2025-yil 29-martda Kulturhaus Dornbirn "Erkinlik va o'z-o'zini belgilash – Mas'uliyatli Fuqaro" tadbirini
huquq ustuvorligi, suverenitet va naqd pul mavzularidagi qiziqarli ma'ruzalar bilan o'tkazdi.
Tadbir Dornbirndagi Shaxsiy Rivojlanish Akademiyasi tomonidan tashkil etildi.
HOCH2.TV sizlar uchun, aziz tomoshabinlar, barcha reportajlarni yozib olib tahrirladi.
Bugun Kla.TV doktor Sharon Tagwerker bilan intervyuni taqdim etadi:
Shaxsiy mas'uliyat – kun tartibi!
Ha, Erwin kabi, men ham Dr Tagwerkerni tanishtirishdan boshlashni istardim.
Faqat ayollar birinchi bo'ladi deb emas, balki, aytish mumkinki, Bludenzdan kelganingiz uchun bu yerda uy afzalligingiz ham bor.
Siz deyarli bunga oldindan belgilangan.
Salom, xonim Tagwerker, iltimos, mikrofonni oling.
Biz buni avvalo siz bilan muhokama qilishni juda xohlaymiz.
Bugun ishtirok etayotgan barcha panel ishtirokchilari orasida aynan siz deyarli aynan besh yil oldin sodir bo'lgan voqealardan
keyingi bevosita jarayonda professional tajribaga egasiz.
Va siz kasbiy faoliyatingizda pandemiyaning, xususan jamiyatning eng yosh a'zolariga bo'lgan
ta'siri bilan doimiy ravishda yuzma-yuz kelasiz.
Aslida o'zini himoya qilishga eng kam qodir bo'lganlar, deyish kerak.
Va bu savolni tug'diradi: Bu haqda bizga nima ayta olasiz?
Xo'p, bolalar va yoshlar, albatta, pandemiya va qabul qilingan chora-tadbirlar tufayli jiddiy darajada ta'sirlandi.
Ehtimol eng ko'zga tashlangani psixologik oqibatlar va ularning natijasida yuzaga kelgan ruhiy buzilishlar edi.
Afsuski, 2023-yilgacha o'z joniga qasd qilishga urinishlar va o'z joniga qasd qilish holatlari keskin oshgan.
Bu raqamlar darhol ko'zga tashlanmaydi, lekin ular psixiatrlar tomonidan – ular 2023 yilda
murojaat qilishgan – tuzilgan va ommaga e'lon qilingan.
Xo'sh, depressiv buzilishlar beshdan o'nga qadar marta ko'paygan.
Qizlarning 62 foizi ta'sirlangan, o'g'il bolalarning esa 38 foizi. Bu Kremsdagi Danub universiteti maktab
sinflarida o'tkazgan so'rovi natijasida ma'lum bo'ldi.
Va keyin 2021 yil mutlaq cho'qqi bo'ldi, bir million bola ruhiy kasallikdan aziyat chekdi.
Buning aksiga, 70 000 ta terapiya o'rinlari yetishmasligi kuzatildi.
Albatta, biz buni amalda payqadik.
Biz psixologik yoki psixiatrik muammolari bo'lgan bolalarga g'amxo'rlik qilishimizga to'g'ri keldi va
terapiya uchun joyni kutishimizga oylar kerak bo'ldi.
Shunday qilib, bu ota-onalar, bolalar va shifokor uchun ham juda stressli vaziyat bo'ldi.
Va ayniqsa agar siz psixiatrik dorilarni berishga odatlanmagan bo'lsangiz va buni qilishda o'zingizni malakali his qilmasangiz.
Ammo keyin ijodkor bo'lasiz va nimadir boshqacha narsani sinab ko'rasiz.
Xo'sh, u menga boshqa dorini ko'rsatdi.
Shunday qilib, men endi qo'shimcha sohasiga yanada chuqurroq kirdim – va qarangki, bu ham yordam beradi.
Albatta, juda og'ir kasallikda emas, bunday hollarda psixiatr aralashganda odam xursand bo'ladi.
Ha, xuddi shu.
Xo'sh, bu albatta juda xavotirli baholash.
Bu yerda meni, albatta, tomoshabinlarni ham qiziqtiradigan narsa nima bo'lardi.
Ko'pincha aytiladiki, buning koronavirus bilan hech qanday aloqasi yo'q.
Ba'zi odamlar buni emlashning ta'siriga bog'lashadi, garchi hozir bu bolalar orasida kamroq muammo bo'lsa kerak.
Boshqalar aytishicha: Ha, bu virusli kasallikning o'zining uzoq muddatli ta'sirlaridir.
Qanday darajada biz buni choralarga qanday aloqasi borligini ajrata olamiz?
Buni qanchalik darajada shunga bog'lash mumkin?
Bu, albatta, juda qiyin savol.
Prinsip jihatdan, bu albatta ko'p omilli .
Shunday ekan, spike oqsili mutlaqo patologik ekanligi va eng avvalo miyaga katta zarar
yetkazishi borasida hech qanday shubha yo'q.
Vaksina cho'qqisi hamda Covid-19, ya'ni virusning o'zi.
Ammo albatta, psixologik muammolarning asosiy sababi izolyatsiya choralari edi.
Bobongizni ko'rishga ruxsat berilmasligi, shifoxonadagi qarindoshlaringizni ziyorat qilishga
ruxsat berilmasligi – bu tan olingan qiynoq usulidir.
Ayniqsa, hali ham jiddiy kasal bo'lganlarga hayot oxiri parvarishini ko'rsatishga ruxsat berilmagan.
