Ngaleso sikhathi cishe njengocwaningo lwe-NTP, kwenziwa ucwaningo
lwesikhathi eside ngama-rat nama-mouse eBologna, e-Italy, olwaqala

29:29.300 --> 29:37.160
ngo-2005, olunikeze izimpawu ezikhulu zokuthuthukiswa kwamathumba
angavamile ngenxa yokukhishwa kwemisebe yocingo lweselula.

29:37.160 --> 29:42.799
Njengoba bekulindelekile, zombili
izifundo manje sezibhekene nokugxekwa okukhulu.

29:42.799 --> 29:50.359
Iqembu eliphemayo i-ICNIRP liyaphinda lizama
ukwehlisa imiphumela, lithi ihlelwe ngokuhlanganyela.

29:50.359 --> 29:56.140
Inhloko yocwaningo lwase-Italy ibona umdlalo wempi kanje:

29:58.680 --> 30:06.599
Okuphela kwento esiyabelana ngayo ukuthi
izifundo zizimele. Futhi lokho kubaluleke kakhulu.

30:06.599 --> 30:12.359
Sithole imiphumela efanayo. Futhi ngithi, hhayi ngengozi.

30:12.359 --> 30:22.240
Futhi basisola ngokushicilela imiphumela
engase ibeke engcupheni ukuzinza komphakathi wethu.

30:22.240 --> 30:26.319
Siyajabula kakhulu ukuba nalezi zisetshenziswa zonke.

30:26.319 --> 30:30.799
Manje-ke sisakaza ukwesaba phakathi kwabantu?

30:30.799 --> 30:34.000
Cha, asifuni ukusabalalisa ukwesaba.

30:34.000 --> 30:40.640
Ngifuna ukukhuthaza imboni ukuthi isebenzele umphakathi.

30:40.640 --> 30:46.920
Ngoba ngokuvamile thina abathengi sisebenzela umphakathi.

30:46.920 --> 30:49.920
Futhi ngifuna ukushintsha le ndlela yokucabanga.

30:49.920 --> 30:55.200
Kodwa umthwalo wemfanelo walolu shintsho awukho kimi.

30:55.200 --> 31:06.378
Uma kwenzeka ukuthi izivivinyo zezilwane nazo zikhombisa izimpawu
ezicacile, njengoba kubonakala ngokwemibiko yokuqala,

31:06.378 --> 31:18.480
khona-ke akukho enye inketho ngaphandle kokuyibeka eQenjini 1.
Ngaphandle kwalokho, lokhu kuzophikisana nezimfuneko ze-IHC .

31:18.480 --> 31:29.680
Ngaphansi kwalezi zimo, ukubekwa eQenjini 1, okusho ukuthi
kuyingozi ekubangeleni umdlavuza kubantu, ngeke kugwemeke.

31:29.680 --> 31:40.559
Yebo, yilokho umbono wochwepheshe. Futhi ngemuva kwezithombe,
kukhona nezinye izifundo eziya ngokuya zisekela lo mbono.

31:40.559 --> 31:46.039
Umbuzo uwukuthi, thina njengabathengi sizobhekana nakho kanjani?

31:46.039 --> 31:50.119
Siyazi yini ukuthi lezi zifundo zithi ini?

31:50.119 --> 31:54.200
Cha, imidiya nayo idlala indima enkulu lapha.

31:54.200 --> 32:01.930
Sinesimo esibalulekile sokudlala imidlalo emibili
embonini, njengasemkhakheni wami wezokuxhumana

32:01.930 --> 32:06.359
ngocingo lweselula, njengoba kwenzeka nge-coronavirus.

32:06.359 --> 32:13.744
Ngingathi amafayela e-RKI ayinto eyodwa, kodwa iHhovisi
Likazwelonke Lokuvikela Ekuthelelekeni Ngemisebe

32:13.744 --> 32:21.839
lifana kakhulu ne-RKI, ngoba lifihla izinto – futhi
livikela imisebe, kodwa ngeshwa alivikeli abathengi!

