2025-жылдын 29-мартында «Културхаус Дорнбирн» «Эркиндик жана өз алдынча аныктоо – жооптуу жаран» аттуу
иш-чараны өткөрүп, анда укук үстөмдүгү, суверенитет жана акча боюнча кызыктуу баяндамалар болду.
Иш-чара Дорнбирндеги Жеке Өнүгүү Академиясы тарабынан уюштурулду.
HOCH2.TV сиздер үчүн, кымбаттуу көрүүчүлөр, бардык репортаждарды жазып алып, монтаждады.
Бүгүн Kla.TV доктор Шарон Тагвекер менен маек сунуштайт:
Жеке жоопкерчилик – күндүн тартиби!
Ооба, Эрвин сыяктуу эле, мен да доктор Тагвекерди тааныштыруудан баштагым келет.
Бул жөн гана айымдар биринчи орунда турат деп эмес, ошондой эле сиз Блудензден
келгендиктен, айткандай, бул жерде үй артыкчылыгыңыз бар.
Сен муну дээрлик алдын ала тагдырлангансың.
Салам, Тагвекер айым, микрофонду колуңузга алыңыз.
Биз бул тууралуу биринчи сиз менен талкуулагыбыз келет.
Бүгүн катышып жаткан бардык панелисттердин ичинен сиз беш жыл мурун болжол менен так эле болгон окуядан кийинки түздөн-түз
кесепеттерин баштан өткөргөн кесиптик тажрыйбага ээ адамсыз.
Жана сиз кесиптик ишмердүүлүгүңүздө пандемиянын, өзгөчө коомдун эң жаш мүчөлөрүнө
тийгизген таасири менен дайыма бетме-бет келесиз.
Чындыгында өзүн коргой албагандар эң аз жөндөмдүү болушкан, бул айтылууга тийиш.
Жана бул суроону жаратат: Бул тууралуу бизге эмнени айта аласыз?
Ооба, балдар менен жаштар, албетте, пандемиядан жана кабыл алынган чаралардан өтө катуу жабыркашты.
Балким, эң көрүнүктүүсү – психологиялык кесепеттер жана андан улам пайда болгон психиатриялык бузулуулар эле.
Чындык, өкүнүчтүүсү, 2023-жылга чейин өзүн-өзү өлтүрүүгө аракеттердин жана өзүн-өзү өлтүрүүлөрдүн саны кескин өстү.
Бул көрсөткүчтөр дароо эле байкалбайт, бирок психиатрлар тарабынан — 2023-жылы кайрылуу
жарыялаган — чогултулуп, коомчулукка жарыяланган.
Жакшы, депрессиялык бузулуулар бештен он эсеге чейин кыйла өстү.
Кыздардын 62 пайызы таасирленген, ал эми балдардын 38 пайызы таасирленген. Бул сурамжылоо Дунай
университети Кремс тарабынан мектеп класстарында жүргүзүлгөн.
Андан кийин 2021-жыл абсолюттук чоку болуп, бир миллион бала психикалык оорудан жабыркаган.
Мунун тескерисинче, 70 000 терапия орундарынын жетишсиздиги болгон.
Албетте, биз муну практикада байкадык.
Биз психологиялык же психиатриялык көйгөйлөрү бар балдарды кароого аргасыз болдук жана
терапияга орун алуу үчүн айлар бою күтүүгө туура келди.
Ошондуктан бул ата-энелер, балдар жана дарыгер үчүн да абдан стресстүү абал болду.
Жана айрыкча эгерде сиз психиатриялык дарыларды бөлүштүрүүгө көнбөсөңүз жана муну жасоого өзүңүздү жөндүү сезбесеңиз.
Бирок андан кийин сен чыгармачыл болуп, башкача бир нерсени сынап көрөсүң.
Жакшы, ал мага башка дарыны көрсөттү.
Ошентип, мен эми кошумча чөйрөсүнө дагы да терең кирип кеттим – жана карачы, ал да жардам берет.
Албетте, өтө оор ооругандардын абалында эмес, анда психиатр кийлигишкенде адам кубанат.
Ооба, ошол эле.
Жакшы, бул сөзсүз өтө тынчсыздандырарлык баа.
Бул жерде менди, албетте, көрүүчүлөрдү да кызыктырат.
Көп учурда бул коронавирус менен эч кандай байланышы жок экени айтылат.
Кээ бир адамдар муну вакцинациянын таасири деп эсептешет, бирок балдарда азыр бул көйгөй, балким, азыраак.
Башкалар мындай дешет: Ооба, бул вирустук оорунун өзүнүн узак мөөнөттүү таасирлери.
Биз бул көрсөткүчтөр менен кандайча байланышы бар экенин канчалык деңгээлде айыра алабыз?
Бул канчалык деңгээлде ошого байланыштуу болушу мүмкүн?
Албетте, бул абдан кыйын суроо.
Принципиалдуу жактан алганда, бул, албетте, көп факторлуу .
Шпик белогу толугу менен патологиялык экени жана, айрыкча мээде, чоң зыян келтириши талашсыз.
Вакцинанын шипи жана Ковид-19, башкача айтканда, өзү вирусу.
Бирок, албетте, психологиялык көйгөйлөрдүн негизги себеби – изоляция чаралары эле.
Сизге чоң ата-энеңизди көрүүгө, ооруканада жаткан туугандарыңызды зыярат кылууга уруксат
берилбеши – бул таанууланган азаптоо ыкмасы.
