"Ko te kore mōhio, te kore mātauranga rānei, he ngoikore."
Kāore te tangata e whai mana nā te mea kāore rātou e mārama ki ngā mate urutā, kāore rānei rātou e
tino mārama ki ēnei. Ā, kāore rātou e kite i ngā teka.
"Ko te raru, he tino whai hua ngā mate pāwera, ā, kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana."
Ka mihi mahana ahau ki a Prof. Dr. Bhakdi rāua ko Dr. Köhnlein ki tā mātou uiui a Kla.TV.
Kei te tino harikoa mātou ki tō hokinga mai anō.
Ko rāua e rua ngā kaikōrero i te hui whakahē i te whakahaeretanga kōrero mō ngā kaupapa hauora hira.
Ā, ko kōrua hoki ngā tohunga tuatahi i kōrero i te wā o te aituā o te huaketo coronavirus, i taua wā kāore
tātou i tino mārama ki ngā mea i tupu huri noa i a tātou.
I muri iho ka puta rātou ki runga i a Kla.TV, i te 15 me te 30 o Poutū-te-rangi 2020 – i ngā hōtaka i
whakaaturia , ā, i whai ake ko ētahi atu uiui i muri mai.
Mō ngā kaitirotiro kāore anō kia mōhio ki a koe: e Dokotera Köhnlein, he mātanga koe ki te rongoā ā-roto
me te rongoā hākinakina, ā, kua mahi koe mō ngā tekau tau hei tākuta ā-roto i tō ake umanga.
Prof. Dr. Bhakdi, kua whakangungu koe i ngā tauira rongoā mō ngā tekau tau hei porofesa, hei tumuaki hoki o
te Wāhanga Mīro-ā-Rongoā me te Hauora i Te Whare Wānanga o Johannes Gutenberg i Mainz.
Ko koe te etita matua o te maheni hauora Medical Microbiology and Immunology, ā, kua whiwhi koe i ngā tohu maha kāore e
taea te tatau mō ō rangahau, nā reira i whakakīkī ake ai tō mātou mōhiotanga taketake mō te pūnaha ārai mate.
Koe rāua ko tō hoa wahine (Prof. Bhakdi) kua whakaputaina e kōrua he pukapuka hou me Dr Reiß, e kīia nei: "Te
mārama ki te pāwera – kaua e mataku ki a ia. Ngā pūrākau, ngā hē whakaaro me te ao tūturu"
Taku pātai tuatahi: e te Porofesa Bhakdi, he aha i akiaki ai i a koe ki te tuhi i tēnei pukapuka?
Nō reira, i whakaputa au i tētahi pukapuka me taku hoa wahine i te tekau tau ki muri.
I tapaina ko "Te wairua o ngā mate urutā: ngā pūrākau, ngā whakapōrearea me te ao tūturu."
Ā, i tuhi mātou i te pukapuka i taua wā, nā te mea kua reti au, ā, ka mea taku wahine ki ahau:
Me tuhi e koe ō kauhau mō te iwi whānui.
Ngā mea katoa e hiahia ana, e hiahiatia ana e te hunga o tēnei whenua kia mōhio mō ngā mate urutā.
Arā, ko te ao tūturu, ā, ko te tohu i ngā mea kāore i te ao tūturu, arā, ko ngā pūrākau. Ā, ko tērā tāku i mahi.
Ā, i hokona tēnei pukapuka mō te tekau tau.
Kāore i tino hokona, engari kei te pai.
Engari i reira, kua whakarato e au he tirohanga whānui ki ngā mate pāwera katoa e tino hira
ana i tēnei whenua. Me pēhea te aukati i a rātou.
He aha i mōrearea ai ētahi huakita me ētahi huaketo? He aha i kore ai e mōrearea ētahi atu?
Me pēhea rātou e whakaparā ai i a tātou? Ā, me pēhea tātou e ārai ai i tēnei?
Ā, me whakauru tonu te kōrero mō te werohanga.
Kia oti katoa ai te take o te werohanga mō te katoa.
Ka tae mai a COVID-19. Hei whakarāpopoto:
I muri i te rima tau o te COVID-19, i mōhio au me whakahou ngā mea i tuhia e mātou i te pukapuka tuatahi.
Ā, me tere tonu. Nō te mea kāore au i tino whakaatu i tētahi mātauranga pakari i reira.
I hē ahau. Nā te mea kāore au i ako i ahau anō kia nui.
I whakaako ahau i tēnei kaupapa mō te neke atu i te rua tekau tau.
Ā, i taua wā ka mōhio au he mea taketake kāore au i mōhio ai, he mea kāore i tika.
Ā, e mōhio ana koe, ko tōku whaea taku kaiako tuatahi.
He tākuta ia. I mea mai ia ki ahau i taku tamarikitanga – i mōhio au e hiahia ana ahau kia tākuta.
Ka mea ia, "Ka riro koe hei tākuta. Kia maumahara, kāore he mea e mataku ai te tākuta. Kāore he mea."
He kotahi anake te mea, arā, ka hē ia.
Te kī i tētahi mea hē e pā ana ki te rongoā hauora.
Ā, mēnā ka mahia e koe tērā, me whakarite kia whakatika koe i a ia.
Ā, koia te take i kī atu ai au ki taku wahine me whakaputa anō tēnei pukapuka.
Me whakapai ake tātou kia whakaratohia ai te taumata mōhiotanga tika.
I taua wā, he hoa mātou ki a ia, ko Klaus (Dr. Köhnlein), he hoa piri tata.
Ā, i mea au, kei konei tētahi tangata i whakaputa i tana ruarua mō tēnei kaupapa i ngā tekau tau ki muri, ā, kei konei ia.
Ā, kua tika tonu ia i ngā wā katoa. Me pātai pea tātou ki a ia mēnā e hiahia ana ia ki te hono mai ki a tātou?
Ā, koia tērā i tupu. Ka mea ia, "Āe, tērā tonu!"
Nō reira, ko ia te kaituhi tuatoru o te pukapuka hou, i whakaputaina i te rā i mua i te inanahi.
Hei tākuta ā-roto, kāore au i nui te mahi ki ngā werohanga.
Kāore au i tino tīmata ki te whakaaro mō ngā werohanga tae noa ki te whānau mai o ā mātou tamariki.
Ā, me whiwhi ākuanei taku tamāhine tuatahi i te werohanga BCG i muri tonu i tōna whānau mai.
Ā, ka mea noa ahau i runga i taku māramatanga: Kāore mātou e hiahia ki te mahi i tērā ināianei.
Kāore rawa au e kite ana i te mate pōtaka hei mōrearea mō taku tamāhine.
I taua wā, kāore au i mōhio kua mahia he rangahau mō te werohanga BCG, ā, i whakahaere rātou i tētahi
whakamātautau whakahaere-placebo hei whakamātau i taua werohanga, he mea torutoru i te ao werohanga.
I India tērā, i werohia he tokomaha, ā, i waiho he tokomaha kāore i werohia.
Ā, ko te hua tūturu, i nui ake ngā mate pūpū BCG i roto i te taupori kua werohia, i te taupori kāore i werohia.
I whakaputaina whānuitia tēnei i The Lancet i raro i te taitara "Ngā Rongo Kino nō Inia".
Ā, e whakapono ana au i roa anō e tekau mā toru tau i muri i tēnei whakaputanga i mua i te whakarite o ngā tākuta
tamariki Tiamana kia mutu ai te tuku i tēnei werohanga.
Ā, me whiwhi tonu e taku tamāhine tuatahi.
I te tuarua, kua tino arotake au, nō reira i pātai au, he aha mō te werohanga BCG?
Ka whakahoki mai ia me te tino riri: Kāo, kāore mātou i mahi pēnei mō te wā roa.
He tino pai. Me hoki tātou ki muri.
Mo ngā rau tau, ko ngā mate me ngā huaketo te wairangi o te tangata.
I puta ngā mate urutā: ko te mate pūreka, te kolera me te mate pōtaka ngā take matua o te mate.
