Кийинки презентацияда тажрыйбалуу юрист доктор Михаэль Бруннер көтөргөн тынчсыздандырарлык теманы андан
да практикалык деталдары менен изилдеп, далилдейт.
Ал негизинен Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) юридикалык айла-амалдары, анын пандемиялык келишимдери
жана Эл аралык саламаттык сактоо эрежелери (IHR) тарабынан бизге коюлган коркунучтарды карайт.
Суроо бойдон калууда: биз тоталитардык саламаттык сактоо режиминин коркунучуна дуушар болуп жатабызбы?
Биз бул башка белгилүү инсанды 21-чи AZKга анын бизди байыта турган адистик көз караштары менен
чакырганга чейин, анын резюмесине көз чаптыралы.
Доктор Беате Сибилле Файль, 1967-жылы туулган, немис юрист жана Европанын улуттук азчылыктарына
байланыштуу маселелер боюнча өз алдынча изилдөөчү.
Бул өзгөчө конституциялык, эл аралык жана европалык укуктарга тиешелүү.
Ал көптөгөн лекциялары жана негизги илимий эмгектери аркылуу өз тармагында өзүнө кадыр-барк табкан, анын ичинде улуттук
топтор боюнча көп томдук колдонмонун биргелешип автору катары.
Ал 2008-жылдан 2016-жылга чейин башкы редактор болуп иштеген.
2019-жылдан бери ал Европалык азчылык маселелери журналынын (EJM) биргелешкен редактору болуп келет.
Ал Гейдельберг университетинде укук илимин окуп, Фрайбургда экинчи мамлекеттик экзаменинен ийгиликтүү өттү.
2002-жылы ал Иннсбрук университетинин укук факультетин артыкчылык менен аяктады.
Ал 20 жыл бою Түштүк Тирольдогу Этникалык Топтор Институтунда иштеп, изилдөөлөрдү жүргүздү.
Анын ичинен 17 жыл илимий директордун орун басары болуп иштеген.
2017-жылдан 2023-жылга чейин ал Европа Кеңешинин эл аралык келишими болгон Регионалдык же азчылык тилдери үчүн Европа
хартиясы боюнча эксперттик комитеттин Германиядан мүчөсү болгон.
2017-жылдан 2022-жылга чейин ал Фленсбург шаарындагы Европалык азчылык маселелери боюнча борбордун орун басары болуп иштеген.
Анын учурдагы иши коронавируска каршы чараларга, анын ичинде Дүйнөлүк саламаттык сактоо
уюмунун пландарына укуктук көз караштан багытталган.
Ал «Критикалык сот судьялары жана прокурорлорунун тармагы», «Ден соолук, эркиндик жана демократия үчүн дарыгерлер жана
илимпоздор», «Көз карандысыз юристтер», «Жарыкка умтулган юристтер», «Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо
альянсынын аракет альянсы» жана «Гиппократ анты медициналык кесипкөй ассоциациясы» уюмдарынын мүчөсү.
Доктор Беате Файл бүгүн Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму, пандемия келишими жана эл аралык
саламаттык сактоо эрежелери тууралуу сүйлөйт.
Биз тоталитардык саламаттык сактоо режиминин коркунучуна дуушар болуп жатабызбы?
Кош келиңиз, доктор Беате Файль. Биз менен тажрыйбаңызды бөлүшкөнүңүз үчүн рахмат.
Чоң рахмат. Жеткилең өткүр жебе бол. Рахмат.
Мен бүгүн абдан коркунучтуу болом, бирок Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунан коркунучтуу эмесмин.
Мен баштап, кесиптешим мырза Бруннерге анын сонун темасы үчүн чын жүрөктөн ыраазычылыгымды билдиргим келет, айрыкча
ушул бузулбас адамдык ар-намыс мени укук илимин окууга түрткөн.
Германиянын Негизги мыйзамынын бул биринчи сүйлөмү укук окуум учурунда дайыма шыктандыруу булагым болуп келген.
Бүгүн Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму жөнүндө сөз кылганда, менимче, баарыбыз юрист болуунун зарылдыгы жок. Эгер маселени
адамдын ар-намысынын көз карашынан карап, ушул көз караштан Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмун
бааласак, айрым жооптор өзүнөн-өзү келип калышы мүмкүн.
Төмөндө мен негизинен Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун эки маанилүү келишимине – Эл аралык саламаттык сактоо
эрежелерине жана пандемия келишимине – көңүл бурууну каалайм.
Бирок биринчи кезекте Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунда (ДСУ) буга чейин эле колдонулуп жаткан нерселерди белгилеп кетели.
Анткени 2020-жылдан бери аталган «Корона» жылдарынын ичинде биз баштан кечирген нерсе, жана муну канчалык баса белгилесек
да жетишсиз, Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) буга чейин эле бар болгон, мен айтаар элем, режимине тиешелүү.
Ошондуктан биринчи пункт – Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун жаңыртуусу.
Андан кийин 2024-жылдын 1-июнунда шектүү жагдайларда кабыл алынган Эл аралык саламаттыкты сактоо эрежелерине киргизилген
өзгөртүүлөр чындап күчүнө кирсе, биз эл аралык укукка жана, мүмкүн, ички мыйзамдарга ылайык кандай
кесепеттерге туш болушубуз мүмкүн деген суроо туулат.
Андан кийин, үчүнчү пункт катары, мен быйыл гана киргизилген, бирок азырынча толук кабыл
алынбаган пандемия келишимин карап чыггым келет.
Мен бул тууралуу кийинчерээк кыскача толук түшүндүрмө бергим келет.
Андан кийин, 4-пунктта, мен азырынча жыйынтыгымды чыгарам.
5-пункт көз караштарды изилдөөгө арналган: Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунда жана анын пландарында кийин эмне болору мүмкүн?
Жана баарынан мурда, менимче, бизди баарыбызды тынчсыздандырган суроо: биз эмне кыла алабыз? Биз, жеке жарандар.
Ооба, 1-пункт. Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму жана анын бар болгон системалуу кемчиликтери боюнча азырынча ушуну гана айтам.
Бул абсолюттук системалык ката.
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму 1948-жылы мамлекеттердин ассоциациясы катары негизделген.