Айрыкча оор абалда дарыланып жаткан адамдарга өмүрүнүн аягындагы кам көрүүнү көрсөтүүгө сизге уруксат берилген эмес.
Мындай учурларды жакындарың менен бөлүшө албаганда, бул чындап эле чоң жоготуу.
Же эгерде сиз чоң ата-чакаңыз менен алгачкы бир нече жылды өткөрө албасаңыз, же тескерисинче.
Менде бейтааныштардан тартынган балдары бар үй-бүлөлөр болгон.
Ошентип, ар бир адам бейтааныш адамдардын алдында уялчаак болуунун баскычынан өтөт, ал эми алар өз
чоң ата-чакаларынын алдында өтө эле уялчаак болушчу.
Алар чоң ата-чакаларын мындан ары жакын келишине жол бербей коюшту.
Бул, албетте, ата-энелер үчүн да, чоң ата-энелер үчүн да таң калыштуу.
Жана ал сенин эсиңде калат.
Андан кийин беттерин маскалар жаап турган жылдар болду: ал, албетте, балдар үчүн социалдашуунун жоголушу эле.
Жана мен айткамдай, албетте, психологиялык бузулуулардын башка да көптөгөн себептери бар. [Даниэл
Матиссек] Ошентип, мектептин иштешине байланыштуу, Австрияда да мектептер жабылган.
Бул, балким, бүт мектеп окуучуларынын муундарына травматикалык кесепеттерди калтырган.
Мен бул тууралуу дайыма ойлонуп жүрчүмүн – сиз да бул тема боюнча макала жарыялагансыз:
Австриядагы мектеп системасынын структуралык көйгөйлөрү бул терс өнүгүүнү кандай деңгээлде курчуткан болушу мүмкүн?
Ооба, бир жагынан алганда, акыркы ондогон жылдарда такыр эле реформаланбаган толугу менен эскирген мектеп системабыз бар.
Бул эми мээ изилдөөлөрүнүн акыркы табылгаларына дал келбейт.
Андан кийин, пандемия учурунда санариптик окууга өтүү көптөгөн сабактар жөн гана четке кагылып калышына алып келди.
Ошондуктан алар кездеменин темпине ээрчий албай калышты.
Бул көптөгөн окуучулардын мектептеги окуусун уланта албай калышына себеп болду.
Өкүнүчтүүсү, мен муну өзүм бир нече жолу, анын ичинде практикада да көрдүм, бул өтө кайгылуу.
Ооба, мектептерде мунун өтө чоң жетишсиздиги бар.
Ошентип, окуучулар баары бирге топтолгон.
Орточо окуучу чындыгында мыкты окуучу, туурабы?
Ал эми бул 29 пайыз функционалдык сабатсыздыкка алып келиши биздин мектеп системабыз үчүн чындап эле толук апаат.
Ошентип, биздин мектеп системасын бүтүргөндөрдүн 30 пайызы текстти толук түшүнүп окуй албайт.
Жана бул толугу менен акылга сыйбас.
Мунун баарын – башка бардык кесепеттерин, психологиялык зыянын да – укканда, бул адамдарга алар эч кандай коргонууга
жөндөмдүү болбостон, дээрлик толугу менен ушундай кырдаалдар болуп кеткенин моюнга алууга туура келет.
Чындыгында, ошол кезде массалык түрдө кыскартылганы балдардын гана укуктары эмес, ата-энелердин укуктары да болгон.
Эч ким бул коркунучтуу өнүгүүлөрдөн өзүн коргой алган жок.
Бул натыйжада элге түштү.
Жана биз «жоопкерчиликтүү жарандар» жөнүндө сөз кылып жаткандыктан, бул чындыгында
добуш берүү укугунан толук ажыратуу болду.
Сиз, балким, муну тастыктай аласыз. [Доктор
Күндөлүк жумушчу] Ооба, толугу менен.
Ошентип, сен өз денеңди көзөмөлдөй албай калдың.
Ошондуктан бул вакцинаны алганың керек, беткап тагышың керек.
Азыр биз алардын, ал тургай балдарда да, зыян келтиргенин билебиз.
Окууда дайыма беткап тагынууга мажбур болгон балдардын IQ көрсөткүчү беткап
тагынбагандарга караганда бир нече упайга төмөн.
Сен текшерүүдөн өтүшүң керек болчу, жана балаңды да текшерүүдөн өткөрүшүң керек болчу.
Жакшы, бул чындап эле кыйын болду.
Мүмкүнчүлүгү чектелген балдар да текшерилген.
Ошондой эле элестеткис зомбулук көрүнүштөрү да болгон.
Ошондуктан бул балдар менен ата-энелер үчүн өтө травматикалуу болду.
Албетте, 14 жаштан жогору болгон балдар – бул эң жогорку жаш чеги эле – өз алдынча эмдөө алууга уруксат берилген.
Ошентип, бала үйгө келген учурлар болгон:
Бүгүн бул жерде вакцинация автобусу болду, жана айтмакчы, мен эми вакцинацияландым.
Ишенгис.
Ошентип, жарым-жартылай курагына жеткен, бирок мындай чечимдердин кесепеттерин билбеген жана
аларды алдын ала көрө албаган 14 жаштагы бала.
Менди даярдануу учурунда эң көп таң калтырганы — өз жанын кыйгандардын, анын ичинде балдар менен жаштардын саны.
Жакшы, Германияда биз муну эмпирикалык (тажрыйба жана байкоого негизделген) же интуитивдик жол менен гана баалай алабыз.