Bunday lahzalarni o'z qarindoshlari bilan baham ko'ra olmaslik haqiqatan ham ulkan yo'qotishdir.
Yoki agar siz birinchi bir necha yilni buvilaringiz bilan o'tkazishdan mahrum bo'lsangiz, yoki aksincha.
Menda begonalarga uyatchan bo'lgan bolali oilalar bor edi.
Shunday qilib, har bir kishi begonalarga nisbatan uyatchan bo'ladigan bosqichdan o'tadi, va ular o'z
bobosi va buvisiga nisbatan nihoyatda uyatchan bo'lishgan.
Ular buvisini va bobosini endi ularga yaqinlashishiga ruxsat berishmadi.
Bu albatta ota-onalar va bobolar uchun ham hayratlanarli.
Va bu yodingizda qoladi.
Keyin yuzlarini niqoblar qoplaydigan yillar keldi: bu, albatta, bolalar uchun ijtimoiy muloqotning yo'qolishi edi.
Va men aytmoqchimanki, albatta, psixologik buzilishlarning boshqa ko'plab sabablari ham mavjud. [Daniel
Matissek] Shunday qilib, maktablarga keladigan bo'lsak, Avstriyada ham maktablar yopildi.
Bu ehtimol butun avlod maktab o'quvchilari uchun travmatik oqibatlar qoldirgan.
Men har doim bunga hayron bo'lganman – siz ham bu mavzu bo'yicha nashr qilgan ekansiz:
Avstriyadagi maktab tizimining tuzilishidagi muammolar bu salbiy rivojlanishni qaysi
darajada yanada kuchaytirgan bo'lishi mumkin?
Ha, bir tomondan, so'nggi o'n yilliklarda umuman isloh qilinmagan, mutlaqo eskirgan maktab tizimiga egamiz.
Bu endi miya tadqiqotlaridagi so'nggi kashfiyotlarga mos kelmaydi.
Pandemiya davrida esa raqamli o'qishga o'tish ko'plab darslarning oddiygina chetga surilishiga olib keldi.
Shunday qilib, ular matoga endi yetib bora olmadilar.
Bu ko'plab o'quvchilarning maktabdagi ta'limini yakunlashiga sabab bo'ldi.
Afsuski, men buni o'zim bir necha marta, jumladan amaliyotda ham ko'rdim, bu esa nihoyatda fojiali.
Va ha, maktablarda buning juda katta yetishmasligi mavjud.
Shunday qilib, o'quvchilarning barchasi birga yig'ilgan.
O'rtacha o'quvchi aslida eng zo'r o'quvchi, to'g'rimi?
Va bu holat 29 foiz funksional savodsizlikka olib kelishi maktab tizimimiz uchun mutlaqo falokatdir.
Shunday qilib, maktab tizimimizni tamomlaganlarning 30 foizi matnni to'liq va tushunarli o'qiy olmaydi.
Va bu mutlaqo aqlga sig'maydi.
Bularning barchasini – boshqa barcha oqibatlarini, psixologik zararni ham – eshitsangiz, demak, bu voqealar bu
odamlarga ular o'zlarini eng kamida himoya qila olmasdan sodir bo'lganini aytishga to'g'ri keladi.
Aslida, o'sha paytda nafaqat bolalarning huquqlari, balki ota-onalarning huquqlari ham keng ko'lamda cheklangan edi.
Hech kim bu dahshatli rivojlanishlarga qarshi o'zini himoya qila olmadi.
Bu amalda xalq ustiga tushib keldi.
Va biz "mas'uliyatli fuqarolar" haqida gapirayotganimizni hisobga olsak, bu aslida to'liq saylov huquqidan mahrum etish edi.
Siz buni ehtimol tasdiqlashingiz mumkin. [Dr.
Kunlik ishchi] Ha, albatta.
Demak, siz o'z tanangiz ustidan nazoratni yo'qotgansiz.
Shunday ekan, siz bu emlashni olishingiz va niqob taqishingiz kerak.
Endi biz ularning hatto bolalarda ham zarar yetkazganini bilamiz.
Shunday qilib, maktabda doim niqob taqishga majbur bo'lgan bolalarning IQ ko'rsatkichi niqob
taqmaganlarga qaraganda bir necha ball pastroq bo'lgan.
Siz testdan o'tishingiz kerak edi, va farzandingizni ham testdan o'tkazishingiz kerak edi.
Xo'p, bu juda qiyin edi.
Hatto nogiron bolalar ham sinovdan o'tkazildi.
Tasavvurga sig'maydigan shafqatsizlik sahnalari ham bo'ldi.
Bu bolalar va ota-onalar uchun juda og'ir bo'ldi.
Va, albatta, 14 yosh va undan katta bolalarga – bu baribir eng yuqori yosh chegarasi edi – o'zlari emlanishga ruxsat berilgan.
Shunday voqealar bo'ldiki, bola uyga keldi:
Bugun bu yerga emlash avtobusi keldi, va aytgancha, men endi emlandim.
Bu ishonib bo'lmas.
Demak, qisman voyaga yetgan, lekin bunday qarorlarning oqibatlarini bilmaydigan va
ularni oldindan ko'ra olmaydigan 14 yoshli bola.
Meni qiziqtirayotgan, yoki aniqrog'i tayyorgarlik jarayonida meni hayratga solgan narsa – o'z joniga qasd qilish
holatlarining ko'pligi, jumladan bolalar va yoshlar orasida.
Xo'sh, Germaniyada biz buni faqat empirik (tajriba va kuzatuvga asoslangan) yoki intuitiv ravishda baholashimiz mumkin.
Aslida, Germaniyada bugungi kungacha o'z joniga qasd qilish darajasi bo'yicha rasmiy, tasdiqlangan statistika mavjud emas.
