"Kozanga boyebi ezali bozangi nguya."
Bato bazangi nguya mpo basosolaka ba infections malamu te, to basosolaka yango malamu mpenza
te. Mpe bakoki te komona solo na nsima ya lokuta.
"Mokakatano ezali ete bamaladi ya kozwa ekoki kobimisa mbongo mingi mpenza, likambo oyo bato mingi bayebi te."
Nayambi na esengo Prof. Dr. Bhakdi mpe Dr. Köhnlein na interview na biso ya Kla.TV.
Tozali na esengo ya koyamba bino lisusu.
Bango mibale bazalaki balobi na likita ya kotɛmɛla censure na makambo ya ntina ya monganga.
Mpe bino mibale bozali mpe bato ya mayele ya liboso oyo balobaki polele na tango ya crise ya coronavirus, tango
moko te kati na biso azalaki mpenza kokanga ntina ya makambo oyo ezalaki koleka zingazinga na biso.
Na sima, babimaki na Kla.TV, na mokolo ya 15 mpe 30 Marsi 2020 – na ba programmes oyo elakisamaki ,
mpe na sima ya yango, ba interviews mosusu elandaki.
Mpo na batalisi oyo bayebi yo naino te: Monganga Köhnlein, ozali monganga ya mayele na monganga ya kati ya nzoto
mpe ya masano, mpe osali mosala bambula ebele lokola monganga ya maladi ya kati na cabinet na yo moko.
Prof. Dr. Bhakdi, ozali na bambula ebele lokola molakisi mpe mokonzi ya Institut ya Microbiologie Médicale
mpe Hygiène na Université Johannes Gutenberg na Mainz, epai wapi okeyisaki bayekoli ya monganga.
Ozalaki mokambi-mokomi ya zulunalo ya monganga Medical Microbiology and Immunology mpe ozwi mbano ebele
mpenza mpo na bolukiluki na yo, na ndenge yango obakisi boyebi na biso ya mozindo na ntina ya système immunitaire.
Bino na mwasi na bino (Prof. Bhakdi) bobimisi buku ya sika elongo na Dr Reiß na motó ya likambo: "Kososola infection – na esika ya
kobanga yango. Masapo ya lokuta, makanisi ya mpamba mpe bosolo".
Motuna na ngai ya liboso: Prof. Bhakdi, nini etindaki yo okoma buku oyo?
Bon, nabimisaki buku elongo na mwasi na ngai mbula zomi eleki.
Nkombo na yango ezalaki "Elili ya ba infections. Mabunga, makanisi ya pamba mpe bosolo."
Mpe tokomaki buku yango na tango wana mpo natikaki mosala, mpe mwasi na ngai alobaki na ngai:
Osengeli kokoma mateya na yo mpo na bato nyonso.
Nyonso oyo bato na mboka oyo balingi mpe basengeli koyeba na ntina ya ba infections.
Elingi koloba, bosolo, mpe na sima kolakisa oyo ezali bosolo te, elingi koloba masapo. Mpe yango nde nasali.
Mpe buku oyo etekamaki na zando mpo na mibu zomi.
Etekamaki malamu te, kasi yango ezali na tina te.
Kasi kuna, napesi ndimbola ya mobimba ya bamaladi nionso ya ntina ya infection na mboka oyo. Ndenge ya komibatela na yango.
Mpo na nini ba bactéries na ba virus mosusu ezali likama? Mpe mosusu ezali likama te?
Ndenge nini basalaka ete tókwá maladi? Mpe ndenge nini tokoki komibatela?
Mpe yango esengelaki mpenza kolobela likambo ya mangwele.
Mpo likambo ya mangwele esila mpenza mpo na moto nyonso.
Bongo coronavirus eyaki. Mpe mpo na kokuseya likambo:
Nsima ya mibu mitano ya COVID-19, namonaki ete esengelaki tóbongola makambo oyo tokomaki na buku ya liboso.
Mpe na lombangu mpenza. Pamba te emonani polele ete napesaki kuna boyebi ya solosolo te.
Nasalaki libunga. Mpo namekolisaki ngai malamu te.
Nateyaki liteya oyo koleka mibu ntuku mibale.
Mpe wana nde nasosolaki ete ezalaki na makambo ya moboko oyo nasosolaki te, makambo oyo ezalaki malamu te.
Mpe oyebi, mama na ngai azalaki molakisi na ngai ya liboso.
Azalaki monganga. Mpe alobaki na ngai ntango nazalaki mwana moke – nayebaki ete nalingaki kokoma monganga.
Alobaki, "Okozala monganga. Kobosana te, monganga asengeli kobanga eloko moko te. Eloko moko te."
Kaka eloko moko, elingi koloba ete asalaka libunga.
Koloba likambo ya mabe na oyo etali lisalisi ya monganga.
Mpe soki osali bongo, esengeli omindimisa ete obongisi yango.
Mpe yango wana nalobaki na mwasi na ngai ete tosengelaki kobimisa lisusu buku oyo.
Mpe esengeli tóbongisa yango mpo epesa boyebi na ndenge oyo ebongi.
Mpe na tango wana, tozalaki baninga na ye, Klaus (Dr. Köhnlein), baninga ya penepene.
Mpe nalobaki, ezali na moto moko awa oyo amonisaki ntembe na ye na likambo oyo bambula ebele eleki, mpe azali awa.
Mpe azalaka ntango nyonso na raison. Boni, tosengeli te kotuna ye soki alingi kosangana na biso?
Mpe ndenge wana nde esalemaki. Mpe alobaki, "Iyo, solo mpenza!"
Na yango, azali mokomi ya misato ya buku ya sika, oyo ebimaki lobi-lobi.
Lokola monganga ya bokono ya kati, nazalaki na mosala mingi te na makambo ya mangwele.
Nabandaki mpenza te kokanisa likambo ya mangwele kino tobotaki bana.
Mpe mwana na ngai ya liboso ya mwasi asengelaki kozwa mangwele ya BCG mbala moko sima ya kobotama.
Mpe na mbala moko nalobaki: Tolingi kosala yango sikoyo te.
Namona mpenza te ete tuberculose ezali likama mpo na mwana na ngai ya mwasi.
Na ntango wana, nayebaki te ete bolukiluki moko esalemaki na likambo ya mangwele ya BCG, epai wapi basalaki mpenza
komeka na nkisi ya placebo mpo na komeka mangwele yango, likambo oyo emonanaka mingi te na makambo ya mangwele.
Yango ezalaki na Inde, esika batiaki mangwele na bato ebele mpe batikaki bato ebele kozanga yango.
Mpe solo mpenza, bato oyo bazwaki mangwele bazwaki bokono ya tuberculose ya BCG mingi koleka bato oyo bazwaki yango te.
Na sima, yango ebimisamaki na monene na zulunalo The Lancet na nse ya motó ya likambo "Sango mabe uta na Inde".
Mpe nakanisi ete esengelaki mibu mosusu 13 nsima ya bobimisi ya buku oyo, liboso ete minganga ya
bana ya Allemagne bándima kotika kopesa mangwele oyo.
Mpe mwana na ngai ya liboso ya mwasi azalaki naino na kozwa yango.
Na oyo ya mibale, nakomaki kotuna mituna mingi, bongo natunaki: bongo mangwele ya BCG?
Eyaki eyano na nkanda: Te, esali ntango molai tosali yango te.
Malamu mingi. Tózonga nsima moke.
Na boumeli ya bikeke ebele, bamaladi mpe ba infections ezalaki lokola elima mpo na bato.
Bamaladi ya épidémie ezalaki: peste, choléra mpe tuberculose ezalaki bantina ya liwa oyo elekaki monene.
Na nsima, na ebandeli ya ekeke ya 20, bokono oyo ekitaki na mbalakaka makasi mpenza.