Жана акырындап, бирок такыр шексиз, 1980-жылдардын ортосунан тартып бир көйгөй пайда болду, ал
жарым-жартылай АКШнын 1980-жылдардын ортосунда мүчөлүк салымдарын тоңдуруп койгонуна байланыштуу эле.
Мындай уюмдардын мүчө мамлекеттеринин алардын атайын максаттарына бөлүнбөгөн туруктуу
салымдары менен каржыланышы кадимки көрүнүш.
1980-жылдардын ортосунда АКШнын демилгеси менен мүчө мамлекеттер да өзүнүн мүчөлүк салымдарын тоңдурду.
Анан башталды... Андан соң жашыруун, тынч жана үнсүз кырсык өзүнүн жүрүшүнө киришти.
Бүгүнкү күндө Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун бюджетинин болжол менен 85 пайызы ыктыярдуу салымдарга көз
каранды, алардын көбү белгилүү бир максаттарга арналган.
Бул донорлор, азыр Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) донорлору болуп саналган, мүчөлүк төгүмдөрүн
гана төлөбөстөн, ДСУга өзүнчө каражат да которушат.
Тилекке каршы, мен Германияны бул жагынан абдан үлгүлүү деп айтаар элем.
Ошентип, биздин салык акчабыз Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна (WHO) мол өлчөмдө кетет.
АКШ чыгып кеткенден кийин Германия, балким, эң ири донор болуп калды.
Андан тышкары донорлордун катарында эл аралык өкмөттүк уюмдар да бар, андан соң сезгич маселеге келебиз: жеке адамдар абдан көп.
Азыр, үчүнчү жебенин астында сүрөттөгөндөй, Италиядан эмес, жок, Австралиядан укмуштуудай жаңы изилдөө бар.
Алар Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна (ДСУ) атайын максатта которулган каражаттарды изилдешти – алардын арасында болгону
сегиз фармацевтикалык компания бар – бирок мамлекет эмес жана ДСУга атайын максатта каражат которгон башка бардык
мекемелер менен уюмдар, бул изилдөө мыктыча көрсөткөндөй, дээрлик 100 пайыз фармацевтикалык кызыкчылыктарга ээ.
Аны фарма-шайкеш деп атайт.
Жана эң жогорку эки орунду Гейтс фонду менен Gavi вакцина альянсы ээлейт.
Бул жагдай боюнча дагы бир алдын ала эскертүү киргизгим келет: Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун негиздөөчүлөрү ДСУнун
Уставынын 37-беренесинде директор-жалпы менен кызматкерлер өз милдеттерин аткарууда кайсы бир өкмөттөн же бийлик
органынан көрсөтмө сурабашы же кабыл албашы керектигин жазышканда белгилүү бир максатты көздөшкөн.
Өкмөттөргө же мамлекеттик бийлик органдарына тиешелүү эрежелер фармацевтикалык өнөр жайдан же
фармацевтикалык өнөр жайга байланыштуу уюмдардан чыккан милдеттүү жоболорго андан да көбүрөөк тиешелүү.
Бул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДСУ) бул атайын бөлүнгөн каражаттар менен өзүнүн конституциясын
бузуп жатканын билдирет, жана кошумча нускамалар да бар.
Андан кийин бул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) каражаттарынын фонунда баса белгилеп жеткис дагы бир көйгөй бар:
Мисалы, эгер Германиянын Бундестагы «ооба, биз мүчө мамлекеттердин салымдарын кайрадан көбөйтүшүбүз
керек» десе, анда биз фармацевтикалык өнөр жайга көз карандылык маселесин оңой эле чечип алмакпыз.
Жок, Биз көптөн бери жашыруун жана тынчтык менен мамлекеттер менен жеке адамдардын ортосундагы мамилелерди арткы планда
бириктирип, институционалдаштырып келдик, бул ишенимсиз, мен айткандай, мамлекеттик-жеке өнөктөштүктөрдүн курулушу аркылуу,
аны эми эч ким суроого албайт, мисалы, GAVI же CEPIде Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму өкмөттөр, атактуу Гейтс фонду
жана, эсиңде болсун, вакцина өндүрүүчүлөр менен байланышкан.
ЮНИСЕФ, Дүйнөлүк банк жана башка коммерциялык эмес уюмдар да GAVIге катышышат.
Европа Комиссиясы жана башка изилдөө мекемелери CEPI менен бирге, ал 100 күндүн ичинде бардык вирустарга
каршы вакциналарды иштеп чыгуу программасын ишке ашырат.
Укуктук жактан алганда, бул толугу менен кабыл алынгыс, анткени мамлекеттер – жана бул жерде биз мамлекеттер элге кызмат кылуу
үчүн бар деген негизги идеяга кайтып келебиз – жеке адамдар, анын ичинде адамдын ар-намысы жана адамдын эркиндиги,
ошондой эле пайда табууну көздөгөн жеке компаниялар да.
Бирок экиси бири-бирине аралашып, мамлекеттик мекемелер пайда көздөгөн жеке каражаттарга көз каранды
болгондо, биз буга чейин эле апааттын алдында турабыз.
Ал эми бул бүт маселе, ал буга чейин эле Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна (ДСУ) байланыштуу болуп келген жана, мисалы,
Германия парламентинин бир дагы мүчөсү ага азыркыга чейин көңүл бурган эмес – биз муну аларга белгилеп
коюшубуз керек – ДСУда ачыктыктын ачык-айкын жоктугу.
Бизде жеке жана мамлекеттик секторлорду бириктирген мындай мамлекеттик-жеке өнөктөштүктөр гана эмес, мыкты кесиптештерибиз
көрсөткөндөй, GAVI, Гейтс фонду жана Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (WHO) ортосунда кадрлардын үзгүлтүксүз айланышы да бар.
Айтор, Гейтс фонду Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун бюджетинин болжол менен 20 пайызын түз жана өзү
колдогон башка уюмдар аркылуу кыйыр түрдө каржылайт.
Ал эми мырза Гейтс бир жагынан өзүн филантроп катары көрсөтсө, экинчи жагынан ушул болжолдонгон кайрымдуулук
салымдарынан түшкөн бардык кирешелерден пайда көрөт.
