Germaniýada Federal Konstitusiýa Kazyýeti adatça "konstitusiýanyň goragçysy" hökmünde garalýar we häkimýetleriň bölünmegi
organlarynyň biri hökmünde garaşsyz we tarapsyz bolmalydyr.
Garaşsyz düzediş edarasy hökmünde döwlet häkimligini çäklendirmek we kanunçylygyň konstitusiýa
garşy gelmezligini üpjün etmek maksat edinilýär.
Germaniýanyň iň ýokary kazyýetine üç täze hakimiň bellenmegi iýul aýynda uly gyryşyk döretdi.
Professorlar Frauke Brosius-Gersdorf, Ann-Katrin Kaufhold we Günter Spinner dalaşgär hökmünde namzatlandyryldylar.
Emma, häzirlikçe Bundestaga hakimleriň saýlawy yza süýşürildi.
Munuň sebäbi metbugatda we sosial torlarda gyzgyn diskussiýalardy.
Daýşylyk esasan Prof. Dr. Frauke Brosius-Gersdorf-a we onuň abort kanunyny üýtgetmek baradaky garaýşyna, hökmany
koronawirus sanjymyny goldaýandygyna we AfD partiýasyny gadagan etmek baradaky çagyryşyna gönükdirildi.
Indi onuň garşysyndaky plagiat aýyplamalary hem subut edildi.
2025-nji ýylyň 7-nji awgustynda Brosius-Gersdorf öz dalaşgärligini yzyna almagyny yglan etdi.
Kandidat Brosius-Gersdorfyň wezipeleri dawa-jenjeli döretse-de, kandidat Prof. Dr. Günter
Spinner barada umumy ylalaşyk bar ýaly görünýär.
Jemagatçylykda az tanalýan hukuk alymy Prof. Dr. Ann-Katrin Kaufhold.
Brosius-Gersdorf ýaly, ol Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň Ikinji Senatyna saýlanar.
Onuň jogapkärçiliklerine partiýa syýasy meseleler girýär.
Bu gyzykly, sebäbi iki aýal hem AfD-ni gadagan etmegi goldadylar.
Federal Konstitusiýa kazyýetinde AfD-ni gadagan etmegi goldaýan iki dalaşgär tarapsyzlyk ýetmezçiligini görkezýärler.
Iki aýal hem hukuk nazaryýeti ugrundan gelýär, bu olaryň sud iş tejribesi bolmadyk akademiklerdigini aňladýar.
Olaryň wezipesiniň möhleti 12 ýyl bolar.
Brosius-Gersdorf çekilenden soň, jemgyýetçilik gyzyklanmasy häzir Prof. Ann-Katrin Kaufholda gönükdirilýär.
Ol "Deutsche Wohnen & Co."-ni ekspropriýasiýa etmek baradaky referendum boýunça hünärmenler komissiýasynyň agzasy boldy.
Kanun teklibinde ýaşaýyş jaýlarynyň ekspropriýasiýasynyň we sosializasiýasynyň kanunydygyny hasaplaýar.
Münhen şäherindäki Ludwig Maximilian Uniwersitetinde (LMU), Kaufhold klimat syýasaty boýunça gözleg
toparyna ýolbaşçylyk edýär we munuň bilen baglanyşykly jemgyýetçilik öwrülişigi bilen meşgullanýar.
"Eger biz klimat üýtgemeginiň iň erbet netijeleriniň öňüni almak isleýän bolsak, jemgyýetiň ähli ugurlarynda
ugrumyzy üýtgetmelidiris," diýip ol leksiýasynda aýtdy.
We LMU-nyň websaýtnda onuň şeýle diýýändigini okaýarsyňyz: "Eger biz jemgyýetiň tutuşlygyna öwrülişigi gürrüň
edýärsek we munuň zerurdygyny kabul edýärsek, onda ähli ugurlarda üýtgeşmeler girizmeli."
Bu hem edaralara, hem-de şahslara degişlidir.
Adaty tertipden çykyp, ähli pudaklaryň bilelikde işlemegi üçin başga bir ýol tapmaly.