Mpe lelo, kokumba motuka ezali likama koleka, na ndakisa, kozwa maladi ya mbula to ata tetanos oyo ebangisaka.
Kasi bobangi ya bamaladi ya bokono ya bopalangani etikali kaka makasi, ndenge tomonaki na tango ya pandemi ya coronavirus.
Okoki mbala mosusu koyebisa biso mwa likambo na ntina nini ezali bongo?
Bon, likambo ezali ete bamaladi ya bokangami, oyo bato mingi bayebi te, ekoki komemela mbongo
ebele mpenza mpe kobimisa matabisi ya ligboma.
Na bokono ya ba microbes, ezalaka ntango nyonso na komeka ba anticorps, komeka na
laboratoire, mpe lelo oyo na nkisi ya kobundisa ba virus.
Mpe yango nde likambo oyo emonisaki ngai na esika.
Na tango wana, ezalaki likambo ya SIDA nde emonanaki likama mingi mpo na lisalisi ya mingi koleka oyo ezalaki kopesama.
Ya solo, ezalaki kaka likama monene ya ACT na tango wana.
Ezalaki nde nkisi oyo ya antiviral, oyo ebimaki na zando na dose ya koleka, kasi te mpo na likambo ya SIDA yango moko.
Yango ezalaki solo kaka mpo na ba cercles ya mike.
Kasi likambo ya SIDA, ndenge nalobaki, ezalaki libosoliboso likama monene ya ACT.
Mpe lokola ezali lisusu bongo te, makambo ekiti.
Kasi CDC, bakonzi ya bokɛngɛli ya maladi, basilisaki maladi na ntango wana.
Mpe SIDA ezalaki lokola nsinga ya kobikisa, soki tokoki koloba bongo.
Sima ya polio mpe maladi ya mbwa, eloko mosusu ya kosala etikali te.
Na sima, ezalaki na "pneumonie ya ba légionnaires" , oyo bakomisaki yango lokola épidémie, atako ezalaki mpe bongo te.
Ezalaki kaka etuluku ya ba légionnaires ya kala, oyo bazalaki na nzoto malamu te, bayanganaki, bazalaki
kosala feti, komela masanga mpe komela likaya mingi.
Mpe na sima, mwa ndambo na bango bazwaki pneumonia.
Kasi na sima, CDC eyaki mpe emonaki bacterie moko oyo eyebanaki te liboso, epesaki yango nkombo na mayele "Legionella
pneumophila" mpe elobaki ete ezali ntina ya bokono ya Legionnaires, atako ntina ya solo ezalaki
kaka bokasi te ya nzoto ya bato oyo bazwaki bokono.
Mpe yango nde mbala mingi ezalaka mokakatano na maladi ya bopalangani: ekoki mpenza kosala biso mabe te
soki système immunitaire na biso ezali kosala malamu.
Mpe soki ekomi na makasi te, likambo ya boye ekoki kosalema.
Na nsima, okoki kozwa ba infections.
Mpe mingi mpenza mpo na bokono ya SIDA, soki moto asaleli mabe bilangwiseli, akoki
kozwa oyo babengaka ba infections opportunistes.
Oyo ezali bokono oyo ozwaka kaka ntango makasi ya nzoto na yo ya kobundisa bokono ekwei mpenza.
Iyo, nalingi kobakisa eloko moko na yango.
Mokakatano ezali ete bamaladi ya minene epalanganaki na ntina ya ba microbes oyo ezalaki kopalanganaka na pɛtɛɛ mingi.
Na moboko, ezalaki kaka na banzela mibale mpo na kosala yango: ezala na mai to na mopɛpɛ.
Yango elingi koloba ete, na ndenge ya bopalangani na mopɛpɛ, ekabolamaka moto na moto na nzela ya kosu-su mpe kopɔpɔ.
Ntango maladi ya pɔlɔ ezalaki, bato oyo bazalaki na yango bazalaki koseka likolo ya basusu, mpe ba
mikrobe epalanganaki epai na bango na nzela ya mopɛpɛ.
Ndenge bamaladi ya bopalangani mingi mpenza ya ntina esalaka mpe epalangwanaka, sikoyo eyebani.
Eyebani malamu ete esengeli kobongisa mai, mpe yango wana kolera ezali lisusu te. Kolera ezali lisusu te.
Eyebani ete soki moto azali kosu-kosu mpe azali na pèsse, moto oyo asu-kosu epai na ye asengeli kozwa ba antibiotiques.
Plage ezali lisusu te, mpamba te toyebi ndenge epalanganaka, elingi koloba na nzela ya ba mpuku na ba
puce, mpe esika ba mpuku bazali te, plage ezalaka te.
Esika palaze mpe ba antibiotiques ezali, palaze ekoki kokabolama te.
Kasi, yango elingi koloba ete lokola banzela eyebani, moto ayebi ndenge ya kopekisa eloko moko.
Mpe kopekisa oyo ezalaka ntango nyonso te na nzela ya mangwele, kasi kaka na mwa makambo ya kokamwa.
Nalingi kolimbola likambo moko polele:
Ezali bongo te ete, lokola tetanos ekomi mpasi mpenza komonana awa, na ndakisa, ezali likama te.
Tétanos ezali likama kaka lokola ezalaká mibu nkama eleki.
Likama kaka ndenge moko. Mpe tango yango ekómelaka, bato bazalaka na likama.
Sikoyo, nakomi na likambo moko ya ntina mingi, elingi koloba vaccination. Mpo na nini esengelaki tórembóla makambo ebele boye?
Mpo namonaki ngai moko ete makonzi misato oyo likanisi ya kopesa toli ya mangwele esengeli kotɛlɛma likolo na yango –
liboso likanisi yango epesama – ezali: Ya liboso, bosengeli.
Ntango nini esengeli mpenza kozwa mangwele? Ntango bokono ezali mpenza ya koboma bomoi.
Soki bokono ezali ya liwa te, esengeli te kotiya mangwele. Mpe esengeli kotika yango.
Pilastre moko esengeli kozanga te. Pilastre ya mibale ezali efficacité.
Efficacité elingi koloba ete motango ya bato ya maladi makasi mpe ya bakufi esengeli kokita makasi mpenza.
Sikawa, kanisá ete tozali na bokono oyo ebomaka te.
To mpe moke mpenza boye ete bokitisi moko te ekoki kosalema.
Na ndakisa – sura ezali ndakisa ya malamu mpenza, na likambo yango – bato oyo bakufaki na sura na kala bakufaki mpo na
bantina kaka moko oyo bato oyo bazalaki na grippe bakufaki.
Bazwaki infection ya ba bactéries. Ezalaki superinfection ya ba bactéries nde ebomaki bato.
Kasi superinfection oyo ya ba bactéries ekoki kosalisama malamu mpenza lelo.
Mpe yango wana, na moboko, liwa ya masangu ezalaka te epai ya bato oyo bazali na lisalisi ya monganga ya malamu mpe bato
ya nzoto kolongono oyo bokengi na bango ya nzoto ezali malamu.
Yango wana, ekoki te komeka matomba.
Mpe esika litomba ezali te, likama kaka nde ezali.
Mpe likama ezalaka ntango nyonso soki ozwi mangwele. Ntango nyonso.
Mpo, lokola Klaus alobaki, ba vaccins oyo ezali te eloko moko, kasi ezalaka ntango nyonso mélange ya biloko ebele, mpe mélange
wana ezalaka ntango nyonso na biloko oyo ekoki kozala ya likama.
Mpe moto nyonso oyo akoboya likambo oyo, na mobeko, esengeli bálongola ye na makoki na ye mbala moko.
Apɛsami ndingisa te ya kopesa toli to mpe malako na ntina na mangwele.