Nā, i te tīmatanga o te rautau rua tekau, i heke ohorere ngā mate nei.
Āianei, he mōrearea ake te taraiwa motokā i te pā ki te mate mīrere, i te mate tetanus rānei.
Engari, kei te mau tonu te mataku ki ngā mate pāwera, pērā i tā tātou i kite i te mate urutā o te korona.
Ka taea e koe pea te kōrero mai ki a mātou he aha i pērā ai?
Ko te raru, ko ngā mate pāwera, kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana, ka tino whai
hua, ā, ka whakaputa hua pūtea whakamīharo.
Ki ngā mate pāwera, he ine ārai mate tonu, he ine taiwhanga tonu, ā, i ēnei rā he rongoā ārai huaketo hoki.
Ā, ko tērā te kaupapa i whakauru ai ahau ki te ao.
I taua wā, ko te raru o te AIDS i tino mōrearea ai nā te nui rawa o ngā rongoā.
I te ao tūturu, he aitua noa iho tērā a ACT i taua wā.
Ko tēnei rongoā ārai-huaketo i tae mai ki te mākete i runga i te nui rawa atu, ehara i te raru o te AIDS anō.
Nā ngā porowhita iti anake i puta ai tērā.
Engari ko te take AIDS, pēnei i taku i kī ai, he tino aitua nā ACT.
Ā, i te mea kāore i pērā anō, kua tau te rangimārie.
Engari i taua wā, i pau ngā mate a te CDC, ngā mana whakahaere mate.
Ā, he awhina ora a AIDS, kia pērā ai te kī.
I muri i te mate pōrō me te mate pukupuku, kāore he mahi hei mahi anō.
I muri mai, i puta te "mate pūkahukahu o ngā hōia" , ā, i whakawhānuihia kia riro hei mate urutā, ahakoa kāore i pērā.
He rōpū noa iho o ngā hōia tawhito, kāore i te tino hauora, i huihui, i pāti, i inu waipiro, i hikareti hoki i te nui.
Ā muri ake, i pā ki ētahi o rātou te mate pūkahukahu.
Engari, i muri mai ka tae mai te CDC, ka kitea e rātou tētahi huakita kāore i mōhiotia i mua, ka tapaina tika ko "Legionella
pneumophila", ā, ka whakapae hei take o te mate Legionnaires, ahakoa ko te tino take he ngoikore
noa iho o ngā pūnaha ārai mate o te hunga i pāngia.
Ā, koinei te raru whānui o ngā mate pāwera: kāore rātou e taea te whara i a tātou mēnā
kei te mahi tika tō tātou pūnaha ārai mate.
Ā, ka ngoikore ana, ka taea te puta he āhuatanga pēnei.
Ka taea e koe te hopu i ngā mate urutā.
Ā, mō te mate AIDS motuhake, mēnā ka whakamahia hē ngā tarukino, ka pā ki a koe ngā mate whai wāhi.
Ko ēnei he mate ka pā anake ki a koe ina kei te tino heke rawa tō pūnaha ārai mate.
Āe, e hiahia ana ahau ki te tāpiri i tētahi mea ki tērā.
Ko te raru, nā ngā huaketo i taea te horapa ngawari rawa, i puta ai ngā mate urutā nui.
I te ariā, e rua noa ngā huarahi hei mahi i tēnei: mā te wai rānei, mā te hau rānei.
Ko te tikanga, i te horapa mā te hau, ka tukuna mai i tētahi tangata ki tētahi atu mā te kōhā me te pīwai.
I te wā i pā mai ai te mate urutā, ka kōkū ngā tāngata i pāngia e te mate ki ētahi atu,
ā, ka horapa ngā huakita ki a rātou mā te hau.
Kua mōhiotia ināianei ngā pūnaha me ngā ara o te nuinga o ngā mate pāwera tino hira.
E mōhio ana mātou me maimoa te wai, ā, koia te take kāore he kolera anō. Kāore he kolera anō.
E mōhiotia ana, mēnā ka kohukohu tētahi tangata e mau ana i te mate urutā, me hoatu he
rongoā ārai huaketo ki te tangata i kohukohua ai.
Kāore he mate urutā ināianei, nā te mea kua mōhio tātou me pēhea te whakawhiti a te mate urutā, arā mā ngā kiore me
ngā pī, ā, ki ngā wāhi kāore he kiore, kāore he mate urutā.
Ki te wāhi e noho ana te mate urutā me ngā rongoā ārai huaketo, kāore e taea te whakawhiti i te mate urutā.
Heoi, nā te mea kua mōhiotia ngā tikanga, ka mōhio me pēhea te aukati i tētahi mea.
Ā, kāore tēnei aukati e hiahiatia ana hei whakatohu i ngā wā katoa, engari i ngā wā tino torutoru anake.
Kei te hiahia ahau kia mārama tētahi mea:
Ehara i te mea, nā te mea kua tino iti rawa te mate tetani i konei, hei tauira, kāore he mōrearea.
He tino mōrearea tonu te mate tētana i ēnei rā, pēnei i ngā rau tau ki muri.
He tino mōrearea anō. Ā, ka puta ana, kei te mōrearea ngā tāngata.
Nō reira, ināianei ka tae au ki tētahi kaupapa tino hira, arā ko te werohanga. He aha i
tika ai kia whakarerekē tātou i ēnei mea maha?
Nā te mea i mōhio au anō ko ngā pou e toru e hiahiatia ana hei tūāpapa mō tētahi taunakitanga whakatohu – i mua i te tuku i
taua taunakitanga – ko te mea tuatahi, ko te mea e hiahiatia ana.
He aha te wā e tino hiahiatia ana te werohanga? Ina he mate e tino mōrearea ana ki te ora.
Ki te kore he mate e mōrearea ana ki te ora, kāore he take kia whakawhāngai. Me waiho noa iho.
Kāore e tika kia ngaro tētahi pou. Ko te pou tuarua ko te whai hua.
Ko te whai hua e tohu ana me whakaiti nui te maha o ngā tāngata e tino māuiui ana me ngā tāngata kua mate.
Ināianei, whakaarohia kei a mātou he mate urutā kāore e whakamate i tētahi tangata.
Rānei he iti rawa kia kore rawa e taea te whakaheke.
Hei tauira – he tino pai te mate urutā mīraka hei tauira, ā – i mate ngā tāngata i te mate urutā mīraka i ngā rā o mua mō
ngā take kotahi i mate ai ngā tāngata i te mate urutā manu.
I pāngia rātou e ngā huakita. Ko te pāpūtanga huakita anō i patu i ngā tāngata.
Engari, ka taea te rongoā tino whai hua i tēnei mate urutā huakita i ēnei rā.
Ā, koia te take, i te tikanga, kāore he mate nā te mate mīre i waenga i te hunga e whiwhi ana i te tiaki
hauora pai, me te hunga hauora me te pūnaha ārai mate noa.
Koia rā te take kāore e taea te ine i ngā painga.
Ā, ki te kore he painga, he tūraru anake.
Ā, he tūraru tonu i ngā wā katoa ka werohia koe. Tonu.
Nō te mea, pēnei i kī a Klaus, ehara ēnei werohanga i te mea kotahi anake, engari he huinga matū tonu, ā, kei
roto tonu i taua huinga ngā matū e tūpono ai he mōrearea.
Ā, ko te hunga e whakahē ana i tēnei, i runga i te mātāpono, me whakakore tonu i tō rātou mana ā-ture.
Kāore ia e whakaaetia kia tuku tohutohu, kia tūtohu rānei mō ngā werohanga.
Nō te mea, mēnā kāore he painga, ā, ki taku kī, mēnā he kore te painga, mō te huaketo korona, pēnei i tā tātou mōhio i
ēnei rā, ā, kua whakatūria, he tata kore te tūponotanga mate mō te hunga kei raro iho i te 65 tau. He tata kore.
Mēnā he kore te painga, ka noho mutunga kore te wehenga o ia tūraru katoa, ahakoa
kotahi i te miriona, kotahi i te tiriona rānei.
