Pandemi ya coronavirus esili – kasi mbeba oyo ba vaccins ndenge babengi yango ememi, esili te.
Kla.TV asilá kolobela likambo oyo na ba programmes ebele.
Sikawa Kla.TV elingi kolakisa bino filme moko etali bato oyo bazalaki komeka mangwele, oyo bazokaki
makasi na nzoto na bango na eleko ya komekama na bato.
Yango elingi koloba ete ba fabricants oyo bazali kolobela, batiaki na zando ba vaccins na bango oyo
babengi bongo, atako bayebaki ete ezalaki na likama!
Nini ekómelaki bato oyo bazokaki? Nini ekómelaki ba résultats ya ba études wana? Mpo na nini bayokani lisusu te?
Titre ya film ezali "Landa ba bɛtɛli".
Oyo ezali lisano ya maloba na Lingelesi, oyo etali slogan oyo balobaka mingi: "Bólanda siansi".
Na yango, "Bólanda bato oyo bakangami monoko" elingi koloba: "Bólanda baoyo bakangami monoko".
Mekeli ya bafilme Mikki Willis apesi bato ya boye nzela ya koloba awa.
Talá mwa biteni ya filime oyo.
Na suka ya lisolo, okokuta lien ya site internet esika okoki kotala film mobimba – na Lingelesi.
Biteni ya filime "https://followthesilenced.com/" (Bato oyo bazoki na mangwele) Lapolo ya likambo ya Klay, moto
oyo azoki na mangwele Molobi: Bopesa maboko mpo na Klay.
Klay: Nasalaki oyo etali ngai, nabomaki bango mpo nalingaki komibatela ngai moko ná libota na ngai.
Na suka suka, nasali yango kaka na kobanga makasi ete nakokanga Covid lisusu mpe nakufa.
Bomoi na ngai ya mokolo na mokolo, ya esengo mpe ya pɛtɛɛ, etɛlɛmaki na mbalakaka.
Nakoki lisusu kolamba, kopɛtɔla to kosimba mwana na ngai na mabɔkɔ te mpo nzoto na ngai ebandi koningana makasi
kozanga kokoka kokanga yango, to nayokaka mpasi oyo eleki ndelo.
Bomoi na ngai ya kimya ebimi polele na mbalakaka.
Mpe likambo oyo ezali elongo na mabe mpe nkanda ebele kowuta na bato oyo bayebi likambo oyo
ekómelaki ngai sima ya mangwele oyo kaka na likoló-likoló.
Babengaki ngai mokosi mpe moteki, mpe minganga ya urgence balobaki ata ete ezalaki kaka na motó na ngai.
Nazali na elikya ya kokabola lisolo na ngai mpo na kopesa mongongo na basusu oyo bazali koleka na likambo moko na
ngai mpe mpo na koyebisa bango ete basengeli te kobanga.
Na bino nyonso oyo bozali konyokwama, kotungisama mpe kofundama, mpe bazali kokomisa bino na bobangi:
Namoni bino. Nayoki bino. Nandimi bino. Nalingi bino.
Nalingi bino nyonso, po yango kaka nde ekoki kosunga biso tólónga likambo oyo. Matondi.
Brianne Dressen, moko ya bato oyo bazwi mpasi, amilakisi.
Brianne: Kombo na ngai Brianne Dressen. Nazali na mibu 41 mpe nazali molakisi ya kelasi ya bana mike. (Na
bana:) Mpe bino nyonso, bopɛpa maboko, bopɛpa maboko, bopɛpa maboko. Bótala molakisi, maboko na libumu.
Mpe mama ya bana mibale ya mike. (Na mwana:) Nalingi yo. Mwana: Nalingi yo.
Operation Warp Speed. Brianne azali kosangana.
Boyekoli ekatani mpo na bokono, kasi esili wana ekobi kaka.
Trump: Lelo, nalingi koyebisa bino eteni elandi ya mwango oyo ya ntina mingi ya
monganga. Kombo na yango ezali Operation Warp Speed.
Bapanzi sango: Ba kompani ebele ya nkisi mpe ya biotechnologie bazali kosala elongo na elongo mpo na nkisi ya kobikisa.
Bokeli ya mangwele ya Covid-19 ekozala sango monene.
Ba kompani ebele na mikili ndenge na ndenge bazali na mbangu ya kobimisa mangwele ya COVID-19.
Pfizer ekoki mosika te kozwa esika ya ntina mingi na etumba mpo na kolonga Covid-19.
Moderna esali komeka ya liboso likolo ya bato mpo na coronavirus.
