"Bilimsizlik ýa-da bilim ýetmezçiligi güýçsüzlikdir."
Adamlar infektsiyalary düşünmeýändigi ýa-da olary ýeterlik derejede düşünmeýändigi sebäpli
güýçsüzdirler. We olar ýalanlaryň üstünden geçip bilmeýärler.
"Mesele şunda: ýokuşly keseller örän girdejili bolup biler, muny köp adam düşünmeýär."
Men Prof. Dr. Bhakdi we Dr. Köhnleini Kla.TV interwýusyna mähribanlyk bilen garşylaýaryn.
Sizi ýene-de bir gezek garşy almaga begenýäris.
Ikisi hem möhüm lukmançylyk temalary boýunça senzuraya garşy konferensiýada çykyş etdiler.
We siz ikiňiz hem koronawirus krizisi döwründe, hiç birimiz daş-töweregimizde bolup geçýänleri hakykatdanam düşünip
bilmeýän mahalymyzda, söz açan ilkinji hünärmenler boldyňyz.
Soňra olar Kla.TV-de, 2020-nji ýylyň 15-i we 30-y martynda görkezilen programmalarda çykyş
etdiler, soňra bolsa goşmaça interwýular berdi .
Heniz sizi tanamaýan tomaşaçylar üçin: Dr. Köhnlein, siz içerki medisina we sport medisinasy boýunça hünärmen we öz
şahsy praktikada onýyllyklap internist hökmünde işleýärsiňiz.
Prof. Dr. Bhakdi, siz Maintsdaky Johannes Gutenberg uniwersitetiniň Tibbi Mikrobiologiýa we Gigiena
Institutynyň professory we müdiri bolup, onlarça ýyl bäri lukmançylyk talyplaryny taýýarladyňyz.
Siz "Medical Microbiology and Immunology" lukmançylyk žurnalynyň baş redaktory bolduňyz we gözlegleriňiz üçin
sanawsyz sylaglara mynasyp bolduňyz, şonuň bilen immun ulgamy baradaky esasy düşünjelerimizi baýlaşdyrdyňyz.
Siz we aýalyňyz (Prof. Bhakdi) Dr Reiss bilen bilelikde "Infeksiýany düşünmek – ondan gorkmak ýerine. Mifler,
aldanmalar we hakykat" atly täze kitap çap etdirdiňiz.
Meniň ilkinji soragym: Professor Bhakdi, bu kitaby ýazmaga sizi näme höweslendirdi?
Men on ýyl ozal aýalym bilen kitap çap etdiripdim.
Oňa "Infeksiýalaryň ruhy: mifler, aldanmalar we hakykat" diýlip atlandyryldy.
Şol wagt biz kitaby ýazdyrdyk, sebäbi men pensiýa çykdym we aýalym maňa şeýle diýdi:
Siz umumy ilata niýetlenen lektsiýalaryňyzy ýazyp almalysyňyz.
Bu ýurtdaky adamlaryň infeksiýalar barada bilmek isleýän we bilmeli zatlarynyň ählisi.
Ýagny hakykat, soňra hakykat däl zatlary, ýagny mifleri görkezmek. Men hem şony etdim.
Bu kitap on ýyl bazar­da boldy.
Ol gowy satylmady, ýöne munuň ähmiýeti ýok.
Emma şol ýerde men bu ýurtdaky ähli möhüm ýokuşly keselleriň umumy synyny berdim. Olary nähili öňüni almak.
Näme üçin käbir bakterialar we wiruslar howplydyr? Näme üçin beýlekiler howply däl?
Olar bizi nädip kesellendirýärler? We munuň öňüni nädip alyp bileris?
Bu hökmanylykda sanjym temasyny hem ele almagy öz içine alýardy.
Şeýlelik bilen sanjym meselesi hemmeler üçin doly çözülsin.
Soňra COVID-19 geldi. Gysgaça aýtsak:
COVID-19-yň bäş ýyly geçenden soň, biz ilkinji kitapda ýazypdygymyzy gaýtadan gözden geçirmeli bolandygyny duýdum.
Hem-de gyssagly. Sebäbi men şol ýerde hakykatdanam berk bilim berip bilmedim.
Men ýalňyşdym. Sebäbi men özüm ýeterlik derejede bilim almandym.
Men bu fany 20 ýyldan gowrak wagtlap okadym.
Şonda men öň düşünmedik, dogry bolmadyk esasy zatlaryň bardygyny duýdum.
Bilýäňizmi, ejem meniň ilkinji mugallymymdy.
Ol lukman boldy. Ol maňa kiçijik bolanymda aýtdy – men lukman bolmak isleýändigimi bildim.
Ol aýtdy: "Sen lukman bolarsyň. Unutma, lukman hiç zatdan gorkmaly däl. Hiç zatdan."
Diňe bir zat bar: ol ýalňyşlyk edýär.
Saglygy goraýyş bejergisi bilen baglanyşykly ýalňyş zat aýtmak.
Eger şony etseňiz, ony düzetdigiňize göz ýetirmeli.
Şonuň üçin men aýalima bu kitaby täzeden neşir etmelidigimizi aýtdym.
We biz onuň dogry derejedäki bilim bermegini üpjün etmek üçin gowulaşdyryşlar girizmeli.
Şol wagt biz onuň, Klausyň (Dr. Köhnlein), ýakyn dostlarydyk.
Men diýdim: bu ýerde bu mowzuk barada onýyllyklaryň öňünden şübhe bildirip gelýän adam bar, we ol şu ýerde.
Ol hemişe dogry çykdy. Belki-de biz ondan bize goşulmak isleýändigini sorasymyz gerek dälmi?
Şeýlelikde bolup geçdi. Ol bolsa: "Hawa, elbetde!" diýdi.
Şonuň üçin ol düýnki gün neşir edilen täze kitabyň üçünji awtorydyr.
Internist hökmünde men sanjymlar bilen köp işim bolmady.
Çagalarymyz bolýança men hakykatdanam sanjymlar barada pikir etmäge başlamadym.
Meniň ilkinji gyzym dogulandan derrew soň BCG sanjymy almaly boldy.
Soňra men sezgi esasynda: Biz häzir muny etmek islemeýäris.
Men tuberkulose gyzymyň üçin howp hökmünde görmeýärin.
Şol wagt men BCG sanjygy barada geçirilen we sanjygy synag etmek üçin plasebo-kontroll synagy geçirilen bir
barlagyň bardygyny bilmeýärdim; sanjygylar ugurynda munuň örän seýrek duş gelýändigi aýdylýar.
Bu Hindistanda boldy, ol ýerde olar uly ilaty sanjym etdiler we uly ilaty sanjym edilmän galdyrdylar.
Netijede hakykatdanam sanjym edilen ilatyň sanjym edilmedik ilata garanyňda BCG tuberkulozy ýokançlyklary has köp boldy.
Soňra bu The Lancet žurnalynda "Hindistandan erbet habar" atly başlyk bilen giňden neşir edildi.
Men bu neşirden soň nemes pediatrlarynyň bu sanjymy bermekden el çekmäge taýyn bolmak
üçin ýene 13 ýyl gerek bolandygyna ynanýaryn.
We meniň ilkinji gyzym hem henizem ony almaly boldy.
Ikinjisinde men has tankytçy boldum, şonuň üçin BCG sanjymy barada näme diýersiňiz?
Ol gaty nägilelik bilen jogap berdi: Ýok, biz muny uzak wagt bäri etmedik.
Gaty gowy. Bir ädim yzga çekeleliň.
Asyrlar boýy keseller we ýokançlyklar adamzadyň gorkusy boldy.