Азыр бизде кызыкчылыктардын кагылышуусу массалык түрдө болуп жатат. Атайын Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) адиси
фармацевтикалык өнөр жайда иштеп, андан кийин күтүүсүз ДСУга же GAVIга кайра кайтып келсе, бизде кызыкчылыктардын кагылышуусу эң
жогорку деңгээлде болот. Ал эми негизги маселе: бул кагылышуулар ачыкка чыгарылбайт, жана бир
заматта маалыматтарды коргоо маселеси козголуп калат.
Андан кийинки пункт: Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (WHO) донорлору менен түзүлгөн келишимдер, алардан донорлор өз
белектерин кайсы максаттарга байланыштырарын көрүүгө болот, мисалы, «Сураныч, биздин ModRNA вакцинаны колдонуңуз, ал абдан
мыкты, айрыкча пайда жагынан; болбосо биз сизге эч нерсе бербейбиз, ошондуктан аны сунуштап коюңуз», — жана кандай дал
келүү, бул келишимдер да жарыяланган эмес, жалпыга ачык эмес.
Ал эми эң чоң жетишкендик – 2022-жылы Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДСУ) киргизген «Тез колдонууга тизмеге киргизүү» ыкмасы.
Фармацевтикалык компаниялар өздөрүнүн өндүргөн дары-дармектерин жана вакциналарды азыртан эле баалоо үчүн арыз бере алышат: алгач
сыноочу этапта, кайсы болжолдуу коркунучтуу пандемия вирусу кайрадан жайылып жатканы так белгилүү болбостон мурда, Башкача
айтканда, биринчи этапта жалпысынан орун басарлар менен, ал эми экинчи этапта, аталган пандемия болгондо, тиешелүү конкреттүү
патогендер менен. Бул дары-дармектер жана вакциналар алгач алдын ала комитет тарабынан,
андан кийин кийинки комитет тарабынан бааланат.
Бирок эми эң чоң скандал чыкты: Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДСУ) бул эксперттик отчеттордун жыйынтыктары менен эмне
кыларын же эмне кылбасын жалгыз өзү чечүү укугун, ошондой эле аларды жарыялайбы же жарыялабайбы чечүү укугун өзүнө калтырат.
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму эксперттик отчеттордун жыйынтыктарына толук көзөмөлдү сактайт.
Бул дагы мурда болбогон скандал, жана андан кийин биз эмнеге азыр ушунча көп адамдар вакцинанын, тактап айтканда «коронавируска
каршы» деп аталган вакцинанын зыянынан жабыркап жатканына таң калабыз, жана кээ бир учурларда алар мунун
себеби ушул болушу мүмкүн экенин дагы деле билишпейт.
Ошентип, азыр бизде ушул шартта Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДСУ) ири системалуу кемчиликтерден жабыркап
турат, жана эми чыныгы чоң көйгөй пайда болду: ДСУда бир эле адамга ашыкча бийлик ыйгарылган.
Ал, биз билгендей, башкы директор. Тедрос мырза дагы согуш кылмыштары жана башка себептер менен
адам укуктарын коргоочу уюмдардын көңүл борборунда.
Бул Тедрос, эч кандай демократиялык легитимдүүлүккө ээ эмес, эл аралык деңгээлдеги саламаттык сактоо боюнча
өзгөчө кырдаалдар деп аталган абалдарды жарыялай алат.
Жана ушул негизде ал «сунуштар» деп аталган көрсөтмөлөрдү чыгара алат, жана биз 2020-жылы Тедрос
мырзанын өзбилемдүү аракеттеринин натыйжасын көрдүк.
Биз баарыбыз билгендей, бул эмдөө жана тестирлөө талаптарын, медициналык текшерүүлөрдү, дарылоолорду, байланыштарды аныктоону,
изоляцияны, карантинди, саякаттоого жана соодага киргизилген чектөөлөрдү жана башка ушул сыяктуу чараларды камтыган.
Азыр факт текшерүүчү: «Ооба, бирок Тедрос Эл аралык саламаттыкты сактоо эрежелеринде көрсөтүлгөндөй айрым
фактылык критерийлерди эске алууга тийиш», — деши мүмкүн.
Ооба, андан кийин адвокат кубанып: «Ооба, бизде оорулардын узун тизмеси бар, эгер алар бар болуп, дүйнө жүзү боюнча
тез жайылса, анда ал өзгөчө абалды жарыялай алат», — дейт.
Англисче, PHEIC деп кыскартылган, Эл аралык деңгээлдеги коомдук саламаттыкты сактоо боюнча өзгөчө кырдаал – кандай ирония.
Ал, мисалы, жалпы же белгилүү бир мекеме үчүн эмдөө талаптарын сунуштаганда, пропорционалдуулукту текшериши керек, бул чындап
эле дүйнө жүзү боюнча жугуштуу ооруларды чектөөгө жардам береби, терс таасирлери кандай, ж.б. – баарын карап чыгышы зарыл.
Ооба, бул кагазда турат, бирок – жана бул дагы кеңири белгилүү эмес, азыркыга чейин кеңири белгилүү эмес – илимий
далилдер менен пропорционалдуулук бул жерде өтө маанилүү, жана алар жазылган кагаз да ага татыксыз.
Анткени Тедросто ага кеңеш берген өзгөчө кырдаалдар боюнча комитет бар, бирок ал ага гана кеңеш берип, эч
кандай өз алдынча эмес; мүчөлөрү Тедрос өзү дайындайт жана зарыл болсо, кызматтан алса да болот.
Учурда биз умтулуп жаткан «конституциялык мамлекетте» болбогондой, көз карандысыз көзөмөл органы жок.
Бул баары эмнени билдирет?
Бизде кызыкчылыктардын кагылышуулары толтура.
Биз Тедрос мырзанын чексиз чечим кабыл алуу укугун, зомбулукту жана бийликти өз кызыкчылыгына жараша колдонуу коркунучуна дуушар
болуп жатабыз; ал ар кандай адамдардын далилдерге жана пропорционалдуулукка туура келбеген, ашыкча
сунуштары менен арттан шыбырылып жатканы ыктымал.
Ошондуктан «сырттан көзөмөлдөө коркунучу» деген сөз да бул жерде, ким айтса да, айтылган.
Ал эми бул чынжырдын аягында турган нерсе – баарынан да жаманы: көптөн бери чындыкка айланган негизги укуктардын, анын ичинде
жашоого, дене бүтүндүгүнө жана, албетте, адамдын саламаттыгына байланыштуу укуктардын массалык түрдө бузулушунун коркунучу.