Astra Zeneca asakoli ete ba Américains 30 000 mpe bato mosusu 20 000 bauti na mikili ya bapaya
bakokɔtisama na eteni ya suka ya komeka nkisi.
John F. Kennedy: Elonga to bokwei ya nzela na biso ezali na maboko na bino.
Tuna te nini mboka na yo ekoki kosala mpo na yo. Tuna nde nini yo okoki kosala mpo na mboka na yo.
Brianne: Baninga na ngai basalaka na makambo ya bokolongono mpe bayokaki sango ya komekama ya nkisi,
mpe balobaki, "Eh, olingi kosangana?" mpe nalobaki ee.
Batiaki ngai na etuluku ya likama mpo na mosala na ngai ya molakisi ya bana mike.
(Na bana:) Koseka te na kelasi ya bana mike!
Media: Mbala mingi, ezwaka mibu 10 kino 15 mpo na kobimisa mangwele na zando.
Sikawa, na kati ya basanza moke, bakompanyi mosusu bakomi na eteni ya komeka nkisi na bato.
Brianne: Bandimaki ngai mpo na bolukiluki, kasi sima nayokaki sango na bango te na boumeli ya pɔsɔ mitano to motoba.
Namɔnɔkɔ te, kasi ezalaki mpo ete komeka ya nkisi esukisamaki na ntina ya mikakatano na Astra Zeneca na Royaume-Uni.
Media: Kompani mosusu ya nkisi etelemisi komeka nkisi na yango na bato.
Astra Zeneca ezali kolukaluka ntina ya effet secondaire ya makasi epai ya mobɛli moko...
Brianne: Ezalaki na cas moko ya myélite transversale mpe cas moko ya MS . Media: Mokoni azalaki na
bokono ya inflammation ya mokuwa oyo emonanaka mingi te.
Bokono oyo ekangaka bansango oyo misisa ya mokongo etindaka na nzoto mobimba, mpe yango ekoki kopesa mpasi,
bolembu ya misuni, bokangami, mikakatano ya koyoka, to mpe mikakatano ya kosala mposa ya masuba mpe ya nyɛi.
Brianne: Noki kaka boyekoli ebandaki lisusu, nazalaki moko ya bato ya liboso oyo babengaki mpo na kosangana.
Media: Dr Robert Frenck alobi ete lelo, mpo na mbala ya liboso, bana sambo ya mibu kati na 12 na 15 bakɔtaki na komekama
ya mangwele ya Pfizer mpe bazwaki dozi na bango ya liboso.
Frenck: Ya liboso, nalingi kopesa bino matondi mingi mpo na kondima na bolingo malamu mpo na kosangana na
bolukiluki oyo, zambi soki bino te, tolingaki ata mokolo moko te kokoka kosala bolukiluki oyo ya ntina mingi mpenza.
Bilembo ya mabe ya mangwele epai ya Brianne na Maddie, elenge mwasi moko oyo bomoi na ye ebebisami na mangwele.
Brianne: Na butu wana, namonaki biloko mibale mibale mpe ezalaki lokola nazali na ba
coquilles na matoyi. Mongongo ezalaki kobebana.
Nakanisi ntango natalaki mobali na ngai mpe nalobaki, "Eloko moko ezali malamu te."
Patrick de Garay, tata ya Maddie de Garay: Ezalaki kaka sima ya injection ya mibale nde
tomonaki ndenge makambo ezalaki kobeba mbangu.
Bongo, nini ezali koleka? Maddie: Nazali koningana. Patrick: Nini ezali mabe na mabɔkɔ na yo?
Nzoto na ye ezalaki koningana makasi mpenza, lokola nde moto ya kura azali kobeta ye. Ezalaki mpasi kosimba mokɔngɔ na ye.
Stephanie de Garay, mama ya Maddie: Misapi na ye ezalaki mpembe. Ezalaki malili lokola galasi mpe evimbi.
Patrick: Nabengaki lopitalo, nayebisaki bango likambo ezalaki kosalema, mpe batindaki biso na urgence.
Stephanie: Ezalaki likambo ya nsomo koleka oyo namoná nanu te.
Kasi na nsima nalobaki na motema na ngai, "Malamu, azali kosangana na komekama moko. Bakobatela ye."
Ezali kaka bongo. Makambo ya boye esalemaka. Okokoka. Nyonso ekoleka malamu.
Brianne: Na ntongo, koyoka makasi makelele na pole ezalaki kaka.
Ezalaki mokolo ya suka oyo nalakisaki.
