Kia ora e ngā kaimātakitaki, i tēnei rā ka mihi mātou ki te perehitini o te nekehanga MASS-VOLL! a Nicolas Rimoldi.
Kī rawa! – te nekehanga mō te rangatiratanga, te mana motuhake me ngā tika taketake.
I tēnei rā, kei te kōrero mātou mō te mea e kīia nei ko te E-ID me te Ture E-ID.
Nau mai, e te rangatira Rimoldi!
Ngā mihi nui mō te tono.
Ka taea e koe te kī i ētahi kupu mō te hunga kāore anō kia mōhio ki tēnei – he aha rawa te E-ID, he
aha te momo ture? Ka taea e koe te whakamārama poto?
I te marama o Tihema i tērā tau, i whakatau te Kaunihera ā-Motu me te Pāremata kia
whakauruhia ināianei te tuakiri hiko mō te katoa.
Kua whakatūpato koe mō te e-ID mai i te tau 2017, ā, i te 28 o Mahuru o tēnei tau ka
pōti ngā tāngata o Switzerland mō tēnei ture.
He aha tāu i whakaaro kua rerekē i roto i ngā waru tau mai i te tau 2017?
Aroha mai, he nui rawa. Ehara i te mea hou te āhei o ngā tikanga hangarau hou ki te whakawhānui i te
kāwanatanga aroturuki, ā, kua kitea kē tēnei mō ngā tau maha.
I tēnei horopaki, i te waru tau ki muri, i taku rua tekau mā rua tau, i whakatūpato ahau mēnā ka huri ngā kāri
tuakiri ki te hōputu matihiko, ka piki nui te aroturuki me te whakahaere i ngā tāngata katoa.
I roto i ngā tau e waru kua pahure, kua tino whakaūhia haere tēnei āwangawanga.
I whakaurua haere ngā aukatinga me ngā here mai i te taha mauī ki te taha matau.
Ngā whanaketanga hou i roto i te kāwanatanga aroturuki, ngā tāpoi inihua, ngā mana anō mō ngā ratonga mōhiohio, me te
nui ake o ngā taputapu aroturuki whānui, i taea nā te hangarau hou me ngā ahunga whakamua hangarau hou.
Ā, i ngā tau 2020/2021, ko ngā here korutāhuā o te huaketo, me ngā tiwhikete, ngā rāhui, ngā werohanga
ā-ture, me te tino whakamārohi i ngā pāpāho pāpori mā ngā tātaitanga hou e tautokohia ana e te AI.
Ā, ināianei, i muri i te waru tau, kei te tata rawa mātou ki te whakauru i te here matihiko me te tuakiri matihiko.
Ā, koinei tonu te tūāpapa matua mō tētahi anamata kāore he tangata e hiahia ana kia noho anō.
Mō tētahi anamata e tino rangatira ana te aroturuki me te whakahaere, te whakahou mātauranga, me te tino
whakakore i te mana motuhake o te tangata takitahi.
Kua rongo mātou i ngā pāpāho kua huri a MASS-VOLL! hei mea hōhā, ā, kua tāhae koutou i te pōtitanga. He pono tēnā?
Ki taku whakaaro, ka hē tā tātou mahi mēnā ka tīmata te pāpāho tawhito ki te whakanui i a mātou.
Ka tino hē tō mātou ara.
Tērā pea, āe.
Ko te mea e kino ana ngā pāpāho tawhito ki a mātou, ā, e whakaparahako ana i a mātou i ngā wā maha,
he wāhanga noa iho o ngā mahi o ia rā. He pai tērā.
Āe mārika, mai i te whakatūnga o MASS-VOLL! i Hui-tanguru 2021, kua pā tonu ki a mātou te ātete i roto i te pūnaha.
E hiahia ana mātou ki te whakarerekē i tēnei pūnaha, kia whai tētahi hou e tino
whakanoho ana i ngā tāngata whenua ki te pokapū.
Ehara i te mea kei te whakakore ngā rōpū mai i te mauī ki te matau i ngā mana taketake, engari kia mutu noa iho.
He āhua o ngā mea, he tōrehu mātou ki te taha o tēnei pūnaha.
Ko te kōrero kino a rātou mō mātou he wāhanga o te whakaaetanga.
He nekehanga mō ngā tika ā-iwi mātou, ā, kua roa mātou e whawhai ana ki te pēhanga. Ki ngā tiwhikete
herea, ki ngā kapi kanohi herea, ki ngā werohanga herea.
Nō reira, he tino tika, he ū tonu hoki kia whakahaere tātou, hei nekehanga mō ngā tika ā-iwi, i tētahi kaupapa
whakatairanga hei whawhai i te whakamanamana ā-ipurangi.
Ka kawe mai te e-ID i ngā here. Ki tērā, ka rite te COVID-19 ki tētahi pāti huritau tamariki.
Ngā mihi mō te whakamārama.