He Tāi ahau. Āe, i ako ahau i tērā i te kura.
He mutunga kore ngā mea katoa e wehea ana ki te kore.
Nō reira, he mutunga kore te tauine tūraru ki ngā painga. Ā, kāore tērā e whakaaetia.
Nō reira, me whakaatu te whaihua, ā, pēnei i kī a Klaus, ā, pēnei hoki i whakamārama ai mātou i roto i te pukapuka, ka taea anake
te whakaatu i te whaihua mēnā kei a koe ngā tatauranga mō ngā mate i waenga i te hunga kua werohia me te hunga kāore i werohia.
Ā, kāore ēnei tatauranga e wātea ana mō tētahi werohanga i te ao – mō tētahi rānei.
Ināianei, me hoki tātou ki te take o te ōritetanga.
Kāore he mate tetani i konei. Engari ka taea e au te kī atu ki a koe kei te Ao Tuatoru, i
Āwherika, i Tāiland, kei reira te mate tetani.
Ā, i Tairāniā ahau i tētahi whare haumanu mō te mate tētana, ā, i kite ahau i ngā tāngata e mate pōraruraru ana i te mate tētana.
Ko te mate tuarua ka taea pea te whai painga mai i te werohanga, ko te mate kuri.
Ā, e kī ana au i tēnei, kia mārama ai he mea mārama, ehara ia rāua ko taku wahine i konei hei kaiwhakatē ki te werohanga.
Ehara mātou i te hunga whakahē i ngā werohanga, engari e mea ana mātou he tino whai tikanga ngā werohanga ina hiahiatia, nā te mea
he tino teitei ngā reiti mate me ngā reiti mate-kore – ko te mate tētana he neke atu i te 50 ōrau, ā, ka mate
tētahi tangata i ia rua e pāngia ana e te mate tētana.
He tata ki te kotahi rau ōrau te mate o te rabies i ēnei rā. Ko te tikanga, ka mate tētahi tangata katoa e pāngia ana e te rabies
mēnā kāore he mahi hei whakaora, ā, kāore he rongoā e wātea ana.
Kei konei tonu te werohanga mō rāua e rua. Ā, he whai hua tēnei werohanga.
Ā, ko tērā tā mātou e kōrero ana, e whakamārama ana i roto i tā mātou pukapuka.
Kia mārama ai ki te katoa i ngā wā e tika ana kia whakawhāngai – āe.
Ehara i te mea 'āe' anake, engari e tūtohu ana mātou i tō mātou ngākau katoa, nā te mea ka taea e
ia te whakaora i ngā oranga – ā, me mahia tonu.
Mēnā kāore te tākuta e mōhio ka taea te werohia hei ārai i te tetani – ā, ko te mea nui rawa, me pēhea te werohanga.
Ānei, pērā i tā te pukapuka i whakamārama ai, ehara i te mea kotahi anake te werohanga e mahia ana i konei, me te
werohanga e whakaohooho ana i te hanga o ngā ārai mate.
He mea anō e kīia nei ko te werohanga ā-tāwhiro. Ka whakaurua ngā ārai mate kua oti kē te hanga mai i ngā tāngata kua werohia.
Ā, kei te wātea ēnei ārai mate mō te mate tētana me te mate rabies. Ā, ka whai hua rātou, tino whai hua rawa!
Ā, kāore ēnei e whai pānga taha kino nui, nā te mea he ma.
He antikorete mārama ēnei, kāore he tāpiritanga.
Nō reira, i hiahia au kia tino mārama, ehara au i te mea e whakahē ana i te werohanga, engari e mea
ana au me tika te tauwhitinga tūraru me ngā painga.
Ka whakatapua e koe ngā upoko e whitu o tō pukapuka ki te kaupapa o ngā werohanga, e whānuitia ana hei whakatutukitanga nui
rawa atu, hei patu kaha rawa atu ki te whawhai i ngā mate urutā.
Kua pa kē koe ki tēnei. Ā, ko te hunga e tautoko ana i te werohanga ka kī e heke ana ngā mate pāwera katoa.
Ehara rānei tērā i te taunakitanga e whakaatu ana he whai hua te werohanga?
Āe, he take nui tēnei, ā, i hiahia hoki au ki te kōrero mō tēnei.
I muri i taku tirotiro ki te kaupapa o te werohanga, ka kitea e au te pukapuka a Mr Buchwald, he taitara māmā, he
māmā ki te maumahara: "Vaccination – The Business of Fear".
Ā, kua mahia e Buchwald he mahi tino māmā, tino maumahara hoki i konei.
I whakarārangi ia i ngā raraunga tatauranga katoa e wātea ana i te Tari Tatauranga ā-Motu mō ngā mate pāwera, ā, i
tohu tonu ia i te rā whakatohu ki runga ake i aua raraunga.
Ā, kātahi ka tino mārama mō ia mate pāwera, i puta ai te hekenga nui o ngā mate pāwera i mua
rawa atu i te whakaurunga o te werohanga ā-whānui.
E tohu kaha ana tēnei kāore te hekenga o ngā mate pāwera i puta nā te pānga o te werohanga, engari nā ētahi atu tikanga.
Ā, koinei noa iho te āhua noho pai ake i a mātou i te wā i muri i te pakanga.
Ka taea hoki e koe te kite tino mārama i pēhea te pikinga me te hekenga o te mate pōtaka i ngā tau o te pakanga.
Nō reira, e pā ana tēnei ki te mea i matekai, i makariri, i noho i ngā āhuatanga kino ngā tāngata,
ā, nā reira i taea ai te horapa o ngā mate pāwera.
Ko ngā āhuatanga noho te mea whakatau, ko ngā āhuatanga noho.
Āe.
Ā, e kī ana te umanga rongoā he rerekē. E kī ana ia, nā te mea ka whakawhēkauhia tātou, ka puta tēnei āhuatanga pai.
Engari, e tino whakahē ana ngā raraunga tauanga i tēnei, ā, nō reira, kāore he turanga tō tēnei kōrero e whakamahia ana e te
taha kē, e mea ana he hunga kore pāpori, e noho ana hei kaiwhai painga kore utu ngā hunga whakahē
i ngā werohanga, i ngā kaitātari werohanga rānei.
I runga ake i ngā mea katoa, kua kite tātou ināianei, mā te werohanga mō te huaketo koronā, kāore rawa he
tiaki mō ētahi atu, nō reira he kīanga whakatairanga tēnei i whakamahia tonu, ā, kāore rawa he pūtake.
Ko te whāinga o te werohanga kia whakaputa i ngā ārai mate.
E ai ki tērā, he taunakitanga kua whai hua te werohanga.
Ko tērā tā te iwi e kī ana.
Āe, koinei rā te take matua mō te ārai mate?
Kāo, he mea māmā noa te whakaaro kia kī ko ngā ārai mate anake te tūāpapa o ngā mea katoa.
He aha ngā ārai mate? Me pēhea rātou e mahi ai? Ā, pēhea te mahi whānui o te pūnaha ārai mate?
Kāore he tangata e mōhio, nā te mea kāore e whakaakona i te nuinga o te wā i roto i te rongoā.
Ka riro ngā tākuta hei tākuta ahakoa kāore rātou i whiwhi i ngā mōhiotanga taketake mō te mātauranga ārai mate.
Nō te mea i whakaako au i tēnei kaupapa mai i te A ki te Z mō te neke atu i te rua tekau tau, me tino mōhio rawa
ngā ākonga o Mainz, ki te kore kāore rātou i angitu i te whakamātautau. I mōhio hoki rātou ki tērā.
Kāo, he rerekē ngā peka me ngā pou o te pūnaha ārai mate, ā, kua whakamārama mātou i ēnei katoa.
E kore e maha, engari me mōhio koe ki a rātou.
Ko ngā ārai mate, ā, ko ngā pūtau, arā, ngā pūtau lymphocyte .