Бул, жана аны канчалык көп айтсак да жетишсиз, бүгүнкү Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму.
Бул эл аралык саламаттык сактоо эрежелери, азыр кабыл алынышына салыштырмалуу жакын турган – мен айткандай, өткөн жылы, жана
азыр дээрлик бардык өлкөлөр үчүн каршылык көрсөтүү мөөнөтү аяктады; ал 19-июль болчу – келечекте биз эмнени күтсөк болот?
Мамлекеттерге 2024-жылдан тартып бул эл аралык саламаттык сактоо эрежелеринин күчүнө киришине Дүйнөлүк
саламаттык сактоо уюмуна каршы чыгуу мүмкүнчүлүгү берилген.
Андан кийин эски Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму мурунку нусканы колдонмок.
Өкүнүчтүүсү, өтө аз өлкөлөр 19-июль мөөнөтүн пайдаланышты. Бул тууралуу кийинчерээк кененирээк.
Эгерде башка тараптар аны буга чейин күчүнө киргизишпесе, эми алар эл аралык укукка ылайык бул IGVди жүзөгө ашырууга милдеттүү
болуп, ал эл аралык укук боюнча 19-сентябрда күчүнө кирет.
Ал эмнени айтат?
Биз учурдагы Эл аралык саламаттыкты сактоо жөнүндө регламентте (IHR) PHEICти күчөтүлгөн форма катары буга чейин эле аныктадык –
эми пандемиялык өзгөчө кырдаал кошулуп жатат – жана биз, юристтер катары, муну дароо байкайбыз – кошумча күчөтүүчү
факторлор бар – ал дагы да коркунучтуу болушу керек, вирус көптөгөн өлкөлөрдө дагы ылдамыраак жайылып жатат.
Бул саламаттык сактоо системасынын кубаттуулугунан ашып кетүү жөнүндө.
Маселе, бул вирус ушунчалык коркунучтуу өңүттө көрсөтүлүп жатканы үчүн социалдык жана экономикалык бузулууларга алып келиши
мүмкүн, андан соң жогорку тобокелдик жетиштүү экени айтылат.
Бул дагы мурда болбогон чуу; Германиянын Федералдык конституциялык соту сыяктуу иштеп жаткан конституциялык
сот мындай ишти башынан эле толугу менен четке какмак.
Андан кийин 2-пункт: жаңы IGV так эмнени айтат?
Фармацевтикалык лобби, балким, узак убакыттан бери каалап, үмүт кылып келген нерсе: жаңы багыт, кооз ньюспик, тиешелүү саламаттык
сактоо продукциялары, анын ичинде, албетте, дары-дармектер, аталган вакциналар жана, менин оюмча, өтө
тынчсыздандырарлык клеткалык жана гендик терапиялар.
Биздин кесиптешибиз Бродиден эми укканыбызга ылайык.
Жана бул чаралардын баары эми өзгөчө кырдаал боюнча сунуштардын предмети болушу мүмкүн. Бирок өзгөчө кырдаалдардан
тышкары да Тетрос, Башкы директор, сунуштарды чыгара алат.
Булар «туруктуу» деп аталган сунуштар.
Эми мындай өнүмдөрдү изилдөө жана өнүктүрүү жигердүү түрдө жүргүзүлүшү керек, жана Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун
билдирүүлөрүнөн алар модификацияланган РНК негизиндеги өнүмдөр болору ачык көрүнүп турат, айрыкча вакцинацияга келгенде.
Изилдөө жана өнүктүрүү ишин кеңири демөөрлөп, дүйнө жүзү боюнча жаңы кошумча өндүрүш объектилерин куруу зарыл, анткени Женевада
да угулгандай, COVID-19 маселеси өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн бул бардык мүмкүнчүлүктөргө жетиштүү
жеткиликтүүлүгүнүн жоктугунда болгон. Мына ушул жерде теңдик же бирдей бөлүштүрүү принциби күчүнө кирет.
Биримдик, биримдик желегинин астында, бай өлкөлөр капчыктарын терең казып, кедей өлкөлөргө дагы
көп өндүрүүгө мүмкүнчүлүк берүү дегенди билдирет.
Мен мурда айткандай, бул өзгөчө кырдаалда колдонууга уруксат берүү тизмеси буга чейин эле бар, бул Дүйнөлүк
саламаттык сактоо уюму дүйнө жүзү боюнча жөнгө салуу органдарына чоң таасир көрсөтүүгө аракет кылып жатканын билдирет.
Мен бул тууралуу адистерден түшүндүрүп беришкен: ушул аталган ModRNA вакцинаны өндүрүү сөзсүз
түрдө функцияны жогорулатуу изилдөөсүн камтыйт.
Бул азыр дүйнө жүзү боюнча активдүү изделип жаткан, анткени алар абдан кирешелүү болуп саналган пандемиялык патогендер
лабораторияда жасалма түрдө өзгөртүлүп жатканын билдирет, башкача айтканда, мутация атайын жасалма жол менен жаратылып, ошондуктан
ушул мутацияга каршы атайын вакцина иштелип чыгарылат.
Адистер бул канчалык коркунучтуу экени боюнча пикирге келе алышпай жатышат.
Мен доктор Водаргты угам, андан кийин профессор Визендангерди угам.
Мен бул тармакта адис эмесмин, ошондуктан баа бере албайм.
Мен бул жерде жасалып жаткан басым ачык кызыкчылыктар бар экенин так көрсөтүп турат деп гана көрө алам.
Жаңы пандемияны көргүсү келген айрым чөйрөлөр бар.
Мунун баарынан мен ушунчалык түшүнө алам.
Бул биз бир тараптуу, таза фармацевтикалык багыттагы медициналык көз караштын мындан ары да
бекемделип жатканын көрүп жатканыбызды билдирет.
Бизде коопсуздук тобокелдиктеринин өсүшү байкалууда.
Проф. Кеммерер туура эле айтат, бул мод-РНК инъекциясы адам организминде пандемиялардын
бекем жайылышына андан да жакшы шарт түзөт.
Иммундук системаны басаңдатып, бул инъекциялар пандемияларды дагы да ылдамдатат.