Чындыгында, бүгүнкү күнгө чейин Германияда өз жанын кыйуу көрсөткүчтөрү боюнча расмий, текшерилген статистика жок.
Федералдык статистикалык башкармалык да – албетте, саясий басым астында – бул жагдайда коронавирус
менен эч кандай байланыш жок деп билдирүүдөн баш тартат.
Биз, журналисттер, бул суроону сансыз жолу бергенбиз.
Австрияда бул боюнча сурамжылоолор бар окшойт, туурабы?
Ооба, сурамжылоолор бар.
Ошентип, Statistics Austria аркылуу жок дегенде чоңдор боюнча статистиканы түздөн-түз көрө аласыз.
Бирок муну да этияттык менен кабыл алуу керек, анткени кырсыктар, уулануулар же башка ар кандай
окуялар ар башка статистикаларда ар башкача көрсөтүлөт.
Жана сен муну балдар менен жаштарда көрбөйсүң.
Ошондуктан бул жерде аны болгону өлүм-житим статистикасына карап кыйыр түрдө гана көрө аласыз.
Мен жөн гана келтирген сандар Австриялык балдар жана өспүрүмдөр психиатриясы коомунун мурда айтып өткөн отчетунан алынган.
Аларды 2023-жылы жарыялашты, анткени алар өздөрү да бул көрсөткүчтөрдүн өсүшүнө абдан таң калышкан.
Ал эми экономикалык чөйрөдө дагы бир өтө олуттуу кесепет – ооруп калуу боюнча дем алыштын өтө чоң көбөйүшү, ал, айрыкча
2023-жылы, ушул таблицадан көрүнүп тургандай, кескин өстү.
Ошентип, принципиалдуу жактан алганда, бүтүндөй коом системалуу түрдө ооруп калганы айтылышы мүмкүн.
Кайрадан суроо жаралат, анткени аны көп учурда талкууга коюшат:
Сиз эмдөөнүн зыяндарынын катышына же, балким, кайрадан көпчүлүк «узак мөөнөттүү Ковид» деп атап
жүргөн көрүнүшкө канчалык деңгээлде көңүл бурасыз?
Албетте, айырмалоо кыйын.
Муну айырмалоо кыйын.
Спайк коркунучтуу жана зыяндуу.
Ошондуктан мен вакцинациянын бул жерде абдан чоң рол ойнойт деп айтаар элем.
Жакшы, балдардын көз карашынан алганда эмес, анткени, бактыга жараша, көптөгөн балдар эмдөө алган эмес.
Бирок чоңдордо аны абдан ачык көрө аласыз.
Мурда мен үй-бүлө мүчөсү менен жатып калган, балким кандайдыр бир жугуштуу ооруга чалдыккан баланы көрүүгө көнгөн элем.
Азыр көп учурда бүт үй-бүлө үзгүлтүксүз ооруп турат.
Ошентип, баары дайыма ооруп жатат, пневмония да болгондо, ал бир адамды гана эмес, бүт үй-бүлөнү да каптайт.
Мен пандемияга чейин мындай нерсени эч качан баштан кечирген эмесмин.
Мен айтканда, бир жагынан, албетте, адамдардын дуушар болуп жаткан стресси бар – ал өтө кыйла өстү.
Ошондой эле азык заттардын жетишсиздиги жана башка көптөгөн себептер бар, мисалы,
микробиом , ал дагы азыр бара-бара жок кылынууда.
Бирок эгер адамдар менен бир аз сүйлөшсөң, алар өздөрү эле: «Вакцинациядан бери ушул да, ошол да болду» дешет.
Мен бул темага байланыштуу так, ишенимдүү статистиканы азырынча таба элекмин.
Демек, аны организмдин ден соолуктун бүтүндүгүнө (бузулбастыгына) ар тараптуу чабуул деп айтууга болот.
Биринчиден, чаралардын, андан соң бул вакцинациянын жана, албетте, жалпы коомдук стресстин айынан, бул,
дейли, иммундук системанын алсыздашына алып келген окшойт.
Ал, сиз айткандай, көп факторлуу, бирок ар кандай формаларда көрүнөт.
Жана биз бул маселе менен бүгүнкү күнгө чейин принципиалдуу түрдө күрөшүп келебиз.
Бүгүнкү күндө бул маселе ошол учурда жаш болгондордун гана – азыр беш жылга улуу болгондордун – көйгөйү
эмес, албетте, бүтүндөй коомчулуктун көйгөйү болуп калды.
Эми болгону суроо: рак менен байланыштуу мүмкүн болгон мРНК вакцинацияларын жана башка ушундай
вакцинацияларды камтыган пландар азыркыга чейин уланууда:
Сиз расмий органда үйрөнүү ийри сызыгын байкайсызбы?
Же азыр сиз жөн гана баарын кайталап жаткан жоксузбу, тескерисинче, улантуу үчүн аны кемчиликсиз кылып жатасызбы?
Албетте.
Ошентип, кесиптештерде, Кудайга шүгүр, шектенүүлөр пайда боло баштады, бирок мамлекеттик сектордо мындай шектенүүлөр такыр жок.
Ошентип, бул олуттуу түрдө алдыга жылдырылууда.
Бул Улуттук Кеңештин шайлоосунан кийин электрондук эмдөө күбөлүгүн киргизүүдө дагы ачык көрүндү.