Parlamentler howa maksatlaryny netijeli durmuşa geçirmekde gaty haýal işleýärler, sebäbi
ilat arasynda giňden kabul edilmegi zerurdyr.
Şonuň üçin ol howa goragy çäreleriniň sudlar we merkezi banklar tarapyndan gözegçilik edilmegini
teklip edýär, sebäbi olary garaşsyz hasaplaýar.
Bu, meşhur bolmadyk çäreleri durmuşa geçirmegi aňsatlaşdyrar.
Ol näme talap edýändigini örän gowy bilýär, sebäbi ol özü sudlary we merkezi banklary diňe gowşak
demokratik kanunylyga eýe diýip häsiýetlendirýär.
Bu ýerde geň galdyryjy zat diňe Kaufhold hanýmyň demokratiýanyň geň düşünjesi däl, eýsem onuň merkezi
banklara kritikden mahrum garaýşy we klimat maksadyna kritik çemeleşmäniň ýetmezçiligi hemdir.
Olaryň gatnaşmagynyň Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň kazyýetçileri üçin Hereket
Kodeksiniň düzgünlerini bozýandygy aýdyň.
Çünki onda şeýle diýilýär: "3. Kazyýet agzalary wezipesini şahsy, jemgyýetçilik ýa-da syýasy bähbitlere ýa-da gatnaşyklara
garamazdan garaşsyz we tarapsyz ýerine ýetirýärler."
Özleriniň ähli hereketlerinde olar jemgyýetçilik, syýasy, dini ýa-da ideologik toparlara garşy resmi hereketleriniň
tarapsyzdygyna şübhe döremänligini üpjün etmelidirler.
Şeýle-de bolsa, taraplar Brosius-Gersdorf we Kaufhold ýaly dalaşgärlere berk eýerýärler.
Bu syýasatyň haýsy ugurda ilerlemeli boljakdygyny görkezýär.
Häzirki wagtda haýsy partiýanyň häkimlikde bolmagy hiç zat üýtgetmeýär.
Bu syýahatyň barýan ýeri doly düşnükli: maksatlar Agenda 2030-y durmuşa geçirmek we sosial-ekologik üýtgeşmeler.
Professor Kaufholdyň bu çemeleşmä goldawy hem "Täsirli Döwlet üçin Inisiatiwa"daky gatnaşmagy bilen hem subut edilýär.
Şol ýerde döwlet reformasy boýunça teklipler taýýarlanyldy, olar barada henizem az adam
eşidipdir, ýöne olar eýýäm durmuşa geçirilýär.
Bu başlangyjyň resmi maksady döwlet içinde päsgelçilikleri we öz-özüne goýlan böwetleri aýyrmak arkaly
halkyň döwlete bolan ýitiren ynamyny gaýtadan gazanmakdyr.
Ahyrynda, bu Agenda 2030-a laýyklykda jemgyýetiň sanlylaşdyrylan, merkezi gözegçilik döwletine öwrülmegi we
eýeçiligi zor bilen eýelemekden çekinmeýänligi barada.
Täze konstitusiýa sudýalary bu täzeden gurluş üçin hukuk taýdan anykligi üpjün etmelidirler.
Şonuň üçin beýleki ähli dalaşgärleri hem üns bilen barlamak möhümdir.
Adamlaryň döwlete bolan ynamy Stephan Harbarth ýaly konstitusiýa sudýalary sebäpli hem uly derejede ýitirildi.
Geçmişde kabul edilen kararlaryň, mysal üçin koronawirus pandemiýasy döwründe esasy hukuklara girizilen
çäklendirmeleriň, Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň garaşsyz gözegçilik funksiýasyna şübhe döredýär.
"The Harbarth File" programmasynda Kla.TV onuň şübheli baglanyşyklaryny subut etdi.
Hormatly tomaşaçylar, aldanylmagyňyza ýol bermäň!
Agenda 2030-yň maksatlary we güman edilýän adam tarapyndan döredilen howa üýtgemesiniň fonu barada maglumat alyň.