Учурдагы билимдерге таянып, муну так айтууга болот.
Өмүр жана саламаттык дагы да коркунучта.
Эми үчүнчү өтө кооптуу пункт келип жатат.
Бул IGV эми биз Европа Биримдигинен көптөн бери угуп келе жаткан нерсени жана өз өлкөлөрүбүздө да угуп жаткан нерсени камтыйт.
Биз бул жерде цензурага каршы конференциядабыз.
Эң коркунучтуу идеологиялык куралдардын бири — бул жаман ниеттүү идея: бир жактагы бир бийлик жалган жана
адаштыруучу маалымат менен күрөшүү укугун талап кылат.
Жана чындыкка болгон бул монополия, конституциялык соттун бир да судьясы же дээрлик бир да конституциялык укук адиси аныктай элекке
дайыма таң калам, негизги укуктарга түп-тамырынан каршы келет.
Сөз эркиндиги жана академиялык эркиндик боюнча негизги укуктар эркин дискурста пикир алмашуунун эркиндиги идеясына негизделген.
Ал чектелгенден кийин, бул эркиндиктер негизинен буулуп калат.
Эми бул расмий булактардан эч кандай нааразычылыксыз айтылууда.
Бул жаңы IGVдеги жаңылыш маалымат жана дезинформацияга каршы күрөш.
Мунун үстүнө тобокелдиктерди коммуникациялоо кошулат.
Ошондо ал жерде отурган дагы бирөө бар, ал бул кандай иштээрин жана бул тобокелчиликтин кандай экенин билет.
Ал эми эми элге эмне билдирилерин жана эмнелер тобокел катары эсептелерин аныктайт.
Жана калган баары жашырылган.
Мунун артында өтө алдамчы түшүнүк жатат. Аны инфодемияларга каршы күрөшүү деп атайт.
Бул жерде дагы пропагандалык тил: инфодемия, дээрлик пандемиядай кооптуу.
Жана теориялык жактан алганда, ашыкча маалымат да жокко чыгарылышы мүмкүн.
Ким чечет эмнеси ашыкча экенин?
Ошентип, биз адамдар эми керектеген жана керектебеген маалыматты айыра албай калдык.
Андан бери Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунда жүрүм-турумду көзөмөлдөө жаатында көптөн бери
бир нерсе болуп келет, бирок ал жерде гана эмес.
Адамдар эми айрым талаптарды аткарууга өкмөттүк мекемелердин ынандыруучу күчү жана жакшы иши аркылуу эмес – бул
абдан жакшы болмок – тескерисинче, алардын жүрүм-турумун психологиялык манипуляциялоо жолу менен ынандырылып жатат.
Андан кийин бизге илимий далилдердин кереги калбайт, бул бийлик жүргүзгүсү келгендерге же пайда тапкандар үчүн ыңгайлуу.
Бул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму санариптик ири технологиялык индустриянын бардык компаниялары
менен келишимдерге кол койгону менен дагы бекемделет.
Ал эми шек жаралган учурда ким аларга эмнени чын, эмнени жалган деп эсептөө керектигин да буйрук кыла алат.
Кайра таң калыңыз, алар да ачык көрүнбөйт.
Бул жерде бизде, негизинен, эркиндикке, пикирге, маалыматка жана ошондой эле башка пикирди карманган эркин
басма сөзгө, эркин медиага карата катаал чектөөлөр бар.
Албетте, жана бул өтө кооптуу, академиялык эркиндик.
Андан кийин бир акыркы маанилүү пункт: IGVде дагы эмне бар?
Азыр алар өлкөлөргө Эл аралык саламаттыкты сактоо эрежелерин (IHR) ишке ашырууга жооптуу улуттук IHR органын түзүүнү көрсөтмө
кылып жатышат. Албетте, бул орган IHR милдеттенмелерин аткарууга гана жооптуу болот жана административдик деңгээлде, мисалы
Германияда федералдык штат же муниципалдык деңгээлде саламаттыкты сактоо органдары Дүйнөлүк саламаттыкты
сактоо уюмунун милдеттенмелерине шайкеш келүүгө багытталып же, айталы, кызыгышы керек.
Шектүү учурларда алардын негиздүү экени, жана эң негизгиси, конституцияга жана адам
укуктарына шайкеш келерин текшерүү токтотулат.
Бул, демек, келишимди ишке ашырууга кепилдөөчү мамлекеттерге болгон басымды күчөтөт.
Бул IGV 2024 болот, биз муну күтсөк болот.
Пандемия келишимине чейин дагы көп убакыт бар, жана эгер бактыбыз коштосо, ал ишке ашпай калышы ыктымал.
Бул ошондой эле ушул пандемиялык өзгөчө кырдаалдар менен да байланыштуу.
Бирок пандемия келишими өзү өзгөчө кырдаалдарды жарыялоого эч кандай уруксат бербейт.
Тилекке каршы, бизде мунун үчүн IGV бар.
Бирок, мисалы, келишим пандемиялар учурунда жана алардын ортосунда жарактуу экени айтылат.
Ошентип, бул жерде пандемия тууралуу баяндама илгериленип жатат.
Биз пандемиялар доорунда жашап жатабыз.
Жалгыз түшүндүрмө – зооноз, ал акырындап фондо адамдын иш-аракеттерин да камтыйт.
Ачкыч сөз: функциясын жогорулатуу изилдөөлөр.
Ал абдан тез жашырылат.
Андан кийин бул жерде тиешелүү саламаттык сактоочу өнүмдөрдү илгерилетүүнү мындан ары
конкреттештирүү жана бекемдөө иштери жүргүзүлөт.
IGVге байланыштуу бул жерде мен буга чейин айтып өткөн нерселердин баары.
Мындан тышкары, технологияларды өткөрүп берүү байлар менен кедейлердин ортосунда болушу керек.
Андан кийин белгилүү Патогендерге жетүү жана пайда бөлүшүү системасы бар.
Маселе, дүйнө жүзүндөгү өлкөлөр табигый түрдө генетикалык материалга жетүү үчүн күрөшүп жатышат.
Бирок ушул негизде дары-дармектерди жана вакциналарды иштеп чыгууга болот, бул өтө кирешелүү модель.