Mpo soki litomba ezali te, mpe nalobi soki litomba ezali zero, na coronavirus, ndenge toyebi lelo mpe ndenge
emonisami, likama ya kokufa mpo na bato oyo bazali na mibu na se ya 65 ezali pene na zero. Pene na zero.
Soki litomba ezali zero, bongo likama nyonso, ezala ata moko na kati ya milio to moko na kati ya
triliyo, soki okaboli yango na zero, ekomi ezanga suka.
Nazali Mothai. Iyo, nayekolaki yango na kelasi.
Eloko nyonso kokabola na zero ezalaka infini.
Bongo, bopusi ya malamu na mabe ezali ya kokata nzela. Mpe yango endimami te.
Bongo. Esengeli komonisa litomba na yango, mpe lokola Klaus alobaki mpe ndenge biso mpe tolimbolaki na buku, litomba
yango ekoki komonana kaka soki ozali na mituya ya bato bakufi oyo bazwaki mangwele ná ba oyo bazwaki yango te.
Mpe mituya oyo ezali te mpo na mangwele nyonso na mokili mobimba – ata moko te.
Sikawa, tózonga na likambo ya proportionnalité.
Tétanos ezali te awa. Kasi nakoki koyebisa yo ete na mikili ya misato, na Afrika, na Thaïlande, tétanos ezali.
Mpe nazalaki na Thaïlande na clinique moko ya tetanos, mpe namonaki bato bazali kokufa na mpasi mingi mpo na tetanos.
Bokono ya mibale oyo ekoki kozwa litomba na mangwele ezali rabie.
Mpe nalobi boye mpo emonana polele ete ngai na ye, mpe mwasi na ngai, tozali awa te lokola batɛmɛli ya mangwele.
Biso tozali te bato oyo batɛmɛlaka mangwɛlɛ, kasi tolobi ete mangwɛlɛ ezalaka na ntina mpenza soki esengeli, mpo ete
motango ya liwa ezali likolo mpenza – na tetanos, koleka 50 likolo ya nkama, moto ya mibale nyonso oyo azwi tetanos akokufa.
Lelo oyo, bokono ya mbwa (rabies) ebomaka pene na 100 likolo ya nkama. Yango elingi koloba ete moto nyonso oyo azwi
yango akokufa soki eloko moko esalami te, mpe nkisi ezali te.
Tango ya solo, mangwele ezali awa mpo na bango mibale. Mpe mangwele oyo esalaka malamu.
Mpe yango nde tozali koyebisa mpe kolimbola na buku na biso.
Mpo ete ezala polele mpo na moto nyonso ntango nini esengeli komibakisa – ɛɛ.
Te bobele 'ee', kasi tolendisi yango na motema mobimba, mpo ekoki kobikisa bomoi – mpe, lisusu, esengeli mpenza.
Soki monganga ayebi te ete bakoki kopekisa tetanos na nzela ya mangwele – mpe, likolo ya nyonso, ndenge nini ya kotuba yango.
Mpe awa, ndenge elimbolami na buku, ezali te kaka vaccination ndenge basalaka yango awa, na
nkisi oyo esalisaka nzoto esala ba anticorps.
Ezali mpe na oyo eyebani na nkombo ya vaccination passive. Yango esɛngaka kopesa ba anticorps oyo
esili kobongisama kowuta na bato oyo bazwaki mangwele.
Mpe ba anticorps oyo ezali mpo na tétanos mpe rage. Mpe esalaka, esalaka mpenza!
Mpe oyo ya solo ezali na ba effets secondaires ya makasi te mpo ezali peto.
Ezali ba anticorps pɛtɛɛ, biloko mosusu ya kobakisa ezali te.
Bongo, nalingaki kolimbola polele mpenza ete nazali kotɛmɛla mangwele te, kasi nalobi ete
likama na litomba esengeli kokokana malamu.
Odevaki bakapí súká na búku na yɔ̌ na likambo ya mangwɛlɛ, oyo bato mingi bamonaka lokola elonga eleki monene
mpe ebundeli ya makasi koleka mpo na kobundisa bokɔnɔ.
Osilaki kolobela likambo oyo. Mpe baoyo bazali kondima mangwele bakoloba ete bamaladi
nyonso ya bokono ya bopalangani ezali kokita.
Yango ezali elembeteli te ete mangwele ezali kosala malamu?
Iyo, yango ezali likambo ya ntina, oyo ngai mpe nalingaki kolobela.
Nsima ya kolukaluka na likambo ya mangwele, nakutanaki na buku ya Mongongo Buchwald, oyo ezali na titre ya pete mpe
ya kokanga na motó: "Vaccination – Mombongo ya Bobangi".
Mpe Buchwald asali mosala moko ya pete mpenza mpe ya kokangama na motema.
Atángaki ba données statistiques nionso oyo ezalaki kowuta na Biro ya Statistique ya Leta na ntina na maladi ya bopalangani, mpe
na likolo na yango, atyaki ntango nyonso mokolo ya vaccination.
Mpe na nsima, emonanaki polele mpenza mpo na bokono nyonso ya bopalangani ete bokitisi ya makasi ya bokono
yango ezalaki kosalema ntango nyonso liboso mpenza ya kobanda kopesa mangwele na bato ebele.
Yango emonisi polele ete kokita ya bamaladi ya bokangami ezali te mpo na litomba ya mangwele, kasi nde mpo na bamesures misusu.
Mpe yango ezali kaka bomoi ya malamu koleka oyo tozali na yango na eleko ya sima ya etumba.
Okoki mpe komona polele ndenge tuberculose emataki mpe ekitaki na tango ya bitumba.
Yango wana, likambo oyo ezali na boyokani na bato bazalaki konyokwama na nzala, komata malili mpe
kofanda na bisika ya bosoto, likambo oyo epesaki nzela na bokono ya bopalangani ete epalangana.
Bizaleli ya bomoi nde ezalaki na ntina mingi, bizaleli ya bomoi.
Iyo.
Mpe industrie ya nkisi elobi likambo mosusu. Elobi ete tozali na ezalela oyo ya malamu mpo ete tosali mangwele.
Kasi ba données statistiques emonisi polele ete likanisi wana ezali ya solo te, mpe na yango, likanisi oyo, oyo ngambo mosusu
basalelaka ntango nyonso, ete bato oyo baboyaka mangwele to bato oyo batɛmɛlaka yango bazali bato oyo bakanisaka basusu te mpe
balingaka kozwa biloko nyonso ofele, ezali mpenza ya solo te.
Likolo ya nyonso, sikoyo tomoni na nzela ya mangwele ya coronavirus ete libateli mpo na basusu ezalaki
ata moke te, yango wana liloba wana oyo bazalaki koloba ntango nyonso ezali lokuta monene.
Mokano ya mangwele ezali ya kobimisa ba anticorps.
Yango esengeli ezala elembeteli ete mangwele esali mosala.
Bongo nde bato balobaka.
Iyo, kasi yango nde likambo ya ntina koleka mpo na bokengi ya nzoto?
Te, solo ezali likanisi ya bozoba koloba ete biloko nyonso etongami na ba anticorps.
Anticorps ezali nini? Esalaka ndenge nini? Mpe système immunitaire esalaka ndenge nini na mobimba?
Moto ayebi te, mpo balakisaka yango pene te na kelasi ya monganga.
Baminganga bakomaka baminganga kozanga koyekola boyebi ya moboko ya immunologie.
Lokola nalakisaki liteya oyo banda na A kino Z na boumeli ya koleka mibu 20, bana-kelasi ya Mainz basengelaki
mpenza koyeba makambo ebele mpenza, soki te balingaki koleka na ekzamɛ te. Bango mpe bayebaki yango.