32:21.839 --> 32:32.175
Futhi manje sisanda kuzwa ukuthi i-ICNIRP, iKomishana Yamazwe
Ngamazwe Yokuvikelwa Ekukhanyeni Okungeyona Eyama-Ionising,

32:32.175 --> 32:38.239
empeleni iyinhlangano okumele iqinisekise
ukuthi ukuvikelwa ekukhanyeni

32:38.239 --> 32:43.279
kwama-radiation kwabathengi kusebenza emhlabeni jikelele.

32:43.279 --> 32:49.103
I-ICNIRP isekelwe kuphi? Isisekelwe eHhovisi
Likazwelonke Lokuvikela Ekukhanyeni eMunich

32:49.103 --> 32:52.279
futhi ixhaswa ngabakhokhi bentela baseJalimane.

32:52.279 --> 33:00.839
Baphinde bathole i-secretariat khona mahhala,
futhi kuyinhlangano yelobhi yamahhala, masithi.

33:00.839 --> 33:07.559
Lokhu sekuchazwe ngokusobala kulo mbiko
ngamalungu amabili ePhalamende laseYurophu.

33:07.559 --> 33:13.400
Omunye nguMichèle Rivasi, esizofika kuye kamuva.

33:13.400 --> 33:21.832
Kanti omunye unguprofesa waseJalimane wefiziksi, uProfesa Klaus
Buchner. Bahlanganisa lolu lwazi futhi bakwazi ukuthola

33:21.832 --> 33:28.564
ukungqubuzana kwezintshisekelo phakathi cishe
kwazo zonke izilungu zale komidi, iKomidi Yamazwe

33:28.564 --> 33:32.319
Ngamazwe Yokuvikelwa Ekukhanyeni Kwezima-radiation.

33:32.319 --> 33:41.440
Futhi yilokho ngqo inkinga: ezikhundleni ezibalulekile
kunabantu abavikela imboni kunokuba bavikele abathengi.

33:41.440 --> 33:49.799
Futhi yilokho okuyimpande yezinkinga zethu. Futhi
yingakho akekho phakathi kwethu owaziswe kahle.

33:49.799 --> 33:58.400
Futhi yingakho kubaluleke kakhulu ukuthi kube
nezinhlangano ezifana nale kanye namathuba okuveza iqiniso.

33:58.400 --> 34:07.819
Ngoba akukho enye indlela. Sidinga
ngempela umbono omusha ngokuphelele ngamaqiniso.

34:15.800 --> 34:18.440
Futhi njengoba ngishilo, empeleni
kuya kuba nokucindezela okwengeziwe.

34:18.440 --> 34:23.360
Islayidi elilandelayo yi-okubizwa ngokuthi ucwaningo lwe-STOA.

34:23.360 --> 34:34.153
Lokhu kwakuyisicelo esenziwe nguDkt. Fiorella Belpoggi wase-Italy
ngoba ucwaningo lwakhe eRamazzini Institute lubonisa izinga

34:34.153 --> 34:43.565
eliphezulu lobuchwepheshe, olubuye lufunwe kaningi
e-United States njengofakazi obalulekile kwezinye izindawo

34:43.565 --> 34:48.400
ezahlukahlukene eziphathelene nokubangelwa komdlavuza.

34:48.400 --> 34:54.840
Ungathi ungowokuqala emhlabeni emkhakheni wocwaningo lomdlavuza.

34:54.840 --> 35:04.199
Futhi ngenxa yalokho, iPhalamende laseYurophu
liyalela ukuthi enze okubizwa ngokuthi ucwaningo lwe-STOA.

35:04.199 --> 35:10.719
Lena iPhaneli Yekusasa Lesayensi Nobuchwepheshe.

35:10.719 --> 35:15.599
Singakubiza lokhu ngokuthi ukuhlolwa kobuchwepheshe.

35:15.599 --> 35:19.360
Futhi imiphumela yalezi zindaba ibe yini?

35:19.360 --> 35:28.519
Ngiphinde ngifune ukuphakamisa isisho esifushane,
ngoba i-5G empeleni, uma ungathanda, iyinqhwebu.

35:28.519 --> 35:35.679
Futhi lokho empeleni kuhle esimweni esibucayi sefoni ephathekayo,
ngoba sebedlulele kancane ezinyathelweni nasembonweni.