Epidemiyalar boldy: veba, kolera we tuberkulose ölümleriň esasy sebäpleri boldy.
Soňra, 20-nji asyryň başynda bu keseller birden keskin azaldy.
We şu gün awtoulag sürmek, mysal üçin, qızamaga ýokuşmakdan ýa-da hatda gorkunç tetanus keseline duçar bolmakdan hem howplydyr.
Ýokuşly kesellerden gorkmak bolsa, koronawirus pandemiýasy döwründe görşümiz ýaly, azalmady.
Belki bize munuň näme üçin şeýle bolandygy barada bir zat aýdyp bilersiňizmi?
Mesele şunda: ýokuşly keseller, köp adamlar düşünmeýän ýaly, örän girdejili bolup,
akyldan gaçyrjak derejede girdeji getirip biler.
Ýokuşly kesellerde hemişe antitel ölçegleri, laboratoriýa ölçegleri we häzirki wagtda wirusa garşy dermanlar ulanylýar.
We şol tema meni esasan sahna çykardy.
Şol wagt köp sanly artykmaç bejergi sebäpli AIDS meselesi iň howply görünýärdi.
Hakykatda, şol wagtlar bu diňe ACT betbagtçylygy boldy.
Bu wirusa garşy derman bazara AIDS meselesinden däl-de, artyk dozada çykdy.
Bu hakykatda diňe kiçi tegelekler sebäpli boldy.
Emma AIDS meselesi, men aýdşym ýaly, esasan ACT üçin betbagtçylyk boldy.
Şol ýagdaý indi ýok bolany üçin ýagdaýlar dymdy.
Emma CDC, keselleri dolandyrmak edarasy, şol wagt keselleri gutardy.
AIDS bolsa, şeýle diýsek, bir ýaşaýyş zynjyrydy.
Polio we çeçegi ýeňenden soň, ediljek hiç zat galmady.
Soňra "legionerler pneýmoniýasy" döräp, ol hem hakyky epidemiýa däldigi bilen artyk görkezildi.
Bu diňe köne we saglyk taýdan gowşak legionerleriň ýygnanyp, toý-şatlyk edip, köp içip we köp çilim çekmekden ybaratdy.
Soňundan olaryň käbiri pnevmoniýa boldy.
Emma soň CDC gelip, öňden bilinmeýän bir bakteriyany tapdy, ony logiki usulda "Legionella pneumophila" diýip atlandyrdy we
Legioner keseliň sebäpçisi hökmünde kesgitledi, hakyky sebäbi bolsa täsirlenenleriň immun ulgamynyň gowşagy bolupdy.
We bu ýokuşly keselleriň esasy meselesi şunda: immun ulgamyň dogry işleýän wagty olar
bize hakykatdanam zyýan ýetirip bilmeýärler.
Ol gowşap başlanda, şeýle bir zat bolup biler.
Soňra infeksiýalara duçar bolup bilersiňiz.
Hususan AIDS ýagdaýynda dermanlaryň nädogry ulanylmagy netijesinde oportunistik infeksiýalar
diýlip atlandyrylýan keseller ýüze çykyp biler.
Bu keseller diňe immun ulgamyňyz düýbünden peselende ýüze çykýar.
Hawa, men munuň üstüne bir zat goşmak isleýärin.
Mesele şunda: esasy epidemiýalar gaty aňsatlyk bilen ýaýraýan patogenler sebäpli dörän.
Prinsipde, muny etmek üçin diňe iki ýol bardy: ýa suw bilen, ýa-da howa bilen.
Bu, howa arkaly ýokuş ýagdaýynda öksürmek we hapşyrmak arkaly adamdan adama geçýändigini aňladýar.
Veba ýaýranda, vebaly adamlar beýlekilere öksürip, bakterialar howa arkaly olara ýaýrapdy.
Hakykatdan hem möhüm bolan ýokuşly keselleriň köpüsiniň mehanizmleri we ýollary häzir belli.
Suw bejerilmelidigini hemmeler bilýär, şonuň üçin kolera ýok. Indi kolera ýok.
Belli bolşy ýaly, kimdir biri öksürip we weba keseline tutulsa, öksürilen adama antibiotikler berilmeli.
Her niçik bolsa-da, artyk veba ýok, sebäbi biz vebanyň syçanlar we bitler arkaly ýaýradylýandygyny
bilýäris, we syçanlar bolmadyk ýerde veba hem ýok.
Nerede veba we antibiotikler bar bolsa, vebanyň ýokuşmagy mümkin däl.
Emma bu, usullaryň bilinýändigi sebäpli, bir zady nähili öňüni alyp boljakdygyny bilýändigiňi aňladýar.
Bu öňüni alyş hemişe sanjym goýulmagy talap etmeýär, diňe seýrek ýagdaýlarda.
Bir zady düşnükli etmek isleýärin:
Meselem, tetanus bu ýerde örän seýrek bolansoň howply däldir diýmek dogry däl.
Tetanus häzir hem 100 ýyl ozalky ýaly howplydyr.
Şol bir derejede howply. Ol ýüze çykanda adamlar howp astynda galýar.
Şeýlelik bilen, indi men örän möhüm mowzuga, ýagny sanjym etmäge geçýärin. Näme üçin biz
şonça köp gaýtadan gözden geçirmeli boldyk?
Men özüm düşündim, sanjym maslahatyny bermezden öň onuň üç sany esasy sütuny bar: Ilki bilen zerurlyk.
Sanjym hakykatdanam haçan zerur? Kesel hakykatdanam jan howp salýan wagty.
Eger kesellik jan howpy döredmeýän bolsa, sanjym etmeli däl. Soňra ony öz ýagdaýynda goýmaly.
Bir sütun ýetmez bolmaly däl. Ikinji sütun täsirliliktir.
Täsirlilik diýmek, agyr kesellän we aradan çykan adamlaryň sanynyň ep-esli azaldylmalydygyny aňladýar.
Indi hiç bir ölüm getirýän ýokançlyk ýok diýip göz öňüne getiriň.
Ýa-da gaty az, şonuň üçin hiç hili azaldyş gazanyp bolmaýar.
Mysal üçin – ýagny, difteri örän gowy mysaldyr – geçmişde difteriden ölen adamlar grippden
ölen adamlaryň şol bir sebäplere görä ölipdirler.
Olar bakterialar bilen ýokuşdy. Adamlary öldüren zat bakterial superinfeksiýa boldy.
Emma bu bakterial superinfeksiýa häzirki wagtda örän netijeli bejerilip bilner.
Şonuň üçin, esasan, gowy lukmançylyk kömegi alýan we sagdyn, immuno ulgamy kadaly adamlarda difteriýadan ölüm ýok.
Şonuň üçin peýdalary ölçemek mümkin däl.
Fayda ýok ýerde diňe töwekgelçilik bar.
We sanjym edeniňizde hemişe töwekgelçilik bar. Hemişe.
Çünki Klausyň aýtmagyna görä, bu sanjymlar ýeke bir madda däl-de, hemişe maddalaryň kokteýlidir we bu
kokteýl hemişe mümkin bolan howply maddalary öz içine alýar.
Muny inkär edýän islendik adam, prinsipde, derrew legitim däl hasaplanmaly .
Oňa maslahat bermäge ýa-da sanjym boýunça teklipler etmäge rugsat berilmeýär.
Çünki peýda ýok, we men peýdanyň nol diýýän, koronawirus bilen, häzirki wagtda bilşimiz we subut edilşi ýaly, 65
ýaşdan kiçi adamlaryň ölmek howpy amalda nol. Amalda nol.
Eger peýda nul bolsa, onda millionda bir ýa-da trillonada bir bolan her bir töwekgelçilik nula bölünende çäksiz bolýar.