Te, ezali na biteni mpe makonzi ndenge na ndenge ya système immunitaire, mpe tolimboli yango nyonso.
Ezali ebele te, kasi esengeli oyeba yango.
Ezali ba anticorps mpe na sima ezali ba cellules, ba lymphocytes .
Mpe na maloba ya pete, ba anticorps bakoki kosala mosala malamu kaka mpo na ba toxines, mpo ete ba toxines ezali
mike mpe ba anticorps mpe ezali mike, mpe ba anticorps bakoki kokanga ba toxines soki ezali wana.
Elingi koloba, ba toxines oyo ezali na kati ya makila, mpo ete ba anticorps ezalaka mingi na kati ya makila.
Yango wana, esalaka kaka soki toxine ememi na nzoto na nzela ya makila.
Na ndakisa, toxine oyo ebimisami na bacterie ya tétanos.
Mpe wana nde esika ba anticorps bakoki kokanga mpe kotelamisa, elingi koloba bakoki kotelamisa mpe kokende liboso te.
Soki te, ba anticorps bakoki kokanga ba virus kaka soki bazali na kati ya makila.
Kasi, ba virus mingi ekotaka na nzoto na nzela ya zolo, nzela ya kopema to misopo.
Mpe yango wana, nzela ezali te ya kobatela mpenza loposo ya kati ya mapapu, misopo ya mpema, mapapu yango
moko, to ata nzela ya bilei na nzoto na nzela ya mangwele.
Yango wana, lokola nalobaki eleki mibu mitano, bandeko, ezali mpamba mpenza komeka kotiya mangwele mpo na
bokono ya mopepe, nzokande ba anticorps ebimaka na makila mpo ete ezali na ngambo ya mabe ya efelo.
Okoki te kokanga yango, mpe sikoyo toyebi ete ezali bongo.
Que mangwele oyo ekoki ata mokolo moko te kopekisa bokono.
Iyo. Vaccin ya measles oyo Jens Spahn abimisaki ezali lisusu kolobelama sikoyo.
Kuna mpe, emonani ete ba anticorps esalisaka mingi te mpo na komibatela.
Iyo, tolobelaki yango mpe na buku. Eyebani banda mibu 50.
Ezali na bato oyo bakoki kobimisa ba anticorps ata moke te. Oyo ezali libunga ya nkita.
Mpe eyebanaki ete bato oyo bazwaka maladi ya masangu lokola bato nyonso, mpe bapɔngwaka malamu lokola bato nyonso.
Bakufaka te. Mpe balɛmbaka makasi te. Ata moke te.
Mpe yango nde elembeteli, elakiseli ya polele ete ezali ba lymphocytes, ba globules blancs, nde
bazali na mokumba ya kolongola ba infections ya virus.
Iyo, mpe ba globule blanc oyo batalelami te. Oyoki? Mpo na mangwele.
Mpo ezali mpasi mingi, mpe lisusu, ekosala malamu te, mpo bazalaka kaka wana. Yango nde likambo mosusu toyebisaka bango.
Mpo na ba virus, ba globule blanc oyo ezalaka na mokumba ya virus ata moko te, kasi emonaka nde lolenge
ya virus mpe libota na yango mobimba na mbala moko.
Mpe yango wana nde tozali na libateli. Ntango tozali kokutana mbala na mbala na ba virus ya ndenge na
ndenge na bomwana, libateli na biso ekomaka makasi koleka.
Yango wana, masolo oyo nyonso ya bozoba ya kopekisa bokono ya ba virus epai ya bana esengeli esuka.
Mpe mpo na nini okanisi ete vaccination oyo ya makasi ebandisamaki mpenza mpo na maladi ya surélé?
Nayebi te. Nakanisi ezalaki teste mpo na kotala ndenge bato bakozala na réaction na vaccination ya makasi.
Mpo ete na sima, balobelaki mpe likambo ya mangwele ya kotiya na makasi mpo na coronavirus.
Yango esilaki kobongisama.
Mbala mosusu, yango esengelaki kosalema banda liboso. Ezalaki lokola "komeka" na likambo ya kotosa mibeko
ya mangwele ya masɔkɔ – oyo ezalaki mpenza na ntina te.
Bongo, lokola nalobaki, mpe lokola Sucharit asilaki koloba, liwa ya masangu ezalaki te na tango wana.
Motango ya baoyo bazwaki bokono ezalaki mpe moke mpenza kozanga ntina.
Bongo, ntina oyo bafongolaki bokɔnɔ ya masɔkɔ na makambo nyonso, mpo na kokomisa yango ya kotosa na
makasi, elimbolamaki mpenza te. Mpe ezalaki na ntina te.
Iyo, na likambo wana, mobeko oyo ezali mpenza komiboma, mpo na suka, bato ya mayele oyo bayebi
mosala te bazali kosala makambo ya ndenge na ndenge...
Pardon, bato ya mayele oyo bayebi mosala te bazali nani?
Bango moko babengaka bango ba experts.
Te, te, te. Bango moko bapesaka bango ba titres te, babengami mpe baponami lokola ba experts, ɛɛ.
Ezali na mwango moko sima ya makambo oyo nyonso. Mpe mwango oyo ebongisami mpenza.
Babongisi bazali na mboka oyo te; bazali esika moko mosika na wɛsti.
Kasi bobongisi oyo esili kosalema mibu 10, mibu 25, bobongisi mpo na bopalangani ya coronavirus oyo.
Buku ya Paul Schreyer esengeli mpenza kotángama. Mpo na bapanzi-sango nyonso. Mpo na moto nyonso.
Mpe lisusu mpo na bato oyo balingaka kokoma bato ya politiki. Nyonso ezalaki na mwango.
Mpe emonani polele ete na mobu 2019, crise oyo ya coronavirus ebongisamaki pene na mobimba.
Lisano ya simulation ezalaki na sanza ya zomi ya mobu 2019. Mpe solo, virus ezalaki wana.
Mpo ete virus euti na laboratoire, ndenge toyebi sikoyo .
Moto nyonso oyo ayebi likambo oyo te, esengeli mpenza bakanga ye na kati ya bibliotɛkɛ mpe bapesa ye kotanga na makasi.
Mpo ete nyonso ebongisamaki. Moderna azalaki deja na 100 000 ba doses ya vaccin na mobu 2019.
Mpe balobaki, "Baninga, tokokoka kozala na miliyare ya bakalasi na mbula ekoya. Tokoki kosala yango."
Sangó ezalaki ete virus moko ebimisamaki oyo bato bazalaki na bokengi ya nzoto te mpo na yango.
Iyo. Kasi wana ezali lokuta, boye te? Ezali te lokola nde tozali mobimba na maboko ya mikrobe.
Iyo, yango wana tolata ba maske mpe totikala mosika.
Yango kaka nde biloko bizalaki oyo ekokaki kobatela biso – likambo ya bozoba mpenza.
Tomonaki ete immunité de base ezalaki ya malamu mingi.
Bayebaki te ete bokangami nzoto na ba coronavirus ezalaka ntango nyonso ya monene mpe ya ndenge
na ndenge. Mpo ba coronavirus ezali bisika nyonso.
Mpe tango mwana abandi kelasi ya bana mike, abɛlaka sanza moko na moko na mobu na ye ya liboso.
Oyo ezali mingi mingi ba coronavirus. Mpe système immunitaire eyekolaka mpe eyekolaka
na bokono nyonso, mpe ekómaka makasi koleka.
Namonaki pandemi ya coronavirus na cabinet na ngai ya monganga.
Nalingaki mpe komeka yango, mpe eyaki na komekama.
Kaka ntango test ebimaki, mobulu ebimaki.
Bato bakotaki na biro ya monganga bazali kokanga mpema – kasi bazalaki na bokono te.