35:35.679 --> 35:47.146
Kodwa imiphumela ayizange iqale nge-5G. Kodwa
mhlawumbe ngingafingqa ngokushesha amaphuzu ayinhloko ngomlomo

35:47.146 --> 35:52.880
ngaphambi kokuvumela uProfesa Paul enze isitatimende.

35:52.880 --> 36:05.480
Bahlola izifundo ezingama-800 ezikhona futhi bathi,
"Misa ngokushesha ukunwetshwa, fundisa umphakathi."

36:05.480 --> 36:11.239
Futhi ngisho, ingabe sesikufundile
lokhu kunoma kuphi? Cha ngempela.

36:11.239 --> 36:16.840
Kodwa lezi ngempela izinyathelo ezingaba
yimpumelelo enkulu ekuvikeleni abathengi.

36:16.840 --> 36:19.440
Futhi zifihlwa ngaphansi kwekhaphethi.

36:19.440 --> 36:23.199
Futhi yilokho ngqo umphumela womdlalo wempi.

36:23.199 --> 36:31.639
Futhi ngalolu daba, ngaphinde ngalalela umcwaningi
wezokwelapha waseMelika uProfesa Paul, onolwazi olunzulu.

36:31.639 --> 36:36.940
Ngifuna ukudlala lokho okulandelayo.

36:40.159 --> 36:48.604
Kumele siphinde sicubungule yonke le ndaba ngokubheka
okutholakele kwethu, okungukuthi amagagasi erediyo angaba

36:48.604 --> 36:57.961
nomthelela omkhulu ebuchosheni nasohlelweni lwezinzwa, angalimaza
i-DNA yamaseli ethu, abangele ukucindezeleka kwe-oksijini

36:57.961 --> 37:04.275
okuhlotshaniswa nezifo eziningi ezingapheli,
avuse izimpendulo zamahomoni futhi abe

37:04.275 --> 37:10.719
nemiphumela ekuzaleni, okungaholela ekonakaleni okukhulu.

37:10.719 --> 37:16.320
Futhi ukuqagela kwami ukuthi i-5G izokwenza
zonke lezi zimphumela zibe zimbi kakhulu.

37:16.320 --> 37:21.519
Futhi-ke kunomdlavuza, okuyinkinga enkulu impela.

37:21.519 --> 37:29.038
Uma ubheka yonke imininingwane, i-5G iyethusa kakhulu. Manje,
njengoba kungenzeka wazi, uhlelo lokufaka izigidi

37:29.038 --> 37:35.880
zalezi zitebhisi ezintsha ngaphandle kokwenza noma
yimuphi ukuhlolwa kokuphepha kwezinto eziphilayo.

37:35.880 --> 37:39.619
Futhi lokho kuyahlanya ngokuphelele.

37:42.760 --> 37:54.719
Yebo, ikakhulukazi ngenxa yocwaningo oluhlala lukhombisa
amaphethini afanayo, ngakho-ke ngacabanga nangokuthi singenzeni.

37:54.719 --> 37:59.440
Ngakho mhlawumbe singakwazi
ukwenza okuthile ngezindlela zomthetho?

37:59.440 --> 38:04.768
Futhi ngingakutshela ukuthi eMelika
kunamacala abizwa ngokuthi yizimfantu zobuchopho,

38:04.768 --> 38:07.840
azongena eminyakeni yazo engu-25 ngonyaka ozayo.

38:07.840 --> 38:10.159
Kuyinto efana neTobacco Road.

38:10.159 --> 38:14.320
Ngakho-ke lokho esakuzwa ngetabaku, sikuzwa lapha.

38:14.320 --> 38:20.239
Kuhlala kunabahluleli abasha; abahluleli bayashintshwa.

38:20.239 --> 38:24.320
Kukhona labo ababhekwa njengabanobandlululo.

38:24.320 --> 38:30.639
Bese kuzoba neminye amakhasi ayi-10
000 amasha omahluleli omusha embonini.

38:30.639 --> 38:36.800
Imboni iqashe izinkampani zomthetho ezingama-40 ukuze izivikele.