Hei kī noa, ka whai hua ngā ārai mate ki ngā paitini anake, nā te mea he iti ngā paitini, he iti hoki ngā ārai mate, ā,
ka taea e ngā ārai mate te hopu i ngā paitini ina kei reira.
Arā, ko ngā pūhāhā kei roto i te toto, nā te mea kei roto i te toto te nuinga o ngā ārai mate.
Nō reira, ka mahi noa iho mēnā ka kawea te paitini mā roto i te toto.
Hei tauira, te pūhāora i whakaputaina e te huakita tetani.
Ā, ko reira ka taea e ngā ārai mate te hopu me te whakamutu, arā, ka taea e rātou te tū, kāore e anga whakamua.
Ki te kore, ka taea e ngā ārai toto te aukati i ngā huaketo anake mēnā kei roto i te toto.
Heoi, ka uru te nuinga o ngā huaketo ki te tinana mā te ihu, mā ngā ara manawa, mā ngā kōpū rānei.
Ā, koia te take kāore he huarahi kia tino tiakina te paparanga o ngā manawa, ngā putorino
manawa, ngā manawa anō, me te ara kai mā te werohanga.
Koia rā, pēnei i taku kī i ngā tau rima ki muri, e hoa mā, kāore he take katoa ki te ngana ki te werohia hei
ārai i tētahi mate manawa, i te mea kei roto i te toto ngā ārai mate, nō te taha hē o te pakitara.
Kāore e taea e koe te aukati i tēnei, ā, ināianei kua mōhio tātou he pērā.
Kāore rawa e taea e tēnei werohanga te aukati i te pānga o te mate.
Āe. Kei roto ināianei i te matapaki te werohanga mate mīre i whakaurua e Jens Spahn.
I reira hoki, e kitea ana kāore ngā ārai mate e tino whai wāhi ana ki te tiaki.
Āe, i whakahua hoki mātou i tērā i roto i te pukapuka. Kua mōhiotia tēnei mō te 50 tau.
He hunga kāore rawa e taea te whakaputa i ngā ārai mate. He hē ā-ira tēnei.
Ā, i mōhiotia e pā ana ki ēnei tāngata ka pāngia e rātou te mate mīre i te tikanga noa, ā, ka
ora anō rātou i te tikanga noa, pērā i te katoa.
Kāore rātou e mate. Kāore hoki rātou e tino māuiui. Kāore rawa.
Ā, koinei te taunakitanga, te tohu mārama, ko ngā pūtau lymphocytes, arā, ngā pūtau toto mā, e
kawenga ana mō te whakakore i ngā mate huaketo.
Āe, ā, kāore ēnei pūtau toto mā e ine ana. Kei te mārama koe? Nō te kano ārai mate.
Nō te mea he tino uaua, ā, hei tāpiri, kāore he painga, nā te mea kei reira tonu rātou. Ko tērā anō tā mātou e kī ana ki a rātou.
Mo ngā huaketo, ehara ēnei pūtau toto mā i te kawenga mō tētahi huaketo kotahi, engari ka mōhio rātou ki
tētahi momo huaketo me tōna whānau katoa i te wā kotahi.
Ā, koia te take e tiakina ai tātou. Ko te maha ake o ngā wā ka pā tātou ki ngā huaketo rerekē i te wā
tamarikitanga, ko te whānui ake o tō tātou tiaki.
Koia rā te take me mutu katoa ēnei kōrero pōrangi mō te aukati i ngā mate huaketo i ngā tamariki.
Ā, he aha tāu e whakaaro ai i whakaurua ai tēnei werohanga ā-ture mō te mate mīrere?
Kāore au e mōhio. E whakapae ana au he whakamātautau tēnei kia kite me pēhea te urupare a te iwi ki te werohanga ā-ture.
Nā te mea i matapaki anō hoki i muri mai mō te werohanga ā-ture ki te mate huaketo korona.
Kua whakamaheretia kē tērā.
Tērā pea i whakamahere kē. He momo whakamātautau tēnei mō te whakaritenga kia whiwhi kano āmiomio – kāore rawa i hiahiatia.
Nō reira, pēnei i taku i kī ai, pēnei hoki i kī a Sucharit, kāore i mate he tangata i te mate mīre i taua wā.
I tino iti hoki ngā reiti pāwera.
Nō reira, kāore i tino whakamāramahia he aha i whakaritea ai kia herea te mate mīre, i waenga i ngā
mea katoa, kia ohorere. Kāore hoki i whai tikanga.
Āe, i tēnei āhuatanga, he whāinga ki a ia anō tēnei ture, nā te mea, i te mutunga iho, kei te mahi ngā
tohunga kāore i te pūkenga i ngā momo mahi katoa...
Aroha mai, he aha ngā mātanga kāore i te mātanga?
Ko wai e kī ana he mātanga rātou.
Kāo, kāo, kāo. Kāore rātou e hoatu taitara ki a rātou anō; ka karangahia, ka tohua rātou hei mātanga, āe.
He mahere kei muri i ēnei mea katoa. Ā, kua whakamaheretia tēnei mahere.
Ehara ngā kaiwhakarite i tēnei whenua; kei tawhiti atu ki te uru rātou.
Engari kua roa nei te whakamahere mō te putanga o tēnei mate urutā korona, mō te tekau tau, mō te rua tekau mā rima tau.
Me tino whakarite kia pānuitia te pukapuka a Paul Schreyer . Mō ngā kairīpoata katoa. Mō te katoa.
Ā, mō ngā kaitono tōrangapū hoki. I whakamahere katoa.
Ā, he tino mārama, i te tau 2019, kua tata katoa te whakamahere o tēnei raru mate huaketo.
I tū te kēmu whakamātautau i te marama o Oketopa 2019. Ā, kāore e kore, i reira te huaketo.
Nō te mea nō te taiwhanga rangahau te huaketo, pēnei i tā mātou e mōhio ana ināianei .
Me mau tonu ki roto i tētahi whare pukapuka te hunga kāore e mōhio ana ki tēnei, ā, me hoatu ki a rātou he panui ā-ture.
Nā te mea i whakamaheretia katoa. I whai a Moderna i te 100,000 ngā wāhanga o te werohanga i te tau 2019.
Ā, ka mea rātou, e hoa mā, ka whai tātou i te piriona ipu ā tērā tau. Ka taea e tātou.
Ko te karere, i tukuna tētahi huaketo kāore te tangata i whai pūnaha ārai mate mōna.
Āe. Engari he kōrero pōrangi tērā, nē rā? Ehara i te mea kei raro tātou katoa i te mana o tētahi huaketo.
Āe, koia te take e mau ai mātou i ngā kapi-waha, ā, e pupuri ana mātou i te tawhiti.
Ko ēnā anake ngā mea i taea ai te tiaki i a mātou – he tino koretake katoa.
I kite mātou he tino pai te ārai mate taketake.
Kāore rātou i mōhio he whānui tonu te ārai mate ki ngā huaketo korona. Nō te mea kei ngā wāhi katoa ngā huaketo korona.
Ā, ka tīmata te tamaiti ki te whare kōhungahunga, ka māuiui ia i ia toru marama i roto i te tau tuatahi.
Ko ēnei he korona-huaketo te nuinga. Ā, mā ia pāhekeheke e whakangungua ana, e whakangungua ana, e whakangungua
ana te pūnaha ārai mate, ā, ka kaha haere, ka kaha haere.
I wheako au i te mate urutā coronavirus i roto i taku mahi.
I hiahia hoki ahau ki te wheako i tērā, ā, i tae mai me te whakamātautau.
I te wā i wātea ai te whakamātautau, ka puta te mataku.
I tae mai ngā tāngata ki te tari rongoā e hāhā ana mō te manawa – engari kāore he hē ki a rātou.
I whakamātauria rātou mō te huaketo korona, ā, i rongo rātou kāore rātou e taea te manawa.
Me kōrero noa iho au ki a rātou mō tētahi wā, kia mārama ai rātou kua nui tō rātou wā manawa.
I hāorooro noa rātou. Ā, ka heke anō.