Hatto Federal Statistika Idorasi ham – albatta siyosiy bosim ostida – bu borada koronavirus bilan
hech qanday bog'liqlikni tan olishni rad etmoqda.
Garchi biz jurnalistlar sifatida bu savolni cheksiz marta so'ragan bo'lsak ham.
Ko'rinishidan, Avstriyada bu borada so'rovnomalar o'tkazilayotgandek, to'g'rimi?
Ha, so'rovnomalar mavjud.
Shunday qilib, Statistics Austria orqali kamida kattalar bo'yicha statistikani to'g'ridan-to'g'ri ko'rishingiz mumkin.
Biroq, buni ham ehtiyotkorlik bilan qabul qilish kerak, chunki baxtsiz hodisalar, zaharlanish yoki
boshqa holatlar turli statistikalarda turlicha ko'rinadi.
Va siz buni bolalar va yoshlar orasida ko'rmaysiz.
Shunday qilib, bu yerda o'lim darajasi statistikasiga qarab, uni faqat bilvosita ko'rishingiz mumkin.
Men hozirgina keltirgan raqamlar Avstriya bolalar va o'smirlar psixiatriyasi jamiyati
tomonidan ilgari tilga olingan hisobotdan olingan.
Ular ularni 2023 yilda e'lon qilishdi, chunki o'zlari ham bu ko'rsatkichlarning o'sishidan juda hayratda qolishgandi.
Va yana bir juda jiddiy oqibat, iqtisodiy jihatdan ham, albatta, kasallik ta'tilining keskin ortishi bo'lib, u ayniqsa
2023 yilda juda ko'p oshdi – bu jadvalda ko'rishingiz mumkin.
Shunday qilib, printsip jihatdan butun jamiyat tizimli ravishda kasal qilib qo'yilganini aytish mumkin.
Yana bir bor savol tug'iladi, chunki u ko'pincha shubha ostiga olinadi:
Qanchalik darajada emlashning salbiy ta'siri ulushi yoki ehtimol yana odatda "uzoq muddatli Covid"
deb ataladigan holatlarga e'tibor qaratardingiz?
Albatta, farq qilish qiyin.
Buni ajratib ko'rsatish qiyin.
Spike xavfli va zararli.
Shunday qilib, men aytardimki, emlash buning juda katta rol o'ynaydi.
Xo'sh, aslida bu bolalar bilan bog'liq emas, chunki shukurki, ko'p bolalar emlanmagan.
Ammo kattalarda buni juda ravshan ko'rish mumkin.
O'tmishda men oilaning bir a'zosi bilan yotgan, ehtimol yuqumli kasallikka chalingan bolani ko'rishga odatlanib qolgan edim.
Endi ko'pincha butun oila doimiy ravishda kasal bo'lib turadi.
Shunday qilib, hamma doimo yotib qoladi, hattoki pnevmoniya bilan ham, bu nafaqat bitta
kishiga, balki butun oilaga ta'sir qiladi.
Pandemiyagacha men bunday narsani hech qachon boshdan kechirmaganman.
Va men aytmoqchimanki, bir tomondan, albatta, odamlar duch kelayotgan stress bor – u keskin oshdi.
Shuningdek, oziq moddalar yetishmovchiligi va mikrobiom kabi yana ko'plab boshqa sabablar ham
mavjud, u ham hozir tobora ko'proq buzilmoqda.
Ammo odamlar bilan biroz gaplashsangiz, ularning o'zlari aytishadi: "Vaksinalanganimdan beri mana bu va mana u bo'ldi."
Ya'ni, men bu mavzu bo'yicha hali to'g'ri, ishonchli statistikani topa olmadim.
Shunday qilib, buni aslida organizmning sog'lik yaxlitligiga turli jihatlardan hujum deb atash mumkin.
Birinchidan, chora-tadbirlar tufayli, so'ngra ushbu emlash tufayli va, albatta, butun jamiyatdagi stress tufayli, bu,
deyish mumkinki, immunitet tizimining zaiflashishiga olib keldi.
Bu, aytganingizdek, ko'p omilli, ammo keyin turli shakllarda namoyon bo'ladi.
Va biz bu bilan bugungi kunda ham, printsip jihatidan, kurashayapmiz.
Bugun bu muammo faqat o'sha paytda yosh bo'lganlar – hozir besh yoshga kattaroq bo'lganlar – uchun emas,
balki, albatta, butun jamiyat uchun ham dolzarbdir.
Endi esa faqat savol: saraton va hokazo bilan bog'liq mumkin bo'lgan mRNA emlashlarini ham o'z ichiga olgan bunday emlashlar
bo'yicha rejalashtirish ishlari hanuz davom etayotgani bois:
Rasmiy idorada o'rganish egri chizig'ini ko'ryapsizmi?
Yoki hozirda siz hamma narsani takrorlabgina qolmay, balki davom ettirish uchun uni mukammallashtiryapsizmi?
Albatta.
Demak, hamkasblar shubha qilishni boshlashmoqda, Allohga shukur, lekin davlat sektori umuman shubha qilmayapti.
Demak, bu sezilarli darajada oldinga surilmoqda.
Bu, Milliy Majlis saylovlaridan so'ng elektron emlash sertifikatining joriy etilishi bilan ham yaqqol ko'zga tashlandi.
Shunday ekan, undan voz kecha olmaysiz, har kimda emlash kartasi bor, u bo'sh bo'lsin yoki
ichida nima yozilgan bo'lsin, bu umuman ahamiyatsiz.
Hozirda shifokorlar uchta emlashni qayd etishlari majburiy.