Men Taýlandly. Hawa, men muny mekdepde öwrenipdim.
Näme bolsa-da nol bilen bölünende çäksiz bolýar.
Şonda töwekgelçilik bilen peýda arasyndaky nisbati çäksiz bolýar. Bu bolsa kabul edilmezdir.
Şonuň üçin täsirliligi subut edilmelidir, we Klausyň aýdşy ýaly hem-de biz kitabyň içinde düşündirşimiz ýaly, täsirliligi
diňe sanjym edilen we sanjym edilmedik adamlaryň arasynda bolan ölüm sanlarynyň maglumatlary esasynda subut edip bolýar.
We bu sanlar dünýäde hiç haçan hiç bir sanjym üçin ýok.
Indi bolsa proporsionallyk meselesine gaýdyp geleliň.
Bu ýerde tetanus ýok. Emma men size aýdyp bilerin, Üçünji dünýäde, Afrikada, Taýlandda tetanus bar.
Men Tailandda tetanus klinikasynda boldum we tetanusdan ejir çekip heläk bolýan adamlary gördüm.
Waksinalaşdyrmak arkaly mümkin bolan peýda alyp biljek ikinji kesellik çaga keseli.
Men muny aýdýaryn, sebäbi onuň hem meniň, hem-de aýalymyň sanjym garşydaşlary hökmünde bu ýerde däldigimiz anyk bolmaly.
Biz sanjym garşy däl, ýöne sanjym hakykatdanam zerur bolanda manyly bolýar, sebäbi ölüm howplylyk we ölüm
derejesi örän ýokary – tetanusta 50 göterimden ýokary, tetanusa duçar bolan her ikinji adam ölýär.
Köpek ýelesi häzirki wagtda amalda 100 göterim ölümli. Bu, köpek ýelesi bolan islendik adamyň hiç hili çäre
görülmese ölejekdigini we bejergisi ýokdugyny aňladýar.
Sanjym hakykatdanam şu ýerde ikisi üçin hem elýeterli. Bu sanjym täsirli.
We şolary biz kitapmyzda gürrüň berýäris we düşündirýäris.
Şonuň üçin sanjym haçan maslahat berilýändigi hemmä düşnükli bolmaly – hawa.
Diňe "hawa" däl, biz ony tüýs ýürekden maslahat berýäris, sebäbi ol janlary halas edip biler – we, aýtmaly, hökmanydyr.
Eger lukman tetanusa garşy sanjym edilip boljakdygyny – we iň esasy zat, ony nähili sanjym etmeli – bilmese.
Bu ýerde, kitaba düşündiriş berlen ýaly, diňe bu ýerde ulanylýan, antitelöklaryň döremegini
höweslendirýän waksina bilen edilýän sanjym däl.
Şeýle hem passiw immunizasiýa diýlip atlandyrylýan zat bar. Bu, sanjym edilen adamlardan taýýar antitelalary bermekden ybaratdyr.
Bu antitelalar tetanus we çaga keseline garşy elýeterlidir. Olar işleýär, hakykatdanam işleýär!
Olaryň hakykatdan hem agyr ýany täsirleri ýok, sebäbi olar arassa.
Olar arassa antitelerdir, hiç hili goşundylary ýok.
Şonuň üçin men aýdyňlaşdyrmak isleýärin: men sanjymlara garşy däl, ýöne töwekgelçilik bilen
peýda arasynyň deňagramly bolmalydygyny aýdýaryn.
Siz kitabyňyzyň ýedi bapyny sanjymlar mowzugyna bagyşlaýarsyňyz; sanjymlar adatça infeksiýalara
garşy iň uly üstünlik we iň güýçli gural hasaplanýar.
Siz munuň üstünde eýýäm durduňyz. We sanjymyň tarapdarlary ähli ýokuşly keselleriň azalanlygyny öňe sürerler.
Bu sanjymyň täsirli bolandygynyň subutnamasy dälmi?
Hawa, bu hem men hem üns bermek isleýän möhüm nokat.
Sanjym temasyny öwrenenden soň, men Mr Buchwaldyň "Sanjym – Gorku Biznesi" diýen ýönekeý
we ýatda galyjy atly kitaby bilen tanyşdym.
Buchwald bu ýerde örän ýönekeý we örän ýatda galyjy bir iş etdi.
Ol Federal statistika edarasyndan ýokuşly keseller barada elýeterli ähli statistiki maglumatlary grafik
görnüşde çykardy we hemişe sanjym senesini onuň üstüne belledi.
Soňra her bir ýokuşly kesellik üçin aýdyň boldy: keselleriň keskin azalmagy köplenç massiw sanjym girizilmezden ozal bolýar.
Bu, ýokuşly keselleriň azalmagynyň sanjym täsirinden däl-de, beýleki çäreleriň netijesinde bolandygyny berk görkezýär.
We bu diňe uruşdan soňky döwürde biziň eýe bolan has gowy durmuşdyr.
Siz uruş ýyllarynda siläniň nädip ýokarlanandygyny we nädip peselendigini hem örän aýdyň görüp bilersiňiz.
Şeýlelik bilen bu adamlaryň aç galýandygy, sowuklykdan ejir çekýändigi we erbet şertlerde ýaşaýandygy bilen baglanyşykly
bolup, bu ýagdaý ýokanç keselleriň ýaýramagyna mümkinçilik berdi.
Ýaşaýyş şertleri kesgitleýji boldy, ýaşaýyş şertleri.
Hawa.
Farmasewtika senagaty tersini aýdýar. Ol aýdýar: biz bu amatly ýagdaýy sanjym edýändigimiz üçin gazandyk.
Emma statistika maglumatlary munuň tersine aýdyň subut edýär, şonuň üçin beýleki tarap tarapyndan hemişe ulanylýan, sanjym
garşylarynyň ýa-da sanjym tankytçylarynyň antisosial mugt ýaşaýjylar diýýän argumenti hakykatda esassyz bolup çykyş edýär.
Her zatdan öň, koronawirusa garşy sanjym bilen biz indi başgalar üçin hiç hili goragyň ýokdugyny gördük, şonuň üçin hemişe
gaýtalanylýan bu şygaryň düýbünden esassyzdygyny görýäris.
Sanjym etmegiň maksady antitelalar öndürmekdir.
Bu sanjymyň üstünlikli bolandygynyň subutnamasy bolmaly.
Adamlar şeýle diýýärler.
Hawa, immun goragy babatda bu hakykatdanam iň möhüm nokatmy?
Ýok, elbetde, her zady antitelalara esaslanýar diýmek naýiwlikdir.
Antitelalar näme? Olar nähili işleýär? Hem-de immun ulgamy umuman nähili işleýär?
Heç kim bilmeýär, sebäbi ol lukmançylykda örän seýrek öwredilýär.
Doktorlar immunologiýanyň esasy bilimlerini özleşdirmän doktor bolýarlar.
Men bu fany A-dan Z-ä çenli 20 ýyldan gowrak wagtlap öwretdim, şonuň üçin Maintsdaky talyplar örän köp zat bilmeli boldular,
bolmasa synagy geçip bilmezdiler. Olar hem muny bilýärdiler.
Ýok, immun ulgamyň dürli şahamçalary we sütunlary bar, we biz olaryň hemmesini düşündirdik.
Olaryň sany az, ýöne olary bilmelisiň.
Ilki antitelalar, soňra öýjükler – limfositler .
Umuman aýdanyňda, antitelalar diňe toksinlere garşy täsirli bolup biler, sebäbi toksinler kiçi we antitelalar hem kiçi
bolup, olar bar bolan ýagdaýynda toksinleri ele salyp bilerler.