I reira hoki ētahi tūroro i whakamātauria, ā, i kitea he huaketo korona i a rātou. Engari i huna tēnei e te whakamātautau.
Ā muri iho, i whai au i te mana motuhake ki te tirotiro hohonu ake kia kite he aha rawa te hē o
rātou. Nō reira, he uaua rawa ki a rātou te manawa.
Ko tētahi i pāngia e te mate pūkahukahu nā te huaketo chlamydia , ko tētahi anō i pāngia e te aukatinga toto i ngā pūkahukahu.
Ko te tuatoru i pāngia e tēnei mate kākā, ā, i hiahiatia he cortisone.
He tino rerekē ngā take. Engari i whakakotahitia katoa rātou i raro i te whakamātautau coronavirus, kia pērā ai te kī.
I hē te tautuhi.
Āe, i hē te tautuhi. Ko te tangata i pāngia e te mate manawa chlamydia kāore rawa ia i tino hari ki te cortisone.
I te take o te exogenous allergic alveolitis , ko te cortisone te rongoā tika.
Engari kua tino warewarehia te tātari rerekētanga.
Āe, he tino pai kia kite i roto i tētahi uiui ki tētahi mātanga mō ngā manawa, i whakamārama ai ia i
tōna ahunga whakamua, ā, i muri mai ka pā ki a ia anō.
Ā, i mea mai a Ms Maischberger ki a mātou: "Kua tuku koutou i ngā mea maha, ā, kātahi ka whiwhi
koutou i a ia. Kōrero mai ki a mātou mō tērā."
Ā muri iho, i whakamārama ia i te ahunga whakamua tuku iho o te mate pūkahukahu pneumokokā (pūkahukahu = te pāwera o
ngā pūkahukahu), ā, i whakatau ia he tino āhua rerekē rawa atu te mate pūkahukahu korona-huaketo i pā ki a ia.
I tino pōuri rātou i taua wā, ā, i aro anake rātou ki tēnei whakamātautau huaketo korona, ā,
i mea rātou mā tēnei e whakatau ngā mea katoa.
I ngaro te mate huaketo i taua wā anō.
Kua tata whakakorehia tēnei, nā te mea kāore he tangata e whakamātautau ana mō te mate huaketo inuena ināianei.
Nā, i waea atu au ki taku tākuta taiwhanga, ā, i pātai atu au ki a ia, "Kōrero mai, kei te
whakamātautau tonu rānei tētahi mō te mate huaketo?"
Ka mea ia, "Kāo, ko koe anake i ētahi wā." Nō reira, he tino mārama tēnei ki te whakawhē o te whakamātautau .
Ki te kore tēnei whakamātautau, kāore mātou i kite i te mate. I ui hoki au ki ētahi hoa mahi:
Kōrero mai, kei te whakaaro koe ka kite mātou i tētahi mea mēnā kāore mātou i whai i te whakamātautau?
I kī mai a Porofesa Allersberger nō Ōtiria, ā, i whakaae ia ki ahau: "Kāo, kāore rawa mātou i kite i tētahi mea."
Engari i mea āku hoa mahi, "Āe, i kite koe i ngā tūpāpaku katoa."
Ā muri iho, i tino manukanuka ahau. Kua maha ngā mate i pā ki a koe i tō mahi?
Kāo, ehara i taku mahi, engari kua kite koe i ngā whakaahua nō Bergamo?
I puta katoa ki ngā whakaahua nō Bergamo.
Kua whakawhānuihia tēnei i te mataku, ā, kua whai i ngā whakahau ngā tāngata.
Engari ināianei, i tae atu a Tom Lausen, hei tauira, ki reira, ā, i tatau ia i ngā
tūpāpaku, nā te mea i tino noho ngā tūpāpaku ki reira.
He aha tāu e whakaaro nei te take? He aha i mate ai ngā tāngata?
Āe, i oho ake au i ngā take o te AIDS me te rongoā nui rawa atu, ā, i te tuatahi tonu ka pātai au – me
pēhea rā rātou i rongoā ai i ngā tūroro coronavirus?
Ā, i kitea e au tonu te mea i rapu nei au. I Haina, i maimoatia e rātou ngā tūroro ki te
koritīni, ki ngā steroid me ngā rongoā ārai-huaketo.
Kāore i whakaū i a ia anō, i kī ai i runga tonu i a ia.
Ka rongo au kāore tētahi mea i whakamana i a ia anō, ka tū aku taringa. Ko te tikanga, kua nui ake ngā kino i ngā painga.
Nā, i whakamahia e au tērā hei whai wāhi ki te tuhi reta ki te etita o tā mātou maheni hauora Tiamana, hei whakautu ki tētahi
tuhinga i taitara: "Kāore tonu he rongoā mō te huaketo korona."
Ā, kātahi ka tuhi au: I raro i tēnei kōrero, e whakaaro ana au he aha ngā momo tarukino e
whakamahia ana hei rongoā, kāore rawa he whakamātautau.
Ā, ko ēnei katoa he whakarite rongoā i tino kaha, i iti rānei te kaha ki te whakaiti i ngā urupare a te pūnaha ārai mate.
Ā, ki te āhua o te whakaahua ā-tinana e rite ana ki te mate huaketo, ā, i ētahi wā he wāhanga nō taua mate,
kāore pea au e hiahia ana ki ēnei matū katoa, nā te mea kāore rawa ēnei e āwhina ana i te tukanga whakaora.
Ā, i whakaputaina tūturu te reta e rātou. Engari, ahakoa tērā, i haere tonu te tuhinga.
Ā, i muri mai ka puta ngā rangahau a te WHO i te 1 o Āperira, i whakaatu tūturu i te nui rawa atu o ngā mate.
Ā, nā tētahi matū i roto i a ia, ko te hydroxychloroquine, i puta ai tērā; he tino whai hua tēnei i ngā rahinga iti, ā, ka
tino whai hua hoki mō te rongoā i ngā mate huaketo, nā te mea ka whakaiti i te mamae o ngā ringaringa me ngā waewae.
Engari he tino whaiti tōna awhe rongoā, ā, i tūtohutia i reira i ngā rahinga tino mate – e whakaputa ana i te koretake
o te manawa, tae noa ki te wiri manawa o ngā wāhanga raro.
I kitea tēnei i te tere noa, ā, i aukatihia tonu, kia kotahi anake te tihi – arā, i piki poutū te
rārangi i te 14 rā i muri i te tīmatanga o ēnei rangahau.
Nā reira, ka taea e koe te tuku i ngā kaiwhakawā ki reira, ā, ka tono atu ki a rātou kia tono i ngā
rekoata tūroro o te hunga i rongoāhia i te 1 o Aperira.
Ka kitea tūturu e rātou te mea e rapu ana rātou ahakoa kei hea rānei tēnei mate tāpiri.
Ko ēnei ko Rānana, Pārihi, ngā tāone nui, ngā tāone matua i reira ngā hōhipera whare wānanga nui, me Madrid.
Āe, ko Niu Ioka hoki, engari kāore i hāngai ki Īropi.
Engari kua mahia kē tērā i reira i ngā rangahau a te WHO, ā, kua mahia hoki i Aotearoa me Ahitereiria.
Engari kua horapa noa tēnei nui ake o ngā mate i te mataku.
Kāore he tangata e whakapono ana ka mate ngā tūroro nā te rongoā; ā, e whakapono ana rātou ka mate rātou nā tēnei mate tino kino.
Ā, koia te take i ohorere ai te ingoa o te huaketo korona hei tino mōrearea, tekau ngā wā atu i te mate pāwera.
Āe. Āe, he hōtaka tino whakamīharo tā mātou i runga i a Kla.TV mō tēnei kei reira ka kite koe i ēnei tāngata i
rongoāhia i Itari, i whiwhi rongoā tino hē, i mate rātou i ngā mano, ā, kāore i puta he tangata ora i te hōhipera .
Āe, ā, i muri mai ka puta te raruraru mō ngā taunakitanga hauora ārai mate urutā, arā,
me tino whāngai hau mā te ngongo ngā tūroro.