Va agar siz bunga va Dori-darmonlar to'g'risidagi qonunning 80-moddasiga kiritilgan o'zgartirishga nazar
solsangiz – u 2022/23 yillarda o'zgartirilishi kerak edi – sarlavhada shunday deyilgan:
Ushbu borada Umumiy Ma'lumotlarni Himoya Qilish Tuzilmasi zaiflashtirilmoqda.
Bu shuni anglatadiki, shaxsiy ma'lumotlar – masalan, emlash yozuvlarida saqlangan ma'lumotlar – nafaqat sog'liqni saqlash
muassasalari bilan, balki bu ma'lumotni bilishga aloqasi bo'lmagan Tibbiyot Assotsiatsiyasi, Veterinar
Assotsiatsiyasi, Farmatsevtika Assotsiatsiyasi, jumladan veterinarlar va farmatsevtlar bilan ham ulashiladi.
Bu hokimiyat organlariga yuboriladi, garchi bu aslida ularning ishi bo'lmasa ham, boshqa Yevropa Ittifoqi
a'zo davlatlaridagi hokimiyat organlariga va hatto Jahon sog'liqni saqlash tashkilotiga.
Va agar siz keyinroq tushuntiriladigan Xalqaro sog'liqni saqlash qoidalari (IHR) va kiritilgan o'zgarishlarga nazar
solsangiz, keyingi pandemiya davomida hamma narsa muammosiz kechishini tasavvur qilishingiz mumkin.
Shunday qilib, siz uni yaqinda boshdan kechirganimizdan ancha, ancha yirik qarshi choralar yaratish uchun ishlatishingiz mumkin.
Aynan, bu mening keyingi savolim bo'lardi.
Elektron emlash sertifikati, aytilganidek, 2024-yil 30-sentabrda Avstriyada bo'lib o'tgan
oxirgi Milliy Kengash saylovlaridan beri majburiy.
Siz ham obunadan chiqolmaysiz.
Buni siz kelajakdagi pandemiyalar yoki kelajakdagi global sog'liqni saqlash inqirozlari deb
ataydigan voqealarga bevosita tayyorgarlik deb bilasizmi?
Uni bunday strategik kontekstda tasniflashingiz mumkinmi?
Oxirgi bir necha yillarga nazar tashlasam, bu menga aniq.
Boshqa nima uchun ishlatilishini tasavvur ham qila olmayman.
Ya'ni, siz aytasizki, bu statistika maqsadlari uchun.
Lekin menimcha, statistika oldindan to'plangan bo'lishi mumkin edi.
Majburiy elektron emlash sertifikatiga ehtiyoj yo'q, bu mutlaqo nodemokratik.
Va bu, haqiqatan ham – tadbirimiz mavzusiga qaytsak – yana bir turdagi saylov huquqidan mahrum etishdir.
Demak, ma'lumotlarni himoya qilish qonunchiligi nuqtai nazaridan, siz aytganingizdek, asosan shaffof bemor.
Va yana, aytish mumkinki, bu tizimning panjalaridan chiqib ketishning haqiqatan ham iloji yo'q.
Shunday qilib, kelasi yilning bir paytida yoki qachondir saraton kasalligiga qarshi yoki boshqa profilaktika
maqsadida mRNA vaksinasiyasi majburiy bo'lib qolsa, xuddi shu o'yin ehtimol yana boshidan boshlanadi.
Biz qo'rqishimiz kerak bo'lgan narsa shu, to'g'rimi?
Albatta. Shunday ekan, bularning barchasi kuchga kirganda, siz turib kurashishingizga to'g'ri keladi.
Shunday qilib, bu besh yil oldingiga qaraganda ancha qiyin bo'ladi.
Ushbu kontekstda men bu yerda rasmiyati tashqarisida yana bir shaxsiy savol bermoqchiman.
Bu sizga shaxsan shifokor sifatida qanday ta'sir qildi?
Ya'ni, siz o'sha paytda kasbga kirgan edingiz, albatta, aytaylik, barcha shifokorlar kabi idealistik intilishlar bilan.
Bu davr sizni umidsizlantirdimi yoki u yerda boshdan kechirganlaringiz sizga jiddiy psixologik ta'sir ko'rsatdimi?
Xo'p, tan olishim kerakki, nima bo'layotganini haqiqatan tushunishimga bir yil ketdi.
Men butunlay idealist edim va kasbiy uyushmalarga ishonardim.
Men hamkasblarimning idealizminiga ishonardim va bir yil davomida har kecha stolga o'tirib, avval
TKBni, keyin unga oid tadqiqotlarni o'qib o'tdim.
Va men o'zimga o'yladim: bu rost bo'lishi mumkin emas, bu professional uyushmalar menga aytayotganlarning aynan teskarisi.
Bir yil o'tgach, men tayyor bo'ldim va o'zimga tan olishim kerak edi: "Hozirgacha noto'g'ri daraxtga hujum qilgan ekansan."
Va bu qudratсизlik hissi – shifokorlar ham albatta boshdan kechirgan, bu shamol tegirmonlariga qarshi
kurasha olmaganliklari – aynan shu davrda ko'plab kasbiy guruhlar bizga aytib bergan narsa.
Biroq, ularning aksariyati oxir-oqibat oqimga ergashib ketdi.
Endi savol shuki: professional dunyodagi hamkasblaringiz sizning o'zingizni jasur, aytaylik, dissident (rəsmi fikrdan chetga
chiquvchi) sifatida ko'rsatganingizga qanday munosabat bildirdi?
Bu borada shaxsiy va kasbiy jihatdan qanday tajribalarga ega bo'ldingiz?