Bamekamaki mpe bamonanaki na coronavirus mpe bayokaki lokola nde bakokaki kopema te.
Esengelaki kaka nasolola na bango mwa moke mpe nalimbola bango polele ete bazalaki na ntango ya kopema ekoki.
Bango bapemaki makasi kaka. Mpe na sima, yango ekitaki lisusu.
Ezalaki mpe na bato ya maladi oyo batestɛ emonisaki ete bazali na coronavirus. Kasi testɛ ebombaki likambo yango.
Mpe na sima, namekaki kotala malamu koleka mpo na komona nini mpenza ezalaki mabe na bango.
Bongo, ezalaki solo ete bazalaki na mpasi ya kopema.
Moko azalaki na pneumonie ya chlamydia , mosusu azalaki na embolie pulmonaire.
Ya misato azalaki na bokono ya papaye oyo esengelaki cortisone.
Ezalaki na bantina ekeseni mingi. Kasi, na ndenge ya koloba, bango nyonso bakomaki na molongo moko na nse ya test ya coronavirus.
Bapesaki diagnostic ya mabe.
Iyo, diagnostic ya mabe. Moto oyo azalaki na pneumonie ya chlamydia alingaki mpenza te kosepela na cortisone.
Na bokono ya exogenous allergic alveolitis , cortisone ezalaki lisalisi ya malamu.
Kasi diagnostic différentiel etikali mpenza pembeni.
Iyo, ezalaki malamu mingi komona na interview na monganga ya poumon oyo alimbolaki ndenge bokono
yango ezali kokola, oyo na sima azwaki yango ye moko.
Mpe Mama Maischberger alobaki na biso: "Bino bomipesaki mingi mpe na nsima bino moko bozwaki yango. Bóyebisa biso likambo yango."
Mpe na nsima, alimbolaki ndenge pneumonie ya pneumocoque ekómaka mbala na mbala, mpe amonaki ete likambo oyo ye
akutanaki na yango ezalaki pneumonie ya coronavirus oyo ekeseni mpenza na oyo emonanaka mbala na mbala.
Na ntango wana, miso na bango ezalaki kokanga makasi, batyaki makanisi na bango kaka na test ya coronavirus mpe
balobaki ete yango nde ekosala ekateli na likambo nyonso.
Grippe elongwaki na eleko yango moko.
Ya solo, esili pene na kolongwa mpamba te moto moko te azali lisusu kosala test ya grippe.
Na nsima, nabengaki monganga na ngai ya laboratoire mpe natunaki ye, "Yebisa ngai,
ezali naino na moto oyo asalaka test ya grippe?"
Alobi, "Te, kaka yo mbala mosusu." Yango wana ezali boponami ya polele na komekama .
Soki test oyo ezalaki te, tolingaki komona bokono te. Natunaki mpe baninga na ngai ya mosala ebele:
Yebisa ngai, okanisi ete tolingaki komona eloko soki tosalaki teste te?
Professeur Allersberger ya Autriche alobaki mpe andimaki na ngai: "Te, solo mpenza tolingaki komona ata eloko moko te."
Kasi baninga na ngai ya mosala balobaki, "Iyo, omonaki bato nyonso bakufi."
Mpe na nsima nayokaki motema mobulu mpenza. "Bato ebele bakufelaki yo na mosala?"
Te, na mosala na ngai te, kasi omoni bafɔtɔ ya Bergamo?
Nyonso esukaki kaka na bilili ya Bergamo.
Yango epalangani bobangi mpe esali ete bato bandima nyonso.
Kasi sikoyo, Tom Lausen, na ndakisa, akendeki kuna mpe atángaki bakufi, mpamba te bakufi bazalaki mpenza kuna.
Bongo, okanisi nini ezali ntina? Mpo na nini bato bakufaki?
Iyo, namitunaki – nalandaki makambo ya SIDA mpe ndenge bazalaki kosalisa bato koleka ndelo, na bomoto na ngai moko namitunaki
mbala moko – ndenge nini bazalaki kosalisa bato ya coronavirus?
Mpe na mbala moko namonaki oyo nazalaki koluka. Na Chine, bazalaki kosalisa bakoni na
cortisone, ba stéroïdes mpe nkisi ya antiviral.
Emonisaki makoki na yango te, ekomami kaka likolo na yango.
Soki nayoki ete eloko moko emonisi naino te soki ezali malamu, nayokaka makasi. Yango mbala mingi elakisi ete esali mabe.
Mpe nazwaki libaku wana mpo na kokoma mokanda epai ya éditeur ya zulunalo na biso ya monganga ya Allemagne, lokola
eyano na lisolo moko na motó ya likambo oyo: "Tíí lelo, nkisi mpo na coronavirus ezali naino te."
Mpe na nsima nakomaki: Na kotalela maloba oyo, nazali komituna nini lolenge ya nkisi bazali kosalela
mpo na kobikisa, kasi bazali ata komeka yango te.
Mpe oyo nyonso ezalaki ba préparatifs oyo ezalaki na makasi mingi to moke ya kokitisa makasi ya système immunitaire .
Mpe soki bilembo ya bokono ezali lokola grippe, to mpe ezalaki mwa ndambo grippe, nakanisi nalingaki te kozwa ata
moko ya biloko wana, mpo na solo esalisaka te mpo na kobika.
Mpe na solo, babimisaki mokanda yango. Kasi, makomi yango ekobaki kaka.
Mpe na sima, na mokolo ya yambo ya sanza ya minei, bolukiluki wana ya OMS ebimaki, oyo emonisaki mpenza ete liwa elekaki ndelo.
Mpe yango ezalaki mpo na nkisi moko oyo ezalaki na kati na yango, hydroxychloroquine, oyo ezali mpenza malamu soki bameli
yango na moke mpe ekoki mpe kosalisa makasi mpo na kobikisa bokono ya ba virus, mpo ekitisaka mwa mpasi ya maboko na makolo.
Kasi ezali na ndelo ya moke mpenza ya kosalisa, mpe elakisamaki kuna na bilekeli oyo ezalaki mpenza ya koboma – ezalaki kopesa
bokono ya motema kobeta mabe, ata mpe fibrillation ventriculaire.
Yango emonanaki noki, solo, mpe na mbala moko bakangaki yango, na boye ete ezalaki kaka na likolo moko – na
maloba mosusu, grafike emataki makasi mpe na mbala moko mikolo 14 sima ya kobanda ya bolukiluki oyo.
Bongo okoki kotinda ba procureurs kuna mpe kosenga ba dossiers ya bokono ya bato oyo bazwaki
lisalisi na mokolo ya yambo ya sanza ya minei.
Bakokaki mpenza kozwa oyo bazalaki koluka, esika nyonso oyo liwa ya bato ebele koleka ezalaki kosalema.
Yango ezalaki Londres, Paris, bingumba binene, bakapitali minene esika ba lopitalo ya minene ya universite ezalaki, mpe Madrid.
Mpe ɛɛ, New York mpe, kasi yango ebongaki te na Eropa.
Kasi yango esalemi kala kuna na kati ya ba études ya OMS, mpe solo mpenza na Nouvelle-Zélande mpe na Australie.
Kasi liwa oyo eleki ndelo epalangani mpe ememi bobangi.
Moto moko te andimaka ete bato ya maladi bakufaka mpo na lisalisi; kasi, bandimaka nde ete bakufaka mpo na bokono oyo ya makasi.
Mpe yango wana coronavirus na mbala moko eyebanaki lokola ezali mbala zomi likama koleka grippe.
Iyo. Iyo, tozali na programme moko ya kosepelisa mingi na Kla.TV na ntina na likambo oyo epai okoki komona bato oyo, na ndakisa,
bazwaki lisalisi na Italie, bazwaki nkisi ya mabe mpenza, bakufaki ebele, mpe pene na moto moko te abimaki na lopitalo na bomoi .