38:36.800 --> 38:43.960
Futhi manje isingena eminyakeni yayo engu-25,
ngakho kuwumkhosi wokugubha. Futhi lokho kumangalisayo.

38:43.960 --> 38:48.719
Sidinga ngempela ukuhlela ukuvikelwa
kwabathengi ngendlela ehlukile ngokuphelele.

38:48.719 --> 38:57.000
Futhi lapha sinayo iphakethe elifanayo
futhi, eyayibonakala naku-WHO kwezinye izethulo.

38:57.000 --> 39:01.159
Abathengi, masithi, bayahudulwa.

39:01.159 --> 39:04.119
Futhi lokhu akukwazi ukuqhubeka.

39:04.119 --> 39:08.920
Yingakho bengicabanga, ndawonye nabantu abacabanga
ngokufanayo, ukuthi singathatha yini izinyathelo zomthetho.

39:08.920 --> 39:14.119
Kwathi-ke saqasha ucwaningo lwezokuxhumana ngocingo lweselula.

39:14.119 --> 39:25.639
Empeleni siphumelele ukuqoqela imali yokuhlanganisa
abantu abahamba phambili abanamakhono kulezi zinto.

39:25.639 --> 39:30.960
Futhi saqalisa ucwaningo olubizwa ngokuthi ATHEM-3.

39:30.960 --> 39:35.480
Futhi mhlawumbe ngingafunda ngokushesha imiphumela.

39:35.480 --> 39:46.079
Sahlola abantu abahlala eduze kwesiteshi
esiyinhloko somakhalekhukhwini nabahlala ebangeni elide.

39:46.079 --> 39:51.719
Ngabe kunomehluko? Futhi uma kunjalo,
yiziphi imiphumela yalo mngcipheko wezempilo?

39:51.719 --> 39:55.360
Bengingathanda ukufunda kafushane imizuzu:

39:55.360 --> 40:02.526
Zombili izinhlobo zocwaningo zibonise umehluko obalulekile
phakathi kwabantu ababebhekene namazinga aphezulu

40:02.526 --> 40:09.559
noma aphansi kakhulu okukhishwa kukagesi okuvela
kuma-antenna asebenza kule ndawo. Ngakho-ke kunomehluko.

40:09.559 --> 40:18.360
Ukuhlaziywa kokuguquguquka kwesilinganiso sokushaya kwenhliziyo
kunikeze ubufakazi bokuthi akukho mehluko ophathelene nokuchayeka

40:18.360 --> 40:25.387
ongalinganiswa phakathi nosuku, kodwa ukuchayeka okukhulu noma
okuqhubekayo kwemikhakha kagesi-magnethi

40:25.387 --> 40:33.519
ngesikhathi sokuphumula ebusuku kunciphisa umsebenzi
wokuvuselela wokulala – yilokho esisanda kukuzwa ku-Ivo.

40:33.519 --> 40:43.682
Ukuhlaziywa kwamachromosome ezibonelo zegazi kunikeze ubufakazi
bokuthi ukuchayeka kubangela umonakalo we-DNA, okuholela

40:43.682 --> 40:49.239
ekuqoqekeni komonakalo wamachromosome eminyakeni eminingi.

40:49.239 --> 40:56.934
Amaqembu ocwaningo womabili athole ubudlelwano obubalulekile
ngokwezibalo phakathi kwemiphumela emibi yomzimba nokuchayeka

40:56.934 --> 41:02.485
emikhakheni yangaphandle yamandla kagesi kanye
nezindunduma eziphindaphindayo eziphakeme

41:02.485 --> 41:05.639
ezivela eziteshini zesisekelo zocingo lweselula.

41:05.639 --> 41:14.199
Futhi zitshalwa ngokunganaki emaphandleni, nakuba sinemiphumela
ecacile lapha, esivele yashicilelwa emhlabeni wonke.

41:14.199 --> 41:20.835
Futhi sifuna ukubhekana nakho ngqo. Ngeshwa,
njengoba inhlanhla ingathandanga, ummeli wethu, umholi

41:20.835 --> 41:24.320
wethu, uchwepheshe wethu wezomthetho ugula kakhulu.