Албетте, кедейлер да байлардын кирешесинен үлүш алгысы келет.
Бул биз үчүн бактылуу болушу мүмкүн, анткени каржы маселелери боюнча ички талаш-тартыштар бар.
Жана дал ошол себептен бул пандемия боюнча келишим азырынча түзүлгөн жок.
Ошондуктан, быйыл кабыл алынганда, 12-берененин 2-бөлүгүндө макулдашуу «папалдык система» деп аталган ушул
механизмге кошумчаны тараптар макулдашкандан кийин гана кол коюуга ачык болору дээрлик эске алынган эмес.
Бул бизде үмүттүн бир учкуну бар экенин билдирет: ички талаш-тартыш – эки адам талашканда үчүнчүсү кубанат –
балким акчага байланыштуу талаш-тартыш бул жерде абдан маанилүү роль ойноп, бизди бул пандемия келишиминен куткарат.
Жана бул абдан сонун болмок.
Албетте, бул дагы деле өзгөчө кырдаалдагы уруксат берүү системаларын бекемдөө маселеси бойдон калууда.
Мурда бул кошумча баракчада камтылган нерсе – аны «Тез колдонуу тизмеси» деп атап коёлу – эми кененирээк такталууда.
Акыр-аягында, бул глобалдык медициналык-өнөр жай комплексин түзүү жөнүндө гана, башка эч нерсе эмес.
Бул ден соолук жөнүндө эмес. Бул ден соолуктун тескериси жөнүндө. Адамдар бул жерде жашашат.
Адамдын саламаттыгы жана физикалык бүтүндүгү пайда жана бийлик кызыкчылыктары үчүн тобокелге салынууда.
Андан кийин үчүнчү пункт: пандемия келишиминдеги инфодемия түшүнүгү абдан тынчсыздандырат.
IGV жалган жана адаштыруучу маалыматтарга каршы күрөштү камтыйт.
Эми мында дагы бир чоң жаңылык келатат.
Бул калктын илимий, саламаттык жана пандемия боюнча сабаттуулугун чыңдоо жөнүндө.
Бул жерде биз Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (ДСУ) чындыкка болгон монополиясын ачык көрө алабыз: калкка пандемиялар,
коомдук саламаттык жана илим чөйрөсүндө мээ жууу жүргүзүлөт – албетте, бул түшүнүктөрдү ДСУ гана түшүнгөн мааниде.
Ооба, анткени мен айткандай, бизде көзөмөл органы жок.
Жогорку даражалуу Бириккен Улуттар Уюмунун өкүлү эч кандай ызы-чуусуз эле ачык эле билдирди: Дүйнөлүк саламаттык
сактоо уюму, биз билгендей, Бириккен Улуттар Уюмунун филиалы болуп саналат, жана Бириккен Улуттар Уюму илимге ээ.
Илимдин мүлккө кандай тиешеси бар, сураныч?
Бир гана түшүндүрмө ар дайым бийлик жана пайда.
Андан кийин адамдарга медициналык каражаттардын натыйжалуулугу жана коопсуздугу тууралуу маалымат берилиши керек.
Ошондуктан бул өзүнөн өзү түшүнүктүү деп кабыл алынып, жүрүм-турум боюнча нускамалар илгерилетүүгө улантылат.
Андан кийин бизде кошумча реформалар, күчөтүлгөн мониторинг механизми жана жаныбарлардын саламаттыгын айлана-чөйрөнүн жана
адамдын саламаттыгы менен байланыштырган бар «Бир саламаттык» принцибин киргизүү бар, бул Дүйнөлүк саламаттык
сактоо уюмуна өлчөнгүс кошумча ыйгарым укуктарды берип, албетте, бул зооноз теориясын бекемдөөгө кызмат кылат.
Тактап айтканда, пандемиялар эч качан адамдардын өзү тарабынан жарала албайт, алар болгону жаныбарлардын
күтүүсүздөн коркунучтуу ооруп калышынан жана ошол оорунун адамдарга жугушунан гана пайда болот.
Зооноздук жугушуу, албетте, буга чейин эле камтылган.
Ооба, эми эгерде биз буларды кайрадан карап чыксак, адамдын ар-намысы бузулбас экени, адам укуктары жана эркиндик идеясы.
Андан соң, бул келишимдерге карасак, биринчи кезекте мамлекеттик суверенитетке де-факто коркунуч күчөдү.
Мен «чындыгында» дегенди баса белгилеп жатам, анткени 2020-жылы да бир да өлкө Дүйнөлүк саламаттык сактоо
уюмунун сунуштарын жөн гана аткарууга милдеттүү болгон эмес.
Бирок алар муну жасашты.
Алар муну жасашты, жана бул мени терең таң калтырды.
Ал эми мырза Бруннер биздин укуктук системаларыбыздагы кемчиликтер кайсы жерде экенин абдан чечендик менен түшүндүрүп берди.
Менин оюмча, эң сулуу укуктук система да анын жоктугунда тирүү кала албаган, кемчиликтүү укуктук
системаны да толуктоого жөндөмдүү этос жетишпей жатат.
Мисалы, Германияда жана, албетте, башка жерлерде да биз Федералдык конституциялык сот натыйжалуу иштеп, жеке адамдын
эркиндигин жана ар-намысын баштапкы жана акыркы максат катары эсептеп, аларды эң жогорку орунга койгон учурларды көрдүк.
Жана булардын баары жоголду.
Мен конституциялык укук боюнча колдонмо китептен биринчи жолу окуганда канчалык таң калганымды эсимде: ар бир конституция
өзү жарата албаган шарттарга көз каранды экенин окугам.
Мен дайыма ойлочумун: эгер кагазга жазылып калса, ага сөзсүз баш ийилет.
Мына ушунчалык наивсиң сен, укук студенти катары.
Мага жакында эле сабак берилди, бирок ал эң жогорку сапаттагы болду.
Бул когнитивдик согуш, бул инфодемия саясаты, бул ЕСтин санариптик кызматтар жөнүндө мыйзамы, бул факт-чектердин акылдан
адашкан оорусу менен биз адамдарды өз алдынча ой жүгүртө билген жарандардан буйрукка баш
ийген кулдарга толук кайра тарбиялап жатабыз.