Shunday qilib, mening do'stlar doiram butunlay o'zgardi.
Xo'p, men hech qanday tuhmatga uchraganimni ayta olmayman, umuman yo'q, bir-biringizni ko'rganda.
Men hanuzgacha kasbiy uyushmaning a'zosiman.
Men ham vaqti-vaqti bilan konferensiyalarga boraman.
Shuning uchun ular menga juda mehribonlik bilan gapirishadi.
Men hatto izdosh bo'lganlardan ham ijobiy rag'bat olaman.
Aslida neytral, hatto ancha ijobiy.
Lekin, qanday aytsam ekan, bu mening shaxsiy muammomki, men kimdir minglab odamlarni
ularning roziligisiz emlayotganini ko'ra olmayman.
Shuning uchun men o'zim xulosalar chiqardim va aralash his-tuyg'ular bilan ilgari
bo'lgan do'stliklarimdan biroz chekinib oldim.
Kulib turgan ko'z tufayli, chunki men ajoyib yangi odamlar bilan tanishdim.
Albatta, eski do'stliklar qimmatli edi va ish shu darajaga yetgani afsus.
Xo'sh, xonim Tagwerker, bu shaxsiy va juda qiziqarli fikrlar uchun sizga katta rahmat.
Va ikkinchi qismda biz albatta yechimlar haqida ko'proq eshitamiz. Juda katta rahmat, ha.
Va biz xonim Tagwerker bilan yana boshlaymiz.
Men ularni yana taklif qilishim mumkin.
Keyin, aytganimdek, biz to'g'ridan-to'g'ri ishning eng qizigan joyiga sho'ng'iymiz.
Sizning oldingi tavsiflaringizga ko'ra – koronavirus keltirib chiqargan ruhiy va
sog'liq muammolari hamda uning yetkazgan zarari.
Ularni, agar umuman mumkin bo'lsa, qanday qilib davolash mumkin, ayniqsa yosh avlod nuqtai nazaridan?
Bu juda qiziqarli savol.
Albatta, bu qanchalik chuqur bo'lganiga bog'liq.
Men mutlaqo ishona­manki, odamlardagi ko'p narsalar tuzatilishi mumkin, agar hech qanday jismoniy shikast qolmaganda.
Chunki insonlar nihoyatda moslashuvchan mavjudotlardir; aks holda biz hozirda mavjud bo'lmas
edik va butun dunyo bo'ylab tarqalgan bo'lmas edik.
Shuning uchun men bunga juda ijobiy qarayman.
Mening ko'rayotgan muammom shundaki, biz asta-sekin bularning barchasidan uzoqlashib, shifo topishni boshlasak bo'ladi.
Va bu endi mas'uliyatni talab qiladi.
Shunday qilib, bizdan har birimiz, media shaxslar, siyosatchilar, shifokorlar yoki kim bo'lishimizdan qat'i nazar,
o'zimiz, hayotimiz va farzandlarimiz hayoti uchun mas'uliyatni o'z zimmamizga olishimiz kerak.
Biz bunga odatlanib qolgan edik ... Biz hozirda hamma narsaga aralashadigan davlatga aylangan ijtimoiy davlatda ulg'aydik.
Va bu bolalarcha parvarishlovchi davlat endi haqiqatan ham avtoritar davlatga aylandi.
Endi buni to'xtatish bizga bog'liq.
Va men mutlaqo ishonganmanki, agar biz bunga erisha olsak, ko'p narsalarni yana to'g'rilash mumkin bo'ladi.
Va mas'uliyatni o'z zimmamizga olishimiz nafaqat siyosiy, balki ijtimoiy-siyosiy va ijtimoiy jihatdan ham zarurdir.
Biz sog'ligimiz bo'yicha ham o'zimizga mas'uliyat olishimiz kerak – ya'ni, men shifokorman, yana sog'liq haqida gapiraman.
Men ham amaliyotchiman, shuning uchun amaliy misol keltirishdan xursandman.
terminal bosqichda bo'lgan 1 800 nafar saraton kasalligi bemorlariga oid tadqiqotlar mavjud.
Va ular an'anaviy tibbiyotdan chetlatilgan edilar, ya'ni barcha davolash usullarini sinab ko'rgan
edilar – lekin keyin kasallikni yengib, omon qolishdi.
Keyin shifokor borib, 1 800 kishini tekshirdi, ularga savollar berdi va umumiy omillarni aniqlashga harakat qildi.
Va qiziq tomoni shundaki, hamma birgalikda o'zgartirgan faqat ikkita jismoniy jihat bo'lgan.
Va qolgan hammasi fikrlash tarzi edi .
Va eng muhim fikrlash tarzlari shundaki, ular o'zlari uchun mas'uliyatni o'z zimmalariga olganlar.
Va keyin ular hatto saratonni yengishga ham muvaffaq bo'ldilar.
Bu esa har kim bunga qodir degani emas.
Albatta, har kim o'zi qaysi yo'lni tanlashini va keyin nima qilishini o'zi hal qilishi kerak.
Ammo asosiysi shu edi.
Demak, bu hamma narsaning yakunidir.
Xo'sh, o'zingni davolashga jasorat, o'zingga yordam berishga yordam, deyish mumkin.
Ha, aynan.
Tibbiy nuqtai nazardan qaraganda, bu, albatta, ko'proq terapevtik yondashuv bo'lardi va, aytish mumkinki, ruhiy
hamda ma'naviy nuqtai nazardan ham qimmatli taklif bo'lardi.
Bu, ehtimol, jiddiy kasal bo'lgan har bir kishiga tegishli: ichki munosabatingiz eng katta rolni o'ynaydi.