Ошондуктан андан баш тарта албайсың, ар бир адамдын эмдөө картасы бар, анда эмне бар же жок экени эч кандай мааниге ээ эмес.
Учурда дарыгерлер үчүн үч эмдөө каттоого милдеттүү.
Эгер сиз муну карап, андан кийин Дары-дармектер жөнүндө мыйзамдын 80-беренесине киргизилген өзгөртүүнү – ал
2022/23-жылдары өзгөртүлүшү керек болчу – карасаңыз, анда аталышында мындай деп жазылган:
Жалпы Маалыматтарды Коргоо Регламенти бул жагынан алсыздатылып жатат.
Бул жеке маалыматтар – мисалы, эмдөө каттоолорундагы маалыматтар – медициналык мекемелерге гана эмес, бул маалыматты билүүгө эч
кандай тиешеси жок Медициналык ассоциацияга, Ветеринардык ассоциацияга, Фармацевтикалык ассоциацияга, анын ичинде
ветеринарларга жана фармацевттерге да берилгенин билдирет.
Ал бийлик органдарына жөнөтүлөт, чындыгында алардын иши болбосо да, башка ЕС мүчө-өлкөлөрүндөгү бийлик
органдарына жана Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмуна да.
Эгерде андан кийин кийинчерээк түшүндүрүлө турган Эл аралык саламаттыкты сактоо эрежелерин (IHR) жана аларга
киргизилген өзгөртүүлөрдү карасаңыз, кийинки пандемия учурунда баары жылмакай өтөөрүн элестете аласыз.
Ошентип, сиз аны жакында эле баштан кечиргендерибизге караганда алда канча чоң репризаларды түзүү үчүн колдоно аласыз.
Так, дал ушул менин кийинки суроом болмок.
Электрондук эмдөө күбөлүгү, айтылгандай, 2024-жылдын 30-сентябрында Австрияда өткөн акыркы
Улуттук Кеңештин шайлоосунан бери милдеттүү.
Сиз жазылуудан баш тарта да албайсыз.
Сиз муну келечектеги пандемиялар же келечектеги глобалдык саламаттык кризистери деп атап
келген нерселерге түз даярдык катары көрөсүзбү?
Муну мындай стратегиялык контекстте классификациялай аласызбы?
Акыркы бир нече жылга карасам, мага баары ачык.
Мен аны башка эмнеге колдонсо болорун элестете да албайм.
Мен айтам, сиз муну статистикалык максаттар үчүн дейсиз.
Бирок менин айтканыма караганда, статистиканы алдын ала чогултууга болчу.
Максатына ылайык эмес электрондук вакцинация күбөлүгүн милдеттүү кылуунун кереги жок,
анткени бул толугу менен демократияга жатпайт.
Ал чындап эле – биздин иш-чарабыздын темасына кайтып келсек – добуш берүү укугунан ажыратуунун дагы бир формасы.
Ошентип, маалыматтарды коргоо мыйзамынын алкагында, сиз жөн гана айтып өттүңүз, принципиалдуу жактан алганда, ачык-айкын бейтап.
Жана кайрадан айтканда, бул системанын кармагынан, айткандай, чыгууга чындап эле эч кандай жол жок.
Эгер келерки жылы же качандыр бир маалда ракка каршы же башка кандайдыр бир профилактика үчүн мРНК вакцинациясы
милдеттүү болуп калса, ошол эле оюн, балким, кайрадан башталат.
Биз коркушубуз керек болгону ушул, туурабы?
Албетте. Бул баары күчүнө киргенде, ага каршы туруп күрөшүүгө туура келет.
Ошондуктан бул беш жыл мурдагыга караганда кыйла кыйын болот.
Бул контекстте мен бул жерде жазуусуз дагы бир жеке суроо бергим келет.
Бул сизге дарыгер катары жеке таасир эттиби?
Мен айтайын дегеним, сен ошол кезде кесипке киргенде, сөзсүз эле, айталы, баардык
дарыгерлердей эле идеалисттик умтулуулар менен киргенсиң.
Бул мезгилден көңүлүңүз кайттыбы же ал жакта баштан өткөргөн окуяларыңыз сизге олуттуу психологиялык таасир тийгиздиби?
Ооба, моюнга алышым керек, эмне болуп жатканын чындап түшүнүү үчүн мага бир жыл керек болду.
Мен толугу менен идеалист болчумун жана кесиптик ассоциацияларга ишенчүмүн.
Мен кесиптештеримдин идеализмине ишендим жана бир жыл бою ар кеч сайын столдун жанында отуруп, TKBни окуп,
андан кийин ага байланыштуу изилдөөлөрдү окууга сарптадым.
Мен өзүмө ойлодум: бул чындык болбойт, бул кесиптик ассоциациялар мага айтып жаткандарынын так тескерисинче.
Бир жылдан кийин мен даяр болуп, өзүмө моюнга алууга туура келди: Азыркыга чейин туура эмес нерсеге умтулуп жүргөнсүң.
Ал эми бул кудурессиздик сезими – дарыгерлер да сөзсүз эле сезип, бул жел дирижерлерине каршы күрөшө албай тургандыгы –
ушул учурда көптөгөн кесиптик топтор бизге айтып берген нерсе.
Бирок алардын көбү акыры агымга кошулуп кетишти.
Эми суроо: кесиптик чөйрөдөгү кесиптештериңиз сиздин берилгендигиңизге, өзүңүздү эр жүрөк, айталы, диссидент (расмий
пикирден четтеген) катары көрсөткөнүңүзгө кандай реакция кылышты?