Бул бардык тармактарга, анын ичинде мамлекеттик башкарууга, сот бийлигине, мыйзам чыгаруу органдарына жана башкаларга тиешелүү.
Жана адамдын ар-намысы менен эркиндиктин бул руху жок болсо, мыйзамдуу система да иштеп кала албайт.
Бруннер мырза муну абдан кооз айтып чыкты, жана балким, ушул жерде Германиянын Негизги мыйзамынын алгачкы
долбоорунда төмөнкү сүйлөм камтылганын белгилөөгө арзыйт: «Мамлекет эл үчүн бар, эл мамлекет үчүн эмес».
Жана баары, ал аны башкача абдан кооз айткандай, азыр жок болуп калды.
Ошентип, Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДСУ) суверенитетти массалык түрдө коркунучка учураткан бойдон
калууда, жана конституциялык көзөмөл, анын ичинде конституциялык соттор толугу менен иштен чыкты.
Мен муну коркуу менен көрүп жатам, айрыкча Германияда, ошондой эле биздин өлкөдө болуп жаткан бул саясий
куугунтукту – мен муну эч качан элестете алмак эмесмин.
Андан кийин, албетте, эркиндикке массалык чектөөлөрдү киргизүү, өзгөчө абалды каалагандай жарыялоо жана мүмкүн болсо эркиндикти
чектеген туруктуу сунуштамалардын тобокелдиги жогорулайт.
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун деңгээлинде көзөмөл органдарынын жоктугунун фонунда
өлкөлөр жөн гана өз көзөмөл органдарын четке кагышат.
Андан кийин бизде дагы бир маанилүү жагдай бар, аны биздин кесиптештерибиз Сильвия Бёрхендт жана Амрей Мюллер бир нече жолу
белгилешти: биз саламаттык сактоо саясатынын акырындап идеологиялык аскердик мүнөзгө өтүп жатканын
көрүп жатабыз, бул жалпы глобалдык сүрөткө дал келет.
Бул келишимдерде көрсөтүлбөсө да, глобалдык саламаттыкты коргоо доктринасы бар: патогендер аскер душман катары, коопсуздук
тобокели катары каралып, андан соң автоматтык жооп чаралары ишке кирет, башкача айтканда, автоматтык механизм
түзүлөт жана, албетте, эмдөө эң көрүнүктүү чечим болуп саналат.
Эмдөөлөр адамдардын ден соолугуна зыян алып келеби же жокпу дегенге эч ким эми суроо койбойт.
Албетте, бул бир гана жерде болсо да, адамзаттын жалпы санариптик байкоосу күчөдү: азыр санариптик
вакцинация сертификаттары киргизилди, бул тоталитардык көзөмөл жагынан абдан маанилүү маселе.
Андан кийин, албетте, бул медициналык-фармацевтикалык комплекс тарабынан киргизилген бекемделген саламаттыкты
сактоо чаралары жана мен буга чейин эле кененирээк сүрөттөп берген инфодемия түшүнүгү бар.
Андан кийин, чындыгында, бул келишимдерде акырындык менен жүрүп жаткан идеологиялык реструктуризация.
Бул адамдарды акырындап, бирок ишенимдүү түрдө «мен — жеке адаммын, менин эркиндигим
башталыш да, аягы да» деген ойдон алыстатуу жөнүндө.
Жок, сен эч нерсе эмессиң, коом баары.
Бул сизге тааныш угулатбы?
Адамдын кадыр-баркы — эми маселе эмес.
Биз жамааттык баш ийүүгө болгон тенденцияны байкап жатабыз.
Бул, мисалы, «бардык коомду камтыган» деп аталган ыкманы камтыйт.
Бул коркунучтуу пандемия болгондо, коомдогу ар бир адам биригип, бир багытта иштешиши керек экенин билдирет.
Логикалык жактан ал эмнени билдирет?
Логика боюнча, жээкке көчпөгөн ар бир адам четте калат; биз баарыбыз муну буга чейин башыбыздан өткөргөнбүз.
Сен негизги укуктарыңды үйрөнүшүң керек, болбосо чыгасың.
Басымдуу пикирден айырмаланган ар бир нерсе кандайдыр бир түрдө массалык чабуулдарга дуушар болот, андан кийин
теңдик жана солидардуулук деген бул псевдо-негизги укуктар бар.
Андан кийин алар чыныгы адам укуктары менен бирдей деңгээлде каралат.
Ооба, бул чындыгында суроого жооп берет.
Мен «Бизди тоталитардык саламаттык сактоо режими коркутуп жатабы?» деп сураганда
Бизде учурда талкууланып жаткан тоталитардык саламаттык сактоо режими гана эмес, азырынча мындай режим жок же
мурда болбогон аймактарда да авторитаризмге жана тоталитаризмге карай глобалдык тенденция бар.
Ошол жерде болушу керек.
Биз мыйзам үстөмдүгүнө, негизги укуктарга жана медициналык эксперименттерге ыктыярдуу макулдук берүү укугуна олуттуу басым
көрсөтүлүп жатканын байкап жатабыз, бул укук мурун айтылгандай, Бириккен Улуттар Уюмунун Адам
укуктары боюнча Келишиминин 7-беренесинде камтылган.
Биз мүчө мамлекеттердин суверендүүлүгүнө басым жасап жатабыз, жана акыры бул өтө чоң коркунуч жаратат.
Ошондуктан чындап эле баары же эч нерсе.
Ошондуктан бизде 5-бөлүм бар. Кыскача айтканда, андан кийин эмне болот?
Бактыга жараша, бул мамлекеттер тууралуу адам каалаган пикирин билдире алат, бирок
АКШнын чыгып кетиши өтө маанилүү сигнал болду.
Аргентина да ошондой кылды.
Бул штаттар IGVдин эч кандай версиясын колдобой калышат.
Бул IGV 2024тү да Израил менен Италия колдобойт, бул абдан кызыктуу.
Австрия да каршылык билдирди, бирок болгону, жана мен муну кавычкаларда айтып жатам, Парламент
дагы макулдук бербегенин өтө кеч түшүнүшкөндүктөн.
Бирок конституцияга ылайык, бул бекитилиши керек болчу; ал тургай биринчи IGV да.
Бул алар дагы деле Парламенттин макулдугун алууну каалаарын билдирет – бирок жок дегенде бул башталыш.