Ýagny gan içindäki toksinler, sebäbi antitelalar esasan gan içindedir.
Şonuň üçin ol diňe toksin gan akymy arkaly daşalanda işleýär.
Meselem, tetanus bakterialarynyň öndürýän toksini.
Antitelalar şol ýerde tutup we togtadyp biler, ýagny olar togtap, mundan beýläk ilerlemeýärler.
Bolmasa, antitelolar wiruslary diňe gan içinde bar bolan halatynda saklap bilerler.
Emma wiruslaryň köpüsi bedeniň içine burun, dem alyş ýollary ýa-da içegeler arkaly girýär.
Şonuň üçin sanjym arkaly dem alyş ýollarynyň seljegi, bronhlar, dem alyş organlarynyň özi ýa-da
hatda hazm ulgamyny hakykatdan goralmak mümkin däl.
Şonuň üçin bäş ýyl ozal aýdşym ýaly, eger antitelalar gan içinde öndürilýän bolsa, olar diwaryň nädogry tarapynda
bolandyklary üçin dem alyş ýollarynyň patogeni garşy sanjym etmäge synanyşmak düýbünden manysyz.
Siz ony togtadyp bilmeýärsiňiz, we indi munuň şeýle bolandygyny bilýäris.
Bu sanjym infeksiýany hiç haçan öňüni alyp bilmez.
Hawa. Jens Spahn tarapyndan girizilen difteriýa garşy sanjym häzir täzeden ara alnyp maslahatlaşylýar.
Şol ýerde hem antitelalaryň goraga ähmiýetli derejede goşant goşmaýandygy görünýär.
Hawa, biz hem ony kitapda belläp geçdik. Bu 50 ýyldan bäri belli.
Antitelalar düýbünden öndürip bilmeýän adamlar bar. Bu genetiki kemçilikdir.
We bu adamlaryň ätiýaç keseline kadaly ýagdaýda duçar bolýandyklary we hemmeler ýaly hemişe
kadaly ýagdaýda sagalýandyklary belli bolupdy.
Olar ölmeýärler. Has agyr kesellemeýärler hem. Hiç-de däl.
Bu bolsa subutnama, wirus infeksiýalaryny ýok etmekde jogapkär bolan limfositler, ýagny ak gan
öýjükleriniň özi bolandygynyň aýdyň görkezijisidir.
Hawa, we bu ak gan öýjükleri ölçelmän galýar. Çüşünýäňizmi? Sanjym sebäpli.
Çünki bu gaty kyn, we üstesine, hiç peýdasy ýok, sebäbi olar hemişe şol ýerde bolýarlar. Bu bolsa biz olara aýdýan başga zat.
Wiruslara gelince, bu ak gan öýjükleri bir wirus üçin jogapkär däl, eýsem wirusyň
görnüşini we tutuş maşgalasyny bir wagtda tanýarlar.
Şonuň üçin biz goralan. Çagalyk döwrümizde dürli wiruslar bilen näçe köp gezek duş gelsek, goragymyz şonça giňelýär.
Şonuň üçin çagalarda wirus keselleriniň öňüni almak baradaky bu ähli manysyz gürrüňler bes edilmeli.
Siz näme üçin bu hökmany sanjymyň diňe difteriýa garşy girizilendigini pikir edýärsiňiz?
Men bilmeýärin. Meniň pikirimçe, bu ilatyň hökmany sanjymlara nähili jogap berjekdigini görmek üçin geçirilen synagdy.
Çünki soňra koronawirusa garşy hökmany sanjym hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Bu eýýäm meýilleşdirilipdi.
Mümkin, bu eýýäm meýilleşdirilen eken. Bu, çaga keseline garşy sanjym talaby bilen geçirilen
bir görnüş synag boldy – bu hiç hili zerur däldi.
Şonuň üçin, men aýdşym ýaly, Sucharit eýýäm aýdşy ýaly, şol wagtda difteriýa bilen ölen adam bolmady.
Infeksiýa derejeleri hem islendik derejede pesdi.
Şonuň üçin, ähli zatlaryň arasynda näme üçin çaga keseli birden hökmany edildi, bu düýbünden
düşnüksizdi. Ýa-da munuň hiç hili many-mazmuny ýokdy.
Hawa, şol taýdan bu kanun hakykatdan hem öz goluna gol urmak, sebäbi ahyrsoňunda
ukypsyz hünärmenler her dürli işleri edýärler...
Bagyşlaň, ukypsyz hünärmenler näme?
Özüni hünärmen diýip atlandyrýanlar.
Ýok, ýok, ýok. Olar özlerine atlyk bermeýärler, olar çagyrylan we bellenen hünärmenler diýlip atlandyrylýarlar, ha.
Bütin bu işleriň arkasynda bir maksatnama bar. Bu maksatnama hakykatdanam meýilleşdirilen.
Planlaýjylar bu ýurtda däl; olar günbatarda, uzakda bir ýerde.
Emma bu meýilleşdiriş 10 ýyl bäri, 25 ýyl bäri, bu koronawirus ýokanjynyň ýaýramagy üçin alnyp barylýar.
Paul Schreyer-iň "https://www.buecher.de/artikel/buch/chronik-einer-angekuendigten-
krise/59220612/" atly kitaby hakykatdan hem hökmany okaýyş bolmaly. Ähli žurnalistler üçin. Her kim üçin.
Şeýle hem syýasatçy bolmak isleýänler üçin. Hemmesi öňünden meýilleşdirilipdi.
2019-njy ýylda bu koronawirus krizisi eýýäm takmynan doly meýilleşdirilen ekeni düýbünden aýdyň.
2019-njy ýylyň oktýabrynda simulýasiýa oýny boldy. Elbetde wirus hem bardy.
Wirusyň laboratoriýadan gelip çykandygyny indi bilýäris .
Muny bilmeýän her kim hökmany okamak wezipesi bilen kitaphanada zynjyrlanmaly.
Sebäbi hemmesi öňünden meýilleşdirilipdi. Moderna 2019-njy ýylda eýýäm 100 000 dozalyk sanjym serişdesine eýe bolupdy.
Olar diýdiler: "Halkymyz, geljek ýyl bir milliard doza bolar. Biz munuňy edip bileris."
Habar şeýle boldy: adamzadyň immun ulgamy ýok bolan wirus ýaýradylan eken.
Hawa. Emma bu akylsyzlyk dälmi? Biz patogenleriň doly gözegçiliginde däl.
Hawa, şonuň üçin biz maska dakýarys we aralygy saklaýarys.
Bularyň ählisi bizi gorap biljek ýeke-täk zatlardy – bu bolsa düýbünden manysyzdy.
Biz gaty gowy başlangyç immunitet bardygyny gördük.
Olar koronawiruslara garşy immunitetiň hemişe giň gerimli bolýandygyny bilmeýärdiler. Sebäbi koronawiruslar her ýerde bar.
Çaga bagçasyna başlanda, ilkinji ýylyň dowamynda her birnäçe aýda bir gezek keseller.
Bularyň esasy bölegi koronawiruslardyr. Imunitet ulgamy her infeksiýa bilen
gaýtalanyp-gaýtalanyp türgenleşdirilýär we barha güýçlenýär.
Men koronawirus pandemiyasyny praktikamda başdan geçirdim.
Menem muny başdan geçirmek isleýärdim, we ol synag bilen geldi.
Synag elýeterli bolan pursatda panika başlandy.
Adamlar dem almakda kynçylyk çekip lukmançylyk otagyna geldiler – ýöne olarda hiç hili näsazlyk ýokdy.