41:24.320 --> 41:27.320
Futhi njengamanje sifuna ithimba lezomthetho.

41:27.320 --> 41:32.599
Ake sibone ukuthi singakwazi kangakanani
mhlawumbe nokuhlela lokhu neSwitzerland nokunye.

41:32.599 --> 41:40.659
Ngakho-ke kunezinketho eziningi. Futhi
sidinga ushintsho lwepharadigimu lapha futhi.

41:50.480 --> 41:53.440
Bese kwenzeka olunye udaba lomuntu siqu.

41:53.440 --> 41:58.079
Ngokwalesi sikhathi, ngisaphila kahle, ngicabanga.

41:58.079 --> 42:07.400
Angikakayigcwalisi ngokuphelele ifilimu yami yakamuva ngesikhathi
ngacelwa ukuyibonisa ePhalamende laseYurophu eBrussels.

42:07.400 --> 42:10.199
Mhlawumbe wayeseqedile cishe amaphesenti angama-80.

42:10.199 --> 42:18.072
Futhi kule filimu, sasibonile ngqo laba bantu engibakhulume
ngabo, kuhlanganisa uMichèle Rivasi noKlaus

42:18.072 --> 42:26.480
Buchner, abavele bathola lezi zindaba ze-ICNIRP, kanye
nobungane bemboni kwezinhlangano okufanele zisivikele.

42:26.480 --> 42:32.412
Besinengcweti yefiziksi ye-quantum lapha
eyarekhoda ezinye izindlela kwezobuchwepheshe,

42:32.412 --> 42:35.480
ikakhulukazi kwezobuchwepheshe bokukhanyisa.

42:35.480 --> 42:41.800
Ngakho-ke sasimenyiwe ukuba sibe
yingxenye yengxoxo ePhalamende laseYurophu.

42:41.800 --> 42:46.599
Awufanele wenze lokho – ifilimu ayikakayinqamuki – kodwa
ngacabanga, kulungile, lokhu kuwudumo olukhulu kangaka.

42:46.599 --> 42:53.159
Kwakugcwele amaphesenti angama-80. Futhi
lokho kwakusivele kumangalisile kakhulu.

42:53.159 --> 42:59.639
Yebo, futhi emasontweni amabili kamuva,
u-MEP waseFrance uMichèle Rivasi washona.

42:59.639 --> 43:05.000
Inokunambitheka okubabayo ngemva kokugwinya, kodwa kunjalo nje.

43:05.000 --> 43:13.199
Kwathi-ke iWargaming yaphenduka yamelana nami, hhayi evela
emkhakheni wezepolitiki, kodwa evela phakathi kwamalungu ayo.

43:13.199 --> 43:20.257
Izinhlangano ezibizwa ngokuthi zokuvikela abathengi,
empeleni ezigxeka ukuxhumana ngocingo lweselula,

43:20.257 --> 43:24.519
zithole ukuthi ifilimu entsha kaScheidsteger yayisendleleni.

43:24.519 --> 43:32.000
Futhi uScheidsteger akazange asicabangele
njengenhlangano evikela abathengi, okungamukeleki ngempela.

43:32.000 --> 43:36.000
Ngakho-ke ukuzigqaja nezinye izinto nazo zidlala indima, ngeshwa.

43:36.000 --> 43:43.457
Kwabe sekufika ukugxekwa okuvela phakathi kwethu,
okuthi, yebo, sasikaze sibone ifilimu yokukhangisa

43:43.457 --> 43:47.559
kaScheidsteger yenkampani yezobuchwepheshe eRosenheim.

43:47.559 --> 43:51.400
Futhi cishe ixhaswe yibo noma yini engajwayelekile enjalo.

43:51.400 --> 44:03.360
Hhayi-ke, ngihlale ngivuma ukuthi, njengomqambi wefilimu, angibeki
igama lami ezintweni ezingase zisetshenziswe ngokumelene nami.

44:03.360 --> 44:15.320
Kodwa-ke, bazame ukungihlazisa futhi bazama
ukuvimba ukuqedwa kwefilimu esekelwe ezinikelo.