Ammo albatta, bu siyosiy tuzilma haqida ham.
Bu aql bovar qilmas darajada ko'p siyosiy o'zgarishlarni talab qiladi.
Va avvalo muammoni to'g'ri ko'rib chiqish va uning to'g'ri anglanishi zarur bo'lardi.
Va aynan shu yerda men – yoki siz qanday ko'rasiz – katta to'siqlarni ko'raman.
Yoki bu taassurot chalg'ituvchi emasmi?
Yo'q, katta to'siqlar mavjud, lekin oldingi mavzu bu yerda rol o'ynaydi.
Har bir kishi turib: "Bu qabul qilib bo'lmaydi", deb aytishi kerak.
Va u boshqa hech qanday yo'l bilan ishlamaydi.
Afsuski, amalda odamlar hech narsani o'zgartirib bo'lmasligini aytishlarini tez-tez eshitaman.
Ha, siz farq yaratishingiz mumkin!
Bu yerda o'tirgan odamlar nima qilayotganini ko'rish uchun atrofga nazar tashlashingiz kifoya.
allaqachon o'zgargan.
Yoki hozir bu yerda tomoshabinlar orasida necha kishi o'tiribdi?
Bir necha yil oldin bu mumkin bo'lmas edi.
Va hatto o'sha paytda, koronavirus pandemiyasi davrida ham ba'zi odamlar maktab direktorlariga murojaat qilib: "Vaksina avtobusi
kelmoqda, lekin mening bolam u yerga bora olmaydi", deyishgan.
Yoki mening bolam niqob taqmaydi.
Agar tobora ko'proq odamlar buni qilsa, albatta o'zgarish keltirib chiqarasiz.
Agar siz buni tibbiyot mutaxassisi sifatida kuzatayotgan bo'lsangiz.
Siz albatta RKI protokollari oshkor bo'lishi bilan nimalar yorug'likka chiqqanini va o'shandan beri men hikoyalar deb
ataydigan barchasi qulab tushganini hamda shunday deb ataladigan konspiratsiya
nazariyalari rost ekanligi isbotlanganini payqagansiz.
Albatta, o'sha paytda ishtirok etganlar – siz direktorni tilga oldingiz, lekin albatta ko'plab hamkasb
shifokorlaringiz ham – chuqur uyat his qilishdan tashqari, fikrlashlarida ham o'zgarish bo'lishi kerak.
Kamida o'z-o'zini tanqid qilishga o'xshash narsa, ya'ni: "Xo'p, biz u yerda xato qildik, bu hech qachon takrorlanmasligi kerak!"
Men Avstriya haqida gapira olmayman, lekin Germaniyada biz bundan yuzlab milya uzoqdamizdek his qilaman.
Va bu yana, siz aytgan ushbu ta'sirlarning kuchga kirishi uchun mutlaqo zarur shart bo'ladimi?
Bu hammasi to'g'ri, shuningdek, har bir kishi ham o'z hissasini qo'yishi kerak.
Ammo oxir-oqibat, agar ommaviy axborot vositalari va siyosatchilar aralashib, jamoat maydonini sabotaj qilsa, bu ishlamaydi.
Bu tsiklni buzish uchun nima qilish mumkin?
Ha, bu, deyish mumkinki, bir nechta savolni o'z ichiga olgan savol edi.
Xo'sh, hamkasblarim nuqtai nazaridan ha, bu qiyin.
Ular, albatta, juda, juda qiyin vaziyatda.
Bir tomondan, ular ishtirok etishdi, ehtimol o'zlarini, oilalarini va boshqa ko'plab bemorlarni emlagan
bo'lishlari mumkin, va shuning uchun ularda nihoyatda katta, haddan tashqari psixologik bosim mavjud.
Buni o'ziga tan olish va keyin yana bir qadam tashlab, omma oldida aytish:
Xo'sh, men qilgan ish yoki hamma joyda sodir bo'lgan voqealar ahmoqlik edi.
Bu so'rash uchun mantiqsiz miqdor.
Ba'zi odamlar buni qiladi va men ularni nihoyatda jasur deb o'ylayman.
Ko'pchilik har doim tanqid qilgan, lekin buning uchun hech narsa qilishga jur'at etmagan.
Xo'p, ular menga shunday deyishadi, qisman ishonch doirasida.
Va ommaviy muhitda albatta bunday chiqish qilish butunlay boshqa masala.
Ammo menimcha, aslida bundan ko'p narsa talab etilmaydi.
Menga shunchaki shunday tuyuladiki, hozir kim tezroq?
Biz tergovlarimizni tezroq olib borayapmizmi, yoki boshqalar o'z javoblarini tezroq berayaptimi?
Va biz qancha ko'p bo'lsak, hamkasblarim to'g'ri qadam tashlash ehtimoli shuncha yuqori bo'ladi, va ehtimol huquqiy tizim
hamda boshqa ommaviy axborot vositalari ham shu yo'lni tanlaydi.
Demak, ommaviy axborot vositalarida nimadir doim yuzaga chiqadi, keyin yana bostirib qo'yiladi –
garchi u tobora ko'proq e'tibor qozonayotgan bo'lsa ham.
Ammo aytganimdek, har birimiz hisobga olinadi.
Agar oldinga nazar solmoqchi bo'lsak, jamiyat qanday ko'rinishga ega bo'ladi, shu jumladan
sog'liqni saqlash tizimi ham – ularni ajratib bo'lmaydi.
O'zingni o'z-o'zini belgilash masalasida besh yil ichida vaziyat qanday bo'ladi, deb o'ylaysiz?
Siz o'ylaysizmi, o'shanda butunlay boshqacha o'ziga ishonch hukmron bo'lgan bo'lardi?