Olaryň koronawirus synagy oňyn çykdy we olar dem alyp bilmeýän ýaly duýdular.
Men diňe olara biraz wagtlap gürleşip, olara ýeterlik dem alyş üçin giňişligiň bardygyny anyk görkezmeli boldum.
Olar diňe gysga-gysga dem aldylar. Soňra ýene-de peseldi.
Koronawirus üçin synagda oňyn netije çykaran hassalar hem bardy. Emma bu synag tarapyndan gizlenildi.
Soňra men olarda hakykatdan näme nädogrydygyny görmek üçin has ünsli synlamaga rugsat berdim. Şonuň üçin
olar hakykatdan hem dem almakda kynçylyk çekýärdiler.
Birinde xlamidiýa pneýmoniýasy bardy , beýlekisinde bolsa pulmonar embolýa bardy.
Üçünjüsinde kortizon talap edýän bu papagan keseli bardy.
Gaty tapawutly sebäpler bardy. Emma olar hemmesi, şeýle diýsek, koronawirus synagy astynda bir hatara getirildi.
Nädogry diagnoz goýuldy.
Hawa, nädogry diagnoz goýuldy. Xlamidiýa pneýmoniýasy bolan adam kortizon barada elbetde gaty hoşal bolmazdy.
Eksogenez allergik alweolit ýagdaýynda kortizon dogry bejergi boldy.
Emma differensiýal diagnoz düýbünden ünsden düşürilýär.
Hawa, bu, öz ösüşini düşündirýän we soňra özüniň hem kesellendigini aýdan pulmonolog bilen
geçirilen interwýuda görmek örän gowy boldy.
Mys Maischberger bize şeýle diýdi: "Siz gaty köp zatlary gurban etdiňiz we soňra ony özüňiz
gazandyňyz. Bize munuň barada gürrüň beriň."
Soňra ol pneýmokokk pneýmoniýasynyň klassiki ösüş tertibini beýan etdi we başdan geçirenleriniň koronawirus
pneýmoniýasynyň örän adaty däl ýagdaýy bolandygyny netije etdi.
Olar şol wagt şonça körlenipdiler, diňe bu koronawirus testine üns berdiler we munuň hemmesini kesgitlejekdigini aýtdylar.
Gripp şol bir döwürde ýok boldy.
Aslynda, grippe hiç kim synag etmeýändigi üçin ol amalda ýok edildi.
Soňra men laboratoriýa lukmanyma jaň edip soradym: "Aýt, häzir hem kimdir biri grippi barlamak üçin synag edýärmi?"
Ol aýdýar: "Ýok, diňe käwagt sen." Şonuň üçin bu gaty aýdyň test tarapdarlygy .
Bu synag bolmasa, biz keseli duýmazdyk. Men hem birnäçe kärdeşime soradym:
Maňa aýt, test geçirmeseydik, haýsydyr bir zady duýup biljekdikmi diýip pikir edýärsiň?
Awstriýadan professor Allersberger maňa şeýle diýdi we razy boldy: "Ýok, biz elbetde hiç zat duýmazdyk."
Emma kärdeşlerim: "Hawa, sen ähli ölgen adamlary gördüň" diýdiler.
Soňra men düýbünden rahat däl duýdum. "Amalyňyzda köp ölüm ýagdaýlary boldymy?"
Ýok, meniň tejribämde däl, ýöne Bergamodan suratlary gördüňmi?
Hemmesi Bergamo suratlaryna gelip galdy.
Bu gorky ýaýratdy we adamlary boýun egiji etdi.
Emma häzir, mysal üçin, Tom Lausen şol ýere baryp ölileri sanady, sebäbi öliler hakykatdanam şol ýerde bardy.
Şonda sizçe sebäbi näme? Adamlar näme üçin öldi?
Hawa, men etdim – AIDS meseleleri we aşa bejergi meni oýandyrdy, men tebigy ýagdaýda derrew soradym –
olar koronawirus hassalaryna nähili bejergi berdiler?
Men gözleýän zady derrew tapdym. Hytaýda hassalary kortizon, steroidler we wirusa garşy dermanlar bilen bejerdiler.
Özüni subut etmändi, diýlip onuň üstünde ýazylan.
Bir zadyň özüni subut etmändigini eşidenimde gulagymy dikdirýärin. Bu adatça onuň zyýan ýetirendigini aňladýar.
Men muny "Koronawirus üçin henizem bejergi ýok" atly makala jogap hökmünde nemes lukmançylyk žurnalyň
redaktoruna hat ýazmak üçin mümkinçilik hökmünde kabul etdim.
Soňra men şeýle ýazdym: Bu beýanat nazara alnanda, hiç hili synag geçirilmän bejergi üçin
nähili dermanlaryň ulanylýandygyny bilmek isleýärin.
Bularyň ählisi immunosupressiw häsiýetli, ýagny immun ulgamyň reaksiýalaryny basyp durýan taýýarlyklar boldy.
Grippi ýadyňa salýan ýa-da bölekleýin gripp bolan kliniki surat ýagdaýynda men ähtimal bu maddanyň hiç birini islemerin,
sebäbi olar sagalmak prosesine hiç hili goşant goşmaýarlar.
We olar hakykatdanam haty çap etdiler. Emma tekst şonda-da dowam etdi.
Soňra 1-nji aprelde çykan WHO-nyň barlaglary hakykatdanam möhüm derejede artyk ölüm derejesini görkezdi.
Bu bolsa onuň düzüminde bolan hidroksihlorokin maddesinden gelip çykýardy; ol az mukdarda elbetde peýdalydyr we wirus
infeksiýalaryny bejermekde hem gaty täsirli bolup biler, sebäbi ol agzalaryň agyrysyny belli bir derejede ýeňilleşdirýär.
Emma onuň bejergi diapazony örän dar we ol ýerde düýbünden ölümli dozalarda – ýürek aritmiýasyna, hatda ventrikul
fibrilýasiýasyna sebäp bolýan dozalarda – maslahat berildi.
Elbetde, bu gysga wagtda üns berildi we derrew togtadyldy, şonuň üçin diňe bir pik boldy – başgaça aýdylanda,
grafik bu barlaglaryň başlanmagyndan 14 gün soň dik göterildi.
Şonuň üçin prokurorlary şol ýere iberep, 1-nji aprelde bejerilenleriň hassahana ýazgylaryny soraň.
Bu artykmaç ölüm nirede ýüze çyksa-da, olar gözleýän zatlaryny hökmän tapardylar.
Bularyň hatarynda Londonyň, Parižiň, esasy uly şäherleriň, esasy paýtagatlaryň, ýerinde esasy uniwersitet
hassahanalarynyň ýerleşýän şol şäherleriň we Madridiň bardy.
Hawa, Nýu-Ýork hem, ýöne ol Ýewropa laýyk gelmedi.
Emma bu, elbetde, WHO-nyň barlaglarynda hem-de Täze Zelandiýada we Awstraliýada hem amala aşyryldy.
Emma bu artykmaç ölümler tebigy ýagdaýda gorku döretdi.
Heç kim hassalaryň bejergi netijesinde ölýändigine ynanmaýar; tebigy ýagdaýda olar bu agyr
keseliň netijesinde ölýändiklerine ynanýarlar.
Şonuň üçin koronawirus birden grippden on esse howply diýlip tanaldy.
Hawa. Hawa, bu barada Kla.TV-de Italiýa hakynda örän gyzykly bir programmamyz bar:
https://infotakt.kla.tv/p/nicht-an-covid-gestorben-sondern] bu ýerde mysal üçin Italiýada bejergi alýan adamlaryň doly
nädogry terapiýa alandygyny, köp sanly ýagdaýda ölendigini we hassahanadan diri çykanlaryň örän azdygyny görüp bilersiňiz .