44:15.320 --> 44:21.760
Bese ngabuka futhi le filimu eZurich, eSwitzerland.

44:21.760 --> 44:28.035
Futhi nganginenhlanhla enkulu, ngiyavuma,
ukuthi izinhlangano zaseSwitzerland zazikhona lapha,

44:28.035 --> 44:31.239
ezangitshela, "Hawu, lokhu kubaluleke kakhulu."

44:31.239 --> 44:35.639
Futhi njengamanje senza okuthile
mayelana nezigxobo zocingo lweselula lapha.

44:35.639 --> 44:39.119
Labo yizindoda ezimbili ezangisondela.

44:39.119 --> 44:46.719
Okokuqala, kunenhlangano "WIR" noDaniel
Laubscher, umhleli wendawo onolwazi olunzulu.

44:46.719 --> 44:50.920
Futhi njengamanje bayalwa nalezi zakhiwo ze-antenna enkantolo.

44:50.920 --> 44:57.599
Bathi, hhayi-ke, masenze okuthile
ndawonye, ngoba nathi sisondelene.

44:57.599 --> 45:07.079
Futhi kumele ngisho, ngempela, kamuva sabamba umbukiso
wokuqala wefilimu ethi "The Digital Dilemma" eSwitzerland.

45:07.079 --> 45:11.199
Sahlela lokhu cishe ngonyaka owedlule.

45:11.199 --> 45:17.519
Futhi abangane baseSwitzerland abakhona lapho, angikaze
ngibone okufana nakho ngaphambili, bahlele ngempela okuthile.

45:17.519 --> 45:20.599
Manje sesinezinguqulo zolimi ezine.

45:20.599 --> 45:27.159
Futhi ungabuka ifilimu mahhala kuwebhusayithi
ngesiFulentshi, ngesiNgisi, ngesiTaliana nangesiJalimane.

45:27.159 --> 45:30.159
Lena ifilimu yedokhumentari yemizuzu engu-90.

45:30.159 --> 45:41.119
Kuyamangalisa nje ukuthi umoya wakudala
weNhlangano YaseSwitzerland usazwakala, ngokuthi.

45:41.119 --> 45:46.619
Akuyona nathi, futhi manje kakhulu
kunanini! Ngokuvumelana nje nesiqubulo.

45:53.400 --> 45:57.079
Yebo, kwabe sekuza okusha okungimangazayo kimi.

45:57.079 --> 46:02.944
Ngemva kokuba sengingummeleli wenkampani
yezobuchwepheshe futhi-ke ngabe sengisasaza ukwesaba –

46:02.944 --> 46:06.199
okungakholakali – kwavela okusha okumangazayo okulandelayo:

46:06.199 --> 46:08.960
Manje ngikhona namaNazi.

46:08.960 --> 46:10.840
Ngempela.

46:10.840 --> 46:18.239
Yebo, wamukelekile eklabhu.
Akukholakali, kodwa kuvela phakathi kwethu. Yebo.

46:18.239 --> 46:20.280
Futhi lokho empeleni kuyahlazisa kakhulu.

46:20.280 --> 46:24.599
Futhi yilapho okufanele ngempela sizame khona ukubambisana.

46:24.599 --> 46:33.119
Ngakho-ke, futhi, ngiyabonga kakhulu
kubahleli, emndenini, emndenini nabangane.

46:33.119 --> 46:39.019
Futhi ngithemba ukuthi ukwazile
ukuthola okuthile emsebenzini wami.

46:42.159 --> 46:46.139
Ngiyabonga kakhulu – ngiyabonga kakhulu.

46:50.000 --> 46:54.920
– Ngiyabonga kakhulu! Manje ngizophinda isicelo lapha.

46:54.920 --> 46:59.559
Futhi hhayi kuphela kwamaSwisi, kodwa kusuka
eNhlanganweni yamaSwisi kuya emhlabeni wonke!

46:59.559 --> 47:11.119
Ngiyanxusa nina, abameli, abahluleli,
abamangaleli, nonke nifuna iqiniso, xhasani lo muntu mahhala!

47:11.119 --> 47:13.559
Konke okubona lapha kwenziwa ngokuzithandela.