Бул жаатта жеке жана кесиптик деңгээлде кандай тажрыйбаңыз болду?
Ошентип, менин досторумдун чөйрөсү толугу менен өзгөрдү.
Жакшы, мен эч кандай каралоого дуушар болгон жокмун, таптакыр эмес, сиздер бири-бириңиздерди көргөндө.
Мен азыр да кесиптик ассоциациянын мүчөсүм.
Мен да кээде конференцияларга барам.
Ошондуктан алар мага абдан мээримдүү сүйлөшүшөт.
Мен ошондой эле жакшы колдоону алам, ал тургай мурдагы жолдоочулардан да.
Чындыгында бейтарап, ал тургай бир топ оң.
Бирок, кантип айтсам, бул менин жеке көйгөйүм: мен жүздөгөн миңдеген адамдарды алардын
макулдугусуз вакцинация кылган адамды чыдай албайм.
Ошондуктан мен өзүмдүн жыйынтыктарыма келип, аралаш сезимдер менен мурдагы достуктарымдан бир аз алыстап кеттим.
Күлкүлүү көз үчүн, анткени мен бир нече сонун жаңы адамдар менен тааныштым.
Албетте, эски достуктар баалуу эле, жана мунун ушундай болуп калганы өкүнүчтүү.
Жакшы, Тагвекер айым, бул жеке жана абдан кызыктуу ой-пикирлериңиз үчүн чоң рахмат.
Экинчи бөлүктө биз сөзсүз чечимдер жөнүндө көбүрөөк уктайбыз. Чоң рахмат, ооба.
Жана биз Тагвекер айым менен кайрадан баштайбыз.
Мен аларды кайра чакыра алам.
Андан кийин, мен айткандай, биз түздөн-түз окуянын жүрөгүнө чөмүлөбүз.
Сиздин мурунку сүрөттөмөлөрүңүздөн – коронавирустун кесепетинен пайда болгон психикалык жана
саламаттык көйгөйлөр жана анын келтирген зыяндары.
Эгер аларды дарылоо мүмкүн болсо, айрыкча жаш муунга карата, аларды кантип айыктырууга болот?
Бул абдан кызыктуу суроо.
Ал, албетте, канчалык терең болгонуна жараша болот.
Мен адамдардагы көп нерсени оңдоого болооруна толук ишенем, эгерде артта эч кандай физикалык зыян калбаса.
Адамдар өтө ийкемдүү жаратылыш экени үчүн; болбосо биз азыр тирүү калмак эмеспиз жана дүйнө жүзү боюнча табылмак эмеспиз.
Ошондуктан мен бул боюнча абдан оң көз караштамын.
Мен көргөн көйгөй – биз акырындап бул нерселердин баарынан алыстап, айыга баштообуз керек.
Жана эми бул жоопкерчиликти талап кылат.
Ошондуктан биздин ар бирибиз, медиа тармагындагы инсандар болобу, саясатчылар болобу, дарыгерлер болобу же башка ким
болбосун, өзүбүзгө, жашообузга жана балдарыбыздын жашоосуна жоопкерчиликти өз мойнубузга алышыбыз керек.
Биз ага көнүп калганбыз... Биз социалдык камсыздоо мамлекетинде чоңойдук, ал эми азыр ал бала караган мамлекетке айланды.
Ал эми бул бала карап багуучу мамлекет эми чындап эле авторитардык мамлекетке айланды.
Эми муну токтотуу биздин мойнубузда.
Мен толук ишенем, эгер биз муну ишке ашыра алсак, анда көп нерсе кайрадан оңолот.
Жана жоопкерчиликти алууга тийиш болгон нерселер саясий, социалдык-саясий же жөн гана социалдык чөйрө менен чектелбейт.
Биз ден соолугубуз үчүн да өзүбүз жоопкерчиликти өз мойнубузга алышыбыз керек – мен
дарыгермин, кайрадан ден соолук жөнүндө сүйлөйм.
Мен да практикмин, ошондуктан практикалык мисал келтирүүгө кубанычтамын.
Терминалдык стадиядагы 1 800 рак оорусуна чалдыккан бейтаптарды изилдөөлөр бар.
Аларды кадимки медицинадан четтеткен, демек, алар бардык дарылоо ыкмаларын колдонуп бүткөн
– бирок андан соң ооруну жеңип, тирүү калышты.
Андан кийин дарыгер келип, 1 800 адамды текшерип, аларга суроо берип, жалпы окшоштуктарын табууга аракет кылды.
Кызыгы, баары биргелешип өзгөрткөн физикалык жактары болгону экөө эле.
Калганы болсо ой-жүгүртүү ыкмасы эле .
Жана эң маанилүү ой-жүгүртүү – алар өзүнө жоопкерчиликти өзү алуусу.
Андан кийин алар ракты да жеңип кетишти.
Бул ар бир адам муну жасай алат дегенди билдирбейт.
Албетте, ар бир адам кайсы жолду тандап, кийинки кадамда эмне кылуу керектигин өзү чечиши керек.
Бирок негизинен ошол эле болчу.
Ошентип, бул баарынын баары жана аягы.
Ошентип, өзүңдү айыктырууга эр жүрөк бол, өзүңө жардам берүүгө жардам ал, десең болот.
Ооба, так ошондой.
Медициналык жактан алганда, ал, албетте, дарылоо ыкмасы болмок, жана, айта кетсек,
психикалык жана руханий жактан да баалуу сунуш болмок.