Me te remdesivir.
Ā, ko te remdesivir, he rongoā whakawhāwhā huaketo tino paitini, ā, e ai ki tā Tom Lausen i kitea,
e whakaputahia ana i raro i te raihana i Bergamo.
Nō reira, he poto ngā tawhiti mai i te kaihanga ki te whare tiaki kaumātua.
Nō reira, tērā pea i whiwhi katoa ngā tūroro i reira i te remdesivir i runga i te nui e hiahiatia ana.
Ehara i te mea i patua...
Ahakoa pēhea, kāore i whai hua mō te whakaora.
Haunga te SARS-CoV-2, kua kōrerohia whānuitia kē, ā, e mōhio ana te tokomaha o ā mātou kaimātakitaki ki a ia.
Heoi, he ētahi atu mate kāore te tautuhi i te tino mārama.
Ka tuhituhi koe... I tō pukapuka, he wāhanga pai tōu mō te mate ate C. Ka taea e koe te kōrero atu ki a mātou he nui ake mō tērā?
Āe, kua piri te mate ate C ki te HIV, hei kī.
Me whakamārama poto e au te whakamātautau kararehe i tū.
I reira he mate ate non-A, non-B, he mate ate i muri i te whakawhitinga toto, kāore i te
pāpaku, engari i puta i muri i ngā whakawhitinga toto.
Nō reira, tērā pea he pānga ārai mate tēnei, ā, koia i kōwhai ai ngā tūroro mō te wā poto.
Engari i mahi ngā kairangahau huaketo, ā, i whakaaro rātou ka taea hoki tēnei he huaketo kāore anō kia kitea.
Kātahi ka rapu rātou mā te werohia o ngā makimaki ki te toto o ngā tūroro he mate ate kāore i te A, kāore i te B, ā, ka puritia
tētahi kararehe whakahaere i roto i tētahi rūma motuhake.
Koinei te whakaritenga whakamātautau. Nō reira, me whakauru rātou i te tau ōrite o ngā makimaki ki te toto a tētahi
tangata hauora, kia taea ai te whakakore i ēnei pānga ārai mate.
Nō reira, kāore ēnei makimaki i whakawhāngaihia toto i māuiui.
I piki paku ō rātou pūmua ate mō te wā poto, ā, i patua rātou i muri iho.
Ā, i pai hoki te ate; kāore rātou i kitea he mea.
Engari i muri mai ka puta ki te mākete ēnei tikanga PCR taumira-teitei, ā, mā ēnei ka kitea e rātou ētahi wāhanga kāore i
te āhua e hāngai ana ki te waehere ira o te kararehe whakamātautau, ā, ka whakatau rātou
koinei pea te huaketo e pupuri ana ngā kararehe.
Ā muri ake, i whakawhanakehia he ārai mate ki a ia, arā, he ārai mate HCV.
Ā muri iho, ka taea te hoko. Nā te mea i pā ki te emepaea Haina te mate ate, ka whakatairangahia, ka hokona.
I hanga e rātou te antigen. Nō reira, i tango rātou i ēnei wāhanga ira hei tauira mō te pūmua, hei mahere mō te antigen.
Ā, i whakamahia e rātou te antigen hei whakaoho i ngā ārai mate i ētahi atu kararehe.
Ā muri ake, i whakawhanake rātou i tētahi whakamātautau hei kitea ēnei ārai mate i roto i te
tangata. Koinei te whakamātautau mō te kitea ārai mate.
Heoi, ko te kitenga o te ārai toto e aro ana ki te wahanga hanga i hangaia i runga i tētahi mahere whakaarohia.
Ā muri iho, ka huri haere rātou me tēnei whakamātautau, ā, ka tirotiro i ngā tāngata kia kitea ko wai
kei a rātou ngā ārai mate hei whawhai ki taua mate.
Ā, ko te hunga katoa e mau ana i tērā, he mate ate C ā rātou. Koinei te whakamārama, nē rā?
Ahakoa kāore rātou e whakaatu ana i ngā tohu ā-tinana, pērā i te kōwhai?
Āe, kua whai mātou i tēnei wā whakatupu mō te AIDS, ā, i reira hoki i whai mātou i ngā tūroro
hauora i whakamātauria he pai mō te ārai mate.
I kī atu ki a rātou ka mate koe i muri i te kotahi tau – kātahi ka roa ake te wā whakatupu, ā, ka tekau tau – mō te mate
hepatitis C, kāore rātou i mate – kātahi ka toru tekau tau – ā, ka pā mai ki a koe te mate pukupuku ate, te cirrhosis rānei.
Hei aukati i a koe kia kore e pāngia e ia, me tīmata koe ki te tango i tā mātou rongoā
ārai-huaketo, ā, ināianei he utu 10,000 euro ia pākete.
Ā, koia pēnei te mahi. Kāore rātou e māuiui ana, ā, kāore rātou e māuiui anō nā te rongoā, nā te mea
kāore ināianei e tino kaha ana te rongoā pēnā i mua.
I mua, i rongoāhia te mate ate C mā te interferon me ngā rahinga tiketike o te ribavirin.
I ngenge katoa, i māuiui hoki ngā tāngata mō tētahi tau, i pāngia rātou e te mate toto mārō, ā, i muri mai me
whakaora anō rātou i a rātou; nō reira i mārama me whakarerekē tētahi mea, kia iti ake ai te kino o te rongoā.
Engari, i ngā wā katoa, he take pai kia kaua e rongoā i ngā raruraru ate mā ngā rongoā, nā
te mea he paitini tonu ki te ate i tētahi ara.
Ā, i ēnei rā, e miharo ana te tangata – i tae noa atu au ki tētahi atu wānanga mō te ate – he aha i kore ai e heke iho
te maha o ngā mate pukupuku pūtau ate ahakoa kua tino whakaitia te taumata huaketo. Inā hoki, e kitea ana he pikinga iti.
Ko te whakautu māmā, nā te mea kāore he hononga o tētahi ki tētahi.
Ko ngā tāngata katoa e whakawhirinaki ana ki ngā tarukino kua pāngia e te mate ate C, engari he take rerekē tā rātou.
He raru mate ate ā rātou rongoā. Pērā tonu ki ngā tāngata inu waipiro.
Ki te kī koe i tērā i tētahi hui mō te ate, e tohu ana he tino take āpiti te waipiro. Nō
reira, kāore hoki e mahi mēnā kāore he waipiro.
Nō reira, ko te mea tūturu, ko ngā tūroro HCV-paihi e raru ana, i te nuinga o te wā ka kitea he hunga inu waipiro.
Āe. Nō reira, ka whakapae anō tērā i tētahi painga ki tētahi rongoā kāore rawa e taea te whakamana.
Kāore e kite ana i te kino.
Kāore ia e kite i te kino, āe. E tino whānui ana tō pukapuka ki ngā tūraru i kitea me ngā tūraru tūturu.
Nō reira, he maha ngā wā ka whakatairite koe i reira; i kī koe i ēnei pou e toru.
I te nuinga, he kōwhiringa āhua noho. I kōrero koe mō ngā tāngata e inu waipiro ana, engari he nui ake te whānuitanga o ētahi atu
āhuatanga, pērā i te momona me te hikareti, ā, e ai ki ngā tatauranga, he tino nui
ake ēnei i ngā mate pāwera katoa i tēnei wā.
Ka tuhi rātou i tētahi rārangi ki reira, ā, ko ngā mate pāwera kei te tuarima anake i waenga i ngā take mate.
He aha rā i kore ai e whakamārama ngā whakahaere pērā i te Robert Koch Institute, e tino whai painga ana te hunga ki
te tiaki i tō rātou ake hauora me te whakatairanga i tēnei?
Engari, kei te akiaki rātou i ngā whakamātautau me ngā werohanga e noho ana i te pito o raro o te tātaritanga painga-tūraru.
Ka taea e au ināianei te whakaatu i taku kaupapa matua mō te karaehe rangatira me te tuarunga?