Siz bu rivojlanishni, aytaylik, foydali deb hisoblaysizmi yoki buning haqida ko'proq pessimistmisiz?
Xo'sh, men to'liq optimistman.
Shunchalik katta shov-shuv va juda ijobiy kayfiyat bor.
Men mutlaqo ishona­manki, besh yil ichida biz butunlay boshqa holatda bo'lamiz va – qanday aytsam – men
hattoki avvalgidan ham yaxshiroq bo'lamiz, deb o'ylayman.
Chunki biz aslida sodir bo'lgan barcha voqealardan, hatto so'nggi o'n yilliklar va
asrlarda sodir bo'lgan voqealardan ham xabardormiz.
Shunday ekan, men ishonamanki, agar biz g'alaba qozonsak, ilgari hech qachon bo'lmagandan ham ko'proq erkinlikka ega bo'lamiz.
Bu mening e'tiqodim.
Bu shuningdek qo'rqishdan ozod bo'lish haqida.
Siz qo'rqitish siyosati masalasini ham ko'tarasiz, uni tugatish zarur.
Bu aynan avvalgi ma'ruzachilar ham muhokama qilgan masala.
Menimcha, bu favqulodda siyosat ham buzilishi kerak bo'ladi, shunda o'z-o'zini belgilashning boshqa turdagi anglashi bu yerda
yana ildiz otishi mumkin – hech bo'lmaganda, bu mening taxminim.
Ishda hali ham duch keladigan jihatlar bor.
Biz bugun bu haqda muhokama qilmaganmiz.
Men buni qisqacha muhokama qilmoqchiman.
Siz ilgari ham mikrobiomni tilga olgansiz.
Bu, ehtimol, oziqlanish, tabiiy qishloq xo'jaligi va boshqa barcha narsalar bilan bog'liq holda ham rol o'ynaydi.
Bu haqda yana biror narsa aytmoqchimisiz?
Menimcha, tomoshabinlar orasida ko'pchilik ham bunga qiziqadi.
Ha, albatta, bu mening bolalarim uchun topishga majbur bo'lgan alternativ terapiyalar kontekstida ham – men aynan shuni
o'ylab topdim – ularning infektsiyalarga moyilligi yoki rivojlantirgan haddan tashqari qo'rquvlari bilan bog'liq.
Va keyin men qidirishni boshladim. Yana nimalar kiradi?
Va keyin, albatta, men ulkan oziqlanish yetishmovchiliklariga duch keldim.
Bu, shuningdek, juda yaxshi oziqlanadigan va organik oziq-ovqat iste'mol qiladigan bolalarga ham tegishli.
Va keyin men mikrobiom tahlillarini qilishni boshladim.
Men to'rt oygacha bo'lgan davrda mikrobiom sharoitlarining halokatli bo'lishi xavfi borligini angladim.
Shunday qilib, biz ham bu darajada bezovta qilinayapmiz, deyishim mumkin.
Shuning uchun boshqa yo'nalishga o'tish nihoyatda zarur.
Va bu allaqachon rejalashtirilgan.
Shunday qilib, allaqachon biz uchun juda ijobiy va sog'lom qishloq xo'jaligi sektorini yaratayotgan
hamjihatlikka asoslangan iqtisodiy jamoalar mavjud.
Ular har tomondan qo'llab-quvvatlanishi kerak.
Va biz atrof-muhitdan ifloslantiruvchi moddalarni, ya'ni CO2 ni olib tashlashimiz kerak – biz hammamiz
bilamizki, bu mutlaqo ahamiyatsiz dahshatli shov-shuv.
Ammo muhim masalalar hal qilinishi kerak:
Glyfosat, bahsli masala;
Mikrobiomimizni yo'q qiladigan yuqori darajada tozalangan glutenga ega bug'doy.
Boshqa ifloslantiruvchi moddalar, arsenik va hokazo va hokazo.
Shunday ekan, bu muammolar bizga va bolalarimizga og'irlik qilmasligi uchun ularni hal qilish zarur.
Men endi eng kichik bolalarda bu stresslarni ko'ryapman.
Vaksinatsiya bilan bog'liq, muqobil soha doirasida targ'ib qilinayotgan moddalar mavjud.
Tananing tikanli oqsillarni yo'q qilishi – boshqa narsalar qatorida, endi savol shuki, bu haqiqatan ham shundaymi?
Bu haqda sizning shaxsiy fikringiz qanday?
Masalan, nattokinaza kabi narsalar va shunga o'xshash narsalar.
Bu foydali vositalar.
Muammo shundaki, o'zgartirilgan xabar beruvchi RNK genomga kiritilishi mumkin, va uni u yerdan qanday chiqarib tashlaysiz?
Menimcha, ha, g'oyalar doimiy ravishda qayta-qayta paydo bo'ladi.
Ammo keyin yana barchaga arzon bo'ladimi-yo'qmi, bu hali ko'rinadi.
Prinsip jihatdan, tikanlarning o'zini ham drenaj qilish mumkin.
Men vaziyatlarni yaxshilash mumkinligiga mutlaqo ishonaman.
Katta sabr bilan odamlarni o'zlarini yana davolay oladigan darajaga yetaklash mumkin.
Muammo esa, albatta, keyingi muammo shundaki, emlashlar yoki COVID-19, uzoq muddatli COVID yoki boshqa narsa tufayli jiddiy
zarar ko'rgan odamlarning pullarining zaxirasi tugab bormoqda.
Ko'pchilik kabi, ularning ham pullari tugamoqda.
Va men buni nisbatan tez-tez ko'raman.