Iyo, mpe na sima mokakatano ezalaki na ntina na toli ya bopeto mpo na bokono ya épidémie, ete ezalaki
malamu koleka ete bákɔtisa bato ya maladi na tuba .
Mpe remdesivir.
Mpe remdesivir, nkisi oyo ezali nkisi ya antiviral mpe ya pwazɔ makasi, oyo emonani ete bazali kosala yango na
nse ya ndingisa na Bergamo – ndenge Tom Lausen amonaki.
Na yango, nzela ezalaki mokuse longwa epai ya mosali kino na ndako ya bakolo.
Bongo, na ntembe te, babɛli nyonso kuna bazalaki na remdesivir ekoki.
Koloba te ete babomaki...
Ata ndenge nini, yango esalisaki te mpo na kobika.
Longola SARS-CoV-2, oyo balobelaki yango mingi mpe oyo batalani na biso ebele bayebi yango déjà.
Kasi, ezali na bamaladi mosusu epai wapi diagnostic ezalaka polele mpenza te.
Okomi... Na buku na yo, ozali na eteni moko ya malamu oyo elobeli hépatite C. Okoki koyebisa biso makambo mosusu etali yango?
Iyo, hépatite C, na ndenge ya koloba, emikangisi na VIH.
Esengeli nalimbola na mokuse komekama oyo esalemaki na banyama.
Ezalaki na hépatite non-A/non-B, oyo ezalaki hépatite sima ya kotia makila, oyo ezalaki mpenza ya kozwa na moto
na moto te, kasi ezalaki komonana sima ya kotia makila.
Bongo, oyo mpe ekokaki kozala effet immunologique, yango wana bato ya maladi bakomaki langi ya mosaka mpo na mwa ntango.
Kasi bato ya siansi ya ba virus bazalaki kosala mosala mpe bakanisaki ete ekokaki mpe
kozala virus mosusu oyo emonani naino te.
Na sima, balukaki yango na ndenge ya kotiya makila ya bato ya maladi ya hépatite non-A/non-B na nzoto ya ba
makako, mpe babombaki nyama moko ya komekisa na shambre mosusu.
Wana nde ezalaki ebongiseli ya komeka. Yango wana, na bosolo, esengelaki batiya motango moko ya ba makako na makila ya moto ya
kolongono mpo na kolongola makambo oyo etali bokengi ya nzoto.
Bon, ba makako oyo bapesaki makila babɛlaki te.
Ba enzymes ya libale na bango emataki moke mpo na ntango mokuse, mpe na sima babomamaki.
Mpe libale ezalaki malamu, bamonaki eloko moko te.
Kasi na sima, ba lolenge ya sika ya PCR ya résolution ya likolo ebimaki na zando, mpe na nzela na yango, bamonaki biteni mosusu
ya ADN oyo emonanaki lokola ezali ya code génétique ya nyama oyo bazalaki komeka te, mpe bamonaki ete yango
ekokaki kozala virus oyo banyama bazalaki kobomba na nzoto.
Mpe na sima, antibodi moko ebimisamaki mpo na yango, antibodi ya HCV.
Mpe na nsima ekómaki eloko ya koteka. Likambo esalemaki ete mokonzi monene ya Chine azalaki na
hépatite, yango wana balobelaki yango mpe batekaki yango.
Basalaki antigène. Yango wana bazwaki biteni oyo ya ba gènes lokola modèle mpo na protéine, lokola plan mpo na antigène.
Mpe basalelaki antigène mpo na kobimisa ba anticorps na banyama mosusu.
Mpe na sima, babimisaki teste mpo na komona ba anticorps oyo na bato. Yango nde teste oyo ya komona ba anticorps.
Kasi, détection ya anticorps etali eloko ya botongi oyo etongamaki kolanda plan moko ya kokanisa.
Mpe na sima, bazalaki kotambola na teste wana mpe komeka bato mpo na koyeba nani azalaki na ba anticorps na yango.
Mpe moto nyonso oyo azali na yango, azali na hépatite C. Yango nde ndimbola ezalaki, boye te?
Ata soki balakisi bilembo ya bokono te, lokola kokoma langi ya mosaka?
Iyo, tozalaki deja na eleko oyo ya incubation mpo na SIDA, epai wapi tozalaki mpe na bato ya maladi te
oyo ba-test na bango ebimaki positif mpo na anticorps.
Bayebisaki bango ete okokufa sima ya mbula moko – na sima, eleko ya bokono ekómaki molayi moke, na sima ekómaki mbula zomi – kasi
na hépatite C, bakufaki ata moke te, na sima balobaki mbula 30 – na sima, balobaki ete
okozwa kanser ya libale to cirrhose ya libale.
Mpe mpo na komindimisa ete okozwa yango te, esengeli obanda sikoyo komela nkisi na biso ya antiviral, oyo
ntalo na yango ezali sikoyo £10,000 mpo na pakɛ moko.
Mpe ndenge wana nde esalaka. Bazali na bokono te, mpe bakozwa bokono lisusu te mpo na lisalisi yango, po
dose na yango ezali lisusu makasi te lokola ezalaká.
Kala, bapesaka nkisi ya interferon mpe ribavirin na dose ya likolo mpo na kosalisa Hepatite C.
Bato balembaki makasi mpenza mpe babɛlaki mobu mobimba, bazwaki anémie ya makasi, mpe na sima basengelaki kobika na yango,
yango wana emonanaki polele ete esengelaki eloko moko ebongwana, ata mpo na kokitisa makasi ya nzoto ya nkisi yango.
Kasi na bosolo, ezalaka ntango nyonso ntina ya malamu ya kobikisa te mikakatano ya libale na nkisi, mpo ete yango ezalaka
ntango nyonso na likama ya kobebisa libale na lolenge moko boye.
Mpe na mikolo oyo, bato bazali komituna – nazalaki kaka na likita mosusu likolo ya maladi ya libale – mpo na nini motango ya ba
carcinomes ya ba cellules ya libale ezali kokita te, atako bokitisi ya malamu ya motango ya ba
virus emonani. Kutu, emonani lokola ezali komata moke.
Eyano ya pete ezali ete moko etali mosusu te.
Bato nyonso ya bilangwiseli bazali na hépatite C, kasi bazali na ntina ekeseni.
Bango bazali na likambo ya nkisi oyo ebebisaka libale. Kaka lokola bamɛli masanga.
Soki olobi yango na likita ya bato ya mayele na makambo ya libale, elingi koloba ete masanga ezali eloko mosusu ya ntina mingi
oyo esalisaka. Yango wana, esalaka mpe te soki masanga ezali te.
Yango wana, na bosolo, bato oyo bazali na bokono ya HCV mpe bazali na mikakatano, mbala mingi, na kotalela
bango, emonanaka ete bazali bameli ya masanga makasi.
Iyo. Yango wana moto wana azali lisusu kopesa na thérapie litomba oyo ekoki komonisama ata moke te.
Mpe amonaka te mbeba.
Mpe amonaka te mbeba, ɛɛ. Buku na yo elobeli na mozindo makama oyo emonanaka mpe oyo ya solo.
Bongo, mbala mingi okokanisaka makambo kuna; olobelaki makonzi wana misato.
Na mobimba, ezali makambo ya lolenge ya bomoi. Olobelaki bato ya masanga, kasi biloko mosusu oyo epalangani mingi koleka, lokola
konuna mingi (obésité) mpe komela likaya, na kotalela mituya, ezali likama monene koleka
bokono nyonso ya bopalangani na ntango oyo.