Ko tō tātou hapori katoa i hangaia i runga i te kapitalitā... Āe, he hapori i hangaia i runga i te kapitalitā.
Ā, i pānui au i tētahi mea nā Rainer Mausfeld, ā, i tino pāngia ahau e ia.
Rainer Mausfeld, tō mātou hītori nui (tūturu: he kairangahau hinengaro) nō Kiel, i tuhi:
E kore e taea e te kapitalism me te demokarasi te noho tahi.
Nō te mea ka ārahi te kapitalism i te tangohanga o ngā mea e ētahi tāngata i ētahi atu tāngata.
E hiahia ana rātou ki te whakakī i tō rātou ake hiahia nui, i te mātāpono.
Ā, ko te hiahia rawa, he āhuatanga tangata e uaua ana ki te aukati, e ārahi ana i te
hunga whai rawa kia piki ake tonu ā rātou rawa.
Ā, kia tutuki ai tērā, me tango tonu rātou i ngā rawa a ngā rawakore, kia nui ake, kia nui ake.
Kua tae tātou ki tētahi wāhanga e tika ana kia tangohia e rātou ngā mea katoa o te ao kia mau
tonu ai tō rātou tūnga hei rangatira o te ao.
Ā, ko tā rātou mahi, ka tango i tō tātou tangata, i ā tātou pūkenga hei tangata, ā, ka
whakawhiu i a tātou kia utu mō ā tātou ake rauemi.
I tēnei take, ko ngā werohanga, ko ngā rongoā e whakatau ana i tō tātou ake mate. He whakaaro tino pōrangi tērā.
Me tuku e au i tēnei i taku manawa ināianei, nā te mea kua kite au, ā, kua tae au ki tēnei mōhio mā te ako i
ngā pukapuka maha mō te hītori, te tōrangapū me te ōhanga.
Ā, ko ngā tāngata katoa kua kōrero au ki a rātou i roto i tēnei rāngai mō ngā tau, e tino, tino pea ana kua kitea e ngā mana
whakahaere – kāore rātou i Tiamana, kei tētahi wāhi i te Hauāuru – taku rāngai, taku rāngai mate pāwera, hei
taputapu ahurei, hou, kaha, tino kaha rawa atu i te ao hei whakapakari i tō rātou mana whakahaere.
Nā ēnei, kei a rātou ā rātou kairangahau, ngā mātanga, ā, ināianei kei a rātou te WHO. Kei te wāhi kotahi katoa.
Ā, kei te hoatu e te iwi o Tiamana me Ūropi te mana ki te WHO, he mana ki te mahi i ngā mea katoa e
hiahia ana rātou. Ā, koirā tā rātou e mahi nei ināianei.
Ka taea e rātou te whakapuaki i tētahi mate urutā i te wā e hiahia ana rātou, ā, mā tērā ka taea e rātou – i te
wā e hiahia ana rātou – te whakahau i ngā tikanga me whai.
Ka whiua e te ture mēnā kāore koe e mahi pēnei, he whiu, ko te whiu kino rawa atu.
Ā, ka whakamahi tēnei taputapu i te mōmona o te tangata, nā te mea ko te mātauranga he mana, ko
te mōmona, arā, te kore mātauranga, he kore mana.
Kāore te tangata e whai mana nā te mea kāore rātou e mārama ki ngā mate urutā, kāore rānei rātou e
tino mārama ki ēnei. Ā, kāore rātou e kite i ngā teka.
Ā, kāore hoki rātou e kite kua rarangahia ki roto i ēnei teka te teka kino rawa atu o te ao, arā, te teka mō ngā werohanga ā-ira.
Āe, kāore au e kōrero nui ake, engari ka mea au ko tētahi o ngā kaupapa matua o tēnei uiui he kukume i te aro o aku hoa tangata
katoa ki te mea e tino whakahaere ana mātou i tēnei kaupapa i roto i te pukapuka kia mārama ai te katoa me
te IQ noa. Kua tuhia katoa i roto i te reo māmā noa.
I tino mīharo tā rātou mahi.
I mea mātou ki a mātou anō, mēnā me pānui tētahi upoko o tēnei pukapuka e ngā kairīpoata katoa, e ngā tākuta katoa, e ngā rōia
katoa – ka waiho e au ngā kaipōti i waho mō tēnei wā, kāore pea he take – ko tēnei anake te upoko, e waru noa ngā
whārangi te roa, e pā ana ki ngā werohanga ira – te tino mōrearea rawa atu ki te tangata i ngā wā katoa.
Ā muri iho ka kōrero au ki a Mr Kopp, ā, ka mea tonu ia "āe", ka taea te tuku motuhake i tēnei upoko mō ngā "tārai
mate ā-ira" ki te paetukutuku hei tiki kore utu mō te hunga katoa o te ao e mōhio ana ki te reo Tiamana.
Ā, koia tērā i tupu. Nō reira, mō ngā rā e rua ināianei, kua whai wāhi koe ki te pānui i tēnei upoko mō te kore
utu. Kāore koe e utu he pene; ko te mea anake hei haumi māu, he haora kotahi mō te pānui.
Ā, kāore koe e hiahia kia neke atu i te haora kotahi mō ngā whārangi waru. He māmā noa iho.
Ka hoatu ki a koe tēnei tūponotanga ahurei pea kia tū ake, kia tiaki i a koe anō me ōu tāngata aroha.
Nō te mea, me kī noa koe i te kupu 'kāo' ki te reo kotahi, ā, kia aukati i ngā kaitōrangapū kia kaua e tuku tēnei mana ki te WHO!
Ā, mēnā ka pērā rātou, me kī tonu koe 'kāo', ā, me kī hoki kāore mātou e mahi.
Tirohia me pēhea koe e whiunga ana i a mātou miriona. Nā te mea kāore hoki rātou e taea tērā.
Nā reira i mārama hoki au ki te tikanga o tēnei pukapuka katoa, arā, kia huri i te hunga kua kore e āhei ki te whakatau i ā rātou
ake whakatau hei tāngata whai haepapa, kia mārama ai rātou, ahakoa i ngā āhuatanga whānui, he aha ngā mate pāwera,
he aha ngā rongoā ārai, me pēhea te whakataurite i ēnei, me pēhea hoki te whakahoki i tētahi hononga tika.
I whakaaro au he tino pai rawa atu tērā i tana pukapuka.
Hei kī hoki i reira, he āwhina te pūtaiao ki te whakatau.
Ehara ia i te Atua hou. Ehara ia i te hāhi whakakapi, nāna i hangaia he wāhanga mō tērā.
Ka taea e te tāngata e kīia nei he mātanga te pānui i ngā mea e tika ana kia mahia e te tangata, me ngā mea
kāore e tika kia mahia, kia kore ai rātou e mate. Ā, ka kite koe ehara tērā i te pono.
Engari me whakahoki au i tāu i kī ai.
He tino pono, ka mate tātou i te mate pūnaha toto me te mate pukupuku.
Ā, kāore ngā mate pāwera e tino whai wāhi ana ki ngā tatauranga mate.
Ka whakatairangahia tonu te whakaaro hē, pēnei mehemea ko ngā mate pāwera te tino mōrearea ki a tātou.
Ināianei kua tino whakanuia nā te urutā huaketo.
Engari ia tau ka whakahuatia anō, e tata ana ngā mate mō te mate huaketo – me tangi tonu mō ngā 30,000 mate huaketo.
Mēnā ka tirotiro āta koe, kāore rawa he mea pono i ēnei.
Engari, ko ēnei 30,000, 40,000 rānei he tapeke noa iho o te mate o te raumati i tangohia i te mate o te hotoke.
Ahakoa he aha te take, he nui ake ngā tāngata e mate ana i te takurua.
Ā, ko ngā toenga i muri i tēnei tangohanga ka whakawhiwhia noa ki ngā mate urutā, kia whakatairangahia anō te werohanga urutā.