47:13.559 --> 47:16.760
Lokho kusho izinkulungwane zabantu abasebenza emini.

47:16.760 --> 47:24.519
Futhi kusihlwa, sikhiqiza lezi zinhlelo, lolu
lwazi, ngesikhathi sethu sokuphumula, eholidini.

47:24.519 --> 47:29.000
Lokho kubiza imali engenamkhawulo,
yebo. Imali engenamkhawulo, ifilimu enjalo.

47:29.000 --> 47:31.840
Lobu buchwepheshe abunakulinganiswa.

47:31.840 --> 47:38.595
Ngiyanxusa nina, abameli; ngaphezu kwakho konke, manje
nisemgqeni wokuqala – niyabizwa ukuba nigcwalise igebe.

47:38.595 --> 47:42.280
Akusona thina abantu abangochwepheshe; konke kuncike kithi.

47:42.280 --> 47:49.119
... Qhubeka usebenza noMnu Brunner
naye, futhi ubasebenzele mahhala.

47:49.119 --> 47:53.800
Yenza konke ongakwenza ukuze kuqinisekiswe ukuthi kuphumelela.

47:53.800 --> 48:00.380
Ngikufisela konke okuhle. Futhi bukela
lezi zifilimu, bukela lezi zifilimu!

48:04.840 --> 48:09.935
Ukukhishwa kwemisebe kwefoni ephathekayo
ne-Wi-Fi kubi kubantu, ezilwaneni

48:09.935 --> 48:13.719
nasemvelweni. Sidinga izindawo ezingenamisebe! ASZA.org

48:13.719 --> 48:23.023
Manje ngithanda ukudonsa ukunaka kwenu kafushane kule filimu
ngesihloko esifanayo, esisakazwa namuhla

48:23.023 --> 48:32.880
ku-kla.TV. Iye yakhiwa ngezilimi eziningi futhi
iyidokhumentari ekhathazayo kakhulu mayelana ne-Stockholm.

48:32.880 --> 48:45.119
I-Stockholm ingumholi ku-5G futhi ibhekwa njengedolobha
elinokuhlangenwe nakho kwe-5G okuhle kakhulu eYurophu.

48:45.119 --> 48:53.059
Kodwa kule dokhumentari, abantu bathi amazwi abo,
futhi ngingakutshela ukuthi kuyisithombe sokwesabeka.

48:55.079 --> 49:04.800
Kwakuyinhlungu enkulu engake ngazizwa ngaphambili empilweni
yami. Kwakuyinhlungu enamandla kakhulu engake ngazizwa.

49:04.800 --> 49:11.840
Futhi lokho kwenzeka izikhathi
eziningana. Ngacabanga ukuthi ngizofa.

49:11.840 --> 49:21.679
Ngakho-ke ngabona izixhumi ngabona ukuthi kukhona okungahambi
kahle ku-antenna. Lokhu kuyingozi. Kufanele ngiphume lapha.

49:21.679 --> 49:26.639
Yebo, abantu lapha bagula phakathi nezinsuku ezimbalwa. Ukushaya
kwenhliziyo ngokushesha, izinhlungu

49:26.639 --> 49:31.400
zekhanda, izinkinga zokulala, ukukhathala okukhulu,
ukulahlekelwa inkumbulo yesikhashana, njll.

49:31.400 --> 49:39.480
Sizwe konke, kuhlanganise noMnu. Scheidsteger.
Futhi kuwukukhala nje okucela usizo okuvela eSweden.

49:39.480 --> 49:47.837
Futhi manje, ngifisa ukubuyela emuva kancane
ekuqaleni kwale ngqungquthela, ngoba lapha

49:47.837 --> 49:52.159
wonke umuntu angafaka ingxenye yakhe encane.

49:52.159 --> 49:59.280
Futhi ndawonye, noma yini iyenzeka. Lokhu kusho ukuthi
singakwazi futhi ukusabalalisa lo mkhuleko wosizo, isibonelo.

49:59.280 --> 50:06.848
Noma usabalalise amafilimu kaMnu. Scheidsteger, ngoba
abantu balwa ngezimpilo zabo lapha. Kumele baphunyuke

50:06.848 --> 50:10.880
emakhaya abo ngenxa yokukhishwa kwezintuthu ezibulalayo.