Бул, балким, оор ооруга чалдыккан ар бир адамга тиешелүү: ички мамилеңиз эң чоң роль ойнойт.
Бирок, албетте, бул ошондой эле саясий алкакты да камтыйт.
Бул өтө чоң саясий өзгөрүүлөрдү талап кылат.
Биринчи кезекте, маселени туура карап чыгып, ага толук кабардар болуу зарыл.
Жана мен ошол жерде – же сен аны кантип көрөсүң? – чоң тоскоолдуктарды көрөм.
Же бул таасир адаштырып жатабы?
Жок, чоң тоскоолдуктар бар, бирок мурунку тема бул жерде роль ойнойт.
Ар бир адам туруп: «Бул кабыл алынгыс» деп айтышы керек.
Жана башка жол менен бул иштебейт.
Өкүнүчтүүсү, практикада адамдар «эч нерсени өзгөртө албайсың» дешет деп көп угам.
Ооба, сиз айырма жарата аласыз!
Бул жерде отурган адамдардын эмне кылып жатканын көрүү үчүн жөн гана айланаңа карап көр.
мурда эле өзгөргөн.
Же азыр бул жерде көрүүчүлөрдүн арасында канча адам отурат?
Бир нече жыл мурун бул мүмкүн болбойт эле.
Ал тургай ошол кезде, коронавирус пандемиясы учурунда, айрым адамдар мектептин директорлоруна барып: «Вакцинациялык
автобус келет, бирок менин балам ага бара албайт», – дешкен.
Же менин балам беткап тагынбайт.
Эгер адамдар көбүрөөк, көбүрөөк, көбүрөөк жана көбүрөөк адамдар муну жасаса, анда сиз сөзсүз өзгөрүү киргизе аласыз.
Эгер сиз бул окуяны медициналык адис катары байкап жатсаңыз.
Сиз сөзсүз RKI протоколдорунун ачыкка чыкканын байкагансыз жана ошондон бери мен «наративдер» деп атаган нерселер (топтун же
маданияттын дүйнө таанымын калыптандырган окуялар) кулап, «конспирациялык теориялар» чын экени далилденгенин көрдүңүз.
Албетте, ошол учурда катышкан адамдар – сиз директорду атадыңыз, бирок, албетте, көптөгөн кесиптеш дарыгерлериңиз
да – терең уялуу сезимден тышкары жүрөгүн өзгөртүшү керек.
Эң болбосо өзүн-өзү сындоо сыяктуу нерсе болушу керек, анда сен: «Ооба, биз ал жерде ката
кетирдик, бул эч качан кайталанбашы керек!» деп айтасың.
Мен Австрия жөнүндө айта албайм, бирок Германияда биз андан миңдеген чакырым алыспыз деп сезем.
Жана бул, кайра айтканда, сиз жөнүндө айтып өткөн бул эффекттердин күчүнө кириши үчүн абсолюттук шарт болобу?
Бул баары чын, ар бир адам да өзүнүн ролун аткарышы керек.
Бирок акыры, эгерде медиа жана саясатчылар коомдук чөйрөгө кийлигишип, аны бузуп-жарып салып коюшса, бул иштебейт.
Бул циклди бузуу үчүн эмне кылса болот?
Ооба, бул бир эле суроого бир нече суроо камтылган эле, айта кетсек.
Ошондуктан, кесиптештеримдин ою боюнча, ооба, бул кыйын.
Албетте, алар абдан, абдан кыйын абалда турушат.
Бир жагынан, алар катышып, балким өздөрүн, үй-бүлөлөрүн жана башка көптөгөн бейтаптарды эмдеп, ошондуктан өтө
чоң, чектен чыккан психологиялык басым астында турушат.
Муну өзүңө моюнга алып, андан кийин бир кадам алдыга жылып, аны ачык айтуу:
Жакшы, мен кылганым же баар жерде болгон окуялар — баары маанисиз эле.
Бул өтө көп, адилетсиз талап.
Кээ бир адамдар муну жасашат, жана мен аларды өтө эр жүрөк деп эсептейм.
Көптөр ар дайым сынчыл болуп келишкен, бирок эч нерсе кылууга батынышкан эмес.
Жакшы, алар мага ошондой дешти, бир бөлүгүн сыр сактап.
Ал эми коомдук чөйрөдө мындайча аткаруу, албетте, таптакыр башка маселе.
Бирок менде чындап эле андан көп нерсе талап кылынбайт деген сезим бар.
Жөн гана мага ушундай көрүнөт, азыр ким ылдамыраак?
Биз иликтөөлөрдү ылдамыраак жүргүзөбүзбү же башкалар өч алууну ылдамыраак жүргүзөбүзбү?
Биздин саныбыз канчалык көп болсо, кесиптештерим туура кадам ташташына ошончолук ыктымал, жана балким укук коргоо
органдары менен башка маалымат каражаттары да ага кошулат.
Ошентип, медиада бир нерсе кайра-кайра бетке чыгып, андан соң кайра басылып калат – бирок аны улам көбүрөөк чагылдырып жатышат.
Бирок мен айткандай, ар бирибиздин баарыбыз маанилүү.
Эгерде биз алдыга көз чаптырсак, коом, анын ичинде бул учурдагы саламаттык сактоо системасы кандай
болоорун элестетсек – экөөсүн ажыратууга болбойт.
Өзүн-өзү аныктоо жагынан беш жылдан кийин абал кандай болот деп ойлойсуз?