Hawa, soňra epidemiýa higiena boýunça berlen maslahatlaryň meselesi ýüze çykdy:
hassalary mümkin boldugyça intubasiýa etmeli .
we remdesivir.
We remdesivir, örän zäherli, wirusa garşy derman bolup, görünüşe görä Bergamoda lisenziýa
esasynda öndürilýär – Tom Lausen munuň üstünde anyklady.
Şonuň üçin öndürijiden garrylar öýüne çenli aralyk gysga boldy.
Şonuň üçin ol ýerdäki hassalar ähtimal hemmesi remdesivir bilen doly üpjün edilipdirler.
öldürdi diýmek däl...
Her halda, bu sagalmak üçin peýdaly däldi.
SARS-CoV-2-den başga, ol barada eýýäm giňişleýin gürrüň edildi we köp tomaşaçylarymyz oňa tanyş.
Emma, diagnozy şonça-da düşnüksiz bolýan beýleki keseller hem bar.
Siz ýazýarsyňyz... Kitabyňyzda gepatit C barada gowy bölüm bar. Bu barada bize biraz has köp gürrüň berip bilersiňizmi?
Hawa, gepatit C, şeýle diýsek, HIV-iň üstünden peýdalanyp gelýär.
Men bolup geçen haýwan tejribesini gysgaça düşündirmeli.
A we B däl gepatit bardy, ol transfuziýadan soňky gepatit bolup, hakykatda ýokuşly däldi,
ýöne gan transfuziýasyndan soň ýüze çykýardy.
Şonuň üçin bu hem immunologiki täsir bolup bilerdi, şonuň üçin hassalar wagtlaýyn sary reňk aldylar.
Emma wirusologlar işde bolup, munuň heniz tapylmadyk wirus hem bolup biljekdigini pikir etdiler.
Soňra olar ony gözlemek üçin maymunlary A däl/B däl gepatit keseli bolan hassalaryň gany bilen inýeksiýa
edip, gözegçilik haýwanlaryny bolsa aýry otagda sakladylar.
Bu synag gurnamasy boldy. Şonuň üçin, hakykatda, bu immunologiki täsirleri aradan aýyrmak üçin olar sagdyn adamyň
ganyny deň möçberde meýmunlaryň hemmesine girizmeli idiler.
Şeýlelik bilen, bu transfuziýa edilen meymunlar kesellänok.
Olar wagtlaýynça azajyk ýokarlan hepatos fermentleri bardy we soňra soýuldylar.
Jigar hem gowy boldy, hiç zat tapmandylar.
Emma soňra bu ýokary çözgütli PCR usullary bazara çykdy we olaryň kömegi bilen synag haýwanynyň genetiki koduna degişli däldigi ýaly
görünýän käbir bölekler tapyldy we munuň haýwanlaryň göwresinde saklanýan wirus bolup biljekdigi barada netije çykaryldy.
Soňra onuň garşy HCV antitelasy işlenip düzüldi.
Soňra ol satuwa çykaryldy. Şeýle boldy: Hytaý imperatory gepatit keseline duçar boldy, şonuň
üçin ol mahabatlandyryldy we satuwa çykaryldy.
Olar antigeni döretdiler. Şonuň üçin olar bu gen böleklerini belok üçin şablon,
antigeniň taslamasy üçin nusga hökmünde ulandılar.
Olar antigeni beýleki haýwanlarda antitelolar döretmek üçin ulandylar.
Soňra olar adamlarda bu antitelolary anyklamak üçin test işläp düzdiler. Bu antitelolarany anyklamak üçin testdir.
Emma antitelanyň anyklanmagy, çaklamaly taslama görä gurlan gurluş blokyna gönükdirilýär.
Soňra olar bu synag bilen gezip, kimlerde onuň garşy antitelolar bardygyny anyklamak üçin adamlary barladylar.
We ony eýe bolan her kimde C gepatiti bar. Bu kesgitleme dälimi?
Olar sarylaşma ýaly kliniki alamatlary görkezmese-de?
Hawa, bizde AIDS-de bu inkubasiýa döwri eýýäm bardy, şol döwürde antitel üçin synagda oňyn
netije berýän saglyk ýagdaýy gowy hassalar hem bardy.
Olaryň aýtmagyna görä, bir ýyldan soň ölersiňiz diýip aýdylýardy – soň inkubasiýa döwri biraz uzaldy, soňra on ýyla çenli uzady –
C gepatitinde bolsa hiç ölmeýärler diýip aýdylýardy, soňra 30 ýyla çenli uzady – soňra jigar rakyna
ýa-da jigar sirrozyna tutularsyňyz diýip aýdylýardy.
Onu almajakdygyňyza göz ýetirmek üçin häzirden başlap biziň antiviral bejergimizi kabul etmegiňizi maslahat berýäris;
onuň bir gapy häzirki wagtda 10 000 funt sterlinge durýar.
Şeýlelikde işleýär. Olar kesellänoklar we bejerginiň netijesinde gaýtadan kesellänoklar, sebäbi onuň dozasy öňküsinden az.
Hepatit C öň interferon we ýokary dozaly ribavirine bilen bejergi edilýärdi.
Adamlar bir ýyl boýy doly ýadawlyk we kesellilik çekdiler, agyr anemiýa öwrüldiler we soňra ondan sagalmaly
boldular, şonuň üçin terapiýany azyndan az zäherli etmek üçin bir zadyň üýtgemeli bolandygy aýdyň boldy.
Emma hakykatda, jigar problemalaryny derman bilen bejermek üçin hemişe gowy sebäp bolup gelýär, sebäbi
dermanlar haýsydyr bir görnüşde jigara hemişe zäherli bolýar.
Şu günler adamlar geň galýarlar – men indi başga bir jigar simpoziumynda boldum – wirus ýüküniň täsirli
azaldylmagyna garamazdan jigar öýjük karcinomasynyň sany näme üçin azalmady? Hakykatda, biraz artandygy görünýär.
Gysga jogap şundan ybarat: biri beýlekisi bilen baglanyşykly däl.
Ähli narkomanlar C gepatitine pozitiw, ýöne olaryň her birinde başga sebäp bar.
Olaryň dermanlary jigar üçin zäherli mesele döredýär. Alkogolikler ýaly.
Eger bu sözleri jigar konferensiýasynda aýtsaňyz, onda alkogol örän möhüm goşmaça faktor bolup
durýar. Şonuň üçin ol hem alkogolsyz işlemeýär.
Şonuň üçin hakykatdan hem kynçylyk çekýän HCV-pozitiw hassalar adatça alkogolik bolup çykýar.
Hawa. Şeýlelikde ol adam terapiýa üçin hiç hili subut edilip bolmajak peýda baglaýar.
we zyýany görmeýär.
we zyýany görmeýär, hawa. Siziň kitabyňyz duýulan we hakyky howplara örän güýçli ünsi berýär.
Şonuň üçin siz köplenç şol ýerde deňeşdirmeler edýärsiňiz; bu üç sany sütuny belläp geçdiňiz.
Umuman aýdanyňda, durmuş ýörelgeleriniň saýlawlary. Siz alkogolikleri mysal getirdiniz, ýöne semizlik we çilim
çekmek ýaly has giň ýaýran beýleki zatlar häzirki wagtda statistiki taýdan islendik ýokuşly keselden has ähmiýetli.
Olar şol ýerde sanaw düzýärler we ýokuşly keseller ölüm sebäpleriniň arasynda diňe 5-nji orunda durýar.