Xo'sh, amaliyotimda ba'zan odamlar davolanish xarajatlarini qoplashga qodir bo'lmay qoladigan maxsus holatlar ham bo'ladi.
Va keyin ular soxta baholar beradigan baholovchilar bilan yuzma-yuz kelishadi.
Bu har doim shunday bo'ladi!
Shuning uchun ular na pensiya olishga munosib deb e'lon qilinadi, na nogiron deb tan olinadi,
garchi ular juda og'ir ahvolda bo'lsalar ham.
Ular to'plangan natijalarni tan olmaydilar, chunki: "Bu an'anaviy tibbiyot tomonidan tan olinmaydi", deydilar.
Shunday qilib, ular tikanli oqsilni aniqlash mumkinligini tan olmaydilar.
Ular uning immunitet tanqisligi (tana immun tizimining nosozligi), ya'ni OIV/OITS yoki shunga
o'xshash biror kasallikka chalinganini tan olmaydilar.
Hozirda sodir bo'layotgan voqea falokat.
Lekin ha, biz bunga davom etishimiz kerak, va barchamiz bunga davom etamiz.
Prinsip jihatdan – chunki siz buni ilgari tilga olgansiz – oziq-ovqat sanoatida, ya'ni sanoat usulida oziq-ovqat
ishlab chiqarishda ham shunga o'xshash tuzilmalar hukmronmi va farmatsevtika sanoatidagi kabi lobbi ishlari ham bormi?
Bu ikkisi bugungi kunda aslida ajralmasmi?
Albatta, men buni shunday ko'raman, to'liq.
Va bu, agar biz kengroq manzaraga nazar solsakk – kalit so'z Vision 2030 – bu tuzilmalarni buzish va ularga
bog'liq lobbi faoliyatiga qarshi kurashish jamiyatning omon qolishi uchun ehtimol zarur, to'g'rimi?
Albatta.
Siz bunga rozi bo'lasizmi, ha?
To'g'ri, ha.
Menimcha, aynan shu mavzuni muhokama qilayapsiz.
Va menimcha, suhbatlarda eshitganlarimga qaraganda, bu ko'plab tomoshabinlarni ham qiziqtiradi. Ya'ni, ko'plab odamlarning his
qilayotgan umidsizligi aynan shu kartellarga (manfaatdor guruhlarga), bu sanoatga qarshi o'zlarini qudratdan
mahrum his qilishlaridan kelib chiqadi; bu sanoat esa barcha sohalarda tobora qudratli bo'lib bormoqda.
Shunday qilib, bir payt kelib emlashlarga o'xshash narsalar oziq-ovqat orqali butunlay
ixtiyorsiz va ongsiz tarzda berilishi mumkin.
Bu uchuvchi hasharotlar yoki boshqa narsalar haqida bo'lishi shart emas.
Ammo aslida printsip jihatidan tanangizga kiritmasligingiz kerak bo'lgan narsalar amalda
ovqatlanishingiz orqali majburan sizga kiritilmoqda.
Shu sababli majburiy emlashlar va hokazolar bilan parallel bor.
Va shu bilan, o'z-o'zini belgilash tamoyilining yana bir bor buzilishi.
Albatta, bu, ehtimol, barcha eng muhim shartlardan biri bo'lib, kelajakda yanada ko'proq oshkoralik
bo'lishi va bu tashkilotlar ham tarqatib yuborilishi kerak.
Albatta, ha.
Xo'p, biz allaqachon u yerdamiz, to'g'rimi?
Demak, bizning mikrobiomimiz allaqachon
... Xullas, asosan, biz faqat oziq moddalarni qabul qilib va juda faol ichak muolajasi o'tkazib sog'lom
holda omon qolishimiz mumkin bo'lgan bosqichdamiz.
Va biz bunga albatta barham berishimiz kerak.
Shunday ekan, bizga yana albatta sog'lom, ozuqa moddalarga boy ovqatlar kerak.
Va biz bu ifloslantiruvchi moddalarni yo'q qilishimiz kerak.
Demak, bizga va bolalarimizga ta'sir qiluvchi zararli ifloslantiruvchi moddalar.
Va odamlar bunga xabardor bo'lishlari kerak.
Shunday qilib, menga bolasi bilan yuzinchi marta yuqumli kasallik bilan murojaat qilgan
har bir kishiga aynan shu hikoyalarni aytaman.
Yoki men sizga kimyoviy izlar haqida ham aytaymi?
Chunki men odamlar bunga xabardor bo'lishini xohlayman.
Va odamlar qancha ko'p bo'lsa, biz ham shuncha ko'p bo'lamiz.
Shunday qilib, bu haqda qancha ko'p odamlar bilsa, shuncha yaxshi. Qolganlari esa kam, elitalar.
Va biz bunga ham xabardor bo'lishimiz kerak.
Ha, yaxshi. Xo'sh, menimcha, tavsifda ehtiyotkorona optimizm kayfiyatini aniq eshitdik: ba'zi
narsalar o'zgaradi va umid qilamanki, yaxshilanadi –
– agar biz shu ishni davom ettirsak va xabardorlikni oshirsak, va agar har birimiz o'z ulushimizni qo'ysak.
Har holda, baholaringiz uchun sizga juda katta rahmat aytmoqchiman.
Va keyin panel muhokamasida ko'rishguncha, ha.
Aziz tomoshabinlar, Dornbirndagi ushbu voqea bo'yicha qo'shimcha xabarlar HOCH2.TVda allaqachon mavjud.
Ushbu dastur ostida havolalarni topasiz.
Biz ushbu imkoniyatdan foydalanib, HOCH2.TVga a'lo darajadagi hamkorliklari uchun minnatdorchilik bildiramiz.