50:10.880 --> 50:16.809
Futhi ngithi into efanayo izosenzeka kithi uma
singayeki lobu buhlanya. Yingakho ngiyacela nonke nisize

50:16.809 --> 50:20.320
ukusabalalisa izindaba ngalezi zidokhumentari ezibalulekile.

50:20.320 --> 50:25.400
Futhi ngithanda ukukugcizelela lokho futhi.
Ubaba wathi ngaphambilini, konke kungokuzithandela.

50:25.400 --> 50:31.703
Senza konke lokhu ngesikhathi sethu sokuphumula. Ngithanda
ukumema nonke, izivakashi zethu, ngisho nalabo kini abangase babe

50:31.703 --> 50:35.516
lapha okokuqala, ukuba nihlanganyele
nathi. Isibonelo, ngoLwesithathu ozayo

50:35.516 --> 50:38.159
sizophinde sinikeze imisebenzi yokwenza ngezandla.

50:38.159 --> 50:43.164
Ungahlanganyela ku-inthanethi, kungakhathaliseki
ukuthi uphi. Ungasiza. Iqembu elilodwa,

50:43.164 --> 50:46.519
isibonelo, lizokwaba lolu hlelo lwe-dokhumentari ndawonye.

50:46.519 --> 50:54.679
Siyawathumela kubantu abahlukahlukene. Sinezindlela
zethu. Senza konke esingakwenza ngoba kucenzwa kakhulu.

50:54.679 --> 51:01.480
Kodwa sizophinde sivikele imithombo, ngoba imithombo iyanyamalala
njalo. Sizocwaninga ndawonye. Kunezinhlangano ezahlukene.

51:01.480 --> 51:09.679
Ungathola okwengeziwe
ku-www.kla.tv/mitwirken. Lapha ungabona amaqembu ahlukene.

51:09.679 --> 51:18.035
Zizwe ukhululekile ukubhala phansi i-www.kla.tv/mitwirken
bese uthola ithuba lokunikela olikuthandayo futhi elikhangayo

51:18.035 --> 51:22.599
kuwe. Ungaxoxa futhi nomuntu wakho oxhumana naye e-AZK ngalokhu.

51:22.599 --> 51:29.599
Bangase futhi basebenze njengabameli. Futhi
wonke umuntu angasiza ngokunikela okuncane.

51:29.599 --> 51:34.440
Futhi uma ubhalisa lapha, uzomenywa futhi uthole imininingwane.

51:34.440 --> 51:39.639
Abantu abavela e-Afrika nabo bayabamba iqhaza. Akubalulekile
ukuthi bavela emazweni maphi noma balokhu bekhuluma ulimi luni.

51:39.639 --> 51:44.679
Ngicabanga ukuthi kwakukhona abantu cishe
abangama-20 lapha abavela e-Afrika, ezindaweni ezahlukene.

51:44.679 --> 51:49.920
Ngithi, amaqembu obuholi abheke ngabomvu
ukukubona. Sibheke ngabomvu usizo lwakho.

51:49.920 --> 51:56.480
Ngakho-ke singenza nje okuthile okusebenzayo ukuze silwe
nalezi zidakamizwa. Sesizwile futhi: lezi zidakamizwa ezinzima.

51:56.480 --> 52:00.989
Ngizosheshisa ukudlulisa izinsuku zokuhlanganiswa
kwabanezinikelo okulandelayo, ngoba besihlela lezi

52:00.989 --> 52:03.559
zinhlangano njalo emasontweni amabili kulo lonke ihlobo.

52:03.559 --> 52:10.027
Kube kanye ngomhlaka 30 Julayi ngo-7 ebusuku, ngoLwesithathu;
bese kwenzeka kanye njalo emasontweni amabili kamuva, ngomhlaka

52:10.027 --> 52:13.039
14 Agasti ngo-7 ebusuku kanye ngomhlaka 27 Agasti ngo-7 ebusuku.

52:13.039 --> 52:15.760
Sibheke ngabomvu ukukubona!