Näme üçin Robert Koch Instituty ýaly edaralar adamlaryň saglyklaryny gorap saklamak we ony wagyz etmek
arkaly has köp peýda alýandyklaryny düşündirmeýärler?
Munuň ýerine olar töwekgelçilik-peýda seljermesiniň iň aşaky gatlagyndaky testlere we sanjymlara basyş edýärler.
Indi men hökümran gatlak we gullyk baradaky tezisimi hödürläp bilerinmi?
Bütin jemgyýetimiz kapitalizm esasynda gurlan... Hawa, bu kapitalizm esasynda gurlan jemgyýetdir.
Men Rainer Mausfeldiň meniň üçin örän duýgudaşly bolan bir zady okadym.
Rainer Mausfeld, biziň Kielden bolan uly taryhçymyz (hakykatda: psiholog), şeýle ýazdy:
Kapitalizm we demokratiýa biri-biri bilen gabat gelmeýär.
Çünki kapitalizm adamlaryň bir-birinden zatlary alyp gitmegine getirýär.
Olar esasan öz açgözlüklaryny kanagatlandyrmak isleýärler.
We açgözlük, basyp saklamak kyn adam häsiýeti, baýlaryň has-da baýlaşmak islegini döredýär.
Muny etmek üçin olar garyplardan barha köp zat almalydyrlar.
We biz şol derejä geldik, indi olar dünýäniň hökümdarlary hökmünde orunlaryny saklamak
üçin bütin dünýäden ähli zady alyp gitmeli.
Olaryň edýän işi bolsa adamlygymyzy, adam hökmünde ukyplylyklarymyzy elimizden alyp, öz
serişdelerimiz üçin tölemäge mejbur etmekdir.
Bu ýagdaýda sanjymlar, biziň öz heläkçiligimizi kesgitleýän dermanlar. Bu gaty akylsyz pikir.
Men häzir bu ýükü göwüsimden aýyrmaly, sebäbi men taryh, syýasat we ykdysadyýet baradaky dürli
kitaplary öwrenmek arkaly muny gördüm we şu netije geldim.
Bu ugurda birnäçe ýyl bäri gürleşen hemmelerim bilen, hökümran güýçleriň – olar Germaniýada däl, Günbatarda nirede bolsa-da –
meniň ugurumy, ýagny ýokuşly keselleri, dünýäde öz häkimligini berkitmek üçin iň täsirli, güýçli, täze we
özboluşly gurala öwürendigine örän-örän ähtimal görünýär.
Çünki bu ýagdaýda olaryň alymlary, hünärmenleri we häzirki wagtda Dünýä Saglyk Guramasy (DSG) hem bar. Hemmesi bir ýerde.
We Dünýä saglyk guramasy häzir Germaniýa we Ýewropa halky tarapyndan islän zatlaryny etjek güýç
bilen üpjün edilýär. We häzir olar şony edýärler.
Olar isleglerine görä pandemiýa yglan edip bilerler we munuň bilen isleglerine görä berilmeli çäreleri buýrup bilerler.
Eger şony etmeseniz, kanuna görä jezalandyrylýar, jeza, iň erbet jeza.
Bu gurala adamlaryň bilimsizliginden peýdalanýar, sebäbi bilim güýçdür, bilimsizlik ýa-da
bilimsizlik ýetmezçiligi bolsa güýçsüzlikdir.
Adamlar infektsiyalary düşünmeýändigi ýa-da olary ýeterlik derejede düşünmeýändigi sebäpli
güýçsüzdirler. We olar ýalanlaryň üstünden geçip bilmeýärler.
Olar hem bu ýalanlaryň içine ähli zamanlaryň iň erbet ýalany – gen esasly sanjymlar baradaky ýalan – garylandygyny görmeýärler.
Hawa, men has köp zat aýtman, ýöne bu interwýuň esasy maksatlarynyň biriniň meniň ähli eziz adamdaşlarym ünsüni şol
hakykatyna çekmekdigini aýdýaryn: biz bu temany kitapda şeýdip bejerýäris, ähli mowzuklar şeýdip düşündirilýär,
normal IQ derejesine eýe islendik adam aňsatlyk bilen düşünip biler. Hemmesi gaty ýönekeý usulda ýazylan.
Olar ajaýyp iş etdiler.
Biz özümize şeýle diýdik: eger bu kitapdaky bir bap ähli žurnalistlere, ähli lukmanlara, ähli hukukçylara hökmany okalmaly
bap bolmaly bolsa – syýasatçylary häzirlikçe goýberýärin, olar üçin munuň manysy ýok – onda diňe sekiz
sahypaly, gen esasly sanjymlar barada bu bap bolar – adamzadyň taryhyndaky iň uly howp.
Soňra men Kopp beý bilen gürrüňdeş boldum, ol derrew "hawa" diýdi, "gen esasly sanjymlar" baradaky bu bap web
sahypasynda mugt göçürip almak üçin aýratyn hödürlenip bilner German dilini okaýan dünýäniň islendik adamy üçin?
Şeýlelikde, şol ýagdaý boldy. Şonuň üçin iki gündür bu bölümi mugt okaýyp bilersiňiz. Siz bir peni hem tölemeýärsiňiz;
maýa goýmaly ýeke-täk zat okaýyş üçin bir sagadyňyz.
Sekiz sahypa üçin bir sagatdan köp wagt gerek bolmaz. Şonça ýönekeý.
Bu size belki-de özüňizi we söýgülileriňizi goramak üçin durup durmak mümkinçiligini berýär.
Çünki etmeli zat diňe bir ses bilen "ýok" diýmek we syýasatçylaryň Bütindünýä Saglyk
Guramasyna bu ygtyýary bermegini gadagan etmek!
Eger olar şeýle etselerem, şonda hem "ýok" diýiň we biz muny etmeris diýiň.
Gör, sen biziň millionlarça adamy nähili jezalandyrýarsyň. Sebäbi olar hem muny edip bilmeýärler.
Şonuň üçin men bu kitabyň ähli mazmunyny hem düşündim: öz kararlaryny kabul etmek ukybyndan mahrum edilen adamlary
jogapkärli raýatlara öwürmek, şonda olar iň bolmanda umumy düşünje bilen ýokanç keselleriň nämedigini, garşy
çäreleriň nämedigini, olary nähili deňeşdirmeli we dogry gatnaşyklary nähili dikeltmeli boljakdygyny düşünsinler.
Men onuň kitabynda munuň örän gowy ýerine ýetirilendigini pikir etdim.
Şeýle hem şol ýerde ylymyň karar kabul etmäge kömek edýändigini aýtmak.
Ol täze Hudaý däl. Ol bölekleýin döredilen ornuny tutjak din däl.
Şeýle atlandyrylýan hünärmen soňra adamlar ölmezlik üçin näme etmeli we näme etmezlikleri barada yglan edip
biler. We siz munuň hakykat däldigini görüp bilersiňiz.
Emma men siziň aýdanlaryňyzy gaýtalamaly.
Hakykatdanam, biz ýürek-damar kesellerinden we rak kesellerinden ölýäris.
We ýokuşly keseller ölüm statistikasynda hakykatdanam rol oynamýar.
Gegesi hemişe ýaýradylýar, sanki ýokanç keseller biziň iň uly howpymyz.
Häzir koronawirus sebäpli aýratyn nygtalýar.
Emma her ýyl täzeden nygtalýar: grippden ölmeler howp astynda – 30 000 grippden ölmegi hemişe gynanç bilen ýatlamak gerek.
Eger ünsli seretseňiz, olaryň hiç biri düýbünden dogry däl.
Aslynda, bu 30 müň ýa-da 40 müň san diňe tomusky ölümleriň gyşky ölümlerden aýrylmagydyr.