Brian: Ya liboso, namemaki ye na clinique ya komeka. Ndenge wana nde ekomamaki na kontra: "Soki ozali
na mokakatano, benga clinique ya komeka," boye te?
Basalaki examen mpe balobaki, "Hmm, ekoki kozala ozali na bokono ya MS. Esengeli omona
monganga ya bɔɔngɔ mpe misisa mpo atala yo."
Stephanie: Balobaki, "Eh, oyebi, ezali kaka ndenge nzoto na yo ezali koyanola na mangwele. Yango
ezali normal." Mpe batindaki ye azonga na ndako.
Patrick: Maddie. Hey, bébé. Sima ya kokende mbala ebele na urgence, mikolo na baposo elekaki.
Sikawa azwaki syncope. Akweyaki na nzoto.
Pema. Eh, Maddie. Maddie, pema, pema. Okay, pema, pema, pema. Maddie!
Limbisa ngai. (Patrick alobi, nsima ya kopamela ye mpo alamuka na lipaso na ye.) Maddie: Ezali likambo te. Patrick: Limbisa
ngai. Nakanisi tokokende lisusu na lopitalo lelo, malamu?
Brianne: Tension na ngai emati makasi mpenza. Kobeta ya motema na ngai mpe emati makasi mpenza.
Nzoto na ngai ezali kotumba lokola moto. Nzoto na ngai mobimba ezalaki na etumba.
Monganga ya bɔɔngɔ́ akɔtaki, afandaki na mbeto na ngai mpe alobaki, "Oyebi, Covid ezali eleko ya mpasi
mpenza. Ezali eleko ya mitungisi mingi mpo na moto nyonso."
Tomoni yango awa na lopitalo, oyebi, ezali mpenza ya kobangisa.
Mpe nakanisi ete oyo ekokaki kosalema ezali ete, eh, osepelaki mingi mpe ozwi mangwele
oyo, eh, mpe na mbala moko motema na yo ekweaki.
Lisalisi ezali te mpo na bato oyo bazoki na mangwele, kasi minganga ya biro monene ya
bokolongono ya NIH bamonani lokola bakamwe te.
Brian: Tosɛngaki na libondeli nyonso ete moto moko asunga biso. Lisungi eyaki te.
Totalaki ba articles scientifiques nyonso oyo ekokaki mpo na koyeba nini bilembo oyo elingi koloba.
Moko na yango, oyo ekomamaki na minganga ebele ya NIH, ebimaki. Elobaki ete esengeli tókelaka
bokono ya bɔɔngɔ́ nsima ya kozwa mangwele ya COVID-19.
Makambo oyo ekoki kosalema. Esengeli tótyela yango likebi.
Bongo nabengaki ye mpe nalobaki, "Natángaki lisolo na yo, mpe ozali na raison."
Na kokamwa na ngai, bayanolaki mbala moko. Mikolo misato sima ya email na ngai, tosololaki na
nzela ya video na minganga na bango ya bɔɔngɔ́ ebele.
Yango ezalaki mpenza na mayele, mpo emonanaki lokola nde bango bayebaki déjà.
Bato ya etuluku ya bokɛngɛli mpe bazwi mangwele, na boye babebisi etuluku yango.
Mangwele yango elendisami ata soki masolo kati na bato oyo bazoki mpe minganga ezali naino kosalema.
Brianne: Lokola réaction na ngai ezalaki makasi mingi, Astra Zeneca eyebisaki ngai ete nasengeli te kozwa dozi ya mibale.
Brian: Lapolo ya bolukiluki elobi ete likambo moko ya makasi ya libateli emonanaki te.
Elobi lisusu ete bato 180 batikaki bolukiluki.
Makambo ya mabe esalemaki epai ya bato 266, yango esalaki ete bolukiluki etelema. Kati na makambo wana, ntuku mitano na
motoba (56) etalelamaki lokola oyo etali misisa ya bɔɔngɔ.
Peter Marks: Mpo na kobimisa liyebisi na bato nyonso, tosengeli koluka ba données na base de données na biso oyo ekolakisa ete
ezali na signal moko boye epai ya etuluku ya bato oyo batiami mangwele soki tokokanisi
yango na etuluku ya bato oyo batiami mangwele te.
Brianne: Etuluku ya bato oyo bazwi mangwele te oyo bazali kosalela ezali wapi? Bato wana
bazali wapi? Mpo alobi ete bazali na mposa na bango.
Motuni: Bino bosalaka ba ankɛtɛ́ boni epai wapi bopɛsaka mpe mangwɛlɛ na etuluku ya placebo?