Сен ошондо толугу менен башка өзүнө ишенүү үстөмдүк кыларын ойлойсуңбу?
Бул өнүгүүнү, айталы, пайдалуу деп эсептейсизби же тескерисинче ага пессимистсизби?
Жакшы, мен толугу менен оптимистмин.
Абдан чоң шуу жана абдан оң маанай бар.
Мен беш жылдан кийин биз толугу менен башка абалда болобуз деп толук ишенем жана – кантип
айтсам – мурдагыдан да жакшыраак болобуз деп ойлойм.
Чындыгында болгон бардык нерселерди, анын ичинде акыркы ондогон жана кылымдарда болушу мүмкүн болгон окуяларды да биз билебиз.
Ошондуктан эгерде биз жеңсек, мурдагыдан да көп эркиндикке ээ болобуз деп ишенем.
Бул менин ишенимим.
Бул ошондой эле коркуудан эркиндик жөнүндө.
Сиз ошондой эле коркутуу саясаты маселесин да көтөрөсүз, аны токтотуу керек.
Муну так мурдагы сүйлөгөндөр дагы көтөрүп келишкен.
Мен бул өзгөчө кырдаал саясатын да бузууга туура келет деп айтаар элем, анткени бул жерде өзүн-өзү аныктоонун башкача
түшүнүгү кайрадан орногонсун – жок дегенде, бул менин божомолум.
Сиздин жумушуңузда дагы эле жолуга турган айрым аспектилер бар.
Бүгүн биз бул тууралуу талкуулаган жокпуз.
Мен бул маселени кыскача карап өткүм келет.
Сиз буга чейин эле микробиомду да айткан элеңиз.
Бул, балким, тамактануу, табигый айыл чарба жана башка бардык нерселер менен байланышта да роль ойнойт.
Бул тууралуу дагы бир нерсе айткыңыз келеби?
Менимче, көрүүчүлөрдүн көпчүлүгү да муну менен кызыгышат.
Ооба, албетте, бул менин балдарым үчүн табышымга аргасыз болгон альтернативдүү терапиялардын контекстинде да бар –
ошентип мен муну таптым – алардын инфекцияларга сезгичтиги же өнүктүргөн өтө чочууларына байланыштуу.
Андан кийин мен издөөгө кириштим. Дагы эмнелер кирет?
Андан кийин, албетте, мен чоң тамак-аш жетишсиздигине дуушар болдум.
Бул абдан жакшы тамактанган жана органикалык азыктарды жеген балдарга да тиешелүү.
Андан кийин мен микробиомдук анализдерди жасоого кириштим.
Мен төрт айга чейин микробиомдун апааттуу абалына кабылуу коркунучу бар экенин түшүндүм.
Ошондуктан биз да бул деңгээлде куугунтукка кабылып жатабыз, деп айтсам болот.
Ошондуктан башка багытка өтүү өтө зарыл.
Жана бул буга чейин эле ишке ашырууга даярдалып жатат.
Ошентип, айыл чарба тармагында биз үчүн абдан, абдан оң жана пайдалуу иштерди жасап жаткан
солидардык негиздеги экономикалык коомчулуктар бар.
Аларды мүмкүн болгон бардык жолдор менен колдоого алынышы керек.
Жана биз айлана-чөйрөдөн булганыштарды, тактап айтканда CO2ди алып салышыбыз керек – биз баарыбыз
бул таптакыр маанисиз, чоң ызы-чуу экенин билебиз.
Бирок маанилүү маселелерди карап чыгуу керек:
Глифосат, талаштуу маселе;
Жогорку даражада тазаланган глютен камтылган буудай, биздин микробиомибузду жок кылат.
Башка булганткычтар, мисалы мырыш жана башка ушул сыяктуулар.
Ошондуктан бул маселелерди чечип, алар бизге жана биздин балдарыбызга оор жүк болбой калышы керек.
Азыр мен эң кичинекей балдарда бул стресстерди көрүп жатам.
Вакцинацияга байланыштуу, альтернативдүү сектордо айрым заттар илгериленип жатат.
Денеден шип протеиндерди жок кылуу – башка нерселерден тышкары, эми суроо: бул чындап эле ошондойбу?
Бул боюнча сиздин жеке пикириңиз кандай?
Мисалы, натокиназа сыяктуу бир нерсе жана ушуга окшогон нерселер.
Бул пайдалуу куралдар.
Маселе, өзгөртүлгөн матрицалык РНК геномго кирип калышы мүмкүн, аны ал жактан кантип чыгарып салууга болот?
Ооба, мен ошондой деп эсептейм, идеялар дайыма кайра-кайра пайда болуп турат.
Бирок андан кийин кайрадан баары үчүн жеткиликтүү болору белгисиз бойдон калууда.
Принципиалдуу жактан, шиптердин өзүн агызууга болот.
Мен кырдаалдарды жакшыртууга толук ишенем.
Чоң чыдамдуулук менен адамдарды кайрадан өзүн-өзү айыктыра ала турган деңгээлге жеткирүүгө болот.
Бирок көйгөй, албетте, кийинки маселе: эмдөө же Ковид-19, узак мөөнөттүү Ковид болобу, андан
катуу жабыркагандардын акчасы түгөнүп баратат.
Көптөгөн башкалар сыяктуу эле, алардын акчасы түгөнүп баратат.
Жана мен аны салыштырмалуу көп көрөм.