Пандемия боюнча келишимге келсек, мен буга чейин эле сүрөттөгөндөй, анын ишке ашпай каларына үмүт кылабыз.
Бир маанилүү нерсе – мен муну Австриянын мисалынан байкадым – түздөн-түз демократиялык жол менен
шайланбаган өкмөттөргө эл аралык укукка ылайык келишимдерди сүйлөшүп, кол коюуга уруксат берилет.
Бирок эреже боюнча парламенттер макулдугун бериши керек.
Биз Австрияда да муну акыркы мүнөттө ишке киргизе алдык, анткени ал кандайдыр бир
себептен улам байкалбай калган экен, таң калыштуу.
Ошондуктан эске алуу маанилүү: бир жагы — эл аралык укук боюнча өкүлчүлүк, экинчи жагы — бул
өкмөттүк чечимдердин демократиялык легитимдүүлүгү.
Эреже катары, парламенттер катышат.
Бул дүйнө жүзүндөгү юристтерден дагы бир жолу текшерип көрүүсү суранып жатат: алар чындап эле
парламентке сөз айтууга мүмкүнчүлүк беришкенби же жокпу.
Эгер андай болбосо, сураныч, муну карап чыгып, аны сураңыз.
Андай болбосо, бул IGVдерди да бул өлкөлөрдө жөн эле киргизүү мүмкүн эмес.
Германияда алар бир аз кылдат жана эми федералдык өкмөт аркылуу макулдук мыйзамын кабыл алышты.
Бирок Германия каршылык билдирүү мөөнөтү өтүп кеткенине жол берген, бул негизинен ратификацияга барабар.
Эми элестетиңиз, Бундестаг менен Бундесрат бул макулдук мыйзамын кабыл албай койсо.
Андан кийин өкмөт кыйын абалда калат.
Бир жагынан, ал эл аралык укук боюнча милдетке ээ, бирок экинчи жагынан, ал Парламенттин
демократиялык түрдө билдирилген эркине үстөмдүк кылбашы керек.
Алар макул болуп калышат деп коркуу бар.
Ошентсе да, ал жакта болуп жаткан нерселер мени абдан кызыктырат.
Жана адам укуктары чөйрөсүнөн келгендиктен, Австрияда пайда болгон ар бир мүмкүнчүлүктү мындай
маселелерге көңүл буруу үчүн пайдаланууга толук шартыбыз бар.
Ошондой эле Германиядагы бул мыйзамда IGVге макулдук берүү физикалык бүтүндүккө, жеке эркиндикке, кат жазышуунун, почта жана
телекоммуникациялардын купуялыгына, ошондой эле жүрүү эркиндигине тиешелүү негизги укуктарды чектейт деп айтылганы да кызыктуу.
Ошентип, алар бул автоматтык түрдө болот деп эсептешет, бирок чындап эле немис бийликтери Дүйнөлүк саламаттык
сактоо уюмунун укуктук актыларын ишке ашырууга милдеттүү.
Ооба. Мен жана мырза Бруннер бул тууралуу алдын ала талкуулаган эмеспиз.
Бирок мен үчүн, эмнени жасай алаарыбыз тууралуу сөз болгондо, адамдын ар-намысына кайрылуу дайыма маанилүү.
Адамдын кадыр-баркы, Негизги мыйзамдын этикасы катары, адам Кудайдын образында жаралган деген идеядан келип чыккандыгы
жана ошондуктан христиандык дем-шыктангандыгы сонун сүрөттөлгөн.
Бул адамзаттын өзүнүн баалуулугун жаратат.
Жана Просвещение доорунун идеясынан, ал адамдын өзү өзүнө салган жетилбестик абалынан чыгышы жөнүндө дейт.
Бул этика болбосо, биздин укуктук системабызда эч нерсе иштебейт, жана, балким, жашообузда да дээрлик эч нерсе иштебейт.
Ошондуктан, чындап эле бардык күчүбүздү жумшоо маселеси.
Сасек мырза муну абдан кооз айтты: ар дайым жардам сураңыз, коомдогу башка адамдарды, айланабыздагыларды саясий
иш-чаралар, демонстрациялар, буклеттер, лекциялар же зарыл болгон башка бардык ыкмалар аркылуу билим берүү.
Акысыз басма сөз аркылуу корпоративдик басма сөзгө жакындап.
Эгер аракетти улантсаң, бир-эки адам кабыл алууга даяр болушу мүмкүн.
Жана баарынан мурда саясатчыларды тарбиялоо аркылуу, анткени алар дагы деле жөнөкөй эле наивдүү адамдар болушу мүмкүн.
Мен күнөөсүз эмес адамдар көп экенин болжойм.
Бирок, балким, кабардарлардын шектенбеген арткы орундук депутаттары.
Сураныч, сураныч, аларды акыл-эси менен чечим кабыл алууга үндөп, түшүндүрүп коюңуз.
Акырында, мүмкүн болушунча көп сотко барууга аракет кылып, бул жерде негизги адам укуктары бузулуп жатканын көрсөтүп туруңуз.
Жана ар бир аракет, ар бир ой маанилүү экенине мен толук ынандым, жана биз мындай дүйнөнү каалабайбыз.
Биз адамдын ар-намысы жана эркиндиги бар жакшыраак дүйнөнүн көз карашын колдойбуз.
Муну эске алганда, чоң рахмат.
Чоң рахмат, Биате Файль. Менин жебем кайрадан курчутулду. Бул азырынча бүтө элек. Корона бүткөндөн кийинки
бул дем чыгаруу аяктады. Бул чындык эмес. Сиз уктуңуз.
Мен сен айткан нерселерди гана кайталай алам. Билим берүүгө толук ылдамдык менен
киришиңиз. Мүмкүн болушунча, мүмкүнчүлүгүбүз барда.
Андан кийин эмне болорун көрөбүз. Биз менен болгонуңуз үчүн рахмат. Бирге. Бизди байланыштырып
туруңуз. Өзүңүздөрдү байланыштырып туруңуздар.
Көптөгөн юристтер, судьялар жана ар кандай адамдар келип, бул фронтту бекемдешсин.
Сиздин адистигиңиз үчүн рахмат. Бизге ал керек. Рахмат.