Rachel Z: Sima ya suka ya sanza ya mitano, tolongaki lisusu te etuluku ya placebo, yango wana tokoki lisusu koloba eloko te na
ntina ya ntango boni nkisi ya komibatela ekozala na nguya, mpamba te pene na ba données mosusu ya
efficacité ezali lisusu te sima ya ntango wana.
Motuni: Bongo bozali lisusu etuluku ya bokɛngɛli te. Ntina ya bolukiluki ezali te kozala na etuluku ya bokɛngɛli?
Monganga: Tozali na botali nzoto. Motuni: Kasi botali nzoto ezali te. Mpo ete obakisi bato nyonso mangwele.
Rachel Z.: Te, bon... Monganga: Kasi tomekaka kosala yango mpo na kopesa libateli.
Motuni: Iyo, te, okanisi ete epesaka libateli.
Brian: Obomi bato na yo ya komekisa, sikoyo okoki kokanisa na moto mosusu te.
Yango wana, emonanaka lokola makambo nyonso oyo esalemaka ezali normal mpenza, mpo ozali na eloko ya kokokanisa yango te.
Moto oyo azoki: Mpo na nini namoni ete liloba "kosala na nko mpo ebeba" ebongi.
Brianne: Elongo na minganga ebele oyo likambo etali, nakobaki kokoma na FDA na nzela ya email mpe telefone.
Tosalaki ba visioconférences na Peter Marks mpe Janet Woodcock mpe topesaki ba emails
mbala na mbala kati na ngai mpe Janet Woodcock.
Ata soki FDA ezalaki kolendisa bino bómɛka mangwele, biso tokutanaki na bango na sekele mpo na kosolola
likambo ya bato oyo bazokaki na mangwele ya Covid.
Minganga bazalaka na pression soki balobi mpo na kotɛmɛla mangwele.
Brianne: Bibongiseli ya monganga ebandaki kolongola ndingisa ya minganga soki batuni kaka mituna na maloba na bango.
Sénateur Johnson: Boni kati na bino bomoná na miso bino moko bopekisami ya koloba, kobangisama to mpe
kozongisela mabe na mosala mpe mabebisi mpo na bomipesi na bino mpo na matomba ya bakoni?
Suka ya biteni ya filime. Baninga batalisi, oyo ezalaki kaka mwa biteni ya documentaire ya
Mikki Willis. Biteni mosusu ebele emonisami kuna.
Botala film yango na version na yango ya ebandeli mpe boyoka ndenge media esalaki ete bato bábanga mpe bámimona na ngambo, mpe
na ndenge wana kondimisa bango bákota na komekama ya clinique.
Yekola ndenge nini, ata na tango ya komeka nkisi na bato, bazalaki kobomba mabe mpe bazalaki koloba ete bato oyo bazokaki
bazalaki na makanisi mobulu, kaka ndenge esalemaki sima, nsima ya kotuba mangwele, epai ya bato ebele oyo bazokaki na yango.
Bótala ndenge bituluku ya lisungi na ba réseaux sociaux, liboso, ekolaki makasi mpenza – mpe na sima, balongolaki yango.
Ndenge nini ba données ebongolamaki mpe minganga batindikamaki – mpe makambo mosusu ebele!
Ba rapports oyo ya kokamwa emonisi polele likambo moko: ba vaccins oyo babengi bongo esengelaki
ata mokolo moko te kondimama mpo na bato nyonso!
Ntango nini nde tokoyoka na suka suka makambo ya tribinale epai wapi bakofinisa mbeba oyo?
Nani akozwa mokumba na Pfizer, Moderna mpe Biontech mpo na lokuta mpe bokosi oyo esalaki ete kampanye oyo ya monene ya
vaccination na mokili mobimba esalema, oyo ememi bato ebele na mpasi mpe ata liwa? Bosembo ezali wapi mpo na ba victimes?
Batelemisi ya bolingo, tosengi bino na boboto bókabola programme oyo mpe film na baninga
mpe mabota na bino mpe na ba réseaux sociaux.
Mpo sé tango solo na ntina na pandemi oyo ebongisamaki ekoyebana na bato, nde "MOKOLO MOSUSU LISUSU TE" ekoki kozala.
Omoni naino mabe oyo mangwele ememaka? Komá yango na Vetopedia, encyclopédie ya ofele ya bato
oyo bakanisaka ndenge mosusu. www.vetopedia.org
Bapanzi sango ya minene bazali nyee, kasi biso tolobaka polele – yango wana napesaka ntango na
ngai na bolingo malamu na kla.tv, mobu na mobu.