Жакшы, кээде менин практикамда да атайын учурлар болот, адамдар дарылоого каражаты жетпей калышат.
Андан кийин алар жалган баалоолорду берген баалоочулар менен бетме-бет келишет.
Ар дайым ошондой болот!
Ошентип, алар пенсия алууга татыктуу деп да, майып деп да таанылбай жатышат, бирок алар аябай жаман абалда.
Алар чогултулган жыйынтыктарды тааный алышпайт, анткени: «Бул кадимки медицина тарабынан таанылбайт» дешет.
Ошондуктан алар шип протеининин аныкталганын тааныбайт.
Алар анын иммундук жетишсиздиги бар экенин, башкача айтканда ВИЧ/СПИД же ошого окшогон оору бар экенин тааный алышпайт.
Азыр болуп жаткан нерсе – чындап эле апаат.
Бирок ооба, биз муну уланта беришибиз керек, жана баарыбыз да уланта беребиз.
Принципиалдуу жактан алганда – муну сиз мурда эле айтып өткөнүңүзгө байланыштуу – тамак-аш өнөр жайында, тактап айтканда
өнөр жайлык тамак-аш өндүрүшүндө да окшош түзүмдөр үстөмдүк кылат жана фармацевтикалык
тармактагыдай эле окшош лоббизм да бар деп айтууга болобу?
Бүгүнкү күндө экөө чындыгында ажырагысбы?
Албетте, мен муну толугу менен ошондой кабыл алам.
Бул дегеним, эгер биз чоң сүрөттү карасак – Vision 2030 (БУУнун дүйнө жүзү боюнча иш-аракет планы) деген негизги сөз –
бул түзүмдөрдү талкалап, аларга байланыштуу лоббизмге каршы күрөшүү коомдун тирүү калышы үчүн өтө маанилүү, туурабы?
Албетте.
Муну менен макул болосузбу, ооба?
Туура, ооба.
Мен ойлойм, бул так сиз карап жаткан тема.
Жана мен сүйлөшүүлөрдө уккандарыма караганда, бул көптөгөн көрүүчүлөрдү да кызыктырат деп ойлойм. Демек, көптөгөн адамдардын
сезген үмүтсүздүгү ушул картелдердин (кызыкдар топтордун), ушул тармактын алдында өзүнүн күчсүздүгүн сезүүдөн келип чыгат,
ал тармак болсо бардык жааттарда күндөн-күнгө күчөп баратат.
Ошентип, бир маалда эмдөө сыяктуу нерселер тамак-аш аркылуу толугу менен мажбурлап жана аң-сезимсиз түрдө берилиши мүмкүн.
Бул сөзсүз учуп жүргөн курт-кумурскалар же башка нерселер жөнүндө болушу шарт эмес.
Бирок принципиалдуу жактан алганда денеңизге киргизбешиңиз керек болгон нерселер тамак-аш
аркылуу дээрлик мажбурлап киргизилип жатат.
Ошондуктан милдеттүү эмдөөлөр жана башка нерселер менен параллелизм бар.
Ошентип, бул өзүн-өзү аныктоо принцибинин дагы бир жолу бузулушу болду.
Албетте, бул, балким, эң маанилүү шарт: келечекте ачыктык көбөйөт жана бул уюмдар да жоюлат.
Албетте, ооба.
Жакшы, биз буга чейин эле ошол жерде эмеспизби?
Ошентип, биздин микробиомибуз буга чейин эле
... Демек, негизинен, биз азыр гана керектүү заттарды кабыл алып, өтө активдүү ичеги-карын
дарылоодон өтүү аркылуу гана саламат кала алабыз.
Жана биз муну чындап эле токтотушубуз керек.
Ошондуктан бизге кайрадан сөзсүз түрдө пайдалуу, азыктуу тамак-аштар керек.
Жана биз бул булганыштарды жок кылышыбыз керек.
Ошентип, бизге жана балдарыбызга таасир эткен туура булганыштар.
Жана адамдар муну билиши керек.
Ошентип, мага 100-инчи жолу инфекция менен баласын ээрчитип келген ар бир адамга мен так ушул окуяларды айтып берем.
Же мен сага хемтрейлдер жөнүндө да айтып берейинби?
Анткени мен адамдардын бул тууралуу кабардар болушун каалайм.
Жана адамдар канчалык көп болсо, биз да ошончолук көп болобуз.
Ошондуктан, аны канчалык көп адам билсе, ошончолук жакшы. Ал эми калгандары аз, алар элита.
Жана биз дагы муну эске алышыбыз керек.
Ооба, жакшы. Мен ойлойм, сүрөттөмөдө биз сөзсүз түрдө этият оптимизмдин сезимин угуп жатабыз: кээ
бир нерселер өзгөрөт жана, үмүт кылабыз, жакшырат –
– эгер биз бул ишти улантып, маалымдуулукту жогорулатсак жана ар бирибиз өз салымыбызды кошсок.
Кандай болгон күндө да, мен сиздин баалоолоруңуз үчүн абдан ыраазычылык билдирем.
Жана панелдик талкууда андан кийин көрүшөбүз, ооба.
Урматтуу көрүүчүлөр, Дорнбирндеги бул окуя боюнча кийинки кабарлар HOCH2.TV сайтында мурунтан эле жеткиликтүү.
Бул программанын төмөн жагында шилтемелерди таба аласыз.
Биз бул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, HOCH2.TVге алардын мыкты кызматташтыгы үчүн ыраазычылык билдиребиз.