Mēnā ka tirohia e koe te Robert Koch Institute kia kite ai koe e hia ngā tāngata e mate ana i te mate huaketo – ā, he mate e
hiahiatia ana kia pūrongo, nō reira he tino pono ngā tatauranga – ka puta he nama toru-matua. Nō reira,
kāore e maha ngā tāngata e mate ana i te mate huaketo.
Nō reira, kua tukuna te pānui, ā, e whakahuatia ana ia wā: whiwhi i tō werohanga mate huaketo,
nā te mea, ki te kore, ka mate 30,000 tāngata.
Ka mea mātou ko te mate noa me te mate tūturu anake ka taea te whakapae he hua o te mate pāwera, ā, e 300, e 400 pea?
100 ki te 200 – ia wāhanga. Āe.
Engari me mōhio hoki tātou, ahakoa ka ine i ngā pūtau ārai mate hei ine i tōna whaihua,
kāore he tikanga tēnei werohanga mate urutā.
Kāore tēnei tawhā pōhara anake i tino whakaitia.
Āe, arā, e ai ki ngā kōrero, he 50 ōrau pea te whaihua, e rere ana i waenga i te 40 me te 60 ōrau. Kaua
e whakaaro ki tērā, e hoa mā. He kore noa iho tērā.
Kāore e taea e koe te werohia ngā miriona tāngata ki tētahi werohanga e tūpono ana he mōrearea, kia whakaitia
ai te urupare ārai mate ki te 50 ōrau. Kua pōrangi koe?
He maha ngā wā ka kite au i ngā tūroro e pāngia ana e te mate huaketo i muri i te whiwhinga i te werohanga mate huaketo.
Āe mārika.
Engari koia tonu te āhua ka puta mai i taku kī atu ki a ia, "Kei a koe te mate huaketo."
Kāo, e te Tākuta, kāore e taea tērā. Kua werohia ahau. Me tētahi atu take pea.
Āe. Nō reira, ka taea e tātou te whakarapopoto noa.
I tō pukapuka, ka tuhi koe e kī ana ka tūpono he mōrearea ngā mate huaketo. Engari, ehara rānei i te mea noa i ēnei rā?
Ehara i te mea noa.
Ehara i te mea i ngā wā katoa. He whakamataku ā-hiahia noa iho nā ngā kai-tōrangapū me ngā pāpāho.
E ai ki a rātou, he take kapitale, engari tērā pea he take kē anō.
Ko te pūtaiao he aratohu tūturu.
Kei te whakahoki anō koe i tērā ki runga i te kanara, me tino rapu hohonu koe i ngā take.
Ka kī tēnei he aha ngā mea nui, he aha ngā mea kāore i te nui.
Kāore e tika kia whakatairanga noa i ētahi kōrero motuhake, ā, kia wareware i ētahi atu.
Kaua e hanga maunga nui i tētahi puke iti, ā, kaua hoki e hanga puke iti i tētahi maunga nui.
Me āhei anō ngā tāngata kia whakatau i ā rātou ake whakatau mā te mōhio.
I te mutunga o ia upoko mō te werohanga, ka akiaki tonu rātou i te katoa kia whakamōhio i a rātou anō, ā, kia whakatau
mā rātou anō, ā, kāore rawa e tika kia whakamahia te pēhanga.
Nō te mea, pēnei i tāu e kī ana, he taputapu tēnei a te kāwai whakahaere.
He aha anō āu e hiahia ana ki te kī atu ki ngā mātakitaki i mua i tō tātou whakamutunga?
Engari, arā, ko te tūtohu kia hoko i tō pukapuka.
He tino pai te tuhi, he tino māmā ki te mārama.
I taea e au te mārama pai rawa atu ki a ia i roto noa i ngā rā ruarua. He tino harikoa taku ki te pānui.
Engari me kī pono, kāore au e hiahia kia huri tēnei hei whakaaturanga hoko pukapuka, āe.
Kāore mātou i tuhi i te pukapuka kia hokona e te tokomaha rawa o ngā tāngata.
I tuhi mātou i tēnei kia pānuitia e te tokomaha rawa o ngā tāngata te pukapuka.
Kei a koe te whakatau me pēhea koe e tiki ai i te pukapuka. Ehara i te mea me hoko koe i taua pukapuka.
Engari me pātai koe, hei tauira i ngā whare pukapuka, mēnā e hiahia ana koe ki te nama i te pukapuka.
Ā, ko tā mātou tino tūmanako, ka rata hoki tēnei pukapuka ki ētahi umanga, pērā i ngā kaiako – he tino hira ngā kaiako i tēnei
whenua, me mōhio rātou ki ngā mate pāwera, he tino mea nui tēnei.
Nō te mea, ko ngā mahi e mahia ana e rātou ināianei i ngā kura, i mahia rānei i mua, he kore kawenga ki ā
tātou tamariki. Ehara tērā i te mea e whakaaetia ana.
Ehara i te whakapono noa ki ngā mea katoa e puta mai ana i tētahi tari kāwanatanga, i tētahi mana rānei, he huarahi
ki tētahi anamata tūmanako. He anamata kore tūmanako tērā.
I hiahia mātou ki te tuku tūmanako. Ā, mā tēnei pukapuka, i hiahia mātou ki te tuku
mātauranga ki a koe, kia whakanoho i te mana ki ō ringa.
Me pēhea te whai mana – me pānui noa iho koe i te pukapuka, koia noa iho.
Ā, tēnā koa, pānuitia rānei te upoko kāore he utu.
Hei kī atu, tērā pea he kupu whakamutunga kotahi. Kei roto mātou i tētahi rōpū e kīia nei ko MWGFD.
Ā, ko tēnei rōpū he hui, he rōpū o ngā mātanga hauora me ngā kairangahau, ā, e kōrero Tiamana ana rātou katoa.
Kua whakawhiwhia mātou ki a mātou anō – he mahi ā-tūao katoa, kāore tētahi o mātou e whiwhi moni mō tēnei.
Ā, he tino, tino tūāhua rawa ngā tākuta me ngā kairangahau.
Kua whai wāhi hoki ia (Dr. Köhnlein) mō ngā tau.
I whakatūria e mātou, ā, i whakaritea hoki te Whare Rangahau Mate a Arne Burckhardt. He mema anō ia o tō mātou whakahaere.
Ā, e mōhio ana koe i mahi ia i ngā mahi auaha.
Ngā mahi e kitea ohorere ana ināianei puta noa i te ao. Nō Tiamana katoa ēnei.
I te matenga o Arne Burckhardt, i roto mātou i te raru.
Kāore i taea e mātou te whakahaere i ētahi atu whakamātautau mate.
Engari kua whakatūria e mātou tētahi atu taiwhanga mō tēnei kaupapa, e kīia nei ko te
"Wāhanga Rangahau Mōlekūlar mō te Tātari Mate".
Ā, ka whakahaere hoki e ngā mema o tō tātou rōpū.
Nō reira, he rōpū kore-hua tō mātou rōpū i te tīmatanga, engari kotahi tau i muri mai, i te
tau 2021, i whakakorehia tō mātou tūnga kore-hua.
Ko te tikanga kāore mātou e taea te tuku rīpiti koha. E whakawhirinaki ana tēnei rōpū ki ngā koha.
Ka tino koa mātou mēnā ka whakaaro koe ki te tuku koha ki te rōpū me te Inmodia Institute .
Ko tērā te mea ka tino hari ai ahau.
Ngā mihi nui mō tō mahi ki tēnei pukapuka nui!
Āe, tēnā koe anō mō tēnei uiui.
Ko taku tūmanako ka tohaina whānuitia!
Taku mihi atu.
Āe, ngā mihi! Tiaho.
Kla.TV e hiahia ana i tō āwhina! Whakamahia te āheinga tiritiri kei raro i te hōtaka.
Ka āwhina te tauira īmēra kua oti ki a koe ki te tae atu ki tō porowhita tūmataiti o ngā
kaiwhiwhi, me te kore he aukatinga īmēra para.
Taku koha ki te huri i te ao mā te pāwhiri kotahi noa. Kāore i māmā ake.