Bakomaka liste kuna, mpe bamaladi ya infection ezali kaka na esika ya mitano na kati ya bantina ya liwa.
Bongo mpo na nini ba institutions lokola Institut Robert Koch balimbwelaka te ete bato bakozwa matomba mingi koleka
soki babateli nzoto na bango kolongono mpe kolendisa yango?
Kasi na esika na yango, bazali kotinda makasi bato básala ba-tests mpe bázwa mangwele oyo
ezali na nse mpenza na kotalela likama na litomba.
Sikawa nakoki kolakisa likanisi na ngai likolo ya bato ya bokonzi mpe boombo?
Société na biso mobimba etongami likolo ya capitalisme... Iyo, ezali société oyo etongami likolo ya capitalisme.
Mpe natángaki eloko moko ya Rainer Mausfeld oyo esimbaki ngai na motema makasi mpenza.
Rainer Mausfeld, moto na biso monene ya istware (kasi ya solo: psychologue) ya Kiel, akomaki:
Kapitalisme na demokrasi ekoki kosangana te.
Mpo capitalisme ememaka bato na kobɔtɔla biloko ya basusu.
Na moboko, balingi kaka kokokisa lokoso na bango moko.
Mpe lokoso, ezaleli ya bomoto oyo ezali mpasi mpo na kokanga, etindaka bato ya bozwi bálinga kaka kokoma na bozwi koleka.
Mpe mpo na kosala yango, basengeli kobotola babola biloko mingi koleka.
Mpe tokómi na esika oyo sikoyo basengeli kobɔtɔla biloko nyonso na mokili mobimba mpo na
kobatela esika na bango lokola bakonzi ya mokili.
Mpe oyo basalaka ezali ya kolongola bomoto na biso, makoki na biso lokola bato, mpe
kosala ete biso moko tófuta mpo na biloko na biso.
Na likambo oyo, ba vaccins, nkisi oyo ekokamba liwa na biso moko. Wana ezali likanisi ya ligboma mpenza.
Esengeli naloba yango sikoyo, mpo namonaki mpe nasosolaki likambo oyo na nzela ya kotanga babuku ndenge
na ndenge na ntina ya istware, politiki mpe nkita.
Mpe na bato nyonso nasololaki na bango na domaine oyo na boumeli ya bambula, emonani polele mpenza ete bakonzi oyo bazali na
bokonzi – mpe bazali na Allemagne te, bazali esika moko na Mpoto – bamonaki domaine na ngai, domaine na ngai, maladi ya ba
microbes, lokola esaleli moko ya sika, ya nguya, mpe oyo eleki nguya na mokili mobimba mpo na kokómisa bokonzi na bango makasi.
Mpo na yango, bazali na bato na bango ya siansi, bato ya mayele, mpe sikoyo bazali na OMS. Nyonso ezali esika moko.
Mpe sikoyo bato ya Allemagne na ya Eropa bapesi OMS bokonzi, bokonzi ya kosala nyonso oyo
balingi. Mpe yango nde bazali kosala sikoyo.
Bakoki kosakola pandemi ntango nyonso balingi, mpe na nzela na yango bakoki – ntango nyonso
balingi – kotia mibeko oyo esengeli kolandama.
Ezali etumbu na mobeko soki osali yango te, etumbu, etumbu ya mabe koleka.
Mpe esaleli yango esalelaka bozoba ya bato, mpo boyebi ezali nguya, kasi bozoba to kozanga boyebi ezali bozangi nguya.
Bato bazangi nguya mpo basosolaka maladi ya mikrobe te, to basosolaka yango malamu te.
Mpe bakoki te komona solo na nsima ya lokuta.
Mpe lisusu, bazali komona te ete na kati ya lokuta oyo, ebombami lokuta oyo eleki mabe koleka na ntango nionso,
elingi koloba lokuta etali mangwele oyo esalemi na ba gènes.
Iyo, nakoloba makambo mingi koleka te, kasi nakoloba ete moko ya ntina monene ya interview oyo ezali ya kobenda likebi ya bato na
ngai nyonso ya bolingo na likambo ete tosaleli mpenza motó ya likambo oyo na buku na lolenge oyo makambo nyonso
elobelami na ndenge oyo moto nyonso ya mayele ya normal akoki kokanga ntina. Ekomami nyonso na lolenge ya pete mpenza.
Basali mosala ya kitoko mingi.
Mpe tolobaki na biso moko ete, soki mokapo moko na buku oyo esengeli kotangama na ba-journaliste nyonso, na minganga nyonso,
na ba-avocat nyonso – nakotika bato ya politiki pembeni mpo na sikoyo, yango mbala mosusu ezali na ntina te – bongo ezali
kaka mokapo oyo, ya nkasa mwambe mpamba, oyo elobeli mangwele ya ba-gène – likama monene koleka mpo na bato na ntango nyonso.
Mpe na nsima nasololaki na Mongombo Kopp, mpe mbala moko alobaki "ee", mokapo oyo etali "Bavaksinɛ́shɔ́ ya génétique" ekoki
kopesama na ngambo na yango moko na site internet, mpo na ko télécharger ofele mpo na moto
nyonso na mokili mobimba oyo akoki kotánga Allemand.
Mpe yango nde esalemaki. Sikoyo, banda mikolo mibale, ozalaki na likoki ya kotanga mokapo oyo ofele. Okofuta
ata mbongo moko te; eloko kaka osengeli kopesa ezali ngonga moko ya ntango ya kotanga.
Mpe okosengela te koleka ngonga moko mpo na nkasa mwambe. Ezali pɛtɛɛ bongo.
Oyo epesi yo libaku oyo mbala mosusu ezali ya ndenge mosusu te, ya kotelema mpe komibatela yo moko ná balingami na yo.
Mpo esengeli kaka bóganga na mongongo moko "te" mpe bópekisa bato ya politiki bápesa OMS bokonzi oyo!
Mpe soki basalí bongo, yambo na bango "te" kaka mpe loba ete tokosala yango te.
Tala ndenge ozali kopesa etumbu na bamilio na biso. Mpo bango mpe bakoki kosala yango te.
Na yango, nayebaki mpe ndimbola ya buku oyo mobimba, oyo ezali ya kobongola bato oyo bakomaki na likoki te ya kozwa bikateli na
bango moko, mpo bakoma bana mboka ya mayele mpe ya mokumba, mpo ete báyeba, ata na lolenge ya monene, nini ezali bamaladi ya
bokangami, nini ezali bibundeli na yango, ndenge nini esengeli kotalela yango, mpe ndenge nini ya kozongisa boyokani ya malamu.
Nakanisaki ete esalemaki malamu mpenza na buku na ye.
Mpo na koloba mpe kuna ete siansi ezali lisungi mpo na kozwa bikateli.
Ezali Nzambe ya sika te. Ezali lingomba ya esika mosusu te, oyo esalemaki mpo na yango na ndambo.
Ete moto oyo babengi expert akoki bongo koyebisa bato nini basengeli kosala mpe nini basengeli te
kosala mpo bakufa te. Mpe okoki komona ete ezali solo te.
Kasi nasengeli kozongela oyo olobaki.
Ya solo mpenza, tokufaka na bokono ya motema mpe ya misisa ya makila mpe na kanser.
Mpe maladi ya bopalangani ezalaka mpenza na ntina te na statistiki ya liwa.
Bazali kaka kopanza makanisi ya bokeseni, lokola nde bokono ya bopalangani nde ezali likama na biso ya monene koleka.
Sikawa emonani mingi koleka mpo na coronavirus.
Kasi mbula na mbula, balobaka lisusu makasi ete liwa ya grippe ezali pene – mbala nyonso,
esengeli kolela liwa ya bato 30 000 mpo na grippe.
Soki otali malamu, ata moko ya wana ezali solo te.