Näme üçin bolsa-da, gyşda has köp adam ölýär.
Bu aýyrma amala aşyrylandan soň galan zatlaryň ählisi grippiň sanjymyny täzeden wagyz etmek
üçin grippden bolan ölümler hökmünde görkezilýär.
Eger Robert Koch Institutyna seredeniňizde, gripden hakykatdanam näçe adamyň ölýändigini görersiňiz – grip habar berilýän kesellik
bolup, şonuň üçin sanlar gaty ynamdar – netijede üç sanly sanyň çykýandygyny görersiňiz. Şonuň üçin gripden örän az adam ölýär.
Şeýlelik bilen, yglan edildi we her gezek gaýtalanýar: gripp sanjymyňyzy saldyryň, sebäbi bolmasa 30 müň adam öler.
Biz diýýäris, grippiň hakykatdan hem sebäp bolup biljek ölümiň adaty ölümi we arassa ölümi, takmynan 300–400 töweregi?
Her möwsümde 100-den 200-e çenli. Hawa.
Emma bu gripp sanjymy, täsirliligi antitelalary ölçemek arkaly kesgitlenýän, her halda manysyz.
Diňe bu garyp parametr örän az azaldyldy.
Hawa, meniň aýtjak bolýan zadym, onuň täsirliligi takmynan 50 göterime barabar diýlip hasaplanýar, 40–60
göterim aralygynda üýtgeýär. Unut, dostlar. Bu hiç zat däl.
Antitel jogabyny 50 göterim azaltmak üçin mümkin howply sanalýan sanjym bilen millionlarça adamy sanjymlap bolmaz. Sen akylsyzmy?
Men gripp sanjymyndan soň grippi alýan hassalary köplenç görýärin.
Elbetde.
Emma men oňa "Sende gripp bar" diýsem, şeýle bolýar.
Ýok, doktor, bu mümkin däl. Men sanjymlandym. Bu başga zat bolmaly.
Hawa. Şonuň üçin biz ony ýönekeý jemläp bileris.
Kitabyňyzda infeksiýalaryň howply bolup biljekdigini ýazýarsyňyz. Emma häzirki wagtda olar köplenç duş gelmeýärmi?
Adatça däl.
Adatça däl. Syýasatçylar we metbugat tarapyndan maksatlaýyn gorkuzmak bar.
Olar munuň kapitalistik sebäplere görä diýýärler, ýöne belki-de başga sebäpler hem bar.
Ylym hakykatdan hem ýol görkezijidir.
Sen muny täzeden öňe çykaryp, zatlaryň köküne has düýpli barlag etmelidigimizi ýatladýarsyň.
Ol nämeleriň möhümdigini we nämeleriň möhüm däldigini aýdýar.
Adam diňe belli bir faktlary öwgüläp, beýlekilerini unutmaly däl.
Kiçi meseläni uly mesele etmäň, uly meseläni kiçi mesele etmäň.
Adamlar ýene-de öz maglumatly kararlaryny kabul edip bilmelidirler.
Sanjym hakyndaky her bir bapyň ahyrynda olar hemişe hemmäni maglumat almaga we soňra öz kararlaryny kabul etmäge
çagyrýarlar we basyşyň hiç haçan ulanylmazlygyny nygtaýarlar.
Çünki, siziň aýdşyňyz ýaly, bu häkimýetdäki adamlaryň guralydyr.
Netijede tomaşaçylara aýtmak isleýän başga zat barmy?
Elbetde, kitabyňyzy satyn almagy maslahat bermekden başga.
Bu örän gowy ýazylan, hakykatdanam düşnükli.
Men ony diňe birnäçe günde örän gowy düşündim. Ony okamak hoşuma geldi.
Emma men açyk aýtsam, munuň kitap satyş şousyna öwrülmegini islemeýärin, hawa.
Biz kitaby mümkin boldugyça köp adamyň satyn almagy üçin ýazmadyk.
Biz ony mümkin boldugyça köp adamyň kitaby okap bilmegi üçin ýazdık.
Kitaby nähili elinize geçirjekdigiňiz siziň öz kararyňyz. Ony hökmany satyn almaly dälsiňiz.
Emma kitaplary karz almak isleseňiz, mysal üçin kitaphanalarda soramaly.
We biz elbetde umyt edýäris, bu kitap mugallymlar ýaly belli hünärleriň hem ünsüni özüne çekjekdigine –
mugallymlar bu ýurtda örän möhümdir, olar infektsiyalar barada has köp zat bilmeli, hakykatdanam.
Sebäbi häzir mekdeplerde edýänleri ýa-da öňräk edenleri çagalarymyza jogapsyzlykdyr. Bu kabul ederliksizdir.
Hökümet edarasyndan ýa-da ygtyýarlylykly guramadan gelýän her zada diňe ynanmak umytly
geljege barýan ýol däl. Bu bolsa umytsyz geljekdir.
Biz umyt bermek isleýärdik. Bu kitap bilen size bilim bermek, güýji eliňize bermek isleýärdik.
Häkimýete nähili gelmeli – diňe kitaby okamalysyň, şondan başga hiç zat ýok.
We haýyş, iň bolmanda mugt bolan bölümi okaň.
Ýöne bir zat, belki-de soňky bir söz. Biz MWGFD diýlip atlandyrylýan bir birleşikde.
Bu jemgyýeti nemes dilli lukmançylyk hünärmenleriniň we alymlarynyň jemlenişi bolup durýar.
Biz özümizi bagyşladyk – hemmesi erkin isleg, hiç birimiz munuň üçin bir peni hem almadyk.
Olar örän, örän tapawutly lukmanlar we alymlardyr.
Ol (Dr. Köhnlein) hem birnäçe ýyl bäri gatnaşýar.
Biz Arne Burckhardtyň Patologiya Institutyny döretdik we gurnadyk. Ol hem biziň guramamyzyň agzasy boldy.
We siz bilýärsiňiz, ol öňdebaryjy işler etdi.
Häzir birden halkara derejesinde görülen iş. Hemmesi Germaniýadan geldi.
Arne Burckhardt ölende, biz krizisde idik.
Biz mundan beýläk hiç hili patologiýa barlaglaryny geçirmäge mümkinçilik tapmadyk.
Emma biz bu maksat üçin "Molekular Diagnostika Instituty" diýlip atlandyrylýan başga bir laboratoriýa gurdyk.
Ol hem biziň birleşigimiziň agzalary tarapyndan dolandyrylýar.
Şonuň üçin başlangyçda biziň birleşigimiz girdejisiz gurama bolupdy, ýöne bir ýyl soň,
2021-nji ýylda girdejisiz statusymyz ýatyryldy.
Bu, biz sadaka kwitansiyalaryny berip bilmeýändigimizi aňladýar. Bu birleşik sadakalara garaşýar.
Assosiasiýa we Inmodia Institutyna sadaka bermegi göz öňünde tutsaňyz, biz begenerdik.
Meni çuňňur bagtly eder zat şol bolar.
Bu ajaýyp kitapdaky işiňiz üçin köp sag boluň!
Hawa, bu interwýu üçin ýene-de köp sag boluň.
Umid edýärin, ol giňden ýaýradyljak!
Hoş gal.
Hawa, sag boluň! Hoş gal.
Kla.TV size kömek gerek! Programmanyň aşagyndaky paýlaşmak funksiýasyny ulanyň.
Tamamlanan e-poçta şablony size şahsy alyjylar toparyna ýetmäge kömek edýär. Hiç hili spam böwetleri bolmazdan.
Dünýäni diňe bir basyş bilen üýtgetmäge meniň goşantym. Munuň ýaly aňsat bolmandy.