Ka taea e koe te whakamārama āta ake he aha i whakarewahia ai e koe te pōtitanga mō te ture E-ID?
Ko te ahunga matua o te ao o nāianei he anga ki te whakahaere ake tonu atu, ā, he iti haere
tonu ngā mana taketake mō ia tangata takitahi.
Kua kite mātou i tēnei, ehara i te mea i roto i ngā tau e whā, e rima rānei kua pahure, engari i
roto i te tekau, i te rua tekau rānei tau kua pahure.
Āe mārika, ka tae mai ināianei ngā kai-tōrangapū, ā, ka kī ka noho hei kōwhiringa anake te e-ID mō te katoa.
Ko wai e whakapono tonu ana ki a rātou? Tērā pea kāore he tangata.
I Tiamana, e kī ana te whakaaetanga kotahitanga a te kāwanatanga a Merz me whiwhi e-ID ia tangata whenua.
Ā, kei a rātou kē te tuakiri ā-ipurangi i ngā whenua maha i ēnei rā.
Ā, kāore ia i noho ki tētahi whenua kotahi anake i runga noa i tōna ake hiahia.
I Estonia me Huitene, me whai e-ID koe mō te pēke ā-ipurangi, te tiaki hauora, ngā rongoā, ngā tāke, ngā tohu kura o ō
tamariki, tō raihana taraiwa, te whakawhiti kōrero ki ngā mana whakahaere, me ērā atu, me ērā atu, me ērā atu.
Ā, ināianei ka tae mai ā tātou kai-tōrangapū, ā, ka mea pono rawa atu kei Switzerland he mea tūao tonu katoa.
He teka noa iho tērā. Me whakamārama mārama tērā.
Hei tauira, i Ōtiria, mēnā ka whakamahi koe i tō e-ID mō ngā tukanga whakahaere, ka whiwhi koe i tētahi hekenga 40% i ngā utu.
Ko tēnei te āhua o te kōwhiringa e herea ana, kua mōhio tātou ki a ia mai i te tau 2020.
Hei tāpiri atu ki tēnei, kua tino kitea ake tēnei here matihiko i tēnei tau.
Hei tauira, i Ingarangi, me whai tuakiri ā-ipurangi koe kia taea ai te toro ki Wikipedia.
I te United States o Amerika, me whakamana te pakeke mō YouTube.
Kua pānuitia kē e Spotify.
I Suwisa, ko te tikanga me whai e-ID koe kia taea ai te uru ki te pēke ā-ipurangi, ki te pēke
ā-ipurangi, ā, kia taea hoki te uru ki te ipurangi.
Kua whakaurua e Tiamana ngā tohutohu rongoā hiko. Ināianei, ka wātea anake ngā rongoā mā te
tohutohu hiko. Heoi, kei te hinga tonu te pūnaha.
Kāore ngā tāngata e whiwhi ana i ā rātou rongoā whakaora-ora nā te mea he tino kino, he koretake hoki te pūnaha.
Me mutu tēnei here matihiko ināianei.
Kua kī kē a Kaikaunihera ā-Motu Rösti e hiahia ana ia ki te whakakore i te tuku reta ā-ia rā,
me te tautuhi anō i te herenga ratonga whānui.
Ā, kāore ngā kāinga tawhiti me ngā tāone e whakawhiwhia ana e te tari poutāpeta.
Hei kōwhiringa kē, ināianei ka tukuna te reta hiko. Ā, mō te reta hiko, me whai koe i te tuakiri hiko.
Me rēhita ināianei te kaiwhenua maunga ki te e-ID kia taea ai e ia te utu i tana pire hiko.
He tini-nui ngā tauira o tēnei, tae atu ki Switzerland me ētahi atu whenua maha.
Kei te waihanga te e-ID i tētahi taiao hou nui mō te aroturuki me te whakahaere, ā, kāore, pērā i te
GDR, e hiahiatia ana he māngai hei aroturuki i a koe.
Kei raro katoa i te mana whakahaere a te AI.
Me whai tūmau ruarua koe, ā, mā te mātauranga atamai hangarua e āhei ai te aroturuki me te
whakahaere i ngā tāngata kore mutunga i te wā kotahi.
He tino mōrearea tērā.
Ā, kei reira ētahi tāngata e kī ana, "Ehara tēnei i te pā ki ahau." Engari, ka pā tēnei ki te katoa.
Ka tere rawa tēnei ka arahi ki ngā tuakiri ā-ipurangi ā-ture mō ngā whare tākaro whutupōro nā te tūkino a ngā
kaitautoko, mō ngā pāpāho pāpori rānei, mō ētahi atu mea maha i runga i te ingoa o te tiaki i ngā rangatahi.
Rockstar , te kaiwhakaputa o GTA 6 , kua pānuitia kē me whai e-ID kia taea ai te tākaro i te kēmu.
Ka pā tēnei ki ngā kēmu katoa. Ka tino pā tēnei ki ngā wāhanga katoa o te taupori kua herea ki konei.
Ā, kāore e tika kia puta tērā.
Āe, koinei te huarahi e kukume ai koe i te hunga kia kaha ake ki roto i tēnei pūnaha. Ā
muri ake, ka whakahau koe kia uru rātou ki reira.
Ko Franz Grüter, te kaitautoko o te e-ID, e kī ana i tēnei wā he 100% te rangatiratanga a te kāwanatanga o
te e-ID, arā, he whakahaere noa iho nā te kāwanatanga.
E ai hoki ngā kaitautoko, i whakakahorehia e ngā tāngata whenua te tuakiri ā-ipurangi tuatahi i te tau 2021, nā
te mea kāore rātou i hiahia kia mau ki ngā ringa tūmataiti, engari kia mau ki ngā ringa kāwanatanga.
Engari, he mea kē tēnei. He aha tāu e kī ana mō tērā?
I tū kē au i te tūāpapa i taua wā, ā, i whawhai au ki te e-ID ahakoa i taua wā.
Mōku me te tokomaha atu, i mārama: kāore mātou e hiahia ana ki te e-ID.
Kāore mātou e aro mēnā ka mahia tēnei i te tūmataiti, i te kāwanatanga rānei.
Ki taku ake whakaaro, e tino āwangawanga ana ahau mō te kohinga o te mana ki ngā ringa o te kāwanatanga, nā te mea
kāore ngā tāngata takitahi e whai mana motuhake ki te whakamahi i te kaha – kāore anō kia tae noa ki tēnei wā.
Mā Palantir , ka puta tēnei i roto i ngā tau e whai ake nei. Engari, mā ngā kamupene tūmataiti, he mana kōwhiri āku.
Ki te kore e hiahia mai tētahi pēke ki ahau, ka taea e au te haere ki te pēke e whai ake nei.
Ki te kore au e hiahia ki te whakamahi i a Google, ka whakamahi au i tētahi atu mea, arā ko GrapheneOS. He pūnaha whakahaere mō
ngā waea atamai e aro ana ki te haumarutanga me te tūmataitinga.
Kāore au e whai i tēnei rangatiratanga kōwhiri ki te kāwanatanga.
Mēnā ka whakauru te kāwanatanga i te tuakiri ā-ipurangi, ka whakatinanahia mā tōna mana motuhake ki te whakamahi i
te kaha, me ngā whiu, ngā pūnaha nama pāpori, me ērā atu.
I whakaatu hoki ngā rangahau i muri i te pōtitanga i tino āwangawanga te nuinga o te iwi mō te kore o te tiaki raraunga.
Kāore rawa he take mēnā ka puta mai i te kāwanatanga, i ngā tāngata takitahi rānei.
Hei kī anō, ko te tautohe a ngā kaitautoko, arā, e hiahia ana te iwi ki tētahi tuakiri ā-ipurangi i tukuna e te kāwanatanga,
he mea noa iho kia haere ki te rere o ngā āhuatanga.
He mana nui ake mō te kāwanatanga, he iti ake mō ngā tāngata whenua, pēnei i whakamārama i mua.
Ā, kāore hoki tērā i te mea pono, nā te mea kāore tēnei e-ID i hangaia e te kāwanatanga.
Kāore e taea e te kāwanatanga te utu i te tukanga o te tuku i tēnei tuakiri hiko.
E mōhio ana tātou katoa ki ngā tauira maha kāore e taea te tatau, i hē katoa ai tētahi kaupapa hangarau
rorohiko a te kāwanatanga i muri i tētahi – wā tonu, wā tonu.
Āe, ka taea e koe te rongo i tērā.
He mea waimarie, he tino ngoikore tō mātou kāwanatanga ki ngā take matihiko.
Ka āwhina tēnei i a mātou kia noho i konei i roto i te rangatiratanga mō tētahi wā poto anō.
I konei, ka tukuna te e-ID e tētahi kamupene tūmataiti, arā ko te Rōpū ELCA.
Ko te Rōpū ELCA nō taua tangata kotahi e rangatira ana hoki i a Serafe.
Tūturu, āe?
Ka whakarato hoki rātou i te pūmanawa mō te whakakotahitanga o ngā whakaahua kanohi, hei tuku i te e-ID. Nō
reira, ehara i te mea e whakahaere noa ana e te kāwanatanga.
Anei, ka whiwhi ngā kamupene tūmataiti i ngā miriona, i ngā piriona mā ā mātou raraunga tino whaiaro.
Ā, ka mahi anake te e-ID i runga i ngā pūrere a Apple me Google.
Ā, pēhea tērā e mahi ai i ngā kupu hangarau? He kāmera o mua tō waea. Me tautuhi koe i a koe mā reira.
Hei āhei ai te kāwanatanga ki te uru ki te waea, me whiwhi ia i te atanga mai i a Apple me Google.
Ā, kāore rātou e tuku ana i tēnei ki te kāwanatanga o Switzerland mō te kore utu.
Ā, kāore au e hiahia kia noho te kāwanatanga ki ia waea – ā-ture, ā-tika.
Ā, kāore e mōhiotia he aha tā rātou e mahi ai ki tērā – ehara i te mea e whakahaere noa ana e te kāwanatanga, he teka katoa.
Ka whiwhi rawa nui ngā kamupene tūmataiti i tēnei.
Me pēhea ngā tuakiri? He haumaru rānei, ka taea rānei te tahaetanga tuakiri?
Āe, tino māmā, tino māmā.
I Estonia, kua whakamahia te e-ID mō te neke atu i te rua tekau tau, ā, i ngā rā tata nei, i pā te
mōrearea o te tāhae tuakiri ki te 750,000 tāngata.
E mōhio ana te katoa – me whakatuwhera noa i ngā niupepa kotahi i te rā – kāore ēnei pūnaha e tino
haumaru ana kia taea te whakahaere i tētahi mea pēnei.
Ka kite mātou i ia rā, pērā tonu me te kāwanatanga me te ope tauā, e rerenga ana ngā raraunga ki
te whatunga pōuri , ki ngā kaihāki, ki te marea.
Ā, he tino mōmona noa iho te whakaaro ka tiakina ā tātou raraunga whaiaro.
He pono anō hoki, i te hui pāpāho tata nei a te Kaikaunihera ā-Motu Jans hei tautoko i te e-ID, i whakamahia hē e ia
tōna tūnga hei Kaikaunihera ā-Motu mā te pupuri i tana waea pūkoro ki tētahi ringa, me tana kāri tuakiri ki tētahi atu.
I hiahia ia ki te whakakaha i te māia o te iwi. "Tirohia, kāore he mōrearea, ka whakaatu atu au i taku tuakiri!"
Engari kua huna e ia tana nama kāri i te kokonga runga-matau, nā te mea e tino mōhio ana te Kaunihera ā-Motu, mēnā kei a au
ināianei he whakaahua o tana tuakiri me ngā ataata maha mōna – e wātea ana, nā te mea he tangata rongonui ia – ka taea e au te
whakamahi i te mātauranga hangarau hei waihanga i tētahi deepfake , hei whakamāhēhē i tana tuakiri, ā, hei
tiki mā te taihara i tētahi e-ID i raro i tōna ingoa.
Kua whakapuaki kē tēnei, ā, kua whakamahia hē i ngā whenua maha.
Ko ngā ataata me tētahi whakaahua o tō kāri tuakiri anake ngā mea e hiahiatia ana e koe.
Kei te mōhio te Kaunihera ā-Motu ki tēnei, ka whakaatu i tana tuakiri, engari ka huna i te waehere, te nama.
Kāore e taea e te kāwanatanga te tinihanga ake.
Ehara tēnei i te mea e whakakaha ana i te whakawhirinaki ki tēnei take.
Ehara i te mea pērā.
Ki te whakaarohia e tātou ka whakaurua te e-ID ahakoa te kaupapa whakatairanga, he aha te tino kino rawa atu mō tātou?
Me maumahara tātou kei te 28 o Mahuru te pōti. Kāore he nui o te wā e toe ana.
He iti rawa te utu o te whakatete ināianei, ki te whakatairite ki ngā moni me ngā utu ka pau, ka utua rānei e mātou i
roto i ngā toru, whā, tekau rānei tau, kia mau tonu ai tātou i tētahi wāhanga iti noa o te rangatiratanga.
Ka whakakorehia te moni ā-ringa i te whakaurunga o te tuakiri ā-ipurangi.
Ka whai here runga mō te franc Swisi matihiko, me ngā here mō te rangatōpū.
Ka tautuhia e te kāwanatanga ngā wāhi ka taea te whakapau i tēnei.
Nō reira, mēnā kāore koe i tirotiro i ngā tiwhikete huaketo, he tākuta rānei koe kua tuku tiwhikete mō ngā kapi ihu,
ka taea e koe te kati – ka kore mahi koe, ka mate hiakai.
Kei te haere mai ngā tohu nama ā-pāpori: nō te mea kua riro koe hei hara ināianei, ā, ka taea e au te kawe mai i te
parāoa, te wai, te miraka, me te whakapā atu ki a koe, ka ngaro aku tohu, ā, ka riro hoki au hei hara.
Nō reira, koinei te whakawāhanga, te whakawātea i waho i te hapori, kāore anō kia kitea i mua, ahakoa i te wā o te mate
urutā o te korona ki a mātou kāore i whiwhi i te werohanga.
Nō reira, āe rā, kei ngā wāhi katoa te tautuhi kanohi, 24 haora i te rā, e whitu rā i te wiki.
E mōhio ana te kāwanatanga kei hea ngā tāngata katoa, ā, he aha ā rātou mahi i ngā wā katoa.
Ā muri ake, ka whiua koe. Tērā pea kāore te kāwanatanga e pai ki ngā mea ka whakaputahia e koe ki ngā pāpāho pāpori.
He mea hei whakahē i ngā kaupapa tōrangapū ira tangata, i te hāhi āhuarangi rānei, ahakoa he aha.
Nā, tērā pea kāore tō whanonga e ū ana ki ngā tikanga: kei te taraiwa koe i tētahi motokā hinu. Ka
kai koe i te mīti. Nā, ka piki ngā utu inihua hauora.
Ā, ināianei ka taea te whakawhānui nui rawa atu i tēnei rārangi o ngā pānga kino.
He maha rawa ngā ture hou mō ngā kōrero riri – i Switzerland, puta noa i Uropi.
He maha rawa ngā pūnaha tirotiro hou kei te haere mai.
Ā, he whakaeke matua tēnei ki ā tātou katoa mana taketake.
Ko ēnei ngā panonitanga i roto i te oranga ā-ia rā o te katoa, kāore i kitea mai i te whakaurunga o te ipurangi.
Me mōhio ngā tāngata ki tēnei. Ā, ko ēnei ngā āhuatanga whakamataku tūturu e whakatumatuma ana ki a tātou ināianei.
He panonitanga hōhonu, whānui hoki i te āhua tūturu o te noho.
Kāore he herekore o te whakaaro, kāore he herekore o te kōrero – kua tino pōuri kē te āhua i ēnei rā.
Kāore koe e āhei ki te uru atu ki Netflix, ki te whiwhi mēra rānei.
Kāore rawa e taea e koe te uru ki te ipurangi ināianei.
Me pēhea koe e whakarite ai i te ātete, e whakamōhio ai i te iwi, e whakahaere ai i ngā whakahe, e hanga ai rānei – pērā i a
MASS-VOLL! – i te ātete tōrangapū, mēnā mā te e-ID anake e taea?
Ā muri ake, āe rānei, ka tāpirihia hoki te tiwhikete kano ki te e-ID – ngā mea katoa – tutti
– ngā raihana ako – ngā mea katoa e taea ana.
Ko tēnei te mea e whakatumatuma ana ki a mātou mēnā kāore mātou e aukati i a ia ināianei.
Āe, ka hoatu tūturu e tēnei ki te kāwanatanga he mana nui ake kia whakahoki whiu ki ngā
tāngata, ki ngā tāngata kāore i te rongonui.
Ko te āhuatanga ināianei, kua whai tuakiri ā-ipurangi ētahi atu whenua. Kua whakaurua kē e ētahi whenua.
He tauira ruarua āu mā mātou? He aha te āhuatanga o ēnei?
Āe, he mea whakaihiihi, ka whakaurua te e-ID puta noa i te EU i ngā tau 2026 me 2027, i te wā kotahi,
pēnei i te pātene kotahi. He kaupapa nui ngātahi.
He take nui tēnei mō te āwangawanga, nā te mea i ngā whenua katoa kua whakaurua te e-ID tae noa mai ki tēnei
wā, kāore i noho hei kōwhiringa noa. Ka pērā anō i konei.
I ngā rā tata nei i Ōtiria, i whakakorehia tētahi kaiako i tana tūranga mahi nā te mea kāore ia i hiahia ki te E-ID Austria.
Ka ohorere ka mea mai, "Ae, mō te kirimana mahi, me mahi koe i ngā pūnaha tuhi puoro" – ahakoa.
Ko tērā te wā ka tino kino rawa atu. Kei te whakauru hoki a Amerika i tēnei, ā, pērā hoki a ngā Piritene me
ngā Tiamana. Kei te tae mai ināianei ki ngā wāhi katoa.
Kei te tino kaha koe ki te kaupapa pānui. He nui tonu āu mahi hei mahi. He tokomaha ō kaitautoko.
Me pēhea rawa koe e pūtea ai i tētahi kaupapa whakatairanga kaha pēnei?
Mā ia tangata katoa. Ehara mātou i te pāti tōrangapū, i ngā rōpū kore-moni rānei; kāore ā mātou kaitautoko pūtea matua
kei muri, kāore hoki he kamupene, he pūtea ā-kāwanatanga rānei.
Ko ngā mahi katoa e mahia ana e mātou i konei e tautokohia ana e ngā koha iti a ngā tāngata takitahi, ā-pūtake.
Nā ngā mahi ā-tūao a te hunga kāore e taea te tatau.
Koinei noa te mana o te huarahi, e aratakina ana ki tētahi whāinga kotahi: kia aukati i tēnei tuakiri ā-ipurangi.
Nā te mea, kāore i te rite ki te toenga o te ao, ka taea e mātou te aukati i tēnei i konei mā te pōtitanga ā-motu.
Kāore he tangata kē e whai ana i tēnei painga. Me whakamahi pai tātou i tēnei painga.
He tino pai, āe.
Ināianei, ahakoa te e-ID, he rōpū maha e whakatairanga ana kia whakahē i a ia.
Aroha mai, ahakoa i konei, kua wehe ēnei rōpū, ahakoa he whāinga kotahi ā rātou, ā, kua
tīmata rātou ki te whawhai ki a rātou anō.
Ko te raru, ko tātou katoa – ngā nekehanga mō te māramatanga, ngā nekehanga mō te tika, ngā nekehanga mō te rangimārie – he whāinga
kotahi tā tātou katoa. Kei roto hoki i tēnei ko mātou i Kla.TV.
Kei te whakaoho mātou i te mōhiohio; he hoariri kotahi tā tātou katoa, ka mea au, ko te hoariri noa.
Ko ēnei kaha kino e hiahia ana kia mau katoa te ao i raro i tō rātou mana whakahaere, e mahi huna ana i muri i ngā āhua, ā,
kua whai wāhi rātou ki ngā pūmana mana i ngā wāhi tata katoa.
Ā, e hiahia ana mātou ki te aukati i ēnei kaha kino kia kore ai e tutuki ā rātou whāinga, ā, e hiahia ana
mātou kia wikitoria tahi i tētahi wāhi kei waho i reira.
Kei te mahi koe mōna, kei te mahi mātou mōna, ā, kei te mahi hoki te tokomaha atu.
Engari, mēnā ka tīmata ēnei nekehanga, ēnei nekehanga mō te tika, ki te mahi ki te whawhai ki a rātou anō, ahakoa, hei tauira, kāore
pea i pai te mahi tahi, tērā pea i tukinotia tētahi, i tukinotia rānei tētahi atu i runga i te hē, i runga rānei i te ture.
Engari i te wā tonu ka tīmata tātou ki te whakakōkiri i ā tātou kaha, ehara i te mea ki tēnei hoariri kotahi, engari ki te mahi
tahi ki te whawhai tētahi ki tētahi, i taua wā ka tangohia e tātou tō tātou kaha i tēnei pakanga kotahi ki te hoariri
kotahi, ā, ka kore tātou e whai mana whawhai, arā, kia kī.
Ā, koinei tonu te raru: nā tēnei wehenga, kāore anō te kaha e hiahiatia ana mō tēnei
whawhai e arotahi ki tō tātou hoariri kotahi.
Ā, he mea pouri, kua pā mai hoki tēnei ki a mātou, ā, ināianei mō te e-ID.
Ā, ki taku whakaaro me tino aukati tātou i tērā kia kore ai e puta, ā, me whakaoho hoki i te mōhiohio i roto i ngā nekehanga
mātauranga kia kaua tātou e waiho i tō tātou whāinga kotahi.
Tūturu, ki te kore, kāore tātou e whai tūmanako.
Āe. E hiahia ana hoki ahau ki te kī i ngā kupu a Ivo Sasek i puta i te AZK tu-21.
Nō te kauwhau "Synergistic Spiritual Power" tēnei. I roto i taua kauwhau, ka kī tika a Ivo Sasek i ngā mea tino hira.
Ka mea ia: "He kotahi tātou katoa. Ka tākaro tātou katoa i ngā tīma kotahi. He tīma kotahi tātou."
Ko te tikanga, kāore rawa he whakataetae i waenga i a mātou.
Kāore he whakataetae i waenga i a mātou kaiwhakamarama koreutu.
Ehara mātou i te momo tangata e hiahia ana kia whakaatu i a rātou hei mea nui, ā, kei reira te hiahia
o te katoa kia riro ko rātou te tino nui rawa atu.
Ka mea au, mēnā ka taea e au te whakanui i a koe, ka nui ake au anō.
Ā, ka mea tonu ia: "Ka taea anake e tātou te patu i tēnei hoariri ā-ao o te ao whānui mā te whakakotahi i ō tātou
kaha, me te mahi ngātahi hei tinana kotahi e mahi ana."
Mā tēnei anake ka taea e tātou te whiwhi painga mau tonu.
Mēnā kāore tātou e toa mā te mahi ngātahi whai hua, kua ngaro tātou katoa ngātahi.
Ko tērā tā mātou raru. Engari, ka riro i a mātou te painga, nā te mea i mahi tahi mātou, ehara
i te mea nā tētahi anake, nā tētahi atu rānei.
Ki taku whakaaro he tino pai tēnei rerenga kōrero. E whakaatu ana tēnei kei hea tātou
tūturu, arā, e tautoko ana tātou i a tātou anō.
Koia rā te take e tautoko ana mātou i tō kaupapa ināianei.
Me pēhea rā koe e tūturu ai e wheako ana i tēnei? Kua wheako rānei koe i tētahi mea pēnei i mua?
Rānei kua pāngia tō whakahaere e tētahi whakaeke?
Aroha mai, he maha rawa ngā wā, āe, nā te mea he mea nui kia mārama te katoa, kāore e taea e koe te
wikitoria mēnā kāore koe e whakapau i ia pene ia hēkona.
Mēnā he rautaki whai hua āu, ā, ka mahi ngātahi koe i runga i te māramatanga, i te rautaki, me te kore kare ā-roto,
nā te mea he tino kaha, he tino mātau, he tino ngaio hoki taua tangata i āna mahi, ā, me pērā anō tātou.
Me mārama hoki te tangata me waiho ngā āwangawanga ki te taha.
Nā te mea ka taea tonu e koe te whawhai i ngā ārai i muri i te patu i te hoariri.
Engari tuatahi, me whakatere kaha tātou ki te whawhai ki ngā kaiwhakawhanaunga ā-ao, ā,
me aukati i te e-ID mā tō tātou kaha katoa.
Kāore rawa mātou e whai wā mō ngā tautohetohe iti me ērā atu mea, nō reira ka noho mātou ki waho.
Aroha mai, engari ka pā mai tēnei ki a mātou i ngā wā maha, engari ko ēnei he tāngata kāore i te tino kaha, ā, e pai ana
ki a rātou te waiho i tētahi kōrero pōrangi ki runga Facebook.
Ā, kāore e kore ka tono mātou kia uru mai rātou: "Āe, uru mai, kōrero mai ki a mātou, kia kaha!" ā, ka
ārahi tonu mātou i ngā mea ki tētahi huarahi whai hua.
Nā te mea e whakapono ana ahau kāore he tangata e ngaro. Ka taea te whakaora i te katoa.
Me pēhea koe e hiahia ana ki te tae atu ki ngā tāngata, kia whakatenatena hoki i a rātou kia whai wāhi ki te kaupapa?
Kua whakakotahitia e mātou i MASS-VOLL! he kaupapa nui, he kaha, ā, i taku ake whakaaro,
koinei te mea tino ātaahua kua mahia e mātou.
Kei te pukumahi ā mātou tāngata i tēnei wā ki te whakairi i ngā pānui kore-tau puta noa i Switzerland.
Kua hanga e mātou ngā kaitā mō te tuku ki ngā tāngata.
Kua whakarewahia e mātou he kaupapa whakatairanga i roto i ngā reo e toru.
Kei a mātou ngā stika i konei i te reo Tiamana, i te reo Wīwī me te reo Itāriana.
I tino whakapau mātou i ngā mea katoa i taea e mātou ki roto i tēnei.
Āe mārika, kei a mātou hoki ngā haki mō te papa tuarua e taea ana e te tangata katoa te tono.
Kei te wātea hoki ēnei i roto i ngā reo e toru.
Kāore tēnei kaupapa whakatairanga e toa māna anō.
Ka taea te wikitoria i tēnei kaupapa – arā, ka taea te aukati i te e-ID me ngā wehi katoa i
whakahuatia e au i mua – mēnā ka whai wāhi te katoa.
Ka taea e te tangata katoa te whakairi i tētahi haki pēnei ki tōna pātio, ki tōna matapihi
rānei, ā, ka whakapiri i ētahi stika ki runga.
Āe mārika, mō tō ake whenua tūmataiti anake, ehara i runga i ngā motokā pirihimana, ērā atu rānei.
Ka taea e ia tangata te mahi. Ka taea te mahi i hea rānei.
Rānei hoatu he kaitunu ahi ki tētahi kai-pūkahuka, ā, aratakina tōna aro ki te pōti.
Āe mārika, i hanga hoki mātou i ngā tīhāte, ā, e mau ana ēnei e te tokomaha o te tangata, ā, kua riro hei papa pānui e hīkoi ana.
Koia tērā te huarahi kia puta koe ki te ao! Nā te mea kāore koe e taea te toa i tētahi pōti i runga i ngā pāpāho pāpori.
He SRF e pūtea ana i runga i te here, he kaha ake, ā, he whānui ake tōna toro atu i a mātou.
Me kimi e mātou ētahi huarahi auaha hei toro atu ki ngā tāngata mā mātou anō.
Ā, koinei tonu te haepapa o ia tangata katoa o tātou.
I hanga hoki e mātou he pānui i roto i ngā reo e toru. E ono ngā whārangi, A4.
Ā, kei reira tonu ngā mea katoa. Nō reira, kei reira ngā tautohetohe.
He tino hira anō hoki i konei a Karin Keller-Sutter, i oati kē ia i te tau 2021: kāore te e-ID e noho hei kōwhiringa noa.
Ko tēnei tō mātou perehitini o nāianei.
Ā, ina kī ana ia kāore ia e noho ana i runga i tōna ake hiahia, ka taea e mātou te whakapono ki a ia.
Ā, ko tā mātou e tino whakaaro ana he mea nui, ko te kāri pōti i te tau 2021.
Me te 64.4%, kua kī 'kāo' ngā tāngata o Switzerland.
Kua kī 'kāo' ngā kāntona katoa, ngā kāwanatanga katoa.
Ka taea e koe te tono i tēnei pānui mai i a mātou, ā, ka tohatoha i a ia.
Nō reira, ko te ū o ia tangata te mea tino nui i konei. Ā, ka toa tātou.
Āe, ehara mātou i te mea nui pēnei, ehara hoki i te mea kaha pēnei, ā, kāore ā mātou moni e nui pēnei.
Ko ngā kaitautoko o tēnei whakahau, e hiahia ana ki te whakaiti i te tangata me te whai hua i a rātou, he miriona tā rātou.
Āe mārika, kāore tātou i te nui pēnā. Engari, ki taku whakaaro, ka taea e Hāora te patu i a Goliata i konei mēnā
ka tino hihiko tātou, ka ū tō tātou ngākau, ka mātau ki ngā rautaki, ā, ka whawhai tātou hei kotahi.
He tino pai, āe. Kua kōrero kē koe mō ngā mea maha ka taea e ia tangata. He mea anō hei tāpiri, he pai rānei tēnei?
Ki taku whakaaro he mea nui hoki kia tukuna tēnei pānui ki ia whare o Switzerland.
He taputapu kei runga i te paetukutuku e āhei ai koe ki te tautoko i ngā hapori iti, i ngā hapori nui
rānei, ā, ka whiwhi tēnei pānui ia tangata i tōna ake reo.
Ā, koinei te huarahi hei tae atu ki ngā tāngata kāore koe e tae atu ai mēnā kāore koe i whakamahi i tēnei huarahi. Ā, ko wai
e mōhio ko wai ka tae atu koe, ā, he aha ngā hua ka puta ake.
Ka taea pea e mātou te whiwhi i tētahi atu koha nui. Mā tēnei ka taea e mātou te whakairi i ngā panui hou.
Ā, koia te take he tino mea nui kia whai wāhi te katoa, ahakoa pēhea rānei ā rātou āhei.
Arā, ka whakaatuhia tētahi pānui, ā, ka tukuna mai ki a mātou kotahi rau pauna kia taea ai e mātou te whakaputa rauemi hou anō.
Nō reira, e whakapono ana ahau ka taea e tātou te tū kaha ki tēnei pūnaha whakapehapeha.
Ahakoa ka toa mātou, ahakoa kāore rānei, ka kite tātou.
Engari ko te mea tino hira, i whawhai koe me tō kaha katoa.
Ā, e tono ana ahau ki a koutou katoa kia pērā, nā te mea ko tēnei tētahi o ngā whai wā whakamutunga kei a tātou.
He tino pai, e hiahia ana hoki ahau ki te tautoko anō i tēnei. E ngā mātakitaki, tēnā tautokohia te kaupapa.
Ā, mēnā ka whakapau kaha te katoa, ki taku whakaaro ka taea e tātou te aukati i tēnei.
Kei te pēhea ngā mea mōu ake, me MASS-VOLL!
Kei te mahi. E tino harikoa ana mātou ki te kaha o tō mātou tipu i roto i te mema, te pānga, te mōhiotanga, te
rongonuitanga, me te whakawhānuitanga o ā mātou hanganga.
Kei te piki haere ngā tāngata hou, whai pūkenga, hihiri hoki e hono mai ana ki tō mātou rōpū. Ka
kitea hoki tēnei i ā mātou hongere pāpāho pāpori.
Ka whakaputa mātou i tētahi kōrero hou mō te e-ID i konei ia rā.
Ā, i te wiki tuarua, e toru ngā ataata i piki haere ai te tokomaha o mātou e whakaatu ana i ā mātou kanohi, e
whakaae ana ki te pēhanga, ā, ahakoa pēnei, ka tū tonu mātou.
Kei te tino pai. Kei te whakarite hoki mātou mō ngā pakanga o ngā tau e heke mai nei.
Te Ture Mate Urutā Hou, e whāia ana kia mau tonu, mō ake tonu atu, ngā here mō te huaketo coronavirus, he tino kore-ā-tangata.
Nā, arā, e whakatumatuma ana te kirimana herehere a te EU kia herea mātou ki Brussels.
Ka noho tūturu mātou hei koloni mō te Uniana o Europi, kāore anō hoki mātou e whai i te pōtitanga
tūturu, ā, mā Switzerland e whakangaro tōna tuakiri.
Me aukati tēnei ahakoa ngā utu katoa.
He tino pai. Āe, he whāinga teitei ēnā. E hiahia ana mātou kia angitu koe, e Mr Rimoldi.
Ngā mihi nui.
Ā, ka noho tonu mātou i te whakapā. Ngā mihi nui mō te uiui me ō kōrero mō te Ture E-ID.
Ngā mihi nui. Ngā mihi.