Kasi, ba 30 000 to 40 000 oyo ezali kaka bokeseni kati na liwa ya eleko ya molunge na oyo ya eleko ya malili.
Mpo na ntina oyo eyebani te, bato ebele bakufaka na eleko ya malili.
Mpe nyonso oyo etikali sima ya kolongola wana, batiaka yango kaka na motango ya bakufi ya
grippe mpo na kotombola lisusu mangwele ya grippe.
Mpe soki otali na Institut Robert Koch mpo na koyeba motango ya bato oyo bakufaka mpenza na grippe – mpe grippe ezali bokono oyo
esengeli koyebisa, yango wana mitango yango ezali ya kotyela motema – okomona motango ya bato oyo bakufi
ezali na ba chiffres misato. Yango elingi koloba, pene na moto moko te akufaka na grippe.
Bongo, liyebisi esili kosalema, bazali kozongela yango ntango nyonso, bókanga mangwele ya
grippe, mpamba te soki te bato 30 000 bakokufa.
Tolobi ete ezali liwa ya normal mpe liwa ya solo mpenza oyo ekoki mpenza kopesama na grippe, oyo ezali 300, 400, eloko ya boye?
100 kino 200 – na eleko moko. Iyo.
Kasi esengeli mpe koyeba ete mangwele oyo ya grippe, oyo bamekaka soki esali mosala na
kotalaka ba anticorps, ezali mpamba ata bongo.
Paramètre oyo ya mawa kaka, ekitaka mpenza te.
Iyo, nalingi koloba, efficacité na yango balobi ezali soki 50 pour cent, ekoki kobaluka kati na 40 na 60
pour cent. Bósana yango, bandeko. Yango ezali eloko te.
Okoki te kotuba bamilio ya bato na mangwele oyo ekoki kozala na likama, kaka mpo na kokitisa na 50% ndenge
nzoto na bango ebimisaka ba anticorps. Ozali ligboma?
Namonaka mingi bato ya maladi oyo bazwaka grippe sima ya kozwa mangwele ya grippe.
Ya solo.
Kasi ndenge wana nde emonanaka ntango nayebisi ye ete, "Ozali na grippe."
Te, Monganga, yango ekoki te. Nazwi mangwele. Esengeli ezala eloko mosusu.
Iyo. Bongo, tokoki kaka kokuseisa.
Na buku na yo, okomaki ete ba infections ekoki kozala ya likama. Kasi lelo oyo, ezalaka mingi te?
Mbala mingi te.
Mbala mingi te. Ezali kaka bobimisi ya nsɔmɔ na nko ya bato ya politiki mpe ba media.
Balobi ezali mpo na bantina ya capitalisme, kasi mbala mosusu ezali na bantina mosusu.
Sciansi ezali mpenza motambwisi.
Ozali kozongisa likambo yango na liboso, ete tosengeli koluka koyeba mozindo ya makambo.
Oyo elobeli nini ezali na ntina mpe nini ezali na ntina te.
Esengeli te kotombola makambo mosusu mpe kobosana misusu.
Esengeli te kokómisa likambo ya moke monene, mpe likambo ya monene te kokómisa yango moke.
Mpe bato basengeli lisusu kozala na likoki ya kozwa bikateli na bango moko na boyebi.
Na suka ya mokapo na mokapo oyo elobeli mangwele, balendisaka ntango nyonso moto nyonso ayeba makambo malamu
mpe na sima azwa ekateli na ye moko, mpe ete kotinda na makasi esengeli kosalema ata moke te.
Mpo, lokola olobi, ezali esaleli ya bato ya bokonzi.
Ezali na eloko mosusu olingi koloba na batalani mpo na kosukisa?
Longola, solo, toli ya kosomba buku na yo.
Ekomami malamu mpenza, ezali mpenza pete mpo na kokanga ntina.
Nakokaki kokanga ntina na yango malamu mpenza na mikolo moke mpamba. Ezalaki esengo kotanga yango.
Kasi nasengeli koloba na bosolo, nalingi te ete oyo ekoma emission ya koteka babuku, ɛɛ.
Tokomaki buku te mpo bato ebele bákóma kosomba yango.
Tokomaki yango mpo ete bato ebele ndenge ekoki bátánga buku yango.
Ndenge nini okoki kozwa buku yango ezali likambo na yo. Esengeli mpenza te osomba yango.
Kasi esengeli otuna, na ba bibliotɛkɛ na ndakisa, soki olingi kodefa buku.
Mpe eloko tozali mpenza kolikia ezali ete buku oyo ekosepelisa mpe bato ya misala mosusu, lokola balakisi – balakisi
bazali na ntina mingi na mboka oyo, basengeli koyeba makambo mingi koleka na ntina na ba infections, solo mpenza.
Mpo na yango, makambo bazali kosala sikoyo na biteyelo, to oyo basalaki kala, ezali kozanga
mokumba mpo na bana na biso. Yango endimami te.
Mpe kondima pamba makambo nyonso oyo euti na biro to bokonzi moko ya leta ezali te nzela ya kokende na
avenire ya elikya. Yango nde avenire ya kozanga elikya.
Tolingaki kopesa elikya. Mpe na buku oyo, tolingaki kopesa bino boyebi, mpo na kotia nguya na maboko na bino.
Ndenge ya kokoma na bokonzi – esengeli kaka otanga buku, yango wana.
Mpe soki okoki, tángá ata mokapo oyo ezali ofele.
Na likambo yango, mbala mosusu liloba moko ya suka. Tozali na lingomba moko na nkombo MWGFD.
Mpe lisanga oyo ezali lisanga ya bato ya monganga mpe bato ya siansi, bango nyonso balobaka Allemand.
Mpe tomipesaki – nyonso ezali ya bolingo malamu, moko te kati na biso azwaka ata mbongo moke mpo na yango.
Mpe bazali minganga mpe bato ya siansi ya malamu koleka.
Ye (Dr. Köhnlein) mpe azali na kati banda bambula.
Tosalisaki mpe totiaki Institut Pathologique ya Arne Burckhardt. Azalaki mpe membre ya ebongiseli na biso.
Mpe oyebi ete asalaki mosala ya liboso.
Mosala oyo sikoyo emonani na mbalakaka na mokili mobimba. Nyonso euti na Allemagne.
Ntango Arne Burckhardt akufaki, tozalaki na krize.
Tokokaki te kosala ba examens pathologiques mosusu.
Kasi tosali laboratoire mosusu mpo na ntina oyo, oyo babengi "Institut ya Diagnostic Moléculaire".
Mpe lisusu, etambwisami na bandeko ya lingomba na biso.
Bongo, na ebandeli, lisanga na biso ezalaki ebongiseli oyo elukaka matomba te, kasi mbula moko na sima, na
2021, statut na biso ya kozanga koluka matomba elongolamaki.
Yango elingi koloba ete tokoki te kopesa ba reçus ya makabo. Lisanga oyo etalelaka makabo.
Tokosepela mingi soki okanisi kopesa likabo na lisanga mpe na Inmodia Institute .
Yango nde ekosepelisa ngai mingi mpenza.
Matondi mingi mpo na mosala na yo na buku oyo ya monene!
Iyo, matondi mingi lisusu mpo na interview oyo.
Nalikeli ete epalangana mingi!
Tia na kimya.
Iyo, matondi! Tia.
Kla.TV ezali na mposa ya lisungi na bino! SVP, salelá lolenge ya kokabola oyo ezali na nsé ya programme.
Modèle ya email oyo esili kobongisama esalisaka yo okoma na bato na yo ya penepene. Kozanga kokangama na ba filtres ya spam.
Lisungi na ngai mpo na kobongola mokili na kofina kaka mbala moko. Emonaná